Yönetmelik · No: 12555
Resmî kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=12555&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
SONRADAN
KONTROL VE RİSKLİ İŞLEMLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı, riskli işlemlerin, gümrüğe yapılan beyanların ve gümrük işlemlerinin
doğruluğu ile işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının ilgili kişilere
ait yerlerde sonradan kontrolüne ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 1
inci maddede belirtilen amaç doğrultusunda, beyan sahibine veya ilgili diğer
kişilere ait yerlerde yapılacak sonradan kontrole ilişkin usul ve esasları
kapsar.
MADDE 3 – (Değişik:RG-7/12/2018-30618)
(1)
Bu
Yönetmelik, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 10 uncu ve 73
üncü maddeleri ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
447 ve 458 inci maddeleri hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4 – (Değişik:RG-28/3/2016-29667)
(1) Bu Yönetmelikte
geçen;
a) Beyan sahibi:
Kendi adına beyanda bulunan kişiyi veya adına beyanda bulunulan kişiyi,
b) Genel Müdürlük:
Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,
c) Kişi: Gerçek veya
tüzel kişiler ile hukuken tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte
yürürlükteki mevzuat uyarınca hukukî tasarruflar yapma yetkisi tanınan kişiler
ortaklığını,
ç) Müfettiş: Gümrük
ve Ticaret Başmüfettişi, Müfettişi ve Müfettiş Yardımcısını,
d) Plan dışı sonradan
kontrol: Riskli kişi veya işlemlerin sonradan kontrol planı dışında yapılan
kontrolünü,
e) (Değişik:RG-7/12/2018-30618)
Risk Değerlendirme ve Koordinasyon Komisyonu: Genel Müdürlüğün bağlı
olduğu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Rehberlik ve Teftiş Başkanı,
Gümrükler Genel Müdürü, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü ve Risk Yönetimi ve
Kontrol Genel Müdüründen oluşan komisyonu,
f) Riskli kişi veya
işlem: Risk kriterlerine göre gümrük işlemleri açısından yüksek risk ifade eden
kişi veya işlemleri,
g) Sonradan kontrol:
Beyan edilen bilgilerin doğruluğu ve işlemlerin usulüne uygun olarak yapılıp
yapılmadığı da dâhil eşyanın gümrük işlemlerine ve/veya sonraki ticari
işlemlere ilişkin ticari belge ve verilerin ya da riskli kişi veya işlemlerin
ilgili kişilere ait yerlerde kontrolünü,
ğ) Sonradan kontrol
planı: Sonradan kontrol programının belirlenmesinde kullanılan verilere ilişkin
planı,
h) Sonradan kontrol
programı: Yıllık kontrol planı çerçevesinde hazırlanan yıllık veya sınırlı
sonradan kontrol programını,
ı) Sonradan Kontrol
Raporu: 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük ve
Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği hükümlerine göre
düzenlenen ve işlem gören raporu,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Sonradan Kontrole
İlişkin Genel Usul ve Esaslar
MADDE
5 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki
sonradan kontrol (Değişik ibare:RG-7/12/2018-30618) Ticaret Bakanlığı müfettişleri
tarafından yapılır.
(2) Gümrük idarelerinde belge kontrolü veya ertelenmiş kontrol kapsamında işlem
gören gümrük beyannamelerinin kontrol işlemleri gümrük muayene memurları
tarafından Gümrük Yönetmeliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılır.
(3) (Ek:RG-28/3/2016-29667)
Bu Yönetmelik kapsamı sekretarya görevi, Genel Müdürlük tarafından yerine
getirilir.
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik
kapsamında yapılacak sonradan kontrol, eşyanın gümrük işlemlerine veya sonraki
ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verilerin kontrolünün yapılmasını
teminen gümrük işlemleriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bulunan
kişiler ile söz konusu işlemlere ilişkin bilgi, belge ve verileri ticari amaçla
elinde bulunduran diğer kişileri kapsar.
(2) Sonradan kontrolün birinci fıkrada belirtilen kişilere ait yerlerde
yapılması esastır. Ancak, bunun mümkün olmaması hâlinde sonradan kontrole tabi
kişinin yerleşik olduğu yerde varsa gümrük idaresi yoksa başka bir resmî
dairede yapılabilir. Birden çok yerde şubesi olan şirketlere ilişkin sonradan
kontrol şirket merkezinde yapılabilir.
MADDE 7 – (1) Sonradan
kontrol, kişilerin gümrük vergileri karşısındaki durumu ile gümrük mevzuatı ve
ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilip
getirilmediğini belirlemek için yapılır.
(2)
(Değişik:RG-28/3/2016-29667)
Sonradan
kontrol, belirli bir konu (sektör, rejim, tarife, vergi türü vb.) veya dönem
ile sınırlı olabilir.
MADDE
8 – (1) (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) Genel Müdürlük, risk
analizi kriterlerine dayanarak sonradan kontrole tabi tutulacak riskli kişi
veya işlemleri tespit eder.
(2) Sonradan kontrol planlı ve sistematiktir. Bir takvim yılı içinde sonradan
kontrole tabi tutulacak kişiler bir kontrol planı çerçevesinde önceden
belirlenir.
(3) Gerekli görülmesi hâlinde, yıllık planla belirlenen kontrollerin dışında da
sonradan kontrol yapılabilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Sonradan
Kontrol İşlemleri
MADDE
9 – (1) (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) Genel Müdürlük, yıllık
kontrol planı çerçevesinde hazırladığı sonradan kontrol programını Risk
Değerlendirme ve Koordinasyon Komisyonunun görüşüne sunar. Program, Komisyonun
olumlu görüşü ve (Değişik ibare:RG-28/3/2016-29667) Bakan
onayı ile yürürlüğe girer. Yıllık kontrol planı dışında gerek duyulması hâlinde
hazırlanan sonradan kontrol programlarında da aynı usul izlenir. Bu
programlarda; sonradan kontrolün hukukî dayanağı, kontrole tabi tutulacak kişi
ve kişiler ya da işlemler ile sonradan kontrolün dönemi, kapsamı ve başlama
tarihi belirtilir.
MADDE
10 – (1) Sonradan kontrolü yapacak (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) müfettiş,
sonradan kontrole başlama tarihinden en az (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) on
gün önce, sonradan kontrole başlanacağını ilgilisine bildirir.
(2) Sonradan kontrole tabi kişilerce, tebligat tarihinden itibaren bir hafta
içinde yazılı olarak geçerli ve kabul edilebilir bir neden ileri sürülmesi
hâlinde, sonradan kontrolün başlama tarihi istisnai olarak ertelenebilir.
(3) Sonradan kontrolün amacını tehlikeye düşürecek olması durumunda önceden
tebligatta bulunulmaz. Bu durumda, sonradan kontrol mahalline gidildiğinde,
sonradan kontrolü yapacak (Değişik ibare:RG-28/3/2016-29667) müfettişler
tarafından sonradan kontrole tabi tutulacak kişilere bilgi verilir.
(4)
(Değişik:RG-28/3/2016-29667)
Sonradan
kontrolü yapan müfettişin önerisi, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı ve Genel
Müdürlüğün uygun görüşü ve Bakan Onayı ile sonradan kontrole ilişkin programda
ekleme yapılabilir veya kapsamı genişletilebilir.
MADDE
11 – (Değişik:RG-28/3/2016-29667)
(1) Sonradan kontrolü
yapacak müfettiş, kontrol mahalline gittiğinde kimliğini gösterir ve kendisini
tanıtır.
(2) Sonradan kontrolün
başlangıç tarihi ve saati tutanakla tespit edilir.
MADDE 12 – (1) Sonradan kontrol
yapan (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) müfettişler gümrük
vergileri ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen
yükümlülüklere ilişkin kişinin lehine ve aleyhine olan tüm hususları inceler.
(2) Sonradan kontrolün amacı ve süreci olumsuz yönde etkilenmemek şartıyla,
sonradan kontrole tabi kişiye sonradan kontrol sırasında tespit edilen konular
ve hukukî sonuçları hakkında bilgi verilir.
MADDE
13 – (1) Yapılan kontrol sırasında
soruşturmayı gerektirir bir fiilin tespit edilmesi hâlinde, (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve
Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği ve ilgili mevzuat
çerçevesinde hareket edilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen durumlarda, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca
eşya, bilgi, belge ve veriler için el koyma dâhil gerekli tedbirler alınır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Yükümlülükler,
Nihai Değerlendirme ve Raporlama
MADDE 14 – (1) Kişiler,
sonradan kontrol için esas oluşturacak gerekli her türlü bilgi, veri, kayıt,
defter, belge ve diğer evrakı vermek ve her türlü yardımı sağlamakla
yükümlüdür. Kişiler, sonradan kontrolü yapan (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) müfettişe gerekli belgeler ile bilgi işlem
sistemi vasıtasıyla tanzim edilmiş bilgi, belge ve verilere doğrudan veya
dolaylı erişimde yardımcı olmak zorundadır.
(2) Kişilerin veya belirlediği kişilerin bilgi veremeyecek durumda olmaları
veya verilen bilgilerin açıklayıcı veya yeterli olmaması hâlinde sonradan
kontrolü yapan (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) müfettişler gümrük
işlemleriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bütün kişilerden de bilgi
talep edebilir. İlgili kişiler işlemlerle ilgili bütün bilgi ve belgeleri
sunmakla yükümlüdür.
(3) Kişiler, sonradan kontrolün yapılabilmesi için uygun bir çalışma ortamı ve
gerekli yardımcı maddeleri bedelsiz olarak sağlamakla yükümlüdür.
(4) Sonradan kontrol, kontrole tabi kişilerin mesai saatleri içinde
gerçekleştirilir. Kontrole tabi kişiler tarafından kabul edilmesi hâlinde mesai
saatleri dışında da sonradan kontrol yapılabilir.
(5) Sonradan kontrolü yapan (Değişik ibare:RG-28/3/2016-29667) müfettişler
kontrole tabi kişilere ait işyerlerinin her yerine girme ve inceleme yapma
yetkisine sahiptir. Kişilere ait yerlerde yapılacak bu tür kontrol sırasında
kontrole tabi kişi veya kişiler veya vekilleri bulunur.
MADDE 15 – (1) (Değişik
ibare:RG-28/3/2016-29667) Müfettiş sonradan kontrol sonucuyla ilgili
olarak sonradan kontrole tabi kişilerle nihai bir görüşme yapar. Kontrol
sonucunda gümrük vergileri tutarı ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta
öngörülen yükümlülükler açısından bir değişikliğin olmaması veya kontrole tabi
kişinin talepte bulunmaması durumunda bu görüşme yapılmayabilir. Bu görüşmede,
özellikle ihtilaf konusu hususlar, hukukî değerlendirme ve tespit edilen
hususların gümrük vergileri ve sonuçları açısından etkileri ifade edilir.
(2) Nihai görüşmenin sonucu bir tutanağa bağlanır. Bu tutanakta düzenlenme
yeri, tarihi, görüşme konusu, görüşmede bulunanların isim, unvan ve imzaları
yer alır. Bu tutanağın bir sureti ilgiliye verilir.
MADDE 16 – (Değişik:RG-28/3/2016-29667)
(1) Sonradan kontrol
sonucunda varsa, vergilendirme için önemli olan tespitler, muhtemel vergi
tutarı değişiklikleri ve yol gösterici nitelikteki tespitler yazılı olarak
sonradan kontrole tabi tutulan kişiye bildirilir. Ancak, bu konularda önemli
bir tespit söz konusu olmazsa bu yazılı bildirim yapılmayabilir. Kişiler, on
gün içerisinde görüşlerini müfettişe bildirirler. Yazılı olarak talep edilmesi
halinde on güne kadar ek süre verilebilir.
(2) Sonradan kontrol
sırasında, zamanaşımı yönünden Hazine menfaatini koruyucu acele bir tedbir
alınmasının gerekmesi halinde, birinci fıkrada belirtilen süre hükümlerine tabi
olmaksızın Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı
Yönetmeliği hükümlerine istinaden cevaplı rapor düzenlenir.
(3) Sonradan kontrol
sonucunda müfettiş tarafından, sonradan kontrolde yapılan genel tespitleri, ilave
değerlendirmeleri ve vergi tahakkukları dâhil idarece yapılması gereken tüm iş
ve işlemleri içeren sonradan kontrol raporu tanzim edilir. Rapora, yükümlüye
bildirim yazısı, başlangıç tutanağı, sonradan kontrol kapsamında incelenen
işlemler, varsa ilgili kurum ve kuruluşlarla yapılan yazışmalar, nihai görüşme
tutanağı ile görüş isteme yazısı ve cevabi yazı eklenir. İkinci fıkra
kapsamında yapılan bir işlem bulunması halinde, sonradan kontrol raporunda buna
da yer verilir.
MADDE 17 – (Mülga:RG-28/3/2016-29667)
MADDE 18 – (Değişik:RG-28/3/2016-29667)
(1) Sonradan
kontrol raporları ile ilgili olarak, Genel Müdürlük tarafından risk
değerlendirmesi yapılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
MADDE 19 – (Değişik:RG-28/3/2016-29667)
(1) Bu Yönetmelikte
hüküm bulunmayan hususlarda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş
Başkanlığı Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik
hükümlerini (Değişik
ibare:RG-7/12/2018-30618) Ticaret Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin
Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
27/10/2008
27037
Yönetmelikte
Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1
28/3/2016
29667
2
7/12/2018
30618
3