Yönetmelik · No: 18341
Resmî kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18341&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
TAKVİYE
EDİCİ GIDALARIN İTHALATI, ÜRETİMİ, İŞLENMESİ VE PİYASAYA ARZINA İLİŞKİN
YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı, takviye edici gıdaların ithalatı, üretimi, işlenmesi ve piyasaya arzına
ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik,
takviye edici gıdaları ithal eden, üreten, işleyen ve piyasaya arz eden
işletmelerin kayıt edilmesi; takviye edici gıdaların ithalatı, üretimi,
işlenmesi ve piyasaya arzı; takviye edici gıdaların onayı, izlenebilirliği ve
işyeri sorumlukları ile Takviye Edici Gıda Komisyonunun kuruluşu, çalışma usul
ve esaslarına ilişkin hükümleri kapsar.
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,
11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve
Yem Kanununun 28 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4 – (1) 5996 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesindeki tanımlara ilave olarak ikinci fıkrada yer alan
tanımlar da geçerlidir.
(2) Bu Yönetmelikte
geçen;
a) Alan adı:
www.abcd.com şeklinde örneklenen internet yayınlarının alan adını,
b) (Değişik:RG-8/7/2019-30825
Mükerrer) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Doğrudan satıcı:
Doğrudan satış için sözleşme imzaladıkları gıda işletmelerinden satın aldıkları
takviye edici gıdaları, iş akti ile bağlı olmaksızın kendi hesaplarına
tüketicilere arz eden bağımsız kişileri,
ç) Etiketleme: Gıda
ile birlikte sunulan veya gıdayı tanıtan ambalaj, paket, doküman, bildirim,
etiket gibi materyallerin üzerinde yer alan gıda ile ilgili her türlü yazı,
bilgi, ticari marka, marka adı, resimli unsur veya işaretleri,
d) Gıda işletmecisi:
Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel
kişiler tarafından gıdanın üretimi, ithalatı, işlenmesi ve piyasaya arzının
herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin mevzuat
hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,
e) İl müdürlüğü:
Bakanlık il müdürlüklerini,
f) İşleme: Isıl
işlem, tütsüleme, kürleme, olgunlaştırma, kurutma, marinasyon, ekstraksiyon,
ekstrüzyon ya da bunların bir veya bir kaçının birlikte uygulanmasını da
kapsayan ve başlangıçtaki ürünü temel olarak değiştiren herhangi bir işlemi,
g) Kanun: 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,
ğ) Piyasaya arz:
Takviye edici gıdaların bedelli veya bedelsiz, piyasaya sunulmasını,
h) Takviye edici
gıda: Normal beslenmeyi takviye etmek amacıyla vitamin, mineral, protein,
karbonhidrat, lif, yağ asidi, aminoasit gibi besin öğelerinin veya bunların
dışında besleyici veya fizyolojik etkileri bulunan bitki, bitkisel ve hayvansal
kaynaklı maddeler, biyoaktif maddeler ve benzeri maddelerin konsantre veya
ekstraktlarının tek başına veya karışımlarının, kapsül, tablet, pastil, tek
kullanımlık toz paket, sıvı ampul, damlalıklı şişe ve diğer benzeri sıvı veya
toz formlarda hazırlanarak günlük alım dozu belirlenmiş ürünleri,
ı) Takviye Edici Gıda
Komisyonu (TEGK): 5 inci maddede belirtilen temsilcilerinden oluşan Komisyonu,
i) URL adresi:
“http://www.abcd.com/abcdefgh.htm" şeklinde örneklenen, takviye edici
gıdaya ilişkin bilgilerin bulunduğu tam web adresi,
j) Yetkili merci: Bu
Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesinde taşrada il müdürlüğünü,
tetkik ve denetimlerde ise merkezde Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Takviye
Edici Gıda Komisyonu ve Uzman Veri Tabanı
Takviye Edici Gıda
MADDE 5 – (1) TEGK; Bakanlıktan
altı temsilci, Sağlık Bakanlığından üç temsilci, her iki Bakanlıkça ayrı ayrı
seçilecek konusunda temayüz etmiş üçer bilim insanı olmak üzere, takviye edici
gıda konusunda deneyimli onbeş üyeden oluşur.
(2) TEGK başkanlığı, Bakanlık
temsilcisi tarafından yürütülür. Başkanın toplantıya katılmadığı durumlarda ise
TEGK üyeleri kendi aralarından sadece o toplantı için geçici başkan seçer.
(3) TEGK başkanı ve
belirlenen komisyon üyeleri Bakanlık Makamınca onaylanır.
(4) TEGK sekretaryası
Bakanlıkça yürütülür.
(5) TEGK üyelerinin
görev süreleri, göreve başladıkları tarihten itibaren üç yıldır. Görev
süresinin bitmesini müteakip üyenin talep etmesi ve Bakanlıkça uygun görülmesi
halinde görev süresi en fazla iki dönem daha uzatılabilir.
Takviye Edici Gıda
MADDE 6 – (1) (Değişik
fıkra:RG-21/11/2015-29539) TEGK’nin görevleri şunlardır:
a) Takviye edici
gıdalarda kullanılan vitaminler, mineraller ve bunların dışında besleyici veya
fizyolojik etkileri bulunan maddeler ile ilgili değerlendirme yapmak ve
değerlendirme sonucunu Bakanlığa sunmak.
b) 2-4 yaş grubu
çocuklara yönelik takviye edici gıdaların onay başvuruları ile ilgili
değerlendirme yapmak ve değerlendirme sonucunu Bakanlığa sunmak.
(2) TEGK üyeleri bu
Yönetmelik kapsamındaki görevlerini yaparken bağımsız olmak zorundadır. TEGK
üyeleri olan bilim insanları bu Yönetmelik kapsamındaki görevlerinde
bağımsızlık ve tarafsızlıklarını beyan eden ek-4’te yer alan Genel
Taahhütnameyi Bakanlığa verir.
(3) TEGK üyeleri,
görev yetki ve sorumluluklarını diğer bir üyeye ya da üçüncü bir şahsa
devredemezler.
(4) TEGK, bu
Yönetmelik kapsamındaki konularda risk değerlendirmesi yapan ulusal ve
uluslararası benzer kuruluşlar ile işbirliği yapabilir.
Takviye Edici Gıda
MADDE 7 – (1) TEGK yılda en az
on iki defa olağan olarak plânlama ve değerlendirme toplantısı yapar. TEGK
gerektiğinde, Başkanın daveti ile toplantı düzenleyebilir.
(2) TEGK üyelerinin
sağlık raporu ve geçici görevlendirme dışındaki mazeretleri olması durumunda
mazeretlerini yazılı olarak TEGK Başkanına bildirmeleri gerekir. Acil
durumlarda yazılı bildirim sonradan yapılmak kaydıyla diğer iletişim vasıtaları
aracılığıyla durum Başkana bildirilir.
(3) Mazeretsiz olarak
bir yıl içerisinde art arda üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği
Bakanlık Makamının
onayı ile kaldırılır.
(4) TEGK toplam üye
sayısının salt çoğunluğu ile gündemli olarak toplanır. Toplantı kararları,
toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır. Toplantıda kabul ve ret
oyları eşit olduğu durumlarda başkanın taraf olduğu görüş çoğunlukta sayılır.
TEGK üyeleri çekimser oy kullanamaz. Alınan kararlara ilişkin tutanak
düzenlenir.
(5) Toplantı veya
toplantılar sonrasında Başkan tarafından taslak bilimsel görüş hazırlanır.
Sekretarya aracılığı ile tüm üyelerin görüşleri alınır. Karşıt görüşler olması
halinde yazılı olarak gerekçelendirilir ve üyelerin salt çoğunluğu ile nihai
bilimsel görüş oluşturulur.
(6) Nihai bilimsel
görüş tüm üyeler tarafından, varsa yazılı itiraz gerekçeleri ile birlikte,
imzalanarak Bakanlığa sunulur.
(7) TEGK, nihai
görüşün sonrasında ortaya çıkan veya elde edilen her türlü yeni veri ve
bilimsel bilgiyi değerlendirerek gerektiğinde yeni bilimsel görüş oluşturur.
(8) Bakanlık, daha
önce bilimsel görüş oluşturulmuş olan bir konunun tekrar değerlendirilmesini
talep edebilir.
(9) Üyeliğin
kaldırılması, üyelikten çekilme ve ölüm hali gibi herhangi bir nedenle görevi
sonlanan üyenin yerine Bakanlık Makamının onayı ile yeni üye belirlenir. Yeni
üyenin görev süresi, diğer üyelerin görev süresi ile birlikte sona erer.
MADDE 8 – (1) Bakanlık, bu
Yönetmelik kapsamında TEGK’nin yapacağı çalışmalarına uzman desteği sağlamak
amacı ile uzmanların uzmanlık alanlarını ve iletişim bilgilerini içeren
verilerin yer aldığı Takviye Edici Gıda Uzman Veri Tabanı oluşturur.
(2) TEGK
çalışmalarında ihtiyaç duyulması halinde Takviye Edici Gıda Uzman Veri
Tabanında yer alan uzmanların görüşüne başvurabilir ve belirli bir konuda
bilimsel ve/veya teknik destek sağlamak üzere uzmanları davet edebilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Genel
Hükümler, Sorumluluklar, Kayıt Usul ve Esasları,
Üretim,
İşleme, İthalat ve Onay, Piyasaya Arz
MADDE 9 – (1) Takviye edici
gıdaların ithalatı, üretimi, işlenmesi ve piyasaya arzı bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilir.
(2) Bu Yönetmelik
kapsamındaki gıda işletmecileri takviye edici gıdalar ile ilgili mevzuat
hükümlerine uymak zorundadır.
(3) (Değişik:RG-21/11/2015-29539)
Takviye edici gıdanın gıda işletmecisine ait alan adı ve URL adres/adreslerinde
mevzuata aykırı reklam ve tanıtımının yapılmaması, kendisine ait olmayan
alan adı ve URL adres/adreslerinde ise mevzuata aykırı reklam ve tanıtımın olması
durumunda, gıda işletmecilerinin reklam ve tanıtımın kaldırılmasına yönelik
kanuni yollara başvuracağına dair taahhütnameyi il müdürlüğüne vermesi
durumunda dosya onay başvurusu için il müdürlüğünce değerlendirmeye alınır.
(4) (Mülga:RG-21/11/2015-29539)
(5) Bakanlıkça
onaylanan takviye edici gıdaların listesi ile bu gıdaları üreten, işleyen ve
ithal eden gıda işletmeleri, Bakanlığın resmi internet sitesinde güncellenerek
yayınlanır.
MADDE 10 – (1) Gıda işletmecisi,
kendi faaliyet alanının her aşamasında Kanunda belirtilen şartları sağlamak ve
bunu doğrulamakla yükümlüdür.
(2) Gıda işletmecisi
ürettiği, işlediği, ithal ettiği veya piyasaya arz ettiği takviye edici
gıdanın, gıda güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi veya buna
ilişkin makul gerekçelerinin olması durumunda, söz konusu gıdayı kendi
kontrolünden çıktığı aşamadan başlamak üzere, toplanması için gerekli işlemleri
derhal başlatmak ve konu ile ilgili yetkili mercii bilgilendirmek zorundadır.
Gıda işletmecisi, takviye edici gıdaların toplanması gerektiğinde, toplanma
nedeni hakkında tüketiciyi veya kullanıcıyı doğru ve etkin olarak
bilgilendirmek ve tüketiciye veya kullanıcıya gıdanın iadesi için çağrıda
bulunmak zorundadır.
(3) Gıda işletmecisi,
faaliyeti ile ilgili istenen kayıtları güncel tutmak, istendiğinde yetkili
mercie sunmak zorundadır.
(4) Gıda işletmecisi,
takviye edici gıda ile ilgili riskin önlenmesi, azaltılması veya ortadan
kaldırılmasından sorumlu olup bu gibi tedbirlerin alınmasında yetkili merci ile
işbirliği yapar. Gıda işletmecisi, Bakanlıkça alınan önlemlerin uygulanması
sırasında hiçbir şekilde engelleme yapamaz.
(5) Takviye edici
gıdalar onay alınmadan üretilemez, işlenemez, ithalatı yapılamaz ve piyasaya
arz edilemez.
(6) Gıda işletmecisi,
Bakanlıkça onaylanan takviye edici gıdaları ithal etmek, üretmek, işlemek ve
piyasaya arz etmek zorundadır.
(7) Doğrudan
satıcının anlatması ve/veya göstererek tanıtması yoluyla takviye edici
gıdaların tüketiciye evinde, işyerinde veya satıcıya ait olmayan bir başka
yerde satışının gerçekleşmesi durumunda doğacak sorumluluktan hem doğrudan
satıcı hem de sözleşme yapan işletmecisi ortak sorumludur.
MADDE 11 – (1) Takviye edici
gıda işletmeleri, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre
kayıt edilir.
(2) Gıda
işletmecileri, birinci fıkrada belirtilen Yönetmelik hükümlerine ilave olarak
alan adı ve/veya URL adresi bilgileri ile tehlike analizi ve kritik kontrol
noktaları ilkelerine dayalı bir prosedürü uyguladığını gösteren belge ve/veya
belgeleri yetkili mercie sunar.
MADDE 12 –
(Başlığıyla birlikte değişik:RG-21/11/2015-29539)
(1) Gıda işletmecisi,
onay başvurusu yapacağı her takviye edici gıda için Ek-1’de belirtilen bilgi ve
belgeler ile il müdürlüğüne müracaat eder. (Ek cümle:RG-8/7/2019-30825
Mükerrer)(3) Müracaat ıslak
imzayla dilekçe verilmek suretiyle veya elektronik ortamdan elektronik imzayla
yapılabilir.
a) İl müdürlüğü,
dosyadaki bilgi ve belgelerin eksik veya yanlış hazırlanmış olması durumunda,
eksiklik ve/veya yanlışlıkları gıda işletmecisine resmî yazı ile bildirir.
b) İl müdürlüğü,
dosyadaki bilgi ve belgelerin tam ve doğru olması durumunda, takviye edici
gıdaya vermiş olduğu onay numarasını gıda işletmecisine resmî yazı ile
bildirir.
(2) İl müdürlüğü, 2-4
yaş grubuna yönelik takviye edici gıdanın onay başvurusunu takviye edici gıda
komisyonu tarafından değerlendirilmek üzere Bakanlığa gönderir.
(3) Bakanlık, 2-4 yaş
grubuna yönelik takviye edici gıdanın onayına yönelik olarak ilave bilgi ve
belgeler isteyebilir.
(4) Bakanlık, 2-4 yaş
grubuna yönelik takviye edici gıdanın değerlendirme sonucunu resmî yazıyla il
müdürlüğüne bildirir.
(5) Bakanlığın resmî
internet sitesinde yayımlanan kullanımına kısıtlama getirilen takviye edici
gıda bileşenleri için gıda işletmecileri, belirlenen limitlere Bakanlığın resmî
internet sitesinden yayımlandığı tarihten itibaren iki yıl içerisinde uyum
sağlar.
MADDE 13 – (1) Takviye edici
gıdalar, ithalatçısının ve/veya üreticisinin ve/veya işleyicisinin kendi satış
yerinde, piyasaya arz ettiği gıda işletmelerinde veya bu işletmelerin toptan
satış depolarında veya gıda işletmecisi tarafından beyan edilen alan adı ve URL
adres veya adreslerinde veya gıda işletmecisi ile sözleşme yapılan doğrudan
satıcı tarafından satışa sunulmak zorundadır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İzlenebilirlik,
İhtiyati Tedbirler, Resmi Kontrol ve Etiketleme
MADDE 14 – (1) Gıda
işletmecileri;
a) Takviye edici
gıdanın elde edildiği hayvan, bitki ya da gıda maddesinde öngörülen veya ortaya
çıkması beklenen herhangi bir maddenin tespit edilmesi için hammadde temini,
ithalat, üretim, işleme ve piyasaya arzı ile ilgili tüm aşamalarında
izlenebilirliği tesis etmek zorundadır.
b) İzlenebilirlik
sistemini gözden geçirerek, sistemin çalıştığını doğrulamak ve kayıt altına
almak zorundadır.
c) Takviye edici
gıdanın elde edildiği hayvan, bitki ya da gıdanın içeriğinde bulunabilecek herhangi
bir maddeyi, temin ettiği kaynağı ve satışını yaptığı yerleri belirlemek
zorundadır.
MADDE 15 – (1) Bakanlık, ithal
edilen, üretilen, işlenen ve piyasaya arz edilen herhangi bir takviye edici
gıdanın insan sağlığı üzerinde zararlı bir etkisinin olması ihtimalinin
belirmesinde, bilimsel belirsizliklerin devam etmesi ve mevcut tedbirlerin
yetersiz kalması durumunda, kapsamlı bir risk değerlendirmesine imkân
sağlayacak daha fazla bilimsel veri elde edilinceye kadar, geçici olarak üretimin
veya ülkeye girişin durdurulması, piyasaya arzının ve kullanımının
yasaklanması, tüketiminin engellenmesi ve toplatılması gibi ihtiyati tedbirlere
başvurabilir.
(2) Gıda
işletmecilerinin, Bakanlığın belirlediği ihtiyati tedbir kararlarına uyması zorunludur.
(3) (Mülga:RG-21/11/2015-29539)
MADDE 16 – (1) Kanun, 17/2/2011
tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi
Kontrollerine Dair Yönetmelik ve bu Yönetmelik hükümlerine göre gıda
işletmelerine ve takviye edici gıdalara yönelik resmi kontrol yapılır.
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik
kapsamındaki gıda işletmecileri, 29/12/2011 tarihli ve 28157 3. mükerrer
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği ve
ilgili mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik
hükümlerine aykırı davrananlar hakkında Kanunun ilgili maddelerine göre idari
yaptırım uygulanır.
MADDE 19 – (1) Bakanlık gerek
gördüğünde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına yönelik talimat veya
kılavuzlar hazırlar.
MADDE 20 – (1) Bakanlık gerekli
gördüğü durumlarda, takviye edici gıdalarda izlenebilirliği temin etmek
amacıyla ürün takip sistemini kurar ve takip sisteminin uygulanmasına ilişkin
özel uygulamalar yapabilir.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) (Değişik:RG-31/12/2014-29222
4.mükerrer)(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
ithal edilen ve/veya üretilen ve/veya işlenen ve/veya piyasaya arz edilen
takviye edici gıdalar için (Değişik ibare:RG-21/11/2015-29539) 31/12/2016
tarihine kadar bu Yönetmeliğe göre onay alınması zorunludur. (Ek
cümle:RG-28/3/2017-30021)(2) Ancak 31/12/2016 tarihine kadar
onay başvurusu yapılmış takviye edici gıdalar için 1/7/2017 tarihine kadar onay
alınabilir.
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik
yayımı tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer.
MADDE 22 –
(Değişik:RG-8/7/2019-30825 Mükerrer)
(1) Bu Yönetmelik
hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
__________
(1) Bu
değişiklik 1/1/2015 tarihinde yürürlüğe girer.
(2) Bu değişiklik 1/1/2017 tarihinde
yürürlüğe girer.
(3) Bu değişiklik yayımı tarihinden
itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yönetmeliğin
Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
2/5/2013
28635
Yönetmelikte
Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
31/12/2014
29222
(4.mükerrer)
2.
21/11/2015
29539
3.
28/3/2017
30021
4.
8/7/2019
30825
Mükerrer
Ek-1 (Değişik:RG-8/7/2019-30825
Mükerrer) (Bu değişiklik yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra
yürürlüğe girer.)
TAKVİYE
EDİCİ GIDALARIN ONAY BAŞVURUSUNDA İSTENEN BİLGİ VE BELGELER
1 -
Takviye edici gıdanın ticari markası ve ismi,
2 - Yüzde
bileşen listesi,
3 -
Spesifikasyon belgesi,
4 -
Tavsiye edilen günlük alım dozu,
5 -
Takviye edici gıdanın üretildiği işletmede HACCP ve/veya GMP uygulandığına dair
taahhütname,
6 - Fason
üretimlerde fason sözleşmesi,
7 - Bitki
listesinde pozitif olan ve takviye edici gıdada kullanımına izin verilen
botaniğin adı, latince adı ve kullanılan kısmı,
8 -
İşletmenin kendi alan adı ve URL adres/adresleri, (varsa)
9 -
Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen taahhütname.
Ek-2
(Mülga:RG-21/11/2015-29539)
Ek-3 (Mülga:RG-21/11/2015-29539)
Ek-4
TAKVİYE EDİCİ GIDA
KOMİSYONUNDA GÖREVLİ
BİLİM İNSANI ÜYELER
İÇİN GENEL TAAHHÜTNAME
Unvan (Dr., Yrd. Doç.
Dr., Doç. Dr., Prof. Dr., Diğer):
Adı
:
Soyadı
:
Görevi
:
Ben,
............................................, işbu belgeyle; toplantılara
geçerli mazeretimin olduğu haller dışında sürekli katılacağımı, toplantılarda
her türlü dış etkiden bağımsız olarak hareket edeceğimi taahhüt ederim.
TARİH
İMZA