Yönetmelik · No: 20150
Resmî kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20150&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
BORSA
İSTANBUL A.Ş. BORSACILIK FAALİYETLERİNE İLİŞKİN ESASLAR YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı, sermaye piyasası araçlarının ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun
görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin Borsa İstanbul Anonim
Şirketi bünyesinde güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir
ortamda işlem görmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik;
a) Kota alınma, kottan çıkarılma
ile borsada işlem görme ve işlem görmenin durdurulması,
b) Emirlerin iletilmesi ve
eşleştirilmesi,
c) Gerçekleştirilen işlemlere ilişkin
yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi,
ç) Borsada işlem yapma yetkisi
verilmesi,
d) Disiplin düzenlemelerinin yürütülmesi,
e) Borsa gelirleri ile bunların
tahsili,
f) Uyuşmazlıkların çözülmesi,
g) Borsa, Borsanın pay sahipleri
ve/veya piyasa işleticisi arasındaki muhtemel çıkar çatışmalarının önüne
geçilmesi,
ğ) Borsanın işletim, denetim ve
gözetim sistemleri,
h) Piyasa oluşturma, işletme ve
yönetilmesi
konularına ilişkin usul ve
esasları düzenler.
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 67 nci
maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim
Şirketini,
b) Elektronik imza: 15/1/2004
tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde tanımlanan elektronik imzayı,
c) Faaliyet aidatı: Faaliyet
gösterilecek her bir piyasa, pazar, platform veya sistem için bir defaya mahsus
olmak üzere yatırılan aidatı,
ç) Fon kurucusu: Borsa yatırım
fonu kurucusu portföy yönetim şirketlerini, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla faaliyette bulunan borsa yatırım fonlarının kurucularını,
konut finansmanı fonu ve varlık finansmanı fonunun kurucularını,
d) Genel Müdür: Borsa Genel
Müdürünü,
e) Giriş aidatı: İşlem yapma
yetkisi verilmeden önce bir defaya mahsus olmak üzere yatırılan aidatı,
f) Güvence bedeli: İşlem yapma
yetkisi verilenlerin, Borsa işlemleri dışındaki işlemler nedeniyle Borsaya
verdikleri zararlar ile süresi içinde yerine getirmedikleri Borsa işlemleri
dışındaki işlemlerden kaynaklanan yükümlülüklerini karşılamak üzere alınan
bedeli,
g) Halka arz eden: Sahip olduğu
sermaye piyasası araçlarını halka arz etmek üzere Kurula başvuruda bulunan gerçek
veya tüzel kişileri,
ğ) İhraççı: Sermaye piyasası
araçlarını ihraç eden, ihraç etmek üzere Sermaye Piyasası Kuruluna başvuruda
bulunan veya sermaye piyasası araçları halka arz edilen tüzel kişileri ve Borsa
yatırım fonlarını, konut finansmanı fonlarını, varlık finansmanı fonlarını ve
ipotek finansmanı kuruluşlarını,
h) İşlem görme: Yatırım
araçlarının Borsada alım satıma konu olmasını,
ı) İşlem günü: Piyasaların,
pazarların, platformların ve sistemlerin işlem yapılmak üzere açık olduğu
günleri,
i) İşlem yapma yetkisi verilenler:
19/7/2013 tarihli ve 28712 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Borsalar ve Piyasa
İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında
Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde Borsaya üye olarak
veya üçüncü fıkrası çerçevesinde Borsaya üye olmadan işlem yapma yetkisi
verilenleri,
j) Kamuyu Aydınlatma Platformu
(KAP): Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde tanımlanan
sistemi,
k) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,
l) Kotasyon: Sermaye piyasası
araçlarının Borsada işlem görmesi için Borsa kotuna alınmasını,
m) Kota alınmaksızın işlem görme:
Sermaye piyasası araçlarının, kotasyon şartlarına yönelik Borsa tarafından
herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın Borsada işlem görmesini,
n) Kurul: Sermaye Piyasası
Kurulunu,
o) (Ek:RG-28/8/2015-29459) (1)
Merkezi karşı taraf hizmeti: 14/8/2013 tarihli ve 28375 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi
Karşı Taraf Yönetmeliğinde tanımlanan merkezi karşı taraf hizmetini,
ö) Piyasa danışmanı: Piyasa
danışmanlığı görevini yerine getirmek üzere Borsa tarafından yetkilendirilen
şirketi,
p) Piyasa, pazar, platform ve
sistem: İşlem gören yatırım araçlarının türlerine, işleyiş esaslarına veya
belirlenen diğer özelliklerine göre oluşturulan alım satım ortamlarını,
r) Seans: Borsa bünyesindeki
piyasaların, pazarların, platformların ve sistemlerin alım satım için açık oldukları
zaman dilimini,
s) Sermaye piyasası araçları:
Menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri de dâhil olmak üzere
Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer sermaye piyasası araçlarını,
ş) Sermaye piyasası kurumları:
Kanunun 35 inci maddesinde sayılan kurumları,
t) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası Anonim Şirketini,
u) Teminat: Borsalar ve Piyasa
İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında
Yönetmeliğin 25 inci maddesinde geçen teminatlar ile işlem teminatı ve diğer
teminatları,
ü) Temsilci: İşlem yapma yetkisi
verilenleri Borsa veya takas ve saklama işlemlerinde temsil edebilen ve temsil
ettiği kişi veya kuruluş adına kendisine elden tebligat yapılabilen kişiyi,
v) Üye: Borsalar ve Piyasa
İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında
Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilenlerden Borsada
işlem yapmak üzere Yönetim Kurulunca yetkilendirilenleri,
y) Yatırım aracı: Sermaye piyasası
araçlarını ve Kurul tarafından uygun görülen diğer sözleşmeleri, belgeleri ve
kıymetleri,
z) Yatırım kuruluşu: Kanunun 3
üncü maddesinin birinci fıkrasının (v) bendinde tanımlanan kuruluşları,
aa) Yıllık aidat: İşlem yapma
yetkisi verilenlerin her bir takvim yılı için ödemek zorunda oldukları aidatı,
bb) Yönetim Kurulu: Borsa Yönetim
Kurulunu,
cc) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Borsa dışı veri: Borsa dışı veri sunanlardan temin edilen ve finansal ölçütün
hesaplamasında kullanılan organize piyasalar ve borsalar kaynaklı olanlar hariç
fiyat, tahmin, değer, oran ve benzeri verileri,
çç) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Borsa dışı veri sunan: Finansal ölçütün hesaplamasında kullanılan borsa
dışı verileri Borsaya temin eden tüzel kişileri,
dd) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Endeks: Düzenli olarak bir formül veya başka bir hesaplama yöntemi
uygulanarak veya kapsamındaki varlık, fiyat, getiri veya oranlar (tahmini
fiyatlar veya faiz oranları, bekleyen emirler veya diğer değer veya gözlemler
dâhil) kullanılmak suretiyle değerleme yapılarak belirlenen ve yayımlanan veya
kullanıma sunulan göstergeleri,
ee) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Finansal ölçüt: Belirli bir formül veya hesaplama yöntemi kullanılarak
düzenli olarak hesaplanan; kullanıcılara ücret karşılığı veya ücretsiz olarak
sunulan; bir sermaye piyasası aracının, finansal sözleşmenin veya ürünün
değerinin belirlenmesinde, getirilerinin izlenmesinde, bunlara dayanarak
yapılacak ödemenin tutarının belirlenmesinde, varlık dağılımının veya portföyün belirlenmesinde veya performans primlerinin
hesaplanmasında kullanılan; Borsanın yöneticisi olduğu endeks, fiyat, oran ve
benzerlerini,
ff) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Finansal ölçüt kural seti: Finansal ölçütün oluşturulması, hesaplanması,
yayınlanması ve sürekliliğinin sağlanması amacıyla Borsa İstanbul A.Ş.
tarafından belirlenmiş kural ve yöntemler bütününü,
gg) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Finansal ölçüt yararlanıcısı: Finansal ölçüte dayalı finansal ürün veya
kontratın tarafı olan gerçek veya tüzel kişiler ile lisanslı kullanıcıları,
ğğ) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Lisanslı kullanıcı: Borsadan finansal ölçüte ilişkin hizmet satın alan
gerçek veya tüzel kişileri,
hh) (Ek:RG-23/7/2025-32964)
Uzman takdiri: Finansal ölçütün hesaplanmasında kullanılan verilerle ilgili
olarak finansal ölçütün yöneticisi olarak Borsanın veya Borsa dışı veri sunanın
takdir yetkisini kullanmasını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Borsada
İşlem Yapma Yetkisi
MADDE 5 – (1) Borsalar ve Piyasa
İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında
Yönetmeliğin 24 üncü maddesi çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen
ve Kurulca onaylanan esaslar dahilinde Borsa bünyesindeki piyasaların,
pazarların, platformların ve sistemlerin birinde veya birkaçında sadece işlem
yapma yetkisi almak veya hem işlem yapma yetkisi almak hem de üye olmak üzere
Borsaya başvuruda bulunulabilir.
(2) Borsaya yapılacak başvurunun
yetkili imzaları taşıyan ve ekinde gerekli belgeleri içeren bir dilekçe ile
yapılması zorunludur. Dilekçede Borsada işlem yapılması talep edilen piyasa,
pazar, platform veya sistem belirtilir.
(3) Başvuru dilekçesine;
a) Esas sözleşme,
b) Ortaklık paylarının dağılımı,
c) Şirketin merkez adresi ve
iletişim bilgileri,
ç) Yöneticilerin özgeçmişleri,
d) Bilgi işlem sistemleri ve
teknolojik altyapıya ilişkin bilgiler,
e) İlgili personele ilişkin
bilgiler,
f) Kullanılan muhasebe programına
ve altyapısına ilişkin genel bilgiler,
g) Olağanüstü durum planı,
ğ) İlgili mevzuat çerçevesinde
talep edilecek diğer bilgi ve belgeler
eklenir.
(4) Borsa personeli işlem yapma
yetkisi verilmesi talebinde bulunanlar nezdinde inceleme yapabilir. Yapılacak
incelemeler sonucunda; Yönetim Kurulu, Borsa düzenlemelerinde öngörülen
şartların sağlanıp sağlanmadığına karar verir.
(5) İşlem yapma yetkisi verilmesi
talebi ile başvuranların, işlem yapma yetkisi verilmesine ilişkin Yönetim
Kurulu kararının kendilerine bildirilmesinden itibaren 1 aylık süre içerisinde,
üye olup olmamalarına bağlı olarak aşağıdakilerden ilgili olanlarını
yatırmaları gerekir:
a) Giriş aidatı, faaliyet
göstermek üzere başvurdukları her bir piyasa, pazar, platform veya sistem için
faaliyet aidatı, yıllık aidat, ilgili teminatlar.
b) Güvence bedeli.
(6) (Değişik:RG-3/4/2019-30734)
Giriş aidatı ve faaliyet aidatları iade edilmez. Yıllık üyelik aidatlarının
kıstelyevm usulü ile iade edilip edilmeyeceğine Yönetim Kurulu tarafından
belirlenen esaslar çerçevesinde Genel Müdür tarafından karar verilir.
(7) Giriş aidatı, güvence bedeli,
faaliyet aidatı ve yıllık aidat tutarları ve bunlara ilişkin esaslar Yönetim
Kurulu tarafından belirlenir ve Kurul onayı ile yürürlüğe girer.
(8) (Değişik:RG-3/4/2019-30734)
Beşinci fıkradaki yükümlülüklerin tamamını belirtilen sürede yerine getirmeyenlerin
başvuruları işlemden kaldırılır. Genel Müdür bir ayı aşmamak şartıyla ek süre
verebilir. Başvuru sürecinin yeniden başlamasına Genel Müdür karar verir.
(9) Yükümlülükleri yerine
getirerek işlem yapma yetkisi alanların faaliyet alanlarını ve faaliyet kapsamını
gösterir belge almaları gerekir.
(10) (Değişik:RG-3/4/2019-30734)
Herhangi bir piyasa, pazar, platform veya sistemde işlem yapma yetkisi
verilmiş olanlar, sonradan diğer piyasa, pazar, platform veya sistemde
faaliyette bulunacakları veya işlem yapma yetkileri geçici olarak durdurulanlar
yeniden faaliyete geçecekleri zaman Yönetim Kurulu tarafından belirlenen
şartların yerine getirildiğini gösteren belgelerin ekli olduğu bir dilekçe ile
Borsaya başvurur. Bu başvurular için de Genel Müdür, ilgili nezdinde inceleme
yaptırabilir.
(11) Yönetim Kurulunca işlem yapma
yetkisi verilenler, Borsada kurulan piyasa, pazar, platform veya sistemlerin
her biri için ilgili düzenlemelerde belirlenen esaslar çerçevesinde işlem
yapabilirler.
(12) Bu maddedeki hususlara
ilişkin olarak her bir piyasa, pazar, platform, sistem, yatırım aracı ve işlem
yapma yetkisi verilenler için Yönetim Kurulunca ayrı usul ve esaslar
belirlenebilir. Bu esaslar Kurulun onayı ile yürürlüğe girer.
MADDE 6 – (1) TCMB, Borsanın
piyasalarında, pazarlarında, platformlarında ve sistemlerinde işlem yapmaya
yetkili olup Borsa düzenlemelerinde yer alan; üyeliğe kabul, işlem yapma
yetkisi verilmesi, teminat, denetim ve disiplin ile ilgili yükümlülüklere tabi
değildir. Ayrıca aidatlardan, emirlerden ve işlemlerden alınan ücret ve borsa payı,
kota alma ve kotta kalma ücretleri ile sair ücretlerden muaftır.
MADDE
7 – (Değişik:RG-3/4/2019-30734)
(1)
İşlem yapma yetkisi verilenler, şekli ve şartları Borsa tarafından belirlenen
temsil belgelerini düzenleyerek kendilerini temsil edecek temsilcileri Borsaya
bildirirler. Temsilcilerde aranacak şartlar ve nitelikler ile bunların
durumlarında meydana gelen değişikliklerin bildirilme esasları Genel Müdür
tarafından belirlenir.
(2) Genel Müdür
tarafından, birinci fıkradaki hususlara ilişkin olarak her bir piyasa, pazar,
platform ve sistem için ayrı usul ve esaslar belirlenebilir.
MADDE 8 – (1) İşlem yapma
yetkisi verilenler;
a) Müşterilerine ve diğer işlem
yapma yetkisi verilenlere karşı iyi niyet ve dürüstlük ilkelerine uygun
davranmak,
b) Sermaye piyasası mevzuatına,
Borsa düzenlemelerine, Borsaca alınan kararlara, ilgili diğer düzenlemelere ve
Borsa düzenine ve disiplinine uygun hareket etmek,
c) Müşterilerine ve diğer üçüncü
şahıslara karşı doğabilecek mali ve hukuki sorumluluğu teminat altına alan ve
Borsa tarafından öngörülen genel ve özel mahiyetteki sigorta ve diğer
konulardaki düzenlemelere uymak,
ç) Borsa düzenlemelerinde
öngörülen teminatları süresi içinde yatırmak ve teminat yükseltilmesine karar
verildiğinde veya teminatı eksildiğinde süresi içinde teminatını tamamlamak,
d) Borsa veya Borsa personeli tarafından
yapılacak incelemelere müsaade etmek, istenecek her türlü bilgi ve belgeyi
vermek, gerekli yardımı ve kolaylığı göstermek,
e) Borsa işlemlerine ilişkin
olarak yıllık faaliyet sonuçlarıyla, finansal tablolarının, bağımsız denetim
raporlarının ve Borsa tarafından talep edilecek diğer rapor ve belgelerin birer
örneğini, ilgili düzenlemelerde öngörülen sürelerde Borsaya vermek,
f) Açtıkları davaları ve
başlattıkları icra takiplerini derhal, aleyhlerine açılan davaları ve
başlatılan icra takiplerini öğrendikleri tarihte Borsaya bildirmek,
g) Borsa payı ile diğer aidat ve
mali yükümlülükleri süresi içinde ödemek,
ğ) Suiistimalleri, yolsuzlukları
ve Kanun ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemelere aykırı olacak şekilde
gerçekleştirilen işlemleri önleyici denetim süreçlerini oluşturmak ve gerekli
tedbirleri almak,
h) Müşteriler tarafından Borsada
gerçekleştirilmek üzere verilen emirleri müşteri talimatlarına ve Borsa
düzenlemelerine uygun şekilde Borsaya iletmek,
ı) Borsa sistemine gönderdiği
emirlerle ilgili olarak mevcut riskleri en aza indirecek her türlü kontrolü
yapmak, izleme ve kontrol uygulamalarını oluşturmak, Borsa bilişim
sistemlerinin ve piyasa, pazar, platform ve sistemlerinin işleyişinin güvenliğini
test edici, tehdit edici veya tehlikeye sokabilecek nitelikte hiçbir girişimde
bulunmamak, kendi çalışanlarının veya üçüncü şahısların Borsa tarafından
kendilerine tahsis edilen imkânlar ve bilişim altyapısından yararlanarak Borsa
bilişim sistemlerinin ve Borsa piyasa, pazar, platform ve sistemlerinin işleyişini
engelleyecek, riske atacak, yanlış çalışmasına neden olabilecek her türlü
girişimi engellemek üzere tüm tedbirleri almak, Borsa bilişim sistemlerine
yönelik oluşabilecek yetkisiz erişim, yetkisiz bilgi dağıtımı ve yetkisiz bilgi
paylaşımı girişimlerinde bulunmamak, söz konusu risklerin en aza indirilmesine
yönelik kontroller uygulamak,
i) İşlem yapma yetkisi verildikten
sonra mali durumlarında, ortaklarında veya ortaklarının sermaye paylarında,
yönetim kurulu üyelerinde, denetçilerinde ve üst düzey yöneticileri ile imzaya
yetkili personelinde, adres ve iletişim bilgilerinde ve temsilcilerinin yetkilerinde
meydana gelen değişiklikler ile her bir faaliyet için çıkarılan düzenlemelerde
belirtilen konulardaki değişiklikleri gerçekleştiği tarihte Borsaya bildirmek,
zorundadırlar.
(2) İşlem yapma yetkisi
verilenlerin tabi olacakları diğer yükümlülükler Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir.
MADDE 9 – (1) Temsilcilerin
yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) İyi niyet ve dürüstlük
ilkelerine uygun davranmak.
b) Sermaye piyasası mevzuatına,
Borsa düzenlemelerine, Borsaca alınan kararlara, ilgili diğer düzenlemelere,
Borsa düzenine ve disiplinine uygun hareket etmek.
c) Borsa veya Borsa görevlileri
tarafından istenecek her türlü bilgi ve belgeyi vermek.
ç) Borsa görevlilerine gerekli
yardım ve kolaylığı göstermek.
(2) Temsilcilerin tabi olacağı
diğer yükümlülükler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
MADDE 10 – (1) Borsada
işlem yapma yetkisi verilenlerin, Borsada işlem yapma yetkisi verilmesi veya
işlemleri dolayısıyla müşterilerine, diğer işlem yapma yetkisi verilenlere ve
Borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere ya da Borsaya karşı
yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi halinde kullanılmak üzere Türk
Lirası, TCMB tarafından serbestçe alım satımı yapılan yabancı paralar, borsa
adına bloke edilen Türk Lirası ve döviz mevduat, kıymetli madenler, devlet
borçlanma senetleri, TCMB tarafından ihraç edilen likidite senetleri, kira
sertifikaları ya da banka teminat mektubu şeklindeki teminatlardan Borsaca
uygun görülenleri yatırmaları gerekir. Bunlar dışında teminat olarak kabul
edilebilecek varlıklar, Yönetim Kurulunca belirlenir ve Kurul onayına sunulur.
(2) Yatırılan teminatın miktarına,
teminatların tahsiline, eksik kalan kısmının tamamlanmasına, kullanılmasına,
serbest bırakılmasına ve zararların teminatlardan karşılanmasına ilişkin usul
ve esaslar; işlem yapma yetkisinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde teminatın
geri verilme zamanı ve şartları ile diğer hususlar Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir ve Kurul onayına sunulur. Risk yönetim esasları ve yatırılan
teminatın değerlemesine ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir.
(3) Yönetim Kurulu; işlem yapma
yetkisi verilenlerin işlem hacmini, faaliyetlerini, mali durumunu, risk
unsurlarını ve uygun göreceği diğer kriterleri dikkate alarak gerektiğinde daha
yüksek tutarda teminat yatırılmasını zorunlu kılabilir.
(4) Bu maddenin birinci ve ikinci
fıkrasındaki hususlara ilişkin olarak her bir piyasa, pazar, platform ve sistem
için ayrı usul ve esaslar belirlenebilir.
MADDE 11 – (1) Denetim
esnasında ya da diğer herhangi bir yolla, mali durumunun yükümlülüklerini
karşılayamayacak ölçüde zayıfladığının veya saklama hesaplarında önemli
açıkların oluştuğunun tespit edilmesi, yetkili otoritelerce veya kuruluşlarca
faaliyetlerinin, takas ya da saklama üyeliklerinin geçici olarak durdurulması
veya iptal edilmesi, teminatlarının tamamlanmaması veya Borsa personeli
tarafından yapılacak denetimlere müsaade edilmemesi halinde işlem yapma yetkisi
beş işlem gününe kadar Genel Müdür tarafından tedbiren kaldırılabilir ve durum
Kurula bildirilir. İşlem yapma yetkisinin beş işlem gününden fazla süreyle
tedbiren kaldırılmasına Yönetim Kurulunca karar verilir ve durum Kurula,
gerektiğinde ilgili merkezi takas ve saklama kuruluşları ile Türkiye Sermaye
Piyasaları Birliğine bildirilir.
MADDE 12 – (1) İşlem yapma
yetkisi, işlem yapma yetkisi verilenlerin, Borsa düzenlemelerinde belirlenmiş
olan şartları yitirmeleri veya haklarında verilen iflas kararının kesinleşmesi
veya 53 üncü madde çerçevesinde disiplin hükümlerine aykırılık nedeniyle
Yönetim Kurulu kararı ile iptal edilir.
(2) Borsa düzenlemelerinde yer
alan şartları yitirmesi nedeniyle işlem yapma yetkisi iptal edilenlere, bu
Yönetmelikte ve ilgili diğer düzenlemelerdeki yükümlülükleri yerine getirmek
şartıyla yetkileri iade edilebilir.
(3) İşlem yapma yetkisi, disiplin
hükümlerine aykırılık nedeniyle Yönetim Kurulu kararı ile geçici olarak
kaldırılabilir.
(4) İşlem yapma yetkisinin iptal
edilmesi veya geçici olarak kaldırılmasına ilişkin kararlar Kurula,
gerektiğinde ilgili merkezi takas ve saklama kuruluşları ile Türkiye Sermaye
Piyasaları Birliğine bildirilir.
MADDE 13 – (1) (Değişik:RG-3/4/2019-30734)
İşlem yapma yetkisinden feragat etmek isteyenler durumu yazılı olarak Borsaya
bildirirler. İşlem yapma yetkisinden feragat amacıyla yapılan başvurular Genel
Müdür tarafından karara bağlanır. Feragat talebinin kabulüne ilişkin kararlar
Kurula bildirilir.
(2) Feragat talebi kabul edilerek
işlem yapma yetkileri iptal edilenlerin, tekrar işlem yapma yetkisi
alabilmeleri için bu Yönetmelikteki ve ilgili diğer düzenlemelerdeki
yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Kotasyon
MADDE 14 – (1) Sermaye
piyasası araçlarının Borsa kotuna alınmasında yetkili merci Yönetim Kuruludur.
Yönetim Kurulu sınırları açıkça belirlenmiş olmak şartıyla bu yetkisini kısmen
veya tamamen Genel Müdüre devredebilir.
(2) Sermaye piyasası araçlarının
Borsa kotuna alınmasına ilişkin esaslar yönetim kurulunca belirlenir ve Kurulca
onaylanır.
(3) (Değişik:RG-28/8/2015-29459)
Bir sermaye piyasası aracının kota alınabilmesi için Yönetim Kurulu tarafından
belirlenen kotasyon şartları; ihraççının faaliyet süresi, finansal ve hukuki
durumu, özsermayesi, halka arz edilen sermaye piyasası aracının piyasa değeri,
halka açıklık oranı, ihraç tutarı ve benzeri ölçütler çerçevesinde belirlenir.
Ayrıca ihraççının yönetim kurulu üyeleri, ihraççıyı tek başına idare ve temsile
yetkili yöneticileri ile yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortaklarının
hukuki durumu, tecrübesi, mali güç ve itibarı ile ilgili olarak somut ölçütler
belirlenmek suretiyle kota alınabilme konusunda şartlar belirlenebilir. Sermaye
piyasası araçlarının türüne, işlem göreceği piyasaya, pazara, platforma ve
sisteme, ihraççının ve ihraçtan alım yapacak yatırımcıların özelliklerine göre
farklı kota alma şartları belirlenebilir. Bazı piyasa, pazar, platform ve
sistemlerde sermaye piyasası araçlarının kote edilebilmesi için olumlu görüş
içeren piyasa danışmanı raporu şartı aranabilir.
(4) (Değişik:RG-28/8/2015-29459)
Borsa yatırım fonu katılma payları, Borsa tarafından herhangi bir
değerlendirme yapılmaksızın ve karar tesis edilmeksizin Kurul tarafından
izahnamenin onaylanmasını takiben fon kurucusu veya ihraççı tarafından yapılan
başvuru üzerine Borsa kotuna alınır .
(5) Yabancı kuruluşlarca Türk
Lirası ve yabancı para cinsinden ihraç edilecek veya daha önce ihraç edilmiş
olan depo sertifikaları dâhil sermaye piyasası araçları ile yurt içi yerleşik
kurumların yurt dışında ihraç ettiği sermaye piyasası araçlarının kotasyonunda
bu Yönetmelikte yer alan kotasyon esasları uygulanır. Yönetim Kurulu tarafından
belirlenecek yabancı borsaların ana pazarlarında işlem gören sermaye piyasası
araçları, izahnamenin Kurul tarafından onaylanması şartıyla herhangi bir şart
aranmadan kote edilebilir.
(6) Ortaklıkların Borsa kotunda
bulunan paylarına karşılık bedelli ve/veya bedelsiz sermaye artırımları
nedeniyle ihraç edecekleri payları, sermaye artırımı sonucu oluşan yeni
sermayenin Ticaret siciline tescil edilmesini takiben başka bir işlem ve karar
tesis edilmesine gerek kalmaksızın Borsa kotuna alınır.
(7) Payları Borsa kotunda bulunan
bir ortaklığın, payları Borsa kotunda bulunmayan bir başka ortaklığa
devredilmesi ya da birleşme suretiyle yeni bir ortaklık kurulması durumlarında,
devralan veya yeni kurulan ortaklıklar için bu Yönetmeliğin kota alma esasları
uygulanır.
(8) Payları Borsa kotunda olan
ortaklıkların aktiflerinin bir kısmının ayni sermaye olarak konulması suretiyle
mevcut ortaklık yapısı korunarak kısmi bölünme yoluyla yeni bir ortaklık
kurulması halinde, kurulacak yeni ortaklığın kotasyon şartlarını sağlaması esas
olup Yönetim Kurulu bu şartlardan bazılarının aranmamasına karar verebilir.
(9) Sermayesinin yarısından
fazlası tek başına veya birlikte ya da bu orana bağlı olmaksızın yönetim
kontrolüne sahip olan, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanunu ekinde sayılan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel
Bütçeli İdarelere ait olan veya bu ortaklıkların aynı oranda sermaye payına
veya bu orana bağlı olmaksızın yönetim kontrolüne sahip oldukları iştirakleri
tarafından yahut bizzat bu İdareler tarafından ihraç edilen/edilecek sermaye
piyasası araçları herhangi bir işlem ve karar tesis edilmesine gerek
kalmaksızın Borsa kotuna alınır. Aynı Kanun kapsamındaki mahalli idareler, bu
idarelere ait ortaklıklar ve bu ortaklıkların aynı oranda sermaye payına sahip
oldukları iştirakleri tarafından yahut bizzat bu İdareler tarafından ihraç
olunacak sermaye piyasası araçlarının kotasyon başvurularında bu Yönetmeliğin
kota alma esasları uygulanır.
(10) TCMB ve Hazine Müsteşarlığı
veya Hazine Müsteşarlığı tarafından kurulan varlık kiralama şirketleri ile Hazine
Müsteşarlığı tarafından görevlendirilen kamu sermayeli kurumlarca kurulan
varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilmiş sermaye piyasası araçları
herhangi bir karar ve işlem tesisine gerek kalmaksızın Borsa kotuna alınmadan
işlem görür.
MADDE 15 – (1) Borsaya
yapılacak kotasyon başvurusu, ihraççı, halka arz eden, fon kurucusu, ihraççı
ile birlikte piyasa danışmanı veya ihraca aracılık eden yatırım kuruluşu
tarafından bir dilekçe ile yapılır.
(2) Borsaya sunulan bilgilerdeki
ve belgelerdeki yanlışlıklardan ya da noksanlıklardan ihraççı veya fon
kurucusu, halka arz edenler, ihraca aracılık eden yatırım kuruluşu, birden çok
yatırım kuruluşunun aracılık ettiği ihraçlarda konsorsiyum veya eş liderleri,
piyasa danışmanı, varsa garantör ve bağımsız denetçi, kusurlarına ve durumun
gereklerine göre sorumludur. Bu kuruluşlar sermaye piyasası aracının Borsada
işlem görmeye başlamasından önce bu bilgilerin ve belgelerin içeriği ile ilgili
önemli değişiklikler ve gelişmeler olması hâlinde Borsaya derhâl yazılı olarak
bilgi verir.
(3) (Değişik:RG-28/8/2015-29459)
Piyasa danışmanı olabilecek kurumlar faaliyet türleri itibariyle Yönetim
Kurulunun önerisi üzerine SPK tarafından belirlenir. Piyasa danışmanının
yetkilendirilme, performans değerleme, çalışma usul ve esasları ile piyasa
danışmanına uygulanacak yaptırımlara ilişkin hususlar Yönetim Kurulu tarafından
düzenlenir.
MADDE 16 – (1) Kottan
çıkarma şartları ihraççının veya fon kurucusunun finansal ve hukuki durumu,
kamuyu aydınlatma usul ve esaslarına uyumu, ihraççının iflası, esas
faaliyetlerinin sürdürülmesi için gerekli şartların kaybedilmesi, kotasyon
ücretlerini ödeme durumu, ilgili mevzuata, Borsa tarafından yapılacak
düzenlemelere ve alınacak kararlara uyulmaması, Borsaca istenecek bilgilerin
verilmemesi, eksik veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge verilmesi ve benzeri
hususlar dikkate alınarak Yönetim Kurulu tarafından belirlenerek Kurul onayına
sunulur.
(2) Kottan çıkarma şartlarından
birinin oluşması halinde Borsa kotunda bulunan sermaye piyasası araçları
Yönetim Kurulu kararı ile Borsa kotundan çıkarılabilir. Yönetim Kurulu
sınırları açıkça belirlenmiş olmak şartıyla bu yetkisini kısmen veya tamamen
Genel Müdüre devredebilir. Kottan çıkarma kararı verilmeden önce gerekli
görmesi halinde ilgili ihraççı veya fon kurucusu durumunu düzeltmesi için
uyarılabilir, bunlara süre verilebilir ve bunlar için uygun görülen tedbirler
alınabilir.
(3) Süreleri dolan veya itfa olan
sermaye piyasası araçları, sürelerinin dolduğu veya itfa oldukları tarihte
herhangi bir işlem yapılmasına gerek kalmaksızın Borsa kotundan çıkmış sayılır.
(4) İhraççılar veya fon kurucuları
Borsa kotunda bulunan sermaye piyasası araçlarının kottan çıkarılması isteğiyle
Borsaya başvuruda bulunabilirler. Sermaye piyasası araçlarının, ihraççının veya
fon kurucusunun kendi isteği ile kottan çıkarılmasında yetkili merci Genel
Müdürdür.
(5) Sermaye piyasası araçları
kottan çıkarılan ihraççının veya fon kurucusunun Borsada işlem gören diğer
sermaye piyasası araçlarının bulunması halinde, söz konusu sermaye piyasası
araçları da kottan çıkarılabilir.
(6) Sermaye piyasası araçlarının
Borsa kotundan çıkarılması halinde kotasyon ücretleri iade edilmez.
(7) Ortaklıkların Borsa kotunda
bulunan paylarından sermaye azaltımları nedeniyle azaltılan sermayelerini
temsil eden payları, yeni sermayenin ticaret siciline tescil edilmesini takiben
başka bir işlem ve karar tesis edilmesine gerek kalmaksızın Borsa kotundan
çıkarılır.
(8) Yönetim Kurulu, Borsa kotundan
sürekli çıkarılmış olan sermaye piyasası araçlarının bu Yönetmelikte belirtilen
kotasyon esasları ve/veya kottan çıkma şartları göz önüne alınarak tekrar Borsa
kotuna alınmalarına karar verebilir.
MADDE 17 – (1) Borsa, kotta
bulunan sermaye piyasası araçlarının, 14 ve 16 ncı maddeler dikkate alınarak
belirlenecek kotta kalma şartlarına uyduğunu yılda en az bir kez olmak üzere
düzenli olarak gözden geçirir ve gözden geçirmeye ilişkin sonuçları Kurula
bildirir.
MADDE 18 – (1) Borsa kotuna
alınmayan sermaye piyasası araçları Borsa tarafından herhangi bir karar
alınmaksızın Kurulun onayıyla kota alınmadan işlem görebilir. TCMB ve Hazine
Müsteşarlığı veya kuracakları şirketler tarafından ihraç edilmiş sermaye
piyasası araçları için Kurul onayı aranmaz.
MADDE 19 – (1) Borsa
personeli, bu Yönetmeliğin üçüncü bölümü kapsamında kotasyonla ilgili işler
çerçevesinde ilgili ihraççı, iştirakler ve bağlı ortaklıkları veya fon kurucusu
nezdinde inceleme yapabilir. Bu incelemeler çerçevesinde Borsa personeli
tarafından ilgili her türlü bilgi ve belge istenebilir, hesap ve işlem inceleme
kapsamına alınabilir. İlgililerin bu incelemelere müsaade etmeleri, Borsa
personeline gerekli yardımı ve kolaylığı göstermeleri, hazırlanan tutanakları
imzalamaları, Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerde öngörülen
yükümlülüklere uymaları gerekir.
MADDE 20 – (1) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Kotasyon ücretleri;
a) Başvuru,
b) Kota alma,
c) İlave kota alma,
ç) Kotta kalma,
d) Yeniden kota alma,
e) Toptan alış satış işlem,
ücretlerinden oluşur.
(2) Kotasyon ücretleri, Yönetim
Kurulu tarafından belirlenir ve Kurul tarafından onaylanır.
(3) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Kota alma, ilave kota alma, kotta kalma, yeniden kota alma ücretleri, sermaye
piyasası araçları Borsa kotunda olmayan ancak Borsada işlem gören ortaklıklar
ve ihraççılar için de uygulanır.
(4) Kamu kuruluşları, merkezi yurt
dışında olan ortaklıklar, uluslararası finansal kuruluşlar ile merkez bankaları
ve hükümetler tarafından ihraç edilen sermaye piyasası araçlarından alınacak
kotasyon ücretleri için farklı tarife tespit edilebilir.
(5) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Sermaye piyasası araçlarının Borsa kotundan çıkarılması halinde kotasyon
ücretleri iade edilmez.
MADDE 21 – (1) Ortaklık
haklarını temsil eden sermaye piyasası araçlarının Borsa kotuna alınması için
yapılan başvurular ile pazar geçiş başvurularında maktu olarak belirlenen
başvuru ücreti alınır. Başvuru ücreti başvurunun kabul edilmesi halinde ilk
alınacak kotta kalma ücretinden mahsup yoluyla iade edilir. Başvurusu kabul
edilmeyen veya başvurusunu geri çeken ortaklıklara, ödedikleri başvuru ücreti
iade edilmez.
(2) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Ortaklık haklarını temsil eden sermaye piyasası araçlarının ilk defa kota
alınmasında kota alma ücreti alınmaz. Ortaklık haklarını temsil eden sermaye
piyasası araçları Borsa kotunda olan ortaklıkların yapmış olduğu ilave kota
alma başvurularında, artırılan sermayelerinin nominal tutarı üzerinden ilave
kota alma ücreti alınır.
(3) Kurulun 22/6/2013 tarihli ve
28685 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pay Tebliği (VII-128.1)’nin 9 uncu
maddesi kapsamında satışa hazır bekletilen ortaklık haklarını temsil eden
sermaye piyasası araçlarının satışının gerçekleşmesi sonucu kota alınan
ortaklık haklarını temsil eden sermaye piyasası araçlarından ücret alınmaz.
(4) Borçluluğu temsil eden sermaye
piyasası araçları için kota alma ücreti ihraç tutarı üzerinden hesaplanır.
(5) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Borsa yatırım fonları için kota alma ücreti, fon toplam değeri üzerinden
hesaplanır.
(6) Varantlar ve sertifikalar için
açılan her yeni işlem sırasına ilişkin maktu bir kota alma ücreti alınır.
(7) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Borsada işlem görmeyen nitelikte olan ortaklık haklarını temsil eden sermaye
piyasası araçları için toptan alış satış işlemlerinde, toplam satış tutarı
üzerinden toptan alış satış işlem ücreti alınır. Borsada işlem gören
nitelikteki ortaklık haklarını temsil eden sermaye piyasası araçlarının,
sermaye artırım yöntemiyle gerçekleştirilen satış işlemlerinden ücret alınmaz.
Ortakların sahip olduğu ortaklık haklarını temsil eden sermaye piyasası
araçlarının satışı durumunda satış işlemlerinden ilave kota alma tarifesiyle
aynı oranda ücret alınır.
(8)
(Değişik:RG-29/4/2016-29698) Bu madde kapsamında belirlenen ücretler
fatura tarihini izleyen 30 iş günü içerisinde ödenir.
MADDE 22 – (1) Sermaye
piyasası araçları Borsa kotunda bulunan ortaklıklar, ilgili sermaye piyasası
araçları Borsa kotunda kaldıkları sürece her yıl kotta kalma ücreti öderler. Bu
ücret, kota alma ücretinin ödendiği veya ortaklık hakkını temsil eden sermaye
piyasası araçlarının kota alındığı yıl alınmaz.
a) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Ortaklık haklarını temsil eden sermaye piyasası araçları için kotta kalma
ücreti, bir önceki yılın Aralık ayı sonu itibarıyla ortaklığın Borsa kotunda
bulunan nominal sermayesi üzerinden hesaplanan tutar ve bu payların yıllık
ortalama piyasa değeri üzerinden hesaplanan tutarın toplamından oluşur.
Ortaklık haklarını temsil eden sermaye piyasası araçları Borsa kotunda olmayan
ancak Borsada işlem gören ortaklıklardan da aynı esaslarda ücret alınır.
b) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Borçluluğu temsil eden sermaye piyasası araçlarında, bir önceki yılın Aralık
ayı sonu itibariyle kotta bulunan her tertip için maktu bir kotta kalma ücreti
alınır.
c) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Borsa yatırım fonları için kotta kalma ücreti, bir önceki yılın Aralık ayı sonu
itibariyle Borsa kotunda bulunan fon toplam değeri üzerinden hesaplanır.
ç) Varantlar ve sertifikalar için
kotta kalma ücreti alınmaz.
d) Diğer sermaye piyasası araçları
için, kotta kalma ücretinin hesaplanma esas ve usulleri Yönetim Kurulunca
belirlenir ve Kurul tarafından onaylanır.
(2) (Değişik:RG-29/4/2016-29698)
Bu madde kapsamında belirlenen ücretler fatura tarihini izleyen 30 iş günü
içerisinde ödenir.
MADDE 23 –
(Değişik:RG-29/4/2016-29698)
(1) Kottan çıkarılan sermaye
piyasası araçlarının tekrar Borsa kotuna alınması durumunda ortaklıklar
tarafından yeniden kota alma ücreti, ilave kota alma ücret tarifesine göre
hesaplanır ve fatura tarihini izleyen 30 iş günü içinde ödenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Borsada
İşlem Görme ve İşlem Görmenin Durdurulması veya Sonlandırılması
MADDE 24 – (1) Yatırım
araçları Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek ve Kurulca onaylanacak esaslar
çerçevesinde Borsa bünyesindeki piyasalarda, pazarlarda, platformlarda ve
sistemlerde işlem görürler.
(2) Hangi dayanak varlıklar
üzerine türev araçların işlem göreceğine ve bu araçların asgari unsurlarına
Yönetim Kurulunun önerisi üzerine Kurul tarafından karar verilir. Bu asgari
unsurlar şunlardır:
a) Sözleşmenin türü,
b) (Mülga:RG-4/7/2019-30821)
c) Sözleşmelerin uzlaşma şekli,
ç) Uzlaşma fiyatı hesaplama
yöntemi,
d) Teminat hesaplama yöntemi,
e) Opsiyonun tipi ve sınıfı.
(3) (Ek:RG-4/7/2019-30821)
Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile ilgili olarak daha önce
Kurul tarafından onaylanmış sözleşmelerin asgari unsurlarıyla aynı asgari
unsurlara sahip, aynı dayanak varlık grubu altındaki farklı dayanak varlıklı
sözleşmeler ikinci fıkrada belirtilen Kurul onayına tabi olmayıp, bu
sözleşmeler işleme açılmadan 15 iş günü öncesinde Kurul’a bildirimde bulunulur.
Kurul tarafından bildirimin alındığı tarihten itibaren 10 iş günü içinde
olumsuz bir görüş bildirilmediği takdirde başka bir işleme gerek kalmaksızın
sözleşmeler işlem görmeye başlar. Ancak, dövize dayalı vadeli işlem
ve opsiyon sözleşmeleri ile BIST 100 endeksinde yer almayan paylara
dayalı sözleşmeler her halükarda ikinci fıkrada belirtilen Kurul onayına
tabidir.
MADDE 25 – (1) Genel Müdür,
aşağıda yazılı durumlardan birinin varlığı hâlinde, ilgili yatırım aracının
ve/veya ilgili yatırım aracına dayalı diğer yatırım araçlarının işlemlerini
geçici olarak durdurabilir:
a) Yatırımcıların yatırım aracına
ilişkin kararlarını etkileyecek önemde bilgiler olduğunun veya açıklama
yapılacağının öğrenilmesi ve bu bilgilerden işlem yapma yetkisi verilenlerin ve
yatırımcıların seans içinde haberdar edilmesinin gerekli görülmesi.
b) Bir yatırım aracı için sağlıklı
bir piyasa teşekkül etmesini önleyecek şekilde anormal piyasa hareketlerinin
oluşması veya işlemlerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini engelleyici maddi
unsurların ortaya çıkması.
c) Yatırım aracının ihraççısının
ya da fon kurucusunun daha önce aynı konuda uyarılmış olmasına rağmen, Borsa
tarafından istenen bilgileri, belgeleri ve elektronik ortamda tutulanlar dâhil
kayıtları vermemesi, zamanında veya istenen şekliyle vermemesi, incelemelere
veya denetimlere müsaade etmemesi.
(2) (Değişik:RG-3/4/2019-30734)
Genel Müdür, bir yatırım aracına ilişkin Borsa işlemlerini en fazla bir ay
için durdurabilir. Bir ayı aşan süreler için Yönetim Kurulu kararı gereklidir.
(3) Genel Müdür, birinci fıkradaki
yetkilerini görevlendireceği Genel Müdür Yardımcısına veya Genel Müdür
Yardımcılarına devredebilir.
(4) Bir yatırım aracının Borsada
işlem görmesinin geçici olarak durdurulması hâlinde bu durum gerekçesiyle
birlikte KAP’ta duyurulur ve Kurula bildirilir.
(5) Yönetim Kurulu, işlem görmenin
geçici olarak durdurulmasına ilişkin olarak piyasalar, pazarlar, platformlar ve
sistemler bazında uygulama esaslarını belirlemeye yetkilidir. Söz konusu
esaslar Kurul onayına sunulur.
MADDE 26 – (1) Yatırım
araçlarının Borsada işlem görmesinin sürekli olarak sonlandırılması için
gereken şartlar ve esaslar piyasa, Pazar, platform ve sistem bazında Yönetim
Kurulu tarafından belirlenerek Kurul onayına sunulur.
(2) Yatırım araçlarının Borsada
işlem görmesinin sürekli olarak sonlandırılması halinde bu durum gerekçesiyle
birlikte KAP’ta duyurulur ve Kurula bildirilir.
MADDE 27 – (1) Yönetim
Kurulu, belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde, yatırım araçlarının Borsada
yabancı para cinsinden işlem görmesine karar verebilir.
MADDE 28 – (1) Yatırım
kuruluşları tarafından Borsada işlem gören, kote olan veya Borsa kaydında
bulunan menkul kıymetler ile ilgili olarak Borsa dışında yapılan alım satım
işlemlerinin Yönetim Kurulunun belirlediği ve Kurulun onayladığı şartlarla
Borsaya tescil ettirilmesi gerekir. Borsaya tescil edilen işlemlere ilişkin
bilgiler Yönetim Kurulunun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde kamuya
duyurulabilir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Emirlerin
İletilmesi ve Eşleştirilmesi
MADDE 29 – (1) Müşteriler, Borsada
işlem gören yatırım araçlarına ilişkin alım satım emirlerini Kurul
düzenlemeleri çerçevesinde işlem yapma yetkisi verilenlere iletirler.
Müşterilerin, işlem yapma yetkisi verilenlere ait farklı iletişim kanallarından
Borsaya erişimine ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Borsaya iletilen emirler
Borsada işleme dönüşmeden önce Yönetim Kurulunca belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde işlem yapma yetkisi verilenler tarafından değiştirilebilir veya
iptal edilebilir.
(3) İşlem yapma yetkisi
verilenler, müşterilerinin verecekleri alım satım emirlerini kısmen veya
tamamen kabul etmeyebilirler. Ancak bu halde gerekçesiyle birlikte durumu
müşterilerine veya onların temsilcilerine derhal bildirmeleri gerekir.
(4) Müşteriler tarafından Borsada
gerçekleştirilmek üzere verilen ve işlem yapma yetkisi verilenler tarafından
kabul edilen emirler, Borsaya iletilir.
MADDE 30 – (1) İşlem yapma
yetkisi verilenler Yönetim Kurulu tarafından piyasa, Pazar, platform ve sistem
bazında belirlenen emir tiplerine uygun emirleri, Yönetim Kurulu tarafından
belirlenen yöntemlerle ve emir iletim araçlarını kullanarak Borsaya iletirler
veya iletilmesini sağlarlar.
(2) Borsaya iletilen emirler;
Yönetim Kurulunca belirlenen ve Kurulca onaylanan usul ve esaslar çerçevesinde
ilgili yatırım aracının işlem gördüğü piyasa, Pazar, platform ve sistemlerin
seanslarına, ilgili seanslarda geçerli olan emir kabul sürelerine, emir kabul
esaslarına ve işlem yöntemlerine, emir-işlem kurallarına göre kabul edilirler
veya reddedilirler.
MADDE 31 – (1) Yönetim
Kurulu tarafından; piyasalar, pazarlar, platformlar, sistemler, işlem gören
yatırım araçları, emir türleri ve belirlenmiş olan seans bölümleri bazında
farklı işlem yöntemleri ve eşleştirme esasları belirlenebilir.
(2) Yatırım araçlarının Borsa’da
alım satımında, temel olarak “tek fiyat” ve “çok fiyat” işlem yöntemlerinin
kullanılması esastır. Bu işlem yöntemleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ilke
ve esaslar çerçevesinde, ayrı ayrı veya bir arada kullanılabilir.
a) Tek fiyat yöntemi, bir yatırım
aracı için Borsaya iletilen emirlerin Borsa tarafından belirlenen zaman
dilimleri boyunca toplanarak gün içinde bir kere veya birden fazla kez tekrar
edilmek suretiyle en çok işlem miktarını gerçekleştirecek şekilde ve belirlenen
öncelik ve işlem kurallarına uygun olarak tek bir işlem fiyatından
eşleştirilmesi yöntemidir.
b) Çok fiyat yöntemi, bir yatırım
aracı için Borsaya iletilen emirlerin Borsa tarafından belirlenen işlem
süreleri boyunca sürekli olarak ve belirlenen öncelik ve işlem kurallarına
uygun olarak farklı fiyat seviyelerinden eşleştirilmesi yöntemidir.
(3) Piyasalara, pazarlara,
platformlara ve sistemlere iletilen ve kabul edilen bütün emirlere Borsa sistemi
tarafından bir emir numarası verilir. Emir numarası verilen emirler, Yönetim
Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde geçerli olan emir, işlem ve
öncelik kurallarına göre bekleyen diğer emirlerle eşleştirilerek işleme dönüşür
ya da işleme dönüşmeden ilgili emir defterine kaydedilir.
(4) Borsa sistemine kaydedilen
emirlerin eşleştirilmesinde öncelik kuralı olarak sırasıyla fiyat ve zaman önceliği
kuralları uygulanır. Fiyat önceliği kuralı, daha düşük fiyatlı satım
emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım
emirlerinin ise daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını; zaman
önceliği kuralı da fiyat eşitliği halinde sisteme zaman açısından daha önce
kaydedilen emirlerin öncelikli karşılanmasını ifade eder.
(5) Borsa bünyesindeki
piyasalarda, pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde uygulanacak işlem
türleri, emir türleri ve bunlara ilişkin işleyiş esasları Yönetim Kurulu
tarafından belirlenir ve Kurul onayına sunulur.
(6) Borsa tarafından gerek görülmesi
halinde belirlenen kurallar çerçevesinde faaliyette bulunmak ve piyasanın
işleyişine destek olmak üzere piyasa yapıcı ve/veya likidite sağlayıcılar
görevlendirilebilir. Piyasa yapıcıların ve likidite sağlayıcıların faaliyette
bulunacağı piyasa, Pazar, platform ve sistemler ile tabi olacakları kurallar
Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Oluşan fiyatların ve işlemlerin
MADDE 32 – (1) Borsada
gerçekleştirilen alım satım işlemlerine ilişkin fiyatlar ve işlem miktarları
Borsa kaydına alınır.
(2) Borsada gerçekleştirilen alım
satım işlemlerine ilişkin bilgiler Borsa tarafından belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde ilgili taraflara bildirilir. Söz konusu bilgiler hakkında herhangi
bir uyuşmazlık oluşması durumunda Borsa kayıtları esas alınır.
(3) Borsa tarafından kayda alınan
fiyatlar ve işlem miktarları, Yönetim Kurulunca belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde ilan edilir.
(4) Borsa bünyesindeki değişik
piyasalar, pazarlar, platformlar ve sistemlerde gerçekleşen işlemler için
farklı kayda alma ve ilan şartları belirlenebilir.
MADDE 32/A
– (Ek:RG-15/11/2019-30949) (Değişik:RG-23/7/2025-32964)
(1) Borsa, yasal çerçevesi ve
denetim uygulaması itibarıyla Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü
ilkelerine uyumlu finansal ölçütlerin listesini ve uyuma ilişkin bilgileri
kamuya açıklar.
MADDE
32/B- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1)
Borsa, finansal ölçütler yöneticisi sıfatıyla, ölçütlerin oluşturulması,
gözetimi ve denetimine yönelik tüm süreçlerden sorumludur. Borsanın bu
sorumluluğu;
a)
Finansal ölçütlerin kullanım amacına uygun olarak oluşturulmasını ve buna
yönelik kural setlerinin belirlenmesini,
b)
Finansal ölçütlerin doğru ve zamanında hesaplanmasını, yayımlanmasını ve
dağıtılmasını,
c) Veri
olmaması veya yetersiz veri olması, piyasa stresi veya piyasanın kapanması ile
finansal altyapı kuruluşlarının kritik nitelikteki hizmetlerini yerine
getirememeleri gibi durumlarda alınması gereken tedbirleri de kapsayacak ve
finansal ölçütün hesaplanması süreçlerine etki eden kararların şeffaf olarak
izlenebilmesini mümkün kılacak şekilde operasyonlarının yürütülmesini,
ç) Finansal
ölçütün oluşturulması, yayımlanması, dağıtılması ve operasyonundan sorumlu
gerekli donanım ve uzmanlığa sahip bir gözetim fonksiyonu ile kontrol sistemi
de dahil olmak üzere, finansal ölçütün
hesaplanması süreci için güvenilir ve şeffaf bir yönetim, gözetim ve hesap
verebilirlik yöntemlerinin oluşturulmasını içerecek şekilde yönetimini,
d)
Finansal ölçütlerin oluşturulma, hesaplanma ve yayımlanma süreçlerinin
bütünlüğünün ve bağımsızlığının sağlanmasını,
e) Çıkar
çatışmalarının tespit edilmesine, açıklanmasına, yönetilmesine, önlenmesine
veya azaltılmasına ilişkin politika ve kuralların oluşturulmasını,
f)
Finansal ölçütlerin, ölçmeyi hedeflediği değişimleri yansıtıp yansıtmadığı,
belirlenen kural setlerine uygun hesaplanıp hesaplanmadığı ve Borsanın finansal
ölçüt hesaplamalarına ilişkin diğer karar ve uygulamalarıyla ilgili ihbar ve
şikâyetlere yönelik uygun mekanizmaların kurulmasını,
g)
Esasları Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerde belirlenmek üzere, finansal
ölçüt hesaplama süreçlerine ilişkin tüm kayıtların en az 5 yıl süreyle
saklanmasını,
kapsar.
(2)
Borsa, finansal ölçütlerin oluşturulması, hesaplanması, yayımlanması,
sürekliliğinin sağlanmasına yönelik süreçler için kural setleri oluşturur ve bu
setleri internet sitesinde yayımlar. Borsa, finansal ölçüte yönelik kural
setlerinde değişiklik yapmayı gerektirecek durumları tespit etmek amacıyla
ilgili finansal ölçütün ölçmeyi hedeflediği değişimlerin koşullarını periyodik
olarak kontrol eder. Finansal ölçütlerin tanımının değişmesi, ölçmeyi hedeflediği
değişimleri temsil edememesi, hesaplanması için gerekli asgari bileşenin
olmaması, veri yetersizliği, mevzuattaki veya piyasa yapısındaki değişiklikler
nedeniyle veya farklı bir nedenle kural setlerinde değişiklik yapılabilir.
Borsa, kural seti değişikliklerini gerekçeleri ile birlikte internet sitesinde
ilan eder. Kural setlerinin oluşturulması ile bu setlerde değişiklik
yapılmasına ilişkin esaslar, Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerde
belirlenir.
(3)
Birinci fıkranın (f) bendinde ifade edilen ihbar ve şikâyet yöntemlerine
ilişkin esaslar, Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerde belirlenir.
(4)
Borsa, finansal ölçütlere ilişkin denetim kayıtları dahil sahip
olduğu bilgi ve belgeyi talep halinde Kurula ve finansal ölçüt
yararlanıcılarının düzenleyici otoritelerine iletmekle sorumludur.
(5) Eğer
mevcut çıkar çatışması yeterli biçimde yönetilemezse, Kurul Borsadan çıkar
çatışmasını yaratan faaliyetleri ya da ilişkileri sonlandırmasını veya finansal
ölçütün hesaplanmasına son verilmesini isteyebilir.
MADDE
32/C- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1)
Borsa, finansal ölçütlerin hesaplanmasında kullanılmak üzere yatırım
araçlarının fiyatları, getirileri veya oranları dahil ihtiyaç
duyduğu verileri dışarıdan hizmet alımı kapsamında temin edebilir.
(2)
Borsa, dışarıdan hizmet alımı ve veri temini süreçlerini takip ve kontrol eder.
Bu kapsamda asgari olarak;
a)
Dışarıdan hizmetin kimden alındığının ve rolünün internet sitesinde ilan
edilmesini,
b)
Dışarıdan hizmet sunan tarafın üstlendiği roller ve sorumluluklar ile bunların
uyması gereken standartların, dışarıdan alınan hizmete ilişkin bilgi, belge ve
kaynaklara erişim yetkisini de kapsayacak şekilde yazılı kurallara bağlanmasını,
c)
Dışarıdan hizmet sunan tarafın belirlenen standartlara ve kurallara uyumunun
takibini,
ç)
Dışarıdan hizmet sunan taraflardan kaynaklanan operasyonel riskleri
ortadan kaldırmak için olağanüstü durum planları da dahil olmak
üzere gerekli tedbirlerin alınmasını,
sağlar.
(3)
Finansal ölçütlerde dışarıdan hizmet alımına ilişkin esaslara, Borsa tarafından
yapılacak düzenlemelerde yer verilir.
MADDE
32/Ç- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1)
Borsa, çıkar çatışmalarının tespit edilmesi, açıklanması, yönetilmesi,
önlenmesi veya azaltılması kapsamında, finansal ölçütün taşıdığı risklerin
seviyesine uygun şekilde asgari olarak;
a) Mevcut
ve olası çıkar çatışmalarının finansal ölçütlere ilişkin süreçlerini
etkilememesini,
b)
Kişisel menfaat, ilişki veya iş ilişkilerinin, Borsanın yönetici sıfatıyla
gerçekleştirdiği faaliyetlerin ifasını olumsuz etkilememesini,
c) Çıkar
çatışması veya çıkar çatışması algısı oluşmasının önlenmesi ve birimler
arasındaki sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesi için finansal
ölçütlerin hesaplanması süreçlerinde çalışan birimlerin yetki ve sorumluluk
alanlarının ayrıştırılmasını,
ç)
Finansal ölçütlerin, kullanıcılara sunulmadan önce Borsanın belirlediği
standartlara ve kurallara uygun olarak kontrol süreçlerinden geçmesini ve gerekli
mesleki tecrübeye sahip çalışanlar tarafından gözden geçirilmesini,
d)
Borsanın açıklama veya bilgi verme yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, Borsa
tarafından üretilen, alınan veya girilen veri, bilgi ve diğer girdilerin
gizliliğinin korunmasını,
e) Çıkar
çatışması riski barındıran faaliyetleri yerine getiren çalışanlar arasında ve
çalışanlar ile üçüncü taraflar arasında finansal ölçütleri etkileyebilecek
bilgi alışverişlerini kontrol etmek için gerekli etkin sistem ve yöntemlerin
geliştirilmesini,
f) Ücret
politikalarının, finansal ölçütlerin hesaplanmasında görev alan çalışanların,
doğrudan veya dolaylı olarak finansal ölçütlerin seviyesi üzerinden
ödüllendirilmesine imkân vermeyecek şekilde oluşturulmasını,
g)
Borsanın kontrol ve ortaklık yapısından veya tüm Borsa İstanbul Grubu
çalışanlarının finansal ölçütlere ilişkin diğer çıkarlarından kaynaklanan
mevcut ve olası çatışmaların en aza indirilmesine yönelik kural ve önlemlerin
belirlenmesini,
ğ)
Borsanın finansal ölçütlerin hesaplanmasına ilişkin faaliyetleriyle; Borsa
iştiraklerinin faaliyetleri veya Borsanın diğer faaliyetleri arasındaki çıkar
çatışmalarını önlemek, azaltmak veya açıklamak için gerekli tedbirlerin
alınmasını,
h) Borsa
ortaklık yapısından veya Borsanın kontrolünden kaynaklanan çıkar çatışmalarının
finansal ölçüt yararlanıcılarına ve Kurula zamanında açıklanmasını,
sağlar.
(2) Borsa
gerekli görmesi halinde çıkar çatışmalarının önlenmesi amacıyla ek tedbirler
alabilir.
(3)
Birinci fıkrada yer alan hususların nasıl yürütüleceğine ilişkin esaslara Borsa
tarafından yapılacak düzenlemelerde yer verilir.
(4) Borsa
tarafından mevcut veya potansiyel bir çıkar çatışmasının tespiti durumunda,
çıkar çatışmasının seviyesine bağlı olarak Borsa, oluşturduğu kural setine
uyulup uyulmadığının periyodik olarak gözden geçirilmesi ve raporlanması için
yeterli tecrübe ve imkânlara sahip bir bağımsız dış denetçi görevlendirir. Bu
denetimlerin sıklığı, Borsanın finansal ölçüte ilişkin faaliyetlerinin boyutu
ve karmaşıklık seviyesi ile ilgili finansal ölçütün kullanımının yaygınlığı ve
derinliği dikkate alınarak belirlenir.
(5) Her
türlü çıkar çatışması, bildirim usul ve esasları Borsanın ilgili
düzenlemelerinde belirlenmek üzere, Kurula, finansal ölçüt yararlanıcılarına ve
ilgili diğer taraflara bildirilir ve Borsanın internet sitesinde duyurulur.
MADDE
32/D- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1) Borsa
tarafından finansal ölçütlerin girdi ve çıktıları da dikkate alınarak, mevcut
veya olası çıkar çatışmalarının önem derecesine uygun şekilde bir kontrol
sistemi oluşturulur. Kontrol sistemi asgari olarak;
a)
Finansal ölçütlerde çıkar çatışmalarının önlenmesine yönelik olarak bu
Yönetmelikte yer alan esaslar dikkate alınarak çıkar çatışmalarını,
b) Finansal
ölçütlerin hesaplanması süreçlerinde finansal ölçütün güvenilirliğinin ve
bütünlüğünün sağlanmasına yönelik olarak alınan önlemleri,
c)
Finansal ölçütlerde kullanılan girdilerin kaynağına ilişkin detaylı inceleme
aşamalarını da içerecek şekilde girdilerin bütünlüğüne yönelik olarak alınan
önlemleri,
ç) Hesap
verebilirlik ve şikâyet mekanizmalarının işlerliğine ilişkin önlemleri,
d) Operasyonel riskler dahil olmak
üzere, risklerin yönetilmesi için oluşturulan altyapı, politika ve yöntemleri,
e) Ortaya
çıkabilecek olası usulsüzlükleri veya uyumsuzlukları erken haber almayı mümkün
kılan ve bu neviden vakıaların gerektiğinde Borsa dışındaki bir makama
bildirilebilmesi imkanını da sunan etkili
bir ihbar mekanizmasını,
f)
Finansal ölçütlerin hesaplanması süreçlerinde gerekli bilgi ve tecrübeye sahip
çalışanların görevlendirilmesine ve bu çalışanların uzmanlıklarının periyodik
olarak gözden geçirilmesine ilişkin düzenlemeleri,
g)
Finansal ölçütlerin hesaplanması süreçlerinde görev alan çalışanların etik
değerler, çıkar çatışmalarının önlenmesi ve operasyonel süreklilik
gibi konuları da kapsayan eğitim programlarına ilişkin düzenlemeleri,
kapsar.
(2)
Finansal ölçütleri kontrol sistemine ilişkin esaslara ve borsa dışı veri
kullanılarak hesaplanması durumunda uyulacak ek kurallara Borsa tarafından
yapılacak düzenlemelerde yer verilir.
MADDE
32/E- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1)
Gözetim mekanizması asgari olarak;
a)
Gözetim fonksiyonunun yürütülmesinde görev alacak tüm personelin, görev tanımı
ve bu personelin seçiminde esas alınacak kriterleri,
gözetim sorumluluğunun bir komite veya çalışma grubuna verilmesi halinde
komitede görev alacaklara ilişkin özet bilgilerin oluşturulması, bunların aday
gösterilmesi, seçilmesi, azledilmesi ve değiştirilmesine ilişkin süreçleri ve
bunlardan çıkar çatışmasının engellenmesi kapsamında beyan alınması süreçlerini,
b)
Finansal ölçütlerin özellikleri ile hedeflenen, beklenen veya bilinen kullanım
alanlarının ve tespit edilen mevcut veya potansiyel çıkar çatışmalarının önem
düzeyinin incelenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerini,
c)
Finansal ölçütlerin tanımının ve finansal ölçütlerin belirlenen ölçüm
amaçlarını uygun bir biçimde göstermeye devam edip etmediğinin tespiti amacıyla
kural setlerinin periyodik olarak gözden geçirilmesine ilişkin kuralları,
ç) Kural
setlerinde yapılan veya yapılması öngörülen değişikliklerin incelenmesi ve
finansal ölçüt yararlanıcılarının söz konusu değişikliklere ilişkin görüşlerinin
alınması veya değişikliklerin yapılmasının talep edilmesine ilişkin kuralları,
d)
Finansal ölçüte ilişkin sorunlar ve riskler hakkında sürekli bilgi sahibi olmak
için alınacak tedbirleri ve mümkün olduğu ölçüde finansal ölçütün iç ve dış
incelemelerinin yaptırılmasına ilişkin kuralları,
e)
Finansal ölçütlerin hesaplanmasına son verilmesi halinde, konuya ilişkin olarak
finansal ölçüt yararlanıcılarının görüşlerinin alınmasında izlenecek
kurallar dahil olmak üzere son vermeye
ilişkin süreçlerin gözden geçirilmesi ve onaylanmasına ilişkin kuralları,
f)
Finansal ölçütlerin, dışarıdan hizmet alımı kapsamında hesaplanması da dahil olmak üzere, yönetim ve operasyonlarının
gözetilmesine ilişkin kuralları,
g) İç ve
dış denetim sonuçlarının değerlendirilmesi ve bu denetimlerin sonuçlarında
önerilen iyileştirici önlemlerin uygulamalarının takip edilmesine ilişkin
kuralları,
ğ)
Finansal ölçütlerin kural setlerine uygun olarak hesaplandığının ve varsa
hesaplamalarda dikkate alınan uzman takdirlerinin ve borsa dışı veri sunanların
denetlenmesine ilişkin kuralları,
kapsar.
(2) Borsanın sermayesinde pay sahibi olanların, yönetim kontrolünü
elinde tutanların veya Borsanın ve/veya bağlı şirketlerinden birinin gösterdiği
faaliyet veya eylemler sebebiyle çıkar çatışmalarının doğduğu durumlarda;
Borsa, hakkında bilgi sahibi olduğu finansal ölçüt yararlanıcılarının, lisanslı
kullanıcılarının ve diğer Borsa dışı veri sunanların dengeli bir şekilde temsil
edildiği ve oluşan çıkar çatışmasını bertaraf edecek şekilde faaliyette
bulunacak bağımsız bir gözetim yapısı kurar.
(3)
Finansal ölçütlerin gözetim fonksiyonuna ilişkin esaslar ile borsa dışı veri
kullanılarak hesaplanması durumunda uyulacak ek kurallara Borsa tarafından
yapılacak düzenlemelerde yer verilir.
MADDE
32/F- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1)
Borsa, finansal ölçütleri tasarlarken ölçmeyi hedeflediği değişimlerin ekonomik
gerçeklerini doğru ve güvenilir bir şekilde yansıtmayı amaçlar ve bu amaca
erişmek için finansal ölçütlerin fiyatında, oranında veya değerinde bozulmaya
yol açabilecek içsel faktörleri bertaraf eder.
(2)
Borsa, finansal ölçütlerin hesaplamalarına ilişkin olarak yeterli şeffaflığı
sağlamakla yükümlüdür. Borsa, finansal ölçütlerin tasarımında uygun düştüğü
ölçüde ve bunlarla sınırlı olmamak üzere;
a)
Ölçülmesi hedeflenen değişime uygun ve yeterli büyüklükte örneklem
kullanılmasını,
b) İlgili
pazarın büyüklüğünü ve likiditesini,
c)
Karşılaştırmalı olarak finansal ölçütün hesaplanmasına temel teşkil eden
pazarın büyüklüğü ile pazarda gerçekleşen işlem hacmini,
ç) Gerçekleşen
işlemlerin piyasa katılımcıları arasında dağılımını,
d) Piyasa
dinamiklerini,
dikkate alır.
(3)
Borsa, faize dayalı finansal ölçütlerin hesaplanmasında; işlemlerin yapıldığı
zaman ile girdi verilerinin sağlandığı zaman arasındaki herhangi bir piyasa
olayının etkisini dikkate almak, işlem verilerinden enterpolasyon veya ekstrapolasyon yapmak veya borsa dışı veri sunanların
veya diğer piyasa katılımcılarının kredi puanındaki değişiklikleri yansıtmak
suretiyle verilerde düzeltme yapabilir.
(4)
Borsa, faize dayalı swap işlemleri gibi
faize dayalı finansal ölçütü etkileyebilecek nitelikteki işlemlerin, ölçüte
olan etkisini belirlemek amacıyla duyarlılık analizleri yapabilir.
(5)
Finansal ölçütlerin tasarımında kullanılan verinin yeterliliği, veri
hiyerarşisi ve ölçüt hesaplamalarına yönelik şeffaflığın sağlanmasına yönelik
esaslar, Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerde belirlenir.
(6)
Borsa, finansal ölçütlerin tanımının değişmesi, ölçmeyi hedeflediği değişimleri
temsil edememesi, hesaplanması için gerekli asgari bileşenin olmaması veya veri
yetersizliği, mevzuattaki veya piyasa yapısındaki değişiklikler nedeniyle veya
farklı bir nedenle finansal ölçütlerin hesaplanmasına son verebilir. Son
vermeye ilişkin esaslar Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerde belirlenir.
MADDE
32/G- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1)
Borsa, finansal ölçütlerin hesaplamasında veri sunmaya yetkili kendisi
dışındaki kurumlar tarafından temin edilen verileri, bu verilerin toplanması ve
iletilmesi süreçlerine yönelik uygun kontrol sistemlerini oluşturmak kaydıyla
kullanabilir. Kontrol sistemi, verinin temin edileceği dış kaynağın seçimi,
verilerin ne şekilde temin edileceği ve verinin bütünlüğü ile gizliliğinin ne
şekilde sağlanacağı hususlarını kapsar. Borsa, finansal ölçütün borsa dışı
veriye dayanılarak oluşturulması durumunda gözeteceği diğer esasları ilgili
düzenlemelerinde belirler.
MADDE 32/Ğ- (Ek:RG-23/7/2025-32964)
(1) Borsa, finansal ölçüt hesaplama süreçlerini, bu süreçlerin
kural setlerine ve ilgili mevzuatına uyumunu, Borsa tarafından yapılacak ilgili
düzenlemenin yürürlüğe girmesinden altı ay sonra ilk kez ve daha sonra iki
yılda birden az olmamak koşuluyla gözden geçirmek ve raporlamak üzere yeterli
tecrübe ve bilgiye sahip, bağımsız iç veya dış denetçi görevlendirir. Bu
denetimlerin sıklığı, Borsanın finansal ölçüte ilişkin faaliyetlerinin boyutu
ve karmaşıklık seviyesiyle orantılı olarak belirlenir.
MADDE 33 – (1) Aşağıdaki
şartların varlığı hâlinde, işleme taraf olan işlem yapma yetkisi verilenlerden
en az birinin başvurusu üzerine veya re’sen, bekleyen emirlerin veya
gerçekleşen işlemlerin tamamı veya bir kısmı Borsa tarafından iptal edilebilir.
a) Bilgisayar sistemlerinden
kaynaklanan hatalar.
b) İşlem yapma yetkisi
verilenlerden en az biri veya Borsa personeli tarafından alım satım
sistemlerine iletilen hatalı emir veya emirler sonucunda gerçekleşen işlemler.
c) İşlem yapma yetkisi
verilenlerin ve/veya işlem gören yatırım araçlarının işlemlerini durduracak
diğer maddi unsurlar.
(2) İptal işlemi, seansın tamamına
veya bir bölümüne ilişkin olarak gerçekleştirilebilir. Emir gönderen taraflar
ve/veya işlem gören yatırım araçları bazında emir veya işlem iptali
gerçekleştirilebilir.
(3) İptal kararı; birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerindeki şartların varlığı hâlinde Genel Müdür veya
görevlendirilen Genel Müdür Yardımcıları; (b) bendindeki şartın varlığı hâlinde
ise Genel Müdür, görevlendirilen Genel Müdür Yardımcıları veya ilgili Piyasa
Müdürü tarafından alınabilir.
(4) (Ek:RG-10/9/2026-33366)(2) Borsa Repo ve Ters Repo Pazarında merkezi
takas hizmeti verilmeyen işlemler, söz konusu repo işlemlerine konu menkul
kıymetlerin işlem tarihinde Takasbank tarafından belirlenen saate kadar
bildiriminin yapılmaması ve fon adına ilgili hesapta bloke edilmemesi durumunda
geçersiz sayılır ve Takasbank’ın bildirimi çerçevesinde Borsa tarafından iptal
edilir.
(5) İptal kararları, aynı gün
KAP’ta ilan edilir.
(6) Borsa bünyesindeki
piyasalarda, pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde sermaye piyasası
araçlarının ihracına yönelik olarak birincil piyasada girilen emirler veya
gerçekleşen işlemler için Yönetim Kurulu tarafından ilave iptal kuralları
belirlenebilir.
ALTINCI
BÖLÜM
Gerçekleşen
İşlemlere İlişkin Yükümlülükler
MADDE 34 – (1) Borsa
işlemi; alım satım emirlerinin Borsaya iletilmesini, bu emirlerin Borsa kurallarına
göre eşleştirilmesini ve bu surette gerçekleştirilen işlemlere ilişkin
yükümlülüklerin Borsanın ve ilgili takas ve saklama kuruluşlarının
düzenlemelerinde belirtilen yöntemlerle ve süreler içerisinde yerine
getirilmesini ifade eder.
(2) Borsa, takas işlemlerini kendi
bünyesinde yapabileceği gibi, bir merkezi takas kuruluşunu da
görevlendirebilir. Borsanın bu konudaki kararı Kurulun onayına tabidir.
(3) Borsa, takas işlemlerinin
Borsa bünyesinde gerçekleştirilmesi halinde, 30/5/2013 tarihli ve 28662 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Takas Kuruluşlarının Kuruluş ve Çalışma
Esasları Hakkında Genel Yönetmelik hükümlerine tabi olur ve işlem teminatları,
temerrüt ve garanti fonu ile ilgili ve gerekli diğer düzenlemeleri yapar.
MADDE 35 – (1) Borsada alım
satım, peşin esasına göre Türk lirası ile yapılır. Peşin esası, alım satım
işlemlerinden kaynaklanan yükümlülüklerin işlemin Borsada yapıldığı gün
itibariyle kesinleşmesi ve bedelin ödenmesi ile teslimin Borsa düzenlemelerinde
ve ilgili mevzuatta öngörülen sürelerde ve yöntemle yapılmasını ifade eder.
(2) Yönetim Kurulu, ilgili mevzuat
çerçevesinde piyasa, Pazar, platform ve sistem bazında işlemlerin yabancı para
birimi ile yapılmasına, bedelin yabancı para birimi üzerinden ödenmesine ve
peşin esası dışında işlem yapılmasına karar verebilir. Kanunun 52 nci
maddesinin altıncı fıkrası hükmü saklıdır.
(3) Kesinleşen alım satım
işlemlerine ilişkin yükümlülüklerin mevzuatta öngörülen süre ve yöntemler çerçevesinde
yerine getirilmesi şarttır. Belirlenen süreler içinde yükümlülüğünü yerine
getirmeyenler herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın temerrüde düşmüş
sayılır. Temerrüt hâlinin sona erdirilmesi için yapılacak işlemler ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde yerine getirilir.
MADDE 36 – (1) Genel Müdür
gerekli gördüğü hallerde; piyasa, Pazar, platform, sistem, yatırım aracı,
ihraççı, fon kurucusu, işlem yapma yetkisi verilenler ya da emir veren veya
işlem yapan gerçek veya tüzel kişi bazında brüt takas zorunluluğu veya belirli
bir süreyle piyasa, Pazar, platform, sistem, yatırım aracı veya yatırımcı
bazında, iletilen alım satım emirleri için emir konusu nakit tutarın ve/veya
yatırım araçlarının bir kısmının veya tamamının Borsaya, işlem yapma yetkisi
verilenlere, bir bankaya veya takas ve saklama kuruluşuna, emir Borsaya
iletilmeden önce depo edilmiş olması şartını getirebilir.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Piyasaların,
Pazarların, Platformların ve Sistemlerin Oluşturulması,
İşletimi
ve Yönetimi
Borsada oluşturulan piyasalar,
MADDE 37 – (1) Yönetim
Kurulu kararı ile Borsada yatırım araçlarının, ihraççıların, alıcıların ve
satıcıların nitelikleri, kota alma, işlem görme ya da alım satım şartları,
likidite durumları ve benzeri ölçütler dikkate alınarak yatırım araçlarının
işlem göreceği farklı piyasalar, pazarlar, platformlar ve sistemler
kurulabilir. Her bir piyasa, Pazar ve platform için farklı işleyiş kuralları
oluşturulabilir. Borsa bünyesindeki piyasalar, pazarlar ve platformlar aynı
sistem üzerinde işletilebileceği gibi, ayrı ayrı veya gruplandırılarak farklı
sistemler üzerinde de işletilebilir. Yönetim Kurulu bu konuda gerekli
düzenlemeleri yapar ve Kurul onayına sunar.
(2) Yönetim Kurulu kararı ile piyasalar,
pazarlar, platformlar ve sistemler birleştirilebilir, kısmen veya tamamen
kapatılabilir; gerektiğinde işletimde kullanılan altyapılar yenilenip,
değiştirilebilir; piyasaların, pazarların, platformların ve sistemlerin emir,
işlem ve işleyiş esaslarında değişiklikler yapılabilir.
(3) Borsa bünyesinde faaliyette
bulunan piyasaların, pazarların, platformların ve sistemlerin şartlarından veya
altyapıdan kaynaklanan ve işlemlerin düzenli, güvenilir bir şekilde
gerçekleşmesini engelleyen veya engelleyebilecek unsurlar, gelişmeler ve
beklenmedik olaylar gibi olağanüstü durumların ortaya çıkması hâlinde Genel
Müdür, işlemlerin sürdürülmesi amacıyla ilgili piyasaların, pazarların,
platformların ve sistemlerin emir, işlem ve işleyiş esaslarında, olağanüstü
durum devam ettiği sürece, seansın açılış ve kapanış saatlerini değiştirmek,
işlemleri durdurmak veya kısıtlamak, günlük fiyat değişim limitlerini
değiştirmek gibi geçici değişiklikler yapmaya ve bu değişiklikleri uygulamaya
yetkilidir.
Piyasaların, pazarların,
MADDE 38 – (1) Borsa,
bünyesinde oluşturulan piyasaları, pazarları, platformları ve sistemleri
ölçeklendirerek işlem gören yatırım araçlarının niteliği ve gerektirdiği alım
satım şartları doğrultusunda alım satım emirlerinin güvenli ve hızlı bir
şekilde iletilmesine, eşleştirilmesine, gerçekleşen işlemlerin ve oluşan
fiyatların tespitine ve ilanına, emir ve işlem bilgilerinin veri tabanlarına
kaydedilerek erişime ve kullanıma hazır halde saklanmasına imkân sağlayan
teknik altyapıyı, donanımı ve yazılımları temin eder.
(2) Borsa, borsacılık
faaliyetlerini yürütürken günlük işleyişinde karşılaşabileceği her türlü
kesintiye karşı iş sürekliliği planlarını yapar.
(3) Yönetim Kurulu bu kapsamda
gereken idari, teknik ve mali düzenlemeleri yapar.
Piyasaların, pazarların,
MADDE 39 – (1) Olağan dışı
gelişmelerin meydana gelmesi hâlinde, Borsa bünyesinde faaliyette bulunan
piyasaların, pazarların, platformların veya sistemlerin beş işlem gününe kadar
geçici olarak kapatılmasına Yönetim Kurulu karar verebilir. Yönetim Kurulu bu
yetkisini Genel Müdüre devredebilir. Beş işlem gününü aşan durumlarda Yönetim
Kurulu karar alır ve onaylanmak üzere Kurula iletir.
(2) Borsanın piyasa, Pazar,
platform veya sistem bazında kapatılma nedenlerine, kapatılma sürelerine ve
yeniden açılış tarihlerinin kamuoyuna duyurulmasına ilişkin usul ve esaslar
Yönetim Kurulunca belirlenir.
MADDE 40 – (1) Borsa bünyesindeki
piyasalarda, pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde seans yapılacak günleri
ve saatleri Yönetim Kurulu belirler. Ayrıca Yönetim Kurulu tarafından
belirlenen olağan dışı durumlarda geçerli olmak üzere, seans yapılacak günler
ve seans saatleri piyasa, Pazar, platform ve sistem bazında Genel Müdür
tarafından belirlenebilir ve KAP’ta duyurulur.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Denetim
ve Gözetim
MADDE 41 – (1) Borsa,
Kanunla ve diğer mevzuatla kendisine verilen yetkilere ve görevlere; Kanun
kapsamında yürütülecek borsacılık faaliyetlerine; Borsa işlemlerinin güvenilir,
şeffaf, etkin, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi bir şekilde
gerçekleşmesinin sağlanmasına; ihlallerin önlenmesi amacıyla tedbir alınmasına
yönelik düzenlemeler yapmaya, bu düzenlemelere uyulup uyulmadığını tespit etmek
amacıyla denetim ve gözetim faaliyetleri icra etmeye ve sistemler kurmaya
görevli ve yetkilidir.
MADDE 42 – (1) Denetim
faaliyeti;
a) Borsa bünyesindeki piyasalarda,
pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde işlem yapma yetkisi verilenler ile
bunların temsilcilerinin ve Borsada faaliyet gösteren sermaye piyasası
kurumlarının,
b) Yatırım araçları Borsaya kote
olan veya Borsada işlem gören ihraççıların ve fon kurucularının,
c) Emir veren veya işlem yapan
gerçek ya da tüzel kişilerin,
ç) Borsa düzenlemelerine tabi
diğer kurumların ve kuruluşların,
borsacılık faaliyetlerine ilişkin
her türlü işlerinin, işlemlerinin, hesaplarının ve sistemlerinin Borsa
düzenlemelerine uygunluğunun ve/veya Borsaya gönderdikleri bilgilerin
doğruluğunun tespit edilmesi amacıyla yürütülen inceleme, denetleme,
değerlendirme ve raporlama işlerinden ve işlemlerinden oluşur.
(2) Kanunun Geçici 9 uncu maddesi
uyarınca, Borsa dışında yapılan alım satım işlemlerinin yatırım kuruluşları
tarafından Borsanın belirlediği ve Kurul tarafından onaylanan şartlara uygun
olarak Borsaya tescil ettirilip ettirilmediğinin tespiti Borsanın denetim
faaliyeti kapsamında yerine getirilir.
MADDE 43 – (1) Borsa işlemlerinin
güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi bir şekilde
gerçekleşmesinin sağlanması ve Kanuna aykırı olacak şekilde gerçekleştirilen
işlemlerin tespit edilmesi amacıyla bünyesinde gerekli gözetim sistemini kurar
ve her türlü önleyici tedbirleri alabilir. Borsa gözetim konusunda kendisine
Kurulca verilecek diğer görevleri de yerine getirir.
MADDE 44 – (1) Borsa,
denetim ve gözetim faaliyetleri kapsamında tespit edilen aykırılıklar,
usulsüzlükler, hatalı ve hileli eylemler ile ilgili olarak durumun niteliğine
göre gerektiği hallerde ilgilileri uyarabilir, bunlardan aykırılıkların
giderilmesini isteyebilir, haklarında Borsa düzenlemelerinde belirtilen
disiplin cezalarını ve diğer müeyyideleri uygulayabilir.
(2) Genel Müdür; ihlallerin,
yatırım araçlarının serbest rekabet şartları altında kolay ve güvenli bir
şekilde alınıp satılabilmesini, piyasalarda aynı niteliktekilere adil işlem
ilkeleri geliştirilmesini, makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan,
piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki
eylemlerin ve işlemlerin önlenmesini, Borsa işlemlerinin güvenilir, dürüst ve
rekabetçi bir şekilde gerçekleşmesini ve sağlıklı fiyat teşekkül etmesini
teminen veya Kurulun yazılı talebine bağlı olarak piyasa, Pazar, platform,
sistem, yatırım aracı, ihraççı, fon kurucusu, işlem yapma yetkisi verilenler ya
da emir veren veya işlem yapan gerçek veya tüzel kişi bazında, 36 ncı maddede
belirtilen brüt takas ve depo şartı dahil olmak üzere her türlü önleyici
tedbiri alabilir.
(3) Başta Kanunun 106 ncı ve 107
nci maddelerinde tanımlanan bilgi suiistimali ve piyasa dolandırıcılığı suçları
ve Kurulun Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği (VI-104.1)’nde belirlenen eylemler
olmak üzere sermaye piyasası mevzuatına aykırılık teşkil eden eylemlerin veya
Borsa kurallarının ağır ihmal ve kasıtla ihlal edildiğinin tespiti hâlinde
durum raporlanarak Kurula bildirilir.
(4) Borsaca alınacak tedbirlerin
kapsamına, uygulanmasına ve duyurulmasına ilişkin usul ve esaslar Yönetim
Kurulunca belirlenir. Borsa bünyesindeki piyasalarda, pazarlarda, platformlarda
ve sistemlerde işlem yapma yetkisi verilenler ile faaliyet gösteren sermaye
piyasası kurumları, tedbirlerin uygulanması için gerekli önlemleri almakla
yükümlüdürler.
MADDE 45 – (1) Borsa ya da
denetim ve gözetimle görevlendirilen Borsa personeli, borsacılık faaliyetleri
ile ilgili olarak gerekli gördükleri hususlarda Borsa bünyesindeki piyasalarda,
pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde işlem yapma yetkisi verilenler ile
bunların temsilcilerinden ve faaliyet gösteren sermaye piyasası kurumlarından;
yatırım araçları Borsada işlem gören veya Borsaya kote olan ihraççılardan ve
fon kurucularından; emir veren veya işlem yapan gerçek veya tüzel kişilerden ya
da Borsa düzenlemelerine tabi diğer kurumlardan ve kuruluşlardan bilgi ve belge
isteyebilir, bunların tüm defterlerini, belgelerini, elektronik ortamda
tutulanlar dâhil tüm kayıtlarını ve benzeri bilgi ihtiva eden vasıtalarını
ve/veya bilgi sistemlerini inceleyebilir, bunlara erişimin sağlanmasını
isteyebilir ve örneklerini alabilir, Borsanın kullandığı veri tabanlarına ya da
uygulamalara Borsa tarafından belirlenecek şekillerde ve şartlarda bilgi
girişinin ve/veya aktarımının yapılmasını isteyebilir, ilgililerin işlemlerini
ve hesaplarını denetleyebilir, sözlü ve yazılı beyanlarını alabilir ve gerekli
tutanakları düzenleyebilir.
(2) İlgililer, Borsanın veya
denetim ve gözetimle görevlendirilen Borsa personelinin birinci fıkrada sayılan
isteklerini yerine getirmekle ve düzenlenen tutanakları imzalamakla
yükümlüdürler. İmzadan imtina edilmesi hâlinde bunun sebepleri tutanakta açıkça
belirtilir.
(3) Bilgi ve belge istenen
taraflar, Borsanın görev alanına giren hususlarda özel mevzuatında yer alan
gizliliğe ve sır saklamaya ilişkin hükümlere dayanarak bilgi vermekten imtina
edemezler.
MADDE 46 – (1) Borsa,
Kanunda düzenlenen suçlar ile piyasa bozucu eylemlerin önlenmesi, denetimi veya
gözetimi ile Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelerin etkin bir şekilde
uygulanması amacıyla, Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde,
diğer borsalardan ve ilişkili kurumlardan gerekli her türlü teknik desteğin
sağlanmasını, yardım ve bilgi paylaşımında bulunulmasını isteyebilir.
(2) Borsa, denetim ve gözetim
faaliyetleri kapsamında, yabancı borsalar ve uluslararası kuruluşlar ile
karşılıklılık ilkesi çerçevesinde işbirliği ve bilgi paylaşımında bulunabilir.
(3) Borsa, denetim ve gözetim
başta olmak üzere borsacılık faaliyetleri ile ilgili konularda kamu
kurumlarından ve kuruluşlarından etkin işbirliği kapsamında yardım ve destek
talep edebilir.
(4) Bu madde kapsamında yapılan
bilgi paylaşımı, işlemler ve eylemler Kanun ve diğer mevzuatta yer alan sır
saklama yükümlülüğüne ve gizlilik kurallarına aykırılık oluşturmaz.
DOKUZUNCU
BÖLÜM
Uyuşmazlık
ve Disiplin
MADDE 47 – (1) İşlem yapma
yetkisi verilenlerin kendi aralarındaki Borsa işlemlerinden kaynaklanan
uyuşmazlıklar, taraflardan birinin, işlem yapma yetkisi verilenler ile
müşterileri arasındaki aynı nitelikteki uyuşmazlıklar ise müşterinin başvurusu
hâlinde Yönetim Kurulu tarafından çözümlenir. Uyuşmazlıkların çözümünde Yönetim
Kuruluna Uyuşmazlık Komitesi yardımcı olur.
(2) Uyuşmazlığın çözümüne ilişkin
kararın yerine getirilmesinde Borsaya herhangi bir sorumluluk atfedilemez.
(3) Tarafların uyuşmazlığa ilişkin
olarak yargı mercilerine başvuru hakkı saklıdır.
MADDE 48 – (1) Uyuşmazlık
başvurusu yazılı bir dilekçeyle ve Yönetim Kurulu tarafından belirlenip Kurul
tarafından onaylanan uyuşmazlık hizmet bedeli ödenerek yapılır.
(2) Başvurunun usulüne uygun
olmaması ve verilen süre içerisinde usule ilişkin aykırılıkların giderilmemesi
hâlinde Uyuşmazlık Komitesi tarafından başvurunun yapılmamış sayılmasına karar
verilir. Bu durumda, uyuşmazlık hizmet bedeli ödenmiş ise bu bedel ilgiliye
iade edilir.
(3) Uyuşmazlığa konu ilk Borsa
işleminin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl içinde yapılmayan başvurular
Borsa tarafından incelenmez. Bu durumda, uyuşmazlık hizmet bedeli ödenmiş ise
bu bedel ilgiliye iade edilir.
(4) Başvurunun şekli, dilekçede
bulunması gereken unsurlar, uyuşmazlık komitesinin çalışma usul ve esasları ile
uyuşmazlığın incelenmesine, çözümüne ve karara bağlanmasına ilişkin usul ve
esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve Kurulca onaylanır.
MADDE 49 – (1) Yatırım
kuruluşlarının kendi aralarındaki veya müşterileri ile olan ve Borsa
işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin Yönetim Kurulu kararında yer
alan tutarın Kanunun 84 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre belirlenen meblağdan
fazla olması hâlinde, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde
taraflarca Borsa kanalı ile Kurula itiraz edilebilir.
(2) Kurulun uyuşmazlıkları
çözümlemeye dair kararları nihaidir.
MADDE 50 – (1) Şikayetten
vazgeçilmesi, sulh olunması veya yargıya başvurulması hâllerinde, Uyuşmazlık Komitesi
tarafından uyuşmazlık dosyasının işlemden kaldırılmasına karar verilir.
(2) Tarafların sulh yoluyla
anlaşması veya tahkime ya da yargı yoluna başvurması hâlinde, işlem yapma
yetkisi verilenler durumu öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Borsaya
yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.
(3) Başvurunun yapılmamış
sayılması, şikayetten vazgeçilmesi, tahkim ya da yargı yoluna başvurulması veya
tarafların sulh olmaları hâlinde aynı uyuşmazlık hakkında Borsaya yeniden
başvuru yapılamaz.
(4) Ödenen uyuşmazlık hizmet
bedeli, şikayetten vazgeçilmesi, tahkim ya da yargı yoluna başvurulması veya
tarafların sulh olmaları hâllerinde iade edilmez ve Borsaya gelir kaydedilir.
Başvuru sahibinin kısmen veya tamamen haklı bulunması halinde başvurusu
hakkında verilecek karar kapsamında ödemiş olduğu hizmet bedelinin karşı
tarafça kendisine ödenmesine karar verilir.
MADDE 51 – (1) 53 üncü
maddede sayılan disiplin cezası gerektiren fiiller kapsamında disiplin
soruşturması yapmakla Disiplin Komitesi görevli ve yetkilidir. Disiplin
Komitesinin kuruluşu, görevleri, toplantı ve karar nisabı, çalışma usul ve
esasları, raportörlüğü ve benzeri hususlar Yönetim Kurulu tarafından düzenlenir
ve Kurul onayına sunulur. Disiplin Komitesince ulaşılan sonuçları karara
bağlama yetkisi Yönetim Kurulundadır.
MADDE 52 – (1) İşlem yapma
yetkisi verilenlere ve/veya temsilcilerine verilecek disiplin cezaları
şunlardır:
a) Uyarı: İlgiliye, daha dikkatli
ve özenli hareket etmesi gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama: İlgilinin kusurlu
sayıldığının yazı ile bildirilmesidir.
c) (Değişik:RG-18/9/2020-31248)
Para cezası: İlgiliye 10.000 TL’den 5.000.000 TL’ye kadar para cezası
verilmesidir.
ç) İşlem yapma yetkisinin veya
temsilciliğin geçici olarak kaldırılması: İlgilinin, Yönetim Kurulunca fiilin
mahiyetine ve önemine göre belirlenecek, üç ayı aşmayan bir süre için doğrudan
doğruya veya dolaylı olarak Borsaya ait bir veya birden fazla piyasada,
pazarda, platformda ve sistemde işlem yapma yetkisinin ve/veya temsilciliğinin
kaldırılmasıdır.
d) İşlem yapma yetkisinin veya
temsilciliğin iptal edilmesi: İlgilinin Borsaya ait tüm piyasalarda,
pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde işlem yapma yetkilerinin ve/veya
temsilciliğinin iptal edilmesidir.
MADDE 53 – (1) 52 nci
maddede belirtilen cezaları gerektiren fiiller şunlardır:
a) Uyarı:
1) Borsa düzenlemelerinin, Borsaca
alınan kararların veya müşteri emirlerinin yerine getirilmesinde dikkat ve özen
göstermemek.
2) Borsa dâhilinde genel ahlak,
terbiye ve nezaket kurallarına aykırı davranmak.
3) Borsanın veya Borsada görev
yapanların çalışma düzenini ve disiplinini bozucu şekilde davranmak.
b) Kınama:
1) Borsa düzenlemelerinin, Borsaca
alınan kararların veya müşteri emirlerinin yerine getirilmesinde kusurlu
davranmak.
2) Borsanın veya Borsa
personelinin imajını ve itibarını zedeleyici mahiyette asılsız beyanda veya
yayında bulunmak.
c) Para cezası:
1) Temsilcilerinin veya diğer
personelinin suiistimallerine veya yolsuzluklarına, denetim eksikliği sonucu
sebebiyet vermek.
2) Yöneticilerinin ve
çalışanlarının piyasa bozucu eylemlerle ilgili olarak Kanun’da ve Kurulca
yapılan düzenlemelerde belirtilen fiilleri işlemelerini önleyici tedbirleri
almamak.
3) Borsa düzenlemelerinin, Borsaca
alınan kararların veya müşteri emirlerinin yerine getirilmemesinde kasıtlı
davranmak.
4) Borsa dâhilinde kişilere
sövmek, hakaret etmek veya tehditte bulunmak.
5) Borsa veya Borsa personeli
tarafından istenecek bilgileri, belgeleri ve elektronik ortamda tutulanlar
dâhil kayıtları zamanında veya istenen şekliyle vermemek.
6) Borsaya sarhoş veya uyuşturucu
madde etkisinde gelmek, Borsada alkollü içki içmek veya uyuşturucu madde
kullanmak.
7) (Ek:RG-18/9/2020-31248)
Gazete, televizyon, internet, sosyal medya hesapları veya benzer nitelikte
kitle iletişim araçlarını kullanarak sermaye piyasası araçları hakkında yalan,
yanlış ve yanıltıcı yorum ve tavsiyelerde bulunmak.
8) (Ek:RG-18/9/2020-31248)
Sosyal medya aracılığıyla veya üyelik bazlı çevrimiçi kapalı gruplar
üzerinden, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri ile arz ve
taleplerine ilişkin yalan, yanlış ve yanıltıcı izlenim uyandırmak suretiyle
yatırımcıları yönlendirmeye çalışanlarla işbirliği yapmak veya bu amaçla
kurulan veyahut bu amaçla faaliyet yürüten üyelik bazlı çevrimiçi kapalı gruplara
üye olmak.
ç) İşlem yapma yetkisinin veya
temsilciliğin geçici olarak kaldırılması:
1) 29 uncu maddenin dördüncü
fıkrasına süreklilik arz edecek şekilde aykırı davranmak.
2) Borsa dâhilinde kişilere veya
malvarlıklarına fiili saldırıda bulunmak.
3) Borsa personeline görevleri
esnasında veya görevleri nedeniyle sövmek, hakaret etmek veya tehditte
bulunmak.
4) Borsanın malına kasıtlı olarak
zarar vermek.
5) Temerrüde düşerek yükümlülüğün,
Yönetim Kurulunca belirlenecek bir tutarın üzerinde olacak şekilde teminattan
karşılanmasına aynı piyasada, pazarda, platformda veya sistemde bir yıl içinde
iki defa sebebiyet vermek.
6) Borsa veya Borsa personeli
tarafından istenecek bilgileri, belgeleri ve elektronik ortamda tutulanlar
dâhil kayıtları vermemek ya da bunları kasıtlı olarak eksik, yanlış veya
yanıltıcı mahiyette vermek, incelemelere veya denetimlere müsaade etmemek ya da
gerekli yardımı ve kolaylığı göstermemek.
7) Borsada; Kanun’un 106 ncı ve
107 nci maddelerinde tanımlanan suçlara yönelik fiiller ile piyasa bozucu
eylemlerle ilgili olarak Kanun’da ve Kurulca yapılan düzenlemelerde belirtilen
fiillere uyan nitelikte alım veya satım yapmak, emir vermek, emir iptal etmek,
emir değiştirmek veya hesap hareketleri gerçekleştirmek ya da müşterilerinin bu
fiilleri işlemesine bilerek kolaylık göstermek, imkan vermek ve/veya yardımcı
olmak.
d) İşlem yapma yetkisinin veya
temsilciliğin iptal edilmesi:
1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;
kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına
ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin
işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,
edimin ifasına fesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri
yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması,
suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı
veya haksız mal edinme suçlarından mahkûm olmak.
2) Borsayı veya Borsa personelini
zor duruma düşürmek, kendi kusurunu örtmek veya menfaat sağlamak amacıyla
Borsaya ait belgeleri ve kayıtları tahrif etmek veya yok etmek.
(2) Bu maddede sayılan ve disiplin
cezası verilmesini gerektiren fiillere nitelikleri ve önemleri itibarıyla
benzeyen fiillere de aynı türden disiplin cezalar verilir.
(3) (Ek:RG-18/9/2020-31248)
Birinci fıkranın (c) bendinin yedinci ve sekizinci alt bendindeki fiilin
gerçekleştirilmesi halinde verilecek para cezası tutarı 50.000 TL’den az
olamaz.
MADDE 54 – (1) Cezayı
gerektiren fiillerin nitelikleri ve önemleri göz önünde tutularak bu fiiller
için gerektiğinde bir derece ağır veya hafif cezanın verilmesine karar
verilebilir.
(2) 52 nci maddenin birinci
fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen cezaları gerektiren fiillerin
işlendiği yönünde, soruşturma öncesinde veya soruşturma sırasında, somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, işlem yapma
yetkisi verilenlerin ve/veya temsilcilerinin tüm yetkileri ve/veya
temsilcilikleri, haklarında nihai karar verilene kadar ve derhal Yönetim Kurulu
onayına sunulmak üzere Genel Müdür tarafından geçici olarak kaldırılabilir.
(3) (Değişik:RG-18/9/2020-31248)
İlgililer hakkında 52 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (d)
bentlerindeki cezaların verilmesi ya da 53 üncü maddede sayılan fiillerden
sermaye piyasası mevzuatına da aykırılık oluşturan filler nedeniyle ceza
verilmesi halinde, durum en kısa sürede Kurula ve ilgisine göre Türkiye Sermaye
Piyasaları Birliğine bildirilir.
(4) 52 nci maddenin (ç) ve (d)
bentlerinde belirtilen cezaların uygulanma tarihini Yönetim Kurulu esas
hakkındaki kararı ile birlikte belirler.
(5) Temsilcinin, temsilci iken
aldığı disiplin cezası temsilcilik görevinin sona ermesi hâlinde dahi
uygulanır.
(6) 52 nci maddede belirtilen
disiplin cezalarının kararlaştırılmasından itibaren bir yıl içinde aynı cezayı
gerektiren yeni bir fiil işlenmesi hâlinde ilgiliye bir derece ağır ceza
verilir.
(7) 52 nci maddenin birinci
fıkrasının © bendinde yer alan tutarlar Yönetim Kurulu tarafından her yıl
yeniden değerleme katsayısı oranında arttırılabilir.
(8) Disipline ilişkin para
cezasının işlem yapma yetkisi verilenler tarafından ödenmemesi halinde,
herhangi bir yasal takip yoluna başvurmaya gerek kalmaksızın, söz konusu
miktar, işlem yapma yetkisi verilenin Borsa nezdinde bulunan güvence bedelinden
tahsil edilebilir. İşlem yapma yetkisi verilenlerin temsilcilerinin disipline
ilişkin para cezasını ödememesi halinde, herhangi bir yasal takip yoluna
başvurmaya gerek kalmaksızın temsilci hakkında, 53 üncü madde çerçevesinde bir
üst derecede yer alan cezaya hükmolunur.
MADDE 55 – (1) Disiplin
cezasını gerektiren fiilin Borsa tarafından öğrenildiği tarihten itibaren bir
yıl ve her durumda bu fiilin gerçekleştirildiği tarihten itibaren iki yıl
geçtikten sonra disiplin soruşturmasına başlanamaz.
(2) Her hâlükârda disiplin
cezasını gerektiren fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren üç yıl geçtikten
sonra disiplin cezası verilemez.
(3) Yönetim Kurulu karar
tarihinden itibaren üç yıl içerisinde uygulanamayan ceza düşer.
(4) Disiplin cezasını gerektiren
fiil aynı zamanda bir suç teşkil ediyor ve bu suç için kanunlarda daha uzun bir
dava zamanaşımı süresi öngörülüyor ise bu maddenin birinci ve ikinci
fıkrasındaki süreler yerine kanuni zamanaşımı süresi uygulanır.
MADDE 56 – (1) İlgililer
hakkında yargı mercilerince soruşturma başlatılmış olması aynı sebepten ötürü
disiplin soruşturması yapılmasını engellemez.
ONUNCU
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
MADDE 57 – (1) İlgili
mevzuat ile Yönetim Kuruluna verilen görevlerin yerine getirilmesinde Yönetim
Kuruluna yardımcı olmak üzere Uyuşmazlık Komitesi ve Disiplin Komitesi ile
gerekli görülen diğer komiteler oluşturulur. Oluşturulan komitelerin veya
piyasaların işleyişi gereği kurulan komitelerin kuruluşları, görevleri,
toplantı ve karar nisapları, çalışma usul ve esasları, raportörlüğü ve benzeri
hususlar Yönetim Kurulu tarafından düzenlenir.
Faaliyetlerin yürütülmesine,
MADDE 58 – (1) Borsanın
faaliyetlerinin nasıl ve hangi ilkelere ve kurallara uygun olarak
yürütüleceğine, tüm çalışanlar tarafından uyulması gereken etik kurallara ve
Borsa, pay sahipleri ve/veya piyasa işleticisi arasındaki muhtemel çıkar
çatışmalarının önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esaslar
Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve Kurulca onaylanır.
MADDE 59 – (1) Borsanın verdiği
temel hizmetler kapsamında olan ve bu hizmetlerin tek sunucusu olmaktan
kaynaklanan statüsüne dayalı olarak uyguladığı borsa payı dâhil ücretler ve
komisyonlar ile bunların tahsil zamanları ve şekilleri Yönetim Kurulunca
kararlaştırılır ve Kurulun onayına sunulur. Onaya sunulan ücretlere ve
komisyonlara ilişkin Yönetim Kurulu kararı, Kurul tarafından otuz gün
içerisinde olumsuz görüş bildirilmediği takdirde yürürlüğe girer.
(2) Borsanın faydalanılması zorunlu
olmayan temel hizmetleri ile ilgili ücretler ile bunların tahsil zamanları ve
şekilleri Yönetim Kurulunca belirlenir ve Kurulun bilgisine sunulur. Borsanın
verdiği eğitim hizmetleri işlem yapma yetkisi verilenlere zorunlu tutulsa dahi
bu fıkra kapsamında değerlendirilir.
(3) Bu maddenin birinci ve ikinci
fıkrası dışında kalan sair gelirleri ile bunların tahsil zamanları ve şekilleri
Yönetim Kurulunca belirlenir.
MADDE 60 – (1) Usulüne
uygun olarak tahakkuk eden Borsa gelirleri ilgililer tarafından belirlenen
sürelerde ödenerek tasfiye edilir. Ödenmeyen borçlar varsa borçlunun
teminatından veya güvence bedelinden tahsil edilir.
(2) Borsanın alacaklarının
zamanında ödenmemesi hâlinde uygulanacak faiz oranı, kamu alacaklarına uygulanan
faiz oranının iki katını geçmeyecek şekilde Yönetim Kurulu tarafından
belirlenebilir. Yönetim Kurulu tarafından veya sözleşme ile farklı bir faiz
belirlenmemişse ticari işlerde uygulanan faiz uygulanır.
MADDE 61 – (1) İşlem yapma
yetkisi verilenlere ve/veya temsilcilerine yapılacak duyuruların, ilanların ve
tebligatların şekline Genel Müdür karar verir.
(2) Söz konusu duyurular, ilanlar
ve tebligatlar elektronik yöntemlerle, Borsa Bülteni veya basın yayın organları
aracılığı ile de yapılabilir.
(3) Disiplin soruşturmasına ilişkin
verilen Yönetim Kurulu kararı, iadeli taahhütlü mektupla ilgililerin Borsa
tarafından bilinen en son adreslerine veya kurumsal elektronik posta
adreslerine gönderilir veya elden imza karşılığı teslim suretiyle kendilerine
veya Borsadaki yetkili temsilcilerine tebliğ olunur.
(4) Vekil aracılığı ile takip
edilen disiplin soruşturmalarında tebligat vekile yapılır.
MADDE 62 – (1) Borsa, Borsa
Bültenini elektronik ortamda yayımlar.
(2) Borsa Bülteninin içeriğini ve
şeklini Genel Müdür belirler.
MADDE 63 – (1) Bu
Yönetmelikte yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda ilgili düzenlemeler
çerçevesinde karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye esas sözleşme
ve Sermaye Piyasası mevzuatı kapsamında, Kurul onayını gerektirmeyen hallerle
sınırlı kalmak üzere Yönetim Kurulu yetkilidir.
MADDE 64 – (1) Aşağıda yer
alan yönetmelikler yürürlükten kaldırılmıştır.
a) 19/2/1996 tarihli ve 22559
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası
Yönetmeliği,
b) 19/2/1996 tarihli ve 22559
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Takas ve
Saklama Merkezleri Yönetmeliği,
c) 27/3/2004 tarihli ve 25415
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Yönetmeliği.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmelik uyarınca yapılacak düzenlemeler yürürlüğe girene kadar mevcut
düzenlemelerin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam
olunur.
(2) Bu Yönetmeliğin yayım
tarihinden önce başlatılmış olan disiplin soruşturmaları hakkında önceki
mevzuat hükümleri uygulanır.
(3) Bu Yönetmelik uyarınca
öngörülen düzenlemeler bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren en geç bir
yıl içinde yapılır. Borsa söz konusu düzenlemeler yapılana kadar mevcut
düzenlemeler çerçevesinde faaliyetlerini yürütür.
MADDE 65 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 66 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Yönetim Kurulu yürütür.
(1) Bu değişiklik ile 4
üncü maddesinin birinci fıkrasına (n) bendinden sonra gelmek üzere (o) bendi
eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
(2) Bu değişiklik ile 33 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere dördüncü fıkra eklenmiş ve
diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
19/10/2014
29150
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
28/8/2015
29459
2.
29/4/2016
29698
3.
3/4/2019
30734
4.
4/7/2019
30821
5.
15/11/2019
30949
6.
18/9/2020
31248
7.
23/7/2025
32964
8.
10/9/2026
33366