Yönetmelik · No: 21460
Resmî kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=21460&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
YABANCILAR VE
ULUSLARARASI KORUMA KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı; yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den
çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın
kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; 4/4/2013
tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde
yabancılarla ilgili iş ve işlemler ile sınırlarda, sınır kapılarında ya da
Türkiye içinde yabancıların Türkiye’den münferit koruma talepleri üzerine
sağlanacak uluslararası korumanın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları
kapsar.
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma
Kanununun 121 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Aile üyeleri: Yabancının,
başvuru sahibinin veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin eşi, ergin
olmayan çocuğu ile bağımlı ergin çocuğunu,
b) Avrupa ülkeleri: Avrupa
Konseyi üyesi olan ülkeler ile Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek diğer
ülkeleri,
c) Bakan: İçişleri Bakanını,
ç) Bakanlık: İçişleri
Bakanlığını,
d) Başvuru sahibi: Uluslararası
koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan
kişiyi,
e) Çocuk: Henüz on sekiz yaşını
doldurmamış ve ergin olmamış kişiyi,
f) Destekleyici: Aile birliği
amacıyla Türkiye’ye gelecek yabancıların masraflarını üstlenen ve ikamet izni
talebinde bulunanlar tarafından başvuruya dayanak gösterilen Türk vatandaşını
veya Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancıyı,
g) Genel Müdür: Göç İdaresi Genel
Müdürünü,
ğ) Genel Müdürlük: Göç İdaresi
Genel Müdürlüğünü,
h) Geri gönderme merkezi: İdari
gözetim kararı alınan yabancıların geçici olarak tutulduğu ve bu süre zarfında
temel insani ihtiyaçların karşılandığı merkezi,
ı) Göç: Yabancıların, yasal
yollarla Türkiye’ye girişini, Türkiye’de kalışını ve Türkiye’den çıkışını ifade
eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye’ye girişini,
Türkiye’de kalışını, Türkiye’den çıkışını ve Türkiye’de izinsiz çalışmasını
ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayı,
i) Göçmen belgesi: 19/9/2006
tarihli ve 5543 sayılı İskân Kanunu kapsamında serbest göçmenlerin
yerleştikleri yerlerin, iskanlı göçmenlerin ise geçici veya kesin iskanları
için belirlenen yerlerin en büyük mülki amirine müracaatla kendileri ve aile
fertleri için vatandaşlığa girme beyannamesi imzalayarak aldıkları belgeyi,
j) İkamet adresi: Türkiye’de
adres kayıt sisteminde kayıtlı olunan yeri,
k) İkamet izni: Yabancılara
Türkiye’de kalma hakkı veren izni,
l) İkincil koruma: Mülteci veya
şartlı mülteci olarak nitelendirilemeyen, ancak menşe ülkesine veya ikamet
ülkesine geri gönderildiği takdirde; ölüm cezasına mahkûm olacak veya ölüm
cezası infaz edilecek, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya
muameleye maruz kalacak, uluslararası veya ülke genelindeki silahlı çatışma
durumlarında, ayrım gözetmeyen şiddet hareketleri nedeniyle şahsına yönelik
ciddi tehditle karşılaşacak olması nedeniyle, menşe ülkesinin veya ikamet
ülkesinin korumasından yararlanamayan veya söz konusu tehdit nedeniyle
yararlanmak istemeyen kişiye verilen statüyü,
m) İl Müdürlüğü: İl Göç İdaresi
Müdürlüğünü,
n) İlçe Müdürlüğü: İlçe Göç
İdaresi Müdürlüğünü,
o) İnsan ticareti mağduru: İnsan
ticareti suçuna maruz kalan veya kaldığı yönünde kuvvetli şüphe duyulan gerçek
kişiyi,
ö) Kabul edilemez yolcu: Ülkeye
giriş yapabilmek veya ülkeden transit geçebilmek için sınır kapılarına gelen
ancak mevzuatta aranan koşulları taşımadığından ülkeye girişine ya da ülkeden
transit geçişine izin verilmeyen kişiyi,
p) Kabul ve barınma merkezi:
Başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahiplerinin temel insani
ihtiyaçlarının karşılandığı merkezi,
r) Kanun: 4/4/2013 tarihli ve
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununu,
s) Konsolosluk: Türkiye
Cumhuriyeti başkonsolosluklarını, konsolosluklarını veya büyükelçilik
konsolosluk şubelerini,
ş) Mağdur destek hizmetleri:
Düşünme süresinde ve sonrasında mağdurun güvenliği, sağlığı, özel durumu
gözetilerek, bilgilendirme ve rıza esasına dayalı olarak verilen mağdur destek
programı ile gönüllü ve güvenli geri dönüş programını,
t) Menşe ülke: Göç eden kişinin
vatandaşı olduğu ya da uyruğunu taşıdığı ülkeyi,
u) Mülteci: Avrupa ülkelerinde
meydana gelen olaylar nedeniyle; ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal
gruba mensubiyeti veya siyasi düşüncelerinden dolayı zulme uğrayacağından haklı
sebeplerle korktuğu için vatandaşı olduğu ülkenin dışında bulunan ve bu ülkenin
korumasından yararlanamayan ya da söz konusu korku nedeniyle yararlanmak istemeyen
veya bu tür olaylar sonucu önceden yaşadığı ikamet ülkesinin dışında bulunan,
oraya dönemeyen veya söz konusu korku nedeniyle dönmek istemeyen statü sahibi
yabancıyı,
ü) Ön izin şartı: Ülkeye giriş
için Genel Müdürlükten alınması zorunlu olan izni,
v) Özel ihtiyaç sahibi:
Refakatsiz çocuk, engelli, yaşlı, hamile, beraberinde çocuğu olan yalnız anne
ya da baba veya işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi psikolojik, bedensel
ya da cinsel şiddete maruz kalmış kişiyi,
y) Refakatsiz çocuk: Sorumlu bir
kişinin etkin bakımına alınmadığı sürece, kanunen ya da örf ve adet gereği
kendisinden sorumlu bir yetişkinin refakati bulunmaksızın Türkiye’ye gelen veya
Türkiye’ye giriş yaptıktan sonra refakatsiz kalan çocuğu,
z) Seyahat belgesi: Pasaport
yerine geçen belgeyi,
aa) Sınır dışı etme kararı:
Türkiye’de kalma hakkı bulunmayan yabancının; menşe ülkesine, transit gideceği
ülkeye, Türkiye’ye gelmek üzere transit geçtiği ülkeye ya da başka bir üçüncü
ülkeye gönderilmek üzere, ülkeden çıkarılması amacıyla alınan idari kararı,
bb) Sınır dışı etmek üzere idari
gözetim: Hakkında sınır dışı etme kararı alınanlardan; kaçma ve kaybolma riski
bulunan, Türkiye’ye giriş veya Türkiye’den çıkış kurallarını ihlal eden, sahte
ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın
Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, idari yükümlülükler
getirilerek idari gözetimi sonlandırılanlardan bu yükümlülüklerini yerine
getirmeyen, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit
oluşturanların sınır dışı edilinceye kadar Kanunda öngörülen süreye uygun
olarak geri gönderme merkezinde tutulmasını,
cc) Sınır kapısı: Bakanlar Kurulu
kararıyla Türkiye’ye giriş ve Türkiye’den çıkış için tespit edilen, fiziki
olarak dış çevreden ayrılmış veya böyle addedilen kara, hava, deniz ve
demiryolu sınır geçiş noktalarını,
çç) Son karar: Başvuru sahibinin
başvurusuyla veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişinin statüsüyle ilgili
kararlardan; idari itirazda bulunulmaması ve yargıya başvurulmaması hâlinde
Genel Müdürlük tarafından verilen kararı veya yargıya başvurulması sonucunda
temyiz edilmesi mümkün olmayan kararı,
dd) Sözleşme: Mültecilerin Hukuki
Durumuna Dair 1967 Protokolüyle değişik 28/7/1951 tarihli Mültecilerin Hukuki
Durumuna Dair Sözleşmeyi,
ee) Şartlı mülteci: Avrupa
ülkeleri dışında meydana gelen olaylar sebebiyle; ırkı, dini, tabiiyeti, belli
bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi düşüncelerinden dolayı zulme
uğrayacağından haklı sebeplerle korktuğu için vatandaşı olduğu ülkenin dışında
bulunan ve bu ülkenin korumasından yararlanamayan ya da söz konusu korku
nedeniyle yararlanmak istemeyen veya bu tür olaylar sonucu önceden yaşadığı
ikamet ülkesinin dışında bulunan, oraya dönemeyen veya söz konusu korku
nedeniyle dönmek istemeyen statü sahibi yabancıyı,
ff) Taşıyıcı: Yabancıları taşıyan
hava, deniz, kara ve demiryolu taşıtlarının gerçek veya tüzel kişi olan
sahiplerini veya işletmecilerini,
gg) Uluslararası koruma statüsü:
Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ğğ) Uluslararası Öğrenciler
Değerlendirme Kurulu: 24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve
Akraba Topluluklar Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 19 uncu
maddesine göre oluşturulan kurulu,
hh) Uydu il: Uluslararası koruma
talebinde bulunan yabancılara, Genel Müdürlük tarafından belirlenen ve ikamet
etme zorunluluğu getirilen ili,
ıı) Vatandaşı olduğu ülke:
Yabancının vatandaşı olduğu ülkeyi veya yabancının birden fazla vatandaşlığının
bulunduğu durumlarda, vatandaşlığında olduğu ülkelerden her birini,
ii) Vatansız kişi: Hiçbir devlete
vatandaşlık bağıyla bağlı bulunmayan ve yabancı sayılan kişiyi,
jj) Vize: Türkiye’de en fazla
doksan güne kadar kalma hakkı tanıyan ya da transit geçişi sağlayan izni,
kk) Vize muafiyeti: Türkiye’ye giriş
için vize alma yükümlülüğünü kaldıran düzenlemeyi,
ll) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti
Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
mm) Yabancı kimlik numarası:
25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara
verilen kimlik numarasını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Geri Gönderme Yasağı
MADDE 4 – (1) Geri
gönderme yasağı, Kanun kapsamına giren yabancıların tamamı için uygulanır.
(2) Türkiye’de kalma hakkı
bulunmayan yabancıların, sınır dışı edilmeden veya ülkeden gönderilmeden önce;
a) Sınır dışı edilecekleri yahut
gönderilecekleri yerde işkenceye, insanlık dışı veyahut onur kırıcı ceza veya
muameleye tabi tutulup tutulmayacağı,
b) Irkı, dini, tabiiyeti, belli
bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının
veya hürriyetinin tehdit altında bulunup bulunmayacağı,
hususları valilik tarafından
resen araştırılır.
(3) Yabancı, yapılan araştırma
sonucunda tehlikelerle karşılaşılacağının anlaşıldığı ülkeye sınır dışı
edilemez veya gönderilemez. Bu kişiler hakkında Kanunun uluslararası koruma,
ikamet veya sınır dışı etmeye ilişkin diğer hükümlerine göre işlem tesis edilir
ve Genel Müdürlüğe derhal bilgi verilir.
(4) Araştırma esnasında,
yabancıdan konuyla ilgili bilgi ve belge istenebileceği gibi menşe ülke
bilgilerinden de yararlanılır.
İKİNCİ KISIM
Yabancılar
BİRİNCİ BÖLÜM
Türkiye’ye Giriş ve
Vize
MADDE 5 – (1) Türkiye’ye
giriş ve Türkiye’den çıkış, sınır kapılarından, geçerli pasaport veya pasaport
yerine geçen belgelerle yapılır. Bakanlık, bu genel düzenlemenin, kişilerin
sınır kapılarında uluslararası koruma başvurusunda bulunmasını engelleyecek
şekilde uygulanmaması için gerekli önlemleri alır.
MADDE 6 – (1) Yabancı
hakkında Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyecek kişilerden olduğuna yönelik
şüphe duyulması halinde, giriş işlemlerinden sorumlu kolluk birimi tarafından
kapsamlı kontrol işlemi gerçekleştirilir.
(2) Kapsamlı kontrol işlemi,
idari gözetim işlemi olmayıp en fazla dört saat içinde tamamlanır. Bu süreye
adli işlemlerde geçen süre dâhil değildir. Eğer dört saatlik süre aşılacaksa
yabancının rızası aranır. Kapsamlı kontrol süresi içinde yabancı ülkesine
dönebileceği gibi ülkeye kabulle ilgili işlemlerin sonuçlanmasını da bekleyebilir.
(3) Kapsamlı kontrol işlemi,
yabancının güvenliği ve kişisel mahremiyeti gözetilerek, pasaport kontrol
noktasına yakın ve ayrı bir yerde gerçekleştirilir. Kontrol süresince yabancının
temel ihtiyaçlarına erişimi sağlanır. Yabancı, kontrolün amacı ve usulü
hakkında bilgilendirilir.
(4) Kapsamlı kontrol işlemi genel
olarak;
a) Seyahat belgelerinin kontrolü
ve incelenmesi,
b) Ülkeye giriş kayıtlarıyla
ilgili sınırlamaların gözden geçirilmesi,
c) Adli ve idari makamlar
tarafından işleme konu olup olmadığının belirlenmesi,
ç) Uluslararası seviyede aranıp
aranmadığının belirlenmesi,
d) Ülkeye geliş amacının tespit
edilmesi,
e) Türkiye’de geçimini ne şekilde
sağlayacağının açıklığa kavuşturulması,
f) Türkiye’ye girişlerine izin
verilmeyecek yabancılar ile vize verilmeyecek yabancılardan olup olmadığının
araştırılması,
g) Kamu güvenliği açısından
gerekli görülen diğer hususları,
kapsar.
(5) Kapsamlı kontrole ilişkin iş
ve işlemler sınır kapılarının bağlı olduğu valiliklerce sonuçlandırılır.
MADDE 7 – (1) Türkiye’ye
girişlerine izin verilmeyecek kişilerden olduğu belirlenen yabancılar ile yine
aynı kapsamda olup da sınır kapılarında uluslararası koruma başvurusunda
bulunan ve haklarında verilen son kararla başvuruları reddedilenler, kabul
edilemez yolcu olarak işlem görür ve bu yabancılar hakkında 7/11/2015 tarihli
ve 29525 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Yolu Taşıyıcılarının Yükümlülüklerine
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile Kanunun 98 inci maddesi
kapsamında çıkarılacak diğer yönetmelikler çerçevesinde işlem yapılır.
(2) Türkiye’ye girişlerine izin
verilmeyecek kişilerden olduğu belirlenen yabancılardan kamu düzeni veya
güvenliği açısından sakıncalı görülenler ile Türkiye’ye girişte kullanacağı
belgeleri hileli yollarla edinenler veya bu belgelerin sahteciliğe konu olduğu
tespit edilenler ivedilikle Genel Müdürlüğe bildirilir.
(3) Kabul edilemez yolcunun
ülkeden ayrılış işlemleri için taşıyıcıyla gerekli koordinasyon sağlanır.
(4) Yabancı ve taşıyıcıya tebliğ
edilen karar, yabancının haklarını ve itiraz usullerini de kapsar.
MADDE 8 – (1) Kamu düzeni
veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’de bulunması sakıncalı
görülen yabancılar hakkında Genel Müdürlük; Türkiye’ de iken hakkında sınır
dışı etme kararı alınan yabancılara ilişkin ise Genel Müdürlük veya valilikler
ülkeye giriş yasağı kararı alabilir.
(2) Giriş yasağına ilişkin
usuller şunlardır:
a) Sınır dışı edilecek yabancılar
için ülkeye giriş yasağının başlangıcı yabancının ülkeden çıkış tarihidir.
b) Vize, vize muafiyeti, çalışma
izni veya ikamet izni süresini on günden fazla aşan ve hakkında sınır dışı etme
kararı alınmadan veya bu karar henüz ilgiliye tebliğ edilmeden önce, Türkiye
dışına çıkmak için valiliklere başvuruda bulunan yabancıların Türkiye’ye giriş
yasağı süresi, başka bir nedenle giriş yasağı kapsamına alınmasını gerektirir
durumu saklı kalmak kaydıyla, vize, vize muafiyeti ya da ikamet izni ihlalinden
kaynaklanan harç ve buna bağlı tahakkuk edecek cezaların ödenmiş olması
koşuluyla bir yılı geçemez.
c) Vize, vize muafiyeti, çalışma
izni veya ikamet izni süresini on günden fazla aşan ve hakkında sınır dışı etme
kararı alınmadan çıkış yapmak üzere sınır kapısına kendiliğinden gelen
yabancılar hakkında ise başka bir nedenle giriş yasağı alınmasını gerektirir
durumu saklı kalmak kaydıyla vize, vize muafiyeti ya da ikamet izni ihlalinden
kaynaklanan harç ve buna bağlı tahakkuk edecek cezalarını ödemiş olması
koşuluyla vize veya ikamet ihlali gerekçesiyle giriş yasağı kararı
alınmayabilir.
ç) Seyahat giderlerinin bir kısmı
veya tamamı Genel Müdürlük tarafından karşılanarak sınır dışı edilen
yabancıların seyahat masraflarının sonradan tahsil edilmesinin takibi amacıyla
gerekli veri girişi yapılır. Genel Müdürlük tarafından karşılanan seyahat
masraflarını ödemeyen yabancının ülkeye girişine izin verilmeyebilir.
d) Giriş yasağı en fazla beş yıl
süreyle alınır. Beş yılın sonunda kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından
ciddi tehdit söz konusu ise önceden alınmış beş yıl süreli giriş yasağı tek
seferde veya ayrı ayrı olmak üzere on yıl daha uzatılabilir. Ancak, giriş
yasağı süresi aynı gerekçeye dayalı olarak on beş yıldan fazla olamaz.
e) Genel Müdürlük, gerekli
gördüğünde sürenin dolmasını beklemeden giriş yasağını kaldırabilir veya giriş
yasağını saklı tutarak yabancının belirli bir süre için Türkiye’ye girişine
izin verebilir.
(3) Kamu düzeni veya kamu güvenliği
sebebiyle, bazı yabancıların ülkeye kabulü ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının
talebi ile veya doğrudan Genel Müdürlük tarafından ön izin şartına
bağlanabilir. Sistemde ön izin şartına bağlı olduğu görülen yabancıların Genel
Müdürlüğün olumlu görüşü alınmadan ülkeye girişlerine izin verilmez.
MADDE 9 – (1) Giriş
yasağına ve ön izin şartına ilişkin tebligat;
a) Türkiye’ye giriş yasağı veya ön
izin şartı kapsamında olan yabancılara vize, ikamet veya çalışma izni almak
üzere konsolosluklara başvurmaları halinde konsolosluk görevlileri,
b) Yabancı Türkiye’de ise
valilik,
c) Giriş yasağı kararı alınan
yabancılara Türkiye’den çıkışlarda sınır kapılarında, giriş-çıkış işlemlerinden
sorumlu kolluk birimi,
tarafından yapılır.
MADDE 10 – (1) Vize
muafiyeti hükümleri saklı kalmak kaydıyla Türkiye’de doksan güne kadar kalacak
yabancılar, vatandaşı oldukları veya yasal olarak bulundukları ülkedeki
konsolosluklardan amaçlarına uygun vize alarak gelirler. Vizenin veya vize
muafiyetinin Türkiye’de sağladığı kalış süresi, her yüz seksen günde doksan
günü geçemez.
(2) Aşağıdaki yabancılar bu
uygulamanın kapsamı dışındadır:
a) Türkiye’de geçerli ikamet ya
da çalışma izni bulunanlar.
b) 29/5/2009 tarihli ve 5901
sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi kapsamında olanlar.
c) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf
olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalarla ikamet izninden muaf tutulanlar.
ç) Türkiye’de görevli diplomasi
ve konsolosluk resmi memurları ile bunların eşleri ve bakmakla yükümlü
oldukları çocuklarıyla sınırlı olmak üzere, ailelerinden Dışişleri Bakanlığınca
bildirilenler.
d) Uluslararası kuruluşların
Türkiye’deki temsilciliklerinde çalışan ve statüleri anlaşmalarla belirlenmiş
olanlar.
e) Kanunun 50 nci maddesinin
birinci fıkrası kapsamında verilen “vatansız kişi kimlik belgesi” sahipleri.
f) Uluslararası koruma başvurusu
çerçevesinde geçerli “kayıt belgesi” veya “uluslararası koruma başvuru sahibi
kimlik belgesi” ya da “uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi”
bulunanlar.
g) Kanunun 91 inci maddesi
çerçevesinde geçici korunanlar.
ğ) Ülkemize taşımacılık amaçlı
çok girişli vizelerle gelen şoför ve yanındaki yardımcıları.
h) İskân Kanunu kapsamında
Türkiye’ye kabul edilen göçmenler.
(3) Yabancının vize almış olması,
ülkeye girişte Kanunun Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyecek yabancılara
ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Yabancının Türkiye’ye girişlerine
izin verilmeyecek kişilerden olduğu tespit edildiğinde girişine izin verilmez.
(4) Vizeler en fazla (Değişik
ibare:RG-30/7/2019-30847) on yıllık süre içinde kullanılmak üzere
verilir. Veriliş tarihinden itibaren altı ay içinde kullanılmayan vizeler geçerliliğini
yitirir.
(5) İkamet izni bulunan
yabancılar, vize alarak ülkeye giriş yaptıklarında vize süreleri ikamet izni
sürelerinden fazla ise, vizeyle elde ettikleri kalma sürelerini
kullanabilirler. Vize muafiyeti anlaşması kapsamında gelenler de ikamet izni
süreleri kısa ise, muafiyet sürelerinin sonuna kadar kalabilirler.
(6) Hava şartları, kaza,
taşıtlarda meydana gelebilecek teknik aksaklıklar, sağlık sorunları gibi mücbir
nedenlerle planlanmayan bir sınır kapısından giriş yapmak zorunda kalındığında yabancının
mevcut vizesiyle girişine izin verilebilir.
(7) Bu hükümlerin uygulanmasında
Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı anlaşma hükümleri ile
karşılıklılık ilkesinin uygulanması hususları saklıdır.
(8) Bakanlık ve Dışişleri
Bakanlıkları, vize ve pasaport işlemlerini yürütürken, gerektiğinde ilgili kamu
kurum ve kuruluşlarının görüşlerini de alarak Bakanlar Kuruluna müştereken
teklifte bulunur.
MADDE 11 – (1) Vize
türleri şunlardır:
a) Turizm vizesi: Türkiye’ye turistik
veya resmi ziyaret, iş görüşmesi, konferans, seminer, toplantı, festival, fuar,
sergi, sportif etkinlik, kültürel ve sanatsal etkinlik gibi amaçlarla gelmek
isteyen yabancılara verilir.
b) Transit vize: Türkiye’ye
herhangi bir sınır kapısından girerek belirlenen süre içinde Türkiye’den geçiş
yapmak isteyen yabancılara verilecek transit vize ile belirlenen geçiş süresi,
vizenin geçerlilik süresi içinde sınır kapısından her girişte yeniden başlar.
c) Havalimanı transit vizesi: Türkiye’ye
giriş yapmaksızın sadece hava sınır kapısından geçiş yapmak isteyen yabancılara
verilir.
ç) Eğitim vizesi: Türkiye’ye
eğitim, öğrenim, staj, kurs, öğrenci değişim programı, Türkçe dil kursuna
katılma amacıyla gelmek isteyen yabancılara verilir.
d) Çalışma vizesi: Türkiye’ye
29/8/2003 tarihli ve 25214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yabancıların
Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesi
kapsamındaki yabancılar ile bu kapsamda olmayan ve çalışma amacıyla gelmek isteyen
yabancılara verilir.
e) Resmi görev vizesi: Resmi
göreve atanan veya diplomatik kurye olarak görevlendirilen yabancılara verilir.
f) Diğer vizeler: Türkiye’ye (a),
(b), (c), (ç), (d), (e) bentlerinde belirtilen amaçlar dışında kalan ve
arkeolojik kazı, araştırma, film veya belgesel çekimi, tedavi, refakat, aile
birleşimi, insani yardım, taşımacılık gibi amaçlarla gelmek isteyen yabancılara
verilir.
(2) Vizelerde yabancının geliş
amacı belirtilir.
(3) 5543 sayılı İskân Kanununun 5
inci maddesinin birinci fıkrasına göre verilecek serbest göçmen vizesiyle
ilgili hususlar Bakanlık ve Dışişleri Bakanlıklarınca kendi özel şartları
gözetilerek uygulanır.
Vize başvurusu,
MADDE 12 – (1) Vize
başvuruları yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki
konsolosluğa yapılır. Başvurular elektronik ortamda da alınabilir.
(2) Vize Başvuru Formu her
yabancı için ayrı ayrı doldurulur.
(3) Yabancı, vize başvurusu
sırasında vize türlerine göre istenebilecek bilgi ve belgeleri yetkili makama
vermekle yükümlüdür. Tanınan sürede istenilen belgeleri tamamlayamayan
yabancının başvurusu değerlendirmeye alınmaz. Vize başvuruları ile ilgili iş ve
işlemler hizmet satın alınması yoluyla yaptırılabilir.
(4) Vize başvuruları en geç
doksan gün içinde sonuçlandırılır. Bu süre, yabancının istenilen belgeleri
tamamlamasından itibaren başlar.
(5) Konsolosluklar, vize
başvurularını Genel Müdürlüğe iletir. Yabancı ülke diplomatlarına Türkiye
Cumhuriyeti büyükelçiliklerince ve istisnai olarak ülke menfaatleri gereği vize
verilmesinde yarar görülen yabancılara Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilerince
resen vize verilir. Bunlar dışında kalan ve resen vize verilebilecek yabancılar
Bakanlık ve Dışişleri Bakanlıkları tarafından müştereken belirlenir. Resen verilen
vizeler Genel Müdürlüğe ve Dışişleri Bakanlığına bildirilir. Genel
Müdürlük başvuruları gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini de
alarak sonuçlandırır ve konsolosluğa ya da büyükelçiliğe bildirir. Bildirimler
elektronik olarak da yapılabilir.
(6) Kanunda düzenlenen vizenin
iptaline ilişkin hususların ortaya çıkması halinde vize, vizeyi veren makamlar
veya valilikler tarafından iptal edilir, vize pasaportta ise gerekli kayıtlar
düşülür.
MADDE 13 – (1) Aşağıda
sayılan yabancılardan Türkiye’ye girişte vize istenmez:
a) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf
olduğu anlaşmalarla ya da Bakanlar Kurulu kararıyla vizeden muaf tutulan ülke
vatandaşları.
b) Türkiye’ye giriş yapacağı
tarih itibarıyla, geçerli ikamet izni, çalışma izni veya Çalışma İzni Muafiyet
Teyit Belgesi bulunanlar.
c) Kanun kapsamında ikamet
izninden muafiyet sağlayan belgeye sahip olanlar.
ç) 15/7/1950 tarihli ve 5682
sayılı Pasaport Kanununun 18 inci maddesine göre verilmiş ve geçerliliği
bulunan Yabancılara Mahsus Damgalı Pasaport sahipleri.
d) Türk Vatandaşlığı Kanununun 28
inci maddesi kapsamında olanlar.
e) 5543 sayılı Kanun kapsamında
Göçmen Belgesi sahibi olanlar.
MADDE 14 – (1) Hava
şartları, kaza, taşıtlarda meydana gelebilecek teknik aksaklıklar ile sağlık
sorunları gibi mücbir sebeplerle Türk hava ve deniz limanlarını kullanmak
zorunda kalan taşıtlardaki yabancıların, Türkiye’ye girişte liman şehriyle
sınırlı olmak üzere ve mücbir sebep süresince vize şartı aranmaksızın ülkeye
girişlerine valiliklerce izin verilebilir. On beş güne kadar kalma hakkı
sağlayan izin, mücbir sebebin ortadan kalkmasıyla sona erer.
(2) Türk hava ve deniz
limanlarını, yolcularının sağlık sorunu yaşaması nedeniyle kullanmak zorunda
kalan taşıtlardaki yabancılardan sadece hastalanan yabancı ve refakatçisi
birinci fıkra kapsamında değerlendirilir. Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek
yabancılar ise sağlık sorunu yaşamaları hali dışında birinci fıkra kapsamında
değerlendirilmez.
(3) Liman şehrini veya
çevresindeki illeri turizm amaçlı gezmek üzere deniz taşıtlarıyla gelen
yabancılara, yetmiş iki saati geçmemek kaydıyla valiliklerce deniz sınır
kapılarında vizesiz giriş izni verilebilir. Kamu düzeni veya kamu güvenliği yönünden
gerekli tedbirlerin alınabilmesi için bu tür giriş işlemleri hakkında ilgili
kolluk birimleri bilgilendirilir.
(4) Üçüncü fıkra kapsamındaki
vizesiz giriş iznine ilişkin usul ve esaslar şunlardır:
a) Ülkeye girişlerinde
yabancıların pasaportları alınmaz. Ancak, limandaki giriş ve çıkış kontrolünden
sorumlu kolluk birimi tarafından düzensiz göçe konu olabileceği
değerlendirilenlerin, çıkışlarında verilmek üzere pasaportları alınır,
pasaportları alınan bu kişilere Liman Şehri İzin Belgesi düzenlenir.
b) Çıkışlar aynı limandan
yapılır. Giriş limanı dışında başka bir liman veya sınır kapısından çıkış
yapmak isteyenler olduğunda transit vize harcı alınarak çıkışlarına izin
verilir.
c) Yetmiş iki saatlik süreyi aşan
yabancılar hakkında Türkiye’de izinsiz kalma işlemi yapılır.
ç) Düzensiz göçe konu olabileceği
değerlendirilerek çıkışlarında verilmek üzere pasaportları alınan yabancılardan
yetmiş iki saatlik sürenin sonunda pasaportlarını almak için gelmeyenlerin
pasaportları il müdürlüklerine gönderilir.
d) Ülkeye girişine izin verilen
yabancıların süresinde ülkeden çıkışını acente veya taşıyıcı taahhüt eder.
(5) Bu madde kapsamında ülkeye
girişine izin verilen yabancıların kayıtlarının, hudut kapılarında kolluk
birimlerince kullanılan sisteme uyumlu olacak şekilde tutulması sağlanır.
MADDE 15 – (1) Türkiye’ye
girişlerine izin verilmeyecek yabancılar hariç, vize almadan sınır kapılarına
gelen yabancılara, aşağıda sayılan durumlarını ve süresi içinde Türkiye’den
ayrılacaklarını belgelemeleri durumunda aşağıda belirlenen istisnai haller
çerçevesinde valiliklerce vize verilebilir:
a) Yabancının yasal olarak
bulunduğu ülkede konsolosluğun bulunmaması veya vize işlemlerinin konsolosluk
üzerinden gerçekleştirilememesi.
b) Yabancının veya Türkiye’deki
eşi ve yakın akrabalarının hastalığı, ölümü veya kaza gibi mücbir sebeplerinin
bulunması.
c) Yabancının geri
gönderilmesinde sağlık durumu yönünden risk görüldüğünün ilgili birimlerce
bildirilmesi.
ç) Yabancının ulusal ve
uluslararası bilimsel, ekonomik, kültürel ve ticari etkinliklere katılmak
amacıyla gelmesi.
d) Deniz limanlarına gelen ticari
gemi mürettebatının ülkesine veya başka bir ülkeye devam etme veya aynı limanda
başka bir gemiye katılma zorunluluğunun ortaya çıkması.
e) Yabancıya sınır kapısında vize
verilmesine ihtiyaç duyulduğunun kamu kurum ve kuruluşları tarafından
bildirilmesi.
(2) Sınır kapılarında vize
verilmesinde, mücbir sebeplere bağlı olarak sağlık sigortası şartı
aranmayabilir.
(3) (Değişik ibare:RG-13/8/2022-31922)
Cumhurbaşkanınca farklı bir süre belirlenmediği sürece, birinci fıkranın
(a), (b), (c), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilen durumlarda en fazla on beş
güne, (d) bendinde belirtilen durumlarda ise en fazla (Değişik ibare:RG-13/8/2022-31922)
beş güne kadar kalış hakkı sağlayan vize verilir.
(4) Birinci fıkranın (d) bendi
kapsamında olan yabancılara sınır vizesi verilmesinde yabancının yeterli
miktarda para ve dönüş bileti bulundurması ve ülkeden süresinde çıkışının gemi
acenteleri tarafından taahhüt edilmesi şartları aranır.
MADDE 16 – (1)
Konsolosluklar, havalimanı transit vizesi başvurularını doğrudan sonuçlandırır.
(2) Havalimanı transit
vizelerinin kullanım süresi, vizenin veriliş tarihinden itibaren en fazla altı
aydır.
(3) Uçuşlarda meydana gelebilecek
gecikmeler hariç, Türkiye’ye varış ile Türkiye’den ayrılış saatleri arasındaki
planlanan süre yirmi dört saati geçemez.
(4) Bu vize, ülkeye giriş hakkı
vermez. Ancak acil ve olağanüstü hallerde yabancının ülkeye kabulünde, Kanunun
13 üncü maddesi çerçevesinde sınır kapılarında verilecek vizelerle ilgili hüküm
uygulanır.
(5) Havalimanı transit vizesinin
verilmesinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Geçerli pasaport veya pasaport
yerine geçen belgeye sahip olmak.
b) Türkiye’ye gelişi ve
Türkiye’den geçişi sağlayacak uçuşlar için rezervasyona veya bilete sahip
olmak.
c) Gideceği ülkede vizeye tabi
ise o ülkenin vizesine ya da vizesiz girişine imkân sağlayan belgeye sahip
olmak.
(6) Havalimanı transit vizesi,
olağan durumlarda sadece geçiş hakkı verilen havalimanı için geçerlidir.
(7) Türkiye üzerinden sınır dışı
edilecek üçüncü ülke vatandaşları ve refakatçileri için bu madde hükümlerine
göre vize düzenlenir.
(8) Havalimanı transit vize
uygulamasıyla ilgili esaslar ve hangi ülke vatandaşlarından havalimanı transit
vizesi isteneceği Bakanlık ve Dışişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.
MADDE 17 – (1) Kanunun
vize verilmeyecek yabancılara ilişkin 15 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü
saklı kalmak kaydıyla, aynı maddenin birinci fıkrasında belirtilen yabancılara
vize verilmez.
(2) Kamu sağlığına tehdit olarak
nitelendirilen hastalıkların belirlenmesinde, hastalığın 24/4/1930 tarihli ve
1593 sayılı Umumî Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen hastalıklardan olup
olmadığının yanı sıra Dünya Sağlık Örgütünün Sağlık Tüzüğünde tanımlanan salgın
potansiyeli olan hastalıklar ile bulaşıcı veya bulaşıcı parazit hastalıklardan
olup olmadığı göz önünde bulundurulur.
(3) Kanunun 15 inci maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendi çerçevesinde değerlendirme yapılırken
destekleyicinin katkısı, banka hesap dökümü, nakit para, seyahat çeki ve maaş
bordrosu gibi hususlar dikkate alınabilir.
MADDE 18 – (1) Vize
talebinin reddi ve iptali kararları yabancıya tebliğ edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
İkamet İzni
MADDE 19 – (1) İkamet
izninden muaf olanlar dışında, Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin
kendisine sağladığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların
ikamet izni almaları zorunludur.
(2) Birinci fıkrada belirtilen
sürelerden daha kısa kalacak yabancılar da ikamet izni başvurusunda
bulunabilir.
(3) Türkiye içinden yapılabilecek
ikamet izni başvuruları valiliklere, diğer hallerde yabancının vatandaşı olduğu
veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılır.
(4) İkamet izni başvuruları,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde elektronik ortamda da alınabilir.
(5) Yurt dışından alınan ikamet
izinleri, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder.
MADDE 20 – (1) Aşağıdaki
yabancılar ikamet izni alma yükümlülüğünden muaftır:
a) Vize veya vize muafiyeti
süresince Türkiye’de bulunanlar.
b) Türk Vatandaşlığı Kanununun 28
inci maddesi kapsamında olanlar.
c) Vatansız Kişi Kimlik Belgesi
sahibi olanlar.
ç) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf
olduğu anlaşmalarla ikamet izninden muaf tutulanlar.
d) Türkiye’de görevli diplomasi
ve konsolosluk memurları ile bunların ailelerinden Dışişleri Bakanlığınca
bildirilenler.
e) Türkiye’de yerleşik yabancı
misyonlarda geçici bir süreyle görevlendirilip pasaportuna, Dışişleri Bakanlığı
tarafından en fazla altı ay süreli ikamet izninden muafiyet sağlayan geçici
görev şerhi tatbik edilenler.
f) Uluslararası kuruluşların
Türkiye’deki temsilciliklerinde çalışan ve statüleri anlaşmalarla belirlenmiş
olanlar.
g) Uluslararası koruma başvurusu
çerçevesinde geçerli Kayıt Belgesi veya Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi
Kimlik Belgesi ya da Uluslararası Koruma Statüsü Sahibi Kimlik Belgesi
bulunanlar.
ğ) Çalışma iznine veya Çalışma
İzni Muafiyet Teyit Belgesine sahip olanlar.
h) İskân Kanunu kapsamında Göçmen
Belgesi sahibi olanlar.
ı) Geçici Koruma Kimlik Belgesi
sahibi olanlar.
(2) Birinci fıkranın (ç), (d) ve (f)
bentlerinde belirtilen yabancılar, görevleri süresince geçerli olan, şekil ve
içeriği Bakanlık ve Dışişleri Bakanlığınca birlikte belirlenen belgeyle
Türkiye’de kalırlar.
(3) Birinci fıkranın (ç), (d),
(e) ve (f) bentlerinde belirtilen yabancılardan, ikamet izninden muafiyetlerini
sağlayan durumları veya Türkiye’deki görevleri sona erdikten sonra Türkiye’de
kalmaya devam edecekler, Kanunda düzenlenen ikamet izinlerinden birini almak
üzere, en geç on gün içinde ikamet edeceği yerdeki valiliğe başvurmakla
yükümlüdürler.
(4) Vatansızlar ve uluslararası
koruma statüsü sahipleri dışında, birinci fıkrada belirtilen yabancıların
Türkiye’de kalışlarına esas teşkil eden belge ve izinlerle ikamet izninden muaf
olarak geçirdikleri süreler, ikamet izin sürelerinin toplamına dâhil edilmez.
MADDE 21 – (1) İkamet izni
başvurusu yapan yabancılar, istenen bilgi ve belgeleri yurt içi başvurularında
valiliğe, yurt dışı başvurularında süresi içinde konsolosluğa verirler. Başvuru
için istenecek belgeler Genel Müdürlükçe belirlenerek kurumsal internet
sitesinde yayınlanır.
(2) Türkiye içinden valiliklere
yapılabilecek ikamet izni başvuruları başvuru için gerekli olan yasal süre
bitmeden yapılır. İkamet izni süresini, vize süresini veya vize muafiyetini on
güne kadar aşmış olanların başvuruları da alınır. Yabancının içinde bulunduğu
durum ve idari ihtiyaçlar yönünden gerekli olduğunda on günlük süre koşuluna
bağlı kalınmaz. Bununla ilgili usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından ayrıca
belirlenir.
(3) Yabancının içinde bulunduğu
durum ve idari ihtiyaçlar yönünden gerekli olması nedeniyle on günlük süre
koşuluna bağlı kalınmaksızın başvurusu alınarak olumlu sonuçlandırılanların
yeni ikamet izni süresi başvuru tarihinden itibaren başlatılır. Bu yabancıların
başvuru tarihine kadar geçirdikleri süreler için tahakkuk eden harç 2/7/1964
tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre hesaplanır.
(4) İkamet izni başvurularının
yabancı tarafından bizzat yapılması esastır. Bu başvurular, yabancının yasal
temsilcisi veya vekâletnameye haiz avukatı aracılığıyla da yapılabilir.
(5) Uzatma başvuruları, ikamet
izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet
izni süresi dolmadan önce valiliklere yapılır.
(6) Çalışma izni iptal edilen ya
da sona erenlerin on gün içinde yapacakları ikamet izni başvuruları, Kanunun 22
nci maddesi kapsamında sonuçlandırılır.
(7) Çalışma izni uzatma başvurusu
olumsuz sonuçlananların ikamet izni başvuruları için zorunlu on günlük süre,
çalışma izni uzatma başvurusuna ilişkin olumsuz kararın tebliğ edildiği
tarihten itibaren başlar.
(8) Kanunun Türkiye içinden
yapılabilecek ikamet izni başvurularına ilişkin veya ikamet izinlerinin
uzatılmasına ilişkin hükümleri çerçevesinde ikamet izni başvurusunu tamamlayanlara
ikamet izni müracaat belgesi verilir.
(9) İkamet izni müracaat
belgesinin düzenlenmesine ilişkin esaslar ve belgenin yabancıya sağladığı
haklar şunlardır:
a) Belgenin şekli ve içeriği
Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
b) Belgede ikamet izni harcından
muaf yabancıların durumu belirtilir.
c) Belge tek başına hiçbir harç,
resim ve sair ücrete tabi değildir.
ç) Başvuru sonuçlanıncaya kadar,
bu belge Türkiye’de kalma hakkı sağlar.
d) Yabancılar, harçtan muaf
olduğu belgede belirtilenler hariç, ikamet izni başvurusunun sonucunu
beklemeksizin ikamet harçlarını ödediklerini kanıtlamak ve talep ettikleri
ikamet izni süresinin içinde olmak kaydıyla başvuru belgeleriyle birlikte sınır
kapılarından birden fazla çıkış yapabilirler ve her defasında on beş gün içinde
döndükleri takdirde ülkeye girişlerinde vize koşulundan muaf tutulurlar. On beş
günü aşmaları halinde vize genel hükümlerine göre işlem yapılır. 10 uncu madde
gereğince yüz seksen günde doksan gün kalma hükmü saklıdır.
(10) İkamet izni başvurusu reddedilenler
ile ikamet izni iptal edilenler, altı ay içinde yeniden ikamet izni başvurusu
yaptıklarında yeni bir ikamet izni talep gerekçesi sunmaları istenir.
(11) Son bir yıl içinde toplamda
yüz yirmi günden fazla süreyle yurt dışında kalmaları nedeniyle kısa dönem
ikamet izinleri; son bir yılda yüz seksen günden fazla yurt dışında kalmaları
nedeniyle aile ikamet izinleri; kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında
kalmaları nedeniyle uzun dönem ikamet izinleri iptal edilen yabancılardan bu
izinlerini tekrar almak üzere yapacakları başvuruda yeni bir gerekçe sunmaları
istenmez.
(12) On birinci fıkra
kapsamındaki yabancılardan Türkiye’de bulunanlar iptal kararının tebliğinden
itibaren on gün içinde ikamet izni başvurusunda bulunabilirler. Bu durumda tek
giriş vize harcı ve ikamet izninin iptal edildiği tarihten müracaat tarihine
kadar geçirilen sürenin ikamet izni harcı, bir kat fazlasıyla tahsil edilir. Bu
sürenin hesaplanmasında yurt dışında geçirilen süreler dikkate alınmaz.
(13) Türkiye’de doğan yabancı çocuklar,
seyahat belgesi düzenlenip ikamet izni başvurusu yapılana kadar doğum
belgeleriyle anne veya babanın geçerli ikamet izni süresine bağlı olarak
Türkiye’de kalabilirler. Doğum belgesi tek başına Türkiye’ye giriş ve
Türkiye’den çıkış hakkı vermez. Bu çocuklar için yüz seksen gün içinde
durumlarına uygun ikamet izni alınması zorunludur. İkamet izni, çocuğun doğum
tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde düzenlenir. Doğum belgesi ile ikamet
ettikleri halde yüz seksen gün içerisinde ikamet izni almak üzere müracaat
etmeyenlerden ülkeden çıkışta Harçlar Kanunu uyarınca ikamet izninin alınmaması
nedeniyle aşılan sürenin kapsadığı tarife itibariyle hesaplanan harç bir kat
fazlasıyla tahsil edilir. Bu harcın ödenmesi halinde süreli giriş yasağı
uygulanmaz.
(14) İkamet izni başvurularında
engelli ve hastaların durumları gözetilerek Valiliklerce gerekli düzenlemeler
yapılır.
(15) Genel Müdürlük, kamu düzeni
veya kamu güvenliği nedeniyle ikamet izni verilebilecek illerle ilgili
düzenleme yapabilir.
(16) İkili veya çok taraflı
anlaşmalarda yer alan özel hükümler saklıdır.
MADDE 22 – (1) Başvuru
sırasında eksik ya da ihtiyaç duyulacak tamamlayıcı bilgi ve belgeler yabancıya
bildirilir. Bildirim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde bilgi ve
belgelerin tamamlanmaması halinde başvuru işlemden kaldırılır.
(2) İkamet izni başvuruları,
başvurunun işleme alınmasından itibaren en geç doksan gün içinde
sonuçlandırılır. Doksan günlük süre, bilgi ve belgelerin tam olarak yetkili
makama teslim edildiği tarihten başlar. Sürenin uzaması halinde yabancıya bilgi
verilir.
(3) İkamet izni başvurusunun
değerlendirilmesi sürecinde yabancıyla görüşme yapılabilir.
(4) Gerekli görülmesi halinde
kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı bir durumun olup olmadığı
araştırılır.
(5) Kamu sağlığını tehdit eden
hastalığı nedeniyle hakkında daha önce işlem yapıldığı anlaşılanlardan sağlık
raporu istenir.
(6) Aile ve uzun dönem ikamet
izni dışındaki ikamet izni başvurularında ülkede kalınacak süre içerisinde
yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olup olmadığının tespitinde yabancının
beyanı esas alınır. Beyanın ikna edici bulunmadığı durumlarda yabancıdan maddi
imkânın somut tespitini sağlayacak bilgi ve belge talep edilir ve maddi imkânın
yeterliliğinin tespitinde aşağıdaki hususlar aranır:
a) Başvuru yaptığı yıl itibarıyla
geçerli olan net asgari ücret kadar aylık gideri karşılayabilecek maddi güce
sahip olması.
b) Toplam geliri asgari ücretten
az olmamak üzere kendisi dâhil her bir aile üyesi için asgari ücretin üçte biri
kadar maddi güce sahip olması.
c) Maddi imkânını sadece üçüncü
kişilerin taahhütlerine dayandırmaması.
(7) Genel sağlık ve güvenlik
standartlarına uygun barınma şartlarının tespitinde yabancının beyanı esastır.
Gerektiğinde adres kayıt sisteminden veya yerinden araştırma yapılır.
(8) Yabancının Türkiye’de
kalacağı adresi, sabit bir adres veya konaklama tesisine ait adreslerden biri
olabilir. Yabancı, her hâlükârda adres bilgilerini eksiksiz olarak beyan eder.
Gerektiğinde adres bilgilerinin eksiksiz tespiti için yabancıdan ek bilgi veya
belge istenir.
(9) Yat turizmi kapsamında gelen
yabancılar, Türkiye’de yatlarının bağlı bulunduğu yat limanlarını, ikamet
adresi olarak gösterebilir.
(10) Vize ihlalinden veya önceki
ikamet izninden doğan ya da 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre takip ve tahsil edilmesi gereken alacakları,
taraf oldukları yargılama sonucunda ödemelerine hükmedilen yargılama gideri ve
vekalet ücretini veya 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununa göre
takip edilen borç ve cezalarını ödemeyenlerin ikamet izni başvuruları
reddedilir.
(11) Süresi biten ikamet izninin
uzatılmaması ya da ikamet izni talebinin reddi halinde yabancıya harca tabi
olmayan, şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenen, Türkiye’de
sadece on güne kadar kalma imkânı tanıyan belge verilir.
(12) İkamet izni, çalışma izni
veya çalışma izni muafiyet teyit belgesini konsolosluklardan alan yabancılar
ülkeye giriş yaptıkları tarihten, bu izinlerini ülke içinden alan yabancılar
ise izin belgelerinin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç
yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıtlarını yaptırmakla yükümlüdürler.
(13) Yabancılardan, talep
ettikleri ikamet izni süresini kapsayan geçerli sağlık sigortasına sahip
olmaları şartı aranır. Türkiye’de genel sağlık sigortası kapsamında olanların
geçerli sağlık sigortası olduğu kabul edilir. Geçerli sağlık sigortası için
sunulan poliçelerde ilgili kurumların düzenlemelerinde yer alan hususlar ve
ibareler aranır. Yurt içinden yapılan başvurularda, yabancı şirketler
tarafından yapılan özel sağlık sigortaları, Türkiye’de akdettirilmeleri
kaydıyla kabul edilir. İkili sosyal güvenlik anlaşmaları kapsamında Türkiye’de
sağlık hizmetlerinden yararlanabilen kişilerde, bu durumu belgelemeleri halinde
özel ya da kamu sağlık sigortası şartı aranmaz.
(14) Genel sağlık sigortası
kapsamında olmayan veya Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunmayanlardan,
bir yıl ve üzeri ikamet izni taleplerinde, yılsonunda yenilenmek kaydıyla bir
yıl süreli özel sağlık sigortası aranır.
(15) Hazine Müsteşarlığınca, özel
sağlık sigortasının yapılmasının mümkün olmadığının bildirildiği durumlarda
sağlık sigortası koşulu aranmaksızın ikamet izni başvuruları kabul edilir.
(16) Dışişleri Bakanlığı ile
Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan anlaşma, protokol ve ilgili mevzuat
kapsamında ülkemizde ücretsiz olarak tedavileri yapılmakta olan veya yapılmak
üzere ülkemize getirilen yabancılardan, bu durumlarını belgelemeleri kaydıyla,
sağlık sigortası şartı aranmaz.
(17) Yabancı devletlerin bizzat
ya da temsilcilikleri aracılığıyla sağlık giderlerinin karşılanacağını
bildirdikleri vatandaşları için sağlık sigortası şartı aranmayabilir.
(18) Türkiye içinden yapılan
ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile ilgili
işlemler sırasında yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe
ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı göz önünde bulundurulur ve kararın
icrası ertelenebilir. Bu durumdaki yabancıya harca tabi olmayan ve Türkiye’ de
bir ay süresince kalma hakkı sağlayan belge verilir. Bir aylık süre sonunda
Valilikçe tekrar değerlendirme yapılır ve yabancının ülkemizde kalmasını gerektiren
durumun devam ettiğinin anlaşılması halinde söz konusu belgenin süresi birer
aylık sürelerle uzatılabilir. Bu durumda, yabancıdan Harçlar Kanununda
belirtilen hükümler doğrultusunda kalacağı sürenin harcı tahsil edilir.
MADDE 23 – (1) İkamet
izninin düzenlenmesi ve süresinin uzatılması aşağıdaki şekilde yerine
getirilir:
a) İkamet izni, pasaport veya
pasaport yerine geçen belgenin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa
süreli olarak verilir.
b) İkamet izni belgesinde, iznin
türü belirtilir.
c) Her yabancı için ayrı ikamet
izni belgesi düzenlenir. Bu belge için 21/2/1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli
Kağıtlar Kanunu uyarınca miktarı Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen değerli
kâğıt bedeli alınır.
ç) İkamet izni, vize ya da vize
muafiyeti süresinin sona erdiği tarihten, talep halinde müracaat tarihinden
itibaren başlatılır.
d) Süresi uzatılan ikamet izni,
önceki izin süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
e) Uzun dönem ikamet izinleri
hariç, diğer ikamet izinleri, süreli olarak verilir ve Kanunun 24 üncü
maddesinde belirlenen esaslar çerçevesinde uzatılır.
f) İkamet izin süresinin
uzatılmasında, her seferinde yeni ikamet izin belgesi düzenlenir.
g) İkamet izni uzatma
başvuruları, elektronik ortamda da alınabilir. Başvuruların alınmasına ilişkin
usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(2) İkamet adresi, medeni hal,
pasaportta isim veya soy isim değişikliği gibi durumlarda, valiliğe yirmi iş
günü içinde bildirimde bulunulur.
(3) İkametgâhlarını ikamet izni
aldıkları ilden başka bir ildeki adrese taşıyan yabancılar, taşındıkları ilde
ikamet etmek üzere yeni bir ikamet izni almak amacıyla en geç yirmi iş günü
içinde başvuruda bulunurlar. Bu işlemde, ikamet izin türü değişmiyorsa yeni bir
ikamet izin belgesi düzenlenmekle birlikte, harcı ödenmiş olan süre, tekrar
harca tabi tutulmaz.
(4) Kaybolması, çalınması, hatalı
olması veya yıpranması hallerinde ikamet izni belgesi yeniden düzenlenir.
İkamet izin belgesinin kaybolması, çalınması veya yıpranması hâllerinde ikamet
izin belgesinin ücreti tam; bu iznin harcı ise yarım harç olarak alınır. Hatalı
olan ikamet izin belgesi yabancıdan geri alınarak Damga Matbaası Genel
Müdürlüğüne iletilmek üzere, Genel Müdürlüğe gönderilir.
(5) İkamet izni süresi,
yabancının talebi halinde kısaltılabilir.
(6) İkamet izni belgesinin şekli
ve diğer düzenlenme esasları Genel Müdürlükçe belirlenir.
MADDE 24 – (1) Aşağıda
sayılan yabancılar, haklarında işlem tesis edildikten sonra vize yahut ikamet
izni ihlali yapmış sayılmazlar:
a) Gözaltında bulunanlar.
b) Tutuklu veya hükümlü olarak
cezaevinde kalanlar.
c) Hakkında idari gözetim kararı
alınanlar.
ç) Geri gönderme merkezlerinde
bekletilenler.
(2) Birinci fıkra kapsamına
girmeden önce vize veya ikamet izni ihlali varsa, ihlalde bulunulan süreler
için genel hükümlere göre işlem yapılır varsa ikamet izinleri iptal edilir.
(3) Bu maddede sayılan
yabancıların ikamet izin talepleri değerlendirmeye alınmaz, yabancı kimlik
numarası verilmesine ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir.
MADDE 25 – (1) Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından veya kendi mevzuatında çalışma izni
vermeye yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen çalışma izinleri,
geçerli olduğu sürece ikamet izni olarak kabul edilir. Bu yabancılar ile
Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesine sahip yabancılar ikamet izni harcını
ödemeleri kaydıyla ayrıca ikamet izni belgesi almazlar. Uluslararası koruma
başvuru sahipleri bu harçtan muaftır.
(2) Çalışma izni verilmesi ya da
çalışma izninin süresinin uzatılması talebinde bulunan yabancıların, Türkiye’ye
girişlerine izin verilmeyecek yabancılardan olmamaları şartı aranır. Çalışma
izni vermeye yetkili kurumlar, Genel Müdürlüğün bu konudaki olumlu görüşünü
almak kaydıyla çalışma izni verebilir.
(3) Çalışma izninin sona erdiği
tarih, aynı zamanda ikamet izninin de bitiş tarihidir. Çalışma izni süresi sona
erdiği halde süresini uzatmayan ya da yeni durumuna uygun ikamet izni almayan
yabancılar, ikamet izni ihlali yapmış sayılırlar.
(4) Çalışma izni ve Çalışma İzni
Muafiyet Teyit Belgesi süreleri, ikamet izni sürelerinin hesaplanmasında toplam
süreye dâhil edilir.
(5) Çalışma izni veren kamu kurum
ve kuruluşları, çalışma izinlerine ilişkin güncel bilgileri Genel Müdürlükle
paylaşır.
MADDE 26 – (1) İkamet
izinlerinden birine sahip olup; ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin
sona ermesinden sonra Türkiye’de kalmaya devam edecek yabancılar, gerekçenin
sona erdiği tarihten itibaren on gün içinde yeni kalış amacına uygun ikamet
izni için ilgili valiliğe başvurur. Bu yabancılara, ikamet izni müracaat
belgesi verilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında
geçiş başvurusunda bulunan yabancının mevcut ikamet izni, iznin verilmesine
esas olan gerekçenin ortadan kalktığı tarih itibarıyla sona erdirilir.
(3) İkamet izinlerinden birine
sahip olan yabancı mevcut gerekçesine ek olarak yeni bir gerekçeye sahip olması
hâlinde, mevcut ikamet izniyle kalmaya devam edebileceği gibi 21 inci maddenin
beşinci fıkrasında belirtilen altmış günlük süreyi beklemeden valilikten yeni
ikamet izni talebinde bulunabilir.
(4) Öğrenci ikamet iznine sahip olan
yabancının aile ikamet izni alma koşullarının ortaya çıkması halinde, bu kişiye
aile ikamet izni düzenlenir ve öğrenci ikamet izni koşullarını taşımaya devam
ettiği sürece öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan aynen yararlanır.
(5) Aile ikamet iznine sahip olan
yabancının öğrenci ikamet izni alma koşullarının ortaya çıkması halinde, aile
ikamet izni devam ettirilir ve yabancı, öğrenci ikamet izninin sağladığı
haklardan da aynen yararlandırılır.
(6) Çalışma iznine sahip olan
yabancının öğrenci ikamet izni alabilme koşullarının ortaya çıkması halinde,
çalışma izni devam eder ve yabancı öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan
aynen yararlandırılır.
(7) İnsani ikamet izni veya insan
ticareti mağduru ikamet iznine sahip olan yabancılar, öğrenci ikamet izni
alabilme koşullarının ortaya çıkması halinde, öğrenci ikamet iznine geçmeden de
bu iznin sağladığı haklardan yararlanabilirler.
(8) Mültecilere, şartlı
mültecilere, ikincil koruma statü sahiplerine, insani ikamet izni bulunanlara
ve geçici korunanlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmaz.
(9) İkamet izni değişiklikleriyle
ilgili etkin denetimi sağlayabilmek amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarla iş
birliği yapılır.
MADDE 27 – (1) İkamet izni
çeşitleri şunlardır:
a) Her defasında en fazla bir
yıllık süreyle verilen Kısa Dönem İkamet İzni.
b) Her defasında en fazla iki
yıllık süreyle verilen Aile İkamet İzni.
c) Öğrenim sürelerine göre
verilen Öğrenci İkamet İzni.
ç) Süre sınırı olmaksızın verilen
Uzun Dönem İkamet İzni.
d) Her defasında en fazla bir
yıllık süreyle verilen İnsani İkamet İzni.
e) Başlangıçta otuz gün süreli
olarak verilen ve toplam süresi üç yılı geçmeyecek şekilde her defasında en
fazla altı aylık süreyle verilen İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni.
MADDE 28 – (1) Kısa dönem
ikamet izni, her defasında en fazla birer yıllık sürelerle verilir. İkamet izni
süresinin belirlenmesinde, yabancının talebi, gerekçesi ve ikamet izniyle
ilgili diğer hususlar göz önünde bulundurulur.
(2) Bilimsel araştırma amacıyla
kısa dönem ikamet iznine ilişkin başvurularda;
a) Bilimsel araştırma izne tabi
ise ilgili kurum veya kuruluştan alınmış izin, izne tabi değilse araştırma
konusuna ilişkin beyan istenir.
b) Arkeolojik ve yüzey
araştırmaları dışında kalan araştırmalar için kurum veya kuruluşlar tarafından
yabancının talebi, uygun görülen süre ve verilen izin yabancının bilgileri ile
birlikte il müdürlüğüne gönderilir. Araştırma sonucunda hazırlanan raporlar
yabancılar tarafından ilgili kurum ve kuruluşa bildirilir.
c) Arkeolojik kazılar ve yüzey
araştırmaları amacıyla gelecek yabancılardan amacına uygun vize şartı aranır.
ç) Gerektiğinde araştırma konusu
ve planına ilişkin bilgi ve belge sunulması istenir.
d) Başka bir ikamet iznine sahip
iken arkeolojik ve yüzey araştırmasına katılacak yabancıların talepleri ilgili
kurumlar tarafından görüşleriyle birlikte Bakanlığa gönderilir.
(3) Taşınmazı bulunan yabancı
tarafından yapılan ikamet izni başvurularında; taşınmazın konut olması ve bu
amaçla kullanılması gerekir. Ayrıca aile üyelerinin konut üzerinde paylı veya
elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumlarında, aile üyeleri de bu
bent kapsamında ikamet iznine başvurabilir. Konut üzerinde paylı veya
elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmayan aile üyeleri için taşınmaz sadece
maddi imkânın tespitine dayanak oluşturabilir.
(4) Ticari bağlantı veya iş kurma
nedeniyle yapılan ikamet izni talebi üç ayın üzerinde ise yabancıdan temas
kuracağı kişi veya şirketlerin davet mektubu veya benzeri belgeler istenebilir.
(5) Hizmet içi eğitim
programlarına katılma amacıyla verilen ikamet izinleri, hizmet içi eğitim
verecek kurum veya kuruluş tarafından sunulan eğitimin içeriği, süresi, yeri
konularındaki bilgi ve belgelere dayanarak program süresince düzenlenir.
(6) İki veya çok taraflı
uluslararası anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim
veya benzeri amaçlarla ikamet izni verilecekler için ilgili kurumdan alınacak
bilgi veya belgelerin sunulması istenir. İkamet izni süresi, eğitim veya
benzeri amacın süresini geçemez. Öğrenci değişim programları kapsamında gelen
öğrencilerden aranacak sağlık sigortası koşulu ile ilgili olarak 35 inci
maddenin sekizinci fıkrası hükümleri uygulanır.
(7) Turizm amaçlı ikamet izni
başvurularında; yabancının ülkede nerede, ne zaman ve ne süreyle kalacağı gibi
seyahat planına ilişkin hususlardaki beyanı değerlendirilir. Yabancıdan seyahat
planına ilişkin ya da kalış amacını ortaya koyan bilgi veya belge sunması
istenebilir.
(8) Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 54 üncü maddesine göre Türkiye’de
bulunan Büyükelçilik veya Konsolosluklar bünyesinde faaliyet gösteren
okullardaki yabancı öğretmenlere, Türkiye’de yabancı ülkelerin kültür
kurumlarındaki görevlilerine, din kurumlarında görevlendirilecek din
görevlilerine çalışmak üzere verilecek ikamet izni Kanunun 31 inci maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında çalışma ve ikamet izni harçları ayrı
ayrı alınarak verilir.
(9) 4817 sayılı Yabancıların
Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun kapsamı dışında tutulan Türkiye’de görevli
yabancı basın mensuplarına Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü
tarafından verilen basın kartını ibraz etmeleri halinde ikamet izni, süresi basın
kartında belirtilen süreyi geçmeyecek şekilde, Kanunun 31 inci maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında verilir.
(10) Yukarıda sayılan kısa dönem
ikamet izni başvuruları dışındaki ikamet izni talepleri turizm amaçlı talepler
olarak değerlendirilir.
(11) Kamu sağlığına tehdit olarak
nitelendirilen hastalıklardan birini taşımayan ve sırf tedavi amacıyla
Türkiye’ye gelmiş olan yabancıların kamu veya özel hastanelere kabulleri
aranır. Bunlardan tüm tedavi masraflarını ödediklerini belgeleyenlerden sağlık
sigortası şartı aranmaz. İkamet izinleri tedavi sürelerine uygun olacak şekilde
düzenlenir. Tedavi süresince barınma, iaşe veya sağlığa ilişkin giderleri
ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanan yabancılardan maddi imkânın
tespiti ile geçerli sağlık sigortası şartı aranmaz. Gerektiğinde ilgili
hastaneden veya kamu kurum ve kuruluşundan yabancının tedavisine ilişkin bilgi
veya belge istenebilir.
(12) Adli veya idari makamların
talepleri veya kararları üzerine düzenlenecek ikamet izinlerinin süresi, karar
veya talepte belirtilen süre göz önünde bulundurularak düzenlenir ve geçerli
sağlık sigortası ile yeterli maddi imkâna sahip olma şartları aranmayabilir.
(13) Türkçe öğrenme amacıyla verilen
ikamet izni, Türkçe öğrenme kursu vermeye yetkili kuruma kayıt yaptıran
yabancıya en fazla iki defa verilebilir. Kurs süresi bir yıldan az ise ikamet
izni süresi kurs süresini geçemez. Türkçe kursu veren kurumun Milli Eğitim
Bakanlığından izinli olması şartı aranır. Kursu veren kurum, Türkçe öğrenim
amacıyla kayıt yaptıran yabancının kursa başlama ve devam durumunu il
müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
(14) Kamu kurumları aracılığıyla
Türkiye’de eğitim, araştırma, staj veya kurslara katılacaklara düzenlenecek
ikamet izninin süresi bir yılı geçemez. Barınma, iaşe veya sağlığa ilişkin
giderleri ilgili kamu kurumlarınca karşılanan yabancılardan maddi imkânın
tespiti ile geçerli sağlık sigortası şartı aranmaz. Kurumlardan bilgi ve belge
istenebilir.
(15) İkili veya çok taraflı
anlaşmalar çerçevesinde ülkemizde eğitim amacıyla bulunan askeri personel
hakkında anlaşmalarda yer alan özel hükümler saklı kalmak kaydıyla gerekli
işlemler yürütülür. Bakmakla yükümlü olduğu yakınları hakkında aile ikamet
izninin verilememesi durumunda kısa dönem ikamet izni verilebilir.
(16) Türkiye’de yükseköğrenimini
tamamlayanlar mezun oldukları tarihten itibaren altı ay içinde müracaat
etmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli ikamet
izni verilebilir. Bu iznin verilmesinde kişinin talebine esas oluşturacak
gerekçelerin göz önünde bulundurulmasının yanı sıra ilgili kurum ve
kuruluşlardan alınabilecek görüşler de değerlendirilebilir.
MADDE 29 – (1) Aşağıdaki
hâllerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi
bitenler uzatılmaz:
a) Kanunun 32 nci maddesinde
aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan
kalkması.
b) İkamet izninin, veriliş amacı
dışında kullanıldığının belirlenmesi.
c) Zorunlu kamu hizmeti, görev,
eğitim veya sağlık nedenleri haricinde son bir yıl içinde toplamda yüz yirmi
günden fazla süreyle yurt dışında kalınması.
ç) Hakkında geçerli sınır dışı
etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması.
(2) İkamet izni başvurusunun
reddi, iptali veya uzatılmaması kararı yabancıya ya da yasal temsilcisine veya
avukatına tebliğ edilir.
MADDE 30 – (1) Aile ikamet
izni, aşağıda sayılan destekleyicilere bağlı olarak verilebilir:
a) Türk vatandaşları.
b) Türk Vatandaşlığı Kanununun 28
inci maddesi uyarınca çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden
kişiler.
c) Türkiye’de en az bir yıldır
ikamet izniyle kalıyor olmak şartıyla Kanunda düzenlenen ikamet izinlerinden birine
sahip olanlar.
ç) Uluslararası koruma başvuru
sahipleri ile şartlı mülteciler ve geçici korunanlar hariç, Kanunda ikamet izni
yerine geçtiği kabul edilen kimlik belgesi olanlar.
d) Mülteciler ve ikincil koruma
statü sahipleri.
(2) Aile ikamet izni alabilecek
yabancılar şunlardır:
a) Destekleyicinin yabancı eşi.
b) Destekleyicinin veya eşinin
ergin olmayan yabancı çocuğu ile evlatlığı.
c) Destekleyicinin veya eşinin
bağımlı ergin çocuğu.
(3) Vatandaşı olduğu ülkenin
hukukuna göre destekleyicinin birden fazla eşle evli olması hâlinde, eşlerden
yalnızca birine aile ikamet izni verilir. Ancak, destekleyicinin diğer
eşlerinden olan ve on sekiz yaşını doldurmamış çocukları ile on sekiz yaşını
doldurduğu halde bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına da aile ikamet izni
verilebilir.
(4) Çocukların aile ikamet izni
taleplerinde, Türkiye dışında olup ortak velayeti bulunan anne veya babanın
muvafakati aranır.
(5) Aile ikamet izinleri, on
sekiz yaşına kadar, öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında
eğitim hakkı sağlar. On sekiz yaşını doldurduğu halde yasal temsilcisinin
bakmakla yükümlü olmadığı yabancılar, öğrenimlerine devam edeceklerse öğrenci
ikamet izni almakla yükümlüdürler. Ancak yasal temsilcisinin bakmakla yükümlü
olduğu yabancıların aile ikamet izni devam eder ve öğrenci ikamet izninin
sağladığı haklardan yararlanırlar. On sekiz yaşını doldurduğu halde
destekleyicinin veya eşinin bakmakla yükümlü olduğu yabancının belirlenmesinde,
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu hükümleri uygulanır.
(6) En az üç yıl aile ikamet
izniyle Türkiye’de kalmış olanlardan on sekiz yaşını tamamlayanlar, talep
etmeleri hâlinde bu izinlerini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir veya
şartlarını sağladıkları başka bir ikamet izni çeşidine başvurabilirler.
(7) Boşanma hâlinde, Türk
vatandaşıyla evli yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak
kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir. Söz konusu yabancının, şartlarını
sağladığı başka bir ikamet izni çeşidine başvurma hakkı saklıdır.
(8) Yabancı eşe, aile içi şiddet
gördüğü gerekçesiyle, bu fiilin mağduru olduğuna ilişkin mahkeme kararını ibraz
etmesi şartıyla üç yıllık süre şartı aranmaksızın kısa dönem ikamet izni
verilebilir.
(9) Destekleyicinin ölümü halinde,
destekleyiciye bağlı olarak alınmış olan aile ikamet izni süresi sonuna kadar
kullandırılır. Süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir. Bu
sürenin sonunda yabancının ikamet izni talebi genel hükümlere göre
değerlendirilir.
MADDE 31 – (1) Aile ikamet
izni taleplerinde, destekleyicinin aylık toplam gelirinin hesaplanmasında 40
ıncı maddenin beşinci fıkrasının (b) bendi uygulanır.
MADDE 32 – (1)
Konsolosluğa aile ikamet izni başvurusu yapılmasından itibaren, Kanunun 35 inci
maddesinin birinci fıkrası kapsamında olduğunu ortaya koyan bilgi ve belgeler,
destekleyici tarafından ikamet ettiği yerdeki valiliğe teslim edilir. Aile ikamet
izni başvurusu, bilgi ve belgelerin teslim edilmesiyle birlikte işleme konur.
MADDE 33 – (1) Aşağıdaki
hâllerde aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler
uzatılmaz:
a) Kanunun 35 inci maddesinin
birinci ve üçüncü fıkralarında aranan şartların karşılanmaması veya ortadan
kalkması.
b) Aile ikamet izni alma şartları
ortadan kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi.
c) Hakkında geçerli sınır dışı
etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması.
ç) Aile ikamet izninin, veriliş
amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi.
d) Zorunlu kamu hizmeti, görev,
eğitim veya sağlık nedenleri haricinde son bir yıl içinde toplamda yüz seksen
günden fazla süreyle yurt dışında kalınması.
e) Evliliğin, ikamet izni almak
amacıyla yapıldığının tespit edilmesi.
(2) İkamet izni başvurusunun
reddi, iptali veya uzatılmaması kararı yabancıya ya da yasal temsilcisine veya
avukatına tebliğ edilir.
MADDE 34 – (1) Aşağıdaki
durumların bir veya bir kaçının varlığı halinde evliliğin sırf ikamet izni
alabilmek amacıyla yapıldığı yönünde makul şüphe olduğu kabul edilir ve
araştırma yapılır:
a) Eşlerin aynı konutta
yaşamaması veya evliliğin aile birliği içinde devam etmediği yönünde ihbar ya
da şikâyetin bulunması.
b) Eşlerin konuştuğu ortak bir
dilin olmaması.
c) Eşler arasında makul olmayan
yaş farkının olması.
ç) Yabancının vize veya ikamet
izni ihlallerinde bulunması.
d) Eşlerin evliliğin anlaşmalı
olduğunu beyan etmesi.
e) Eşlerden biri hakkında
geçimini meşru olmayan yollardan sağlamaktan veya izinsiz çalışmaktan işlem
yapılmış olması.
f) Ailenin geliri ile yaşam
standardının uygun olmaması.
(2) Araştırma aşağıda belirtilen
hususlar dikkate alınarak gerçekleştirilir:
a) Araştırmada insanları rahatsız
edici ve onur kırıcı davranışlardan kaçınılır.
b) Özel hayatın gizliliği ve
konut dokunulmazlığının ihlal edilmemesi için gerekli tedbirler alınır.
c) Eşlerle ayrı ayrı ve birlikte
görüşülür. Eşler görüşme davetine uymakla yükümlüdür.
ç) Paylaşılmış sorumlulukların
olup olmadığı tespit edilir.
d) Yakın komşu, adres çevresi
veya aile üyelerinden bilgi alınır.
e) Mahalli birimlerden bilgi
alınır. Bu birimler, bilgi ve belge taleplerini derhal yerine getirir.
f) Araştırma sırasında sosyolog,
sosyal çalışmacı, psikolog veya diğer meslek mensuplarından faydalanılabilir.
g) Araştırmaya kolluk
personelinin refakat etmesi istenebilir.
ğ) Bakanlıkça belirlenecek diğer
hususlara dikkat edilir.
(3) Birinci fıkrada belirtilen
araştırma sonucunda, evliliğin sırf ikamet izni almak amacıyla yapılıp
yapılmadığının değerlendirilmesi ve tespiti için il müdürlüğü temsilcisi
başkanlığında aile ve sosyal politikalar il müdürlüğü, il nüfus ve vatandaşlık
müdürlüğü ve il emniyet müdürlüğünden birer temsilcinin katılımıyla en az bir
kadın üyenin de bulunduğu komisyon oluşturulur. Komisyon, kararlarını salt
çoğunlukla alır. Oyların eşitliği halinde komisyon başkanının kullandığı oy
yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Komisyona diğer kurumlardan temsilciler de
davet edilebilir.
(4) Aile ikamet izni verildikten
sonra da evliliğin anlaşmalı olup olmadığı konusunda valiliklerce denetim
yapılabilir.
(5) Anlaşmalı evlilik yoluyla
alınan ve sonradan iptal edilen ikamet izinleri, Kanunda öngörülen ikamet izni
sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz.
(6) Anlaşmalı evliliğin tespit
edilmesi halinde ilgili emniyet birimleri bilgilendirilir.
MADDE 35 – (1) Türkiye’de
bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora
öğrenimi görecekler ile aile ikamet izni bulunmayan ilk ve orta derecede
öğrenim görecek yabancılar öğrenci ikamet izni almakla yükümlüdür. Uluslararası
koruma başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahipleriyle ilgili
hüküm saklıdır.
(2) Türkiye’den yapılacak
başvurularda ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılardan amacına uygun
vize şartı aranır.
(3) Türk okul veya fakültelerinde
okuyan öğrencilere ikamet izni harçsız olarak düzenlenir. Bu okullar dışında
kalan konsolosluk, büyükelçilik okulları ve uluslararası okullar gibi Türk
okulu sayılmayan okulların öğrencilerinden ikamet izni harcı alınır.
(4) Genel Müdürlük, ilk ve orta
dereceli okullar, yükseköğretim kurumları ve ilgili kurum ve kuruluşlarla
işbirliği halinde öğrencilerin iş ve işlemlerinin yürütülmesini kolaylaştırmak
amacıyla gerekli tedbirleri alır.
(5) İlk ve orta derecede öğrenim
görecek yabancıların bakım ve masraflarının üstlenilmesine ilişkin ölçütler,
ilgili kurumların görüşleri alınarak Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(6) Öğrenci ikamet izinleri,
öğrenciye, yalnızca eş ve çocuklarının aile ikamet izni başvurularında
destekleyici olabilme hakkı sağlar. Diğer yakınlarına ikamet izni alma
konusunda hiçbir hak sağlamaz.
(7) Öğrencinin kayıtlı olduğu
öğretim kurumundaki öğrenim süresinin bir yıldan kısa olması halinde öğrenci
ikamet izni süresi öğrenim süresini aşamaz.
(8) Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre ilk kayıt tarihlerinden itibaren üç ay
içinde genel sağlık sigortalısı olmak için talepte bulunan yabancı
öğrencilerden ayrıca sağlık sigortası istenmez. Ancak, kayıt tarihinden
itibaren üç ay içinde başvuruda bulunmayarak genel sağlık sigortalısı olma
hakkını kaybedenlerden özel sağlık sigortası yaptırmaları istenir.
(9) Kamu kurum ve kuruluşları
aracılığıyla ülkemize getirilen yabancı öğrencilerden ülkemizde bulunduğu
sürece iaşe, sağlık ve barınma giderlerinin ilgili kurumca karşılanacağını belirtir
belge ile müracaatları durumunda gelir beyanı istenmez.
(10) Üniversitelere kayıt
yaptırmak amacıyla ülkemize gelip okullarının isteğiyle Türkçe hazırlık
sınıfına/kurslarına yönlendirilen öğrencilere durumlarını belgelemeleri
kaydıyla bir sonraki öğrenim döneminin başlangıcına kadar öğrenci ikamet izni
düzenlenir.
(11) Öğrenciler ve ilgili öğretim
kurumları, öğrencilik ve kayıt durumuna ilişkin değişiklikleri yirmi gün içinde
il müdürlüklerine bildirir.
(12) Yükseköğrenim öğrencilerinin
üniversite, fakülte veya bölüm değişikliğinde aşağıdaki usuller izlenir:
a) Aynı öğretim kurumunda fakülte
veya bölüm değişikliği ile aynı ilde öğretim kurumu değişikliği durumunda
öğrenciliğe ara verilmemesi ve süresinde bildirimde bulunulması kaydıyla mevcut
ikamet izni geçerliliğini korur. İkamet izni öğrenim süresinden kısa ise iznin
bittiği tarihten itibaren öğrenim süresi kadar uzatılır.
b) Farklı bir ilde öğrenime devam
edilecek olması durumunda öğrenime devam edilecek il valiliğince mevcut ikamet
izni kesilerek yeni öğrenim süresi kadar ikamet izni düzenlenir.
(13) Yükseköğrenim öğrencisinin
kayıt dondurması durumunda kayıt dondurma tarihinden itibaren ikamet izni
kesilir.
(14) Özel öğrencilik, açık
öğretim veya uzaktan eğitim gerekçesiyle öğrenci ikamet izni verilmez.
MADDE 36 – (1) Öğrenci
ikamet izni başvurusu, öğrencinin ön kayıt işleminin tamamlanmasından sonra
öğrenci ya da öğrenim göreceği okul tarafından, Genel Müdürlüğün belirleyeceği
usul ve esaslara göre yapılır. Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu
Kararı ile yerleştirilenlerden ön kayıt şartı aranmaz. Uygulamaya ilişkin usul
ve esaslar Genel Müdürlük ile Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu
Sekretaryasınca birlikte belirlenir.
(2) Öğretim kurumları, öğrenci
ikamet iznini konsolosluklardan almak isteyenler için de başvuru yapabilir.
(3) Öğrenci ikamet iznine
başvuranlardan on sekiz yaşını doldurmayan veya ergin olmayanların
işlemlerinde, 122 nci madde hükümleri uygulanır.
MADDE 37 – (1) İlk ve orta
dereceli okullarda öğrenim göreceklere, öğrenime başlanacak tarihten bir
sonraki öğretim yılının başlangıcına kadar geçerli olacak şekilde en fazla bir
yıla kadar ikamet izni düzenlenir.
(2) Türkiye’de bir yükseköğretim
kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek
yabancılara verilecek ikamet izni, ikamet izni müracaat tarihinden itibaren
öğrenim programının tamamını kapsayacak şekilde düzenlenebilir. Normal eğitim
süresinde mezun olamayan öğrencinin ikamet izni en fazla birer yıllık sürelerle
ve azami eğitim süresini aşmayacak şekilde uzatılır. Mezun olan öğrencilerin
ikamet izinleri mezuniyet tarihi itibariyle kesilir ve 26 ncı maddenin birinci
fıkrasında belirtilen on günlük süre mezuniyet tarihinden itibaren başlar.
MADDE 38 – (1) Türkiye’de
öğrenim gören yüksek lisans ve doktora öğrencileri, çalışma izni aldıkları
takdirde çalışabilirler.
(2) Çalışma izni alan
öğrencilerin çalışma izni sürelerinin tamamı, ikamet izni süreleri toplamına
dâhil edilir. Aynı dönem için geçerli olan öğrenci ikamet izni süreleri bu
hesaplamaya dâhil edilmez.
(3) Çalışma izni alan öğrenciler,
çalışma izninin geçerli olduğu süre içinde öğrenci ikamet izni alma
yükümlülüğünden muaf tutulurlar. Ancak yabancı, çalışma izni süresi bittiğinde
veya uzatılmadığında öğrenci ikamet izni almak zorundadır.
MADDE 39 – (1) Öğrenci
ikamet izni için aranan koşulların bulunmaması veya ortadan kalkması,
öğrenimini sürdüremeyeceğiyle ilgili kanıtların ortaya çıkması, iznin amacı
dışında kullanıldığının yetkili makamlarca belirlenmesi ve yabancı öğrenci
hakkında geçerli sınır dışı etme kararı veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı
bulunması hallerinde öğrenci ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir,
süresi uzatılmaz.
(2) Türkiye Burslusu öğrencilerin
öğrenci ikamet izinlerinin reddi, uzatılmaması veya iptali halinde burs veren
kuruma bilgi verilir.
(3) İkamet izni başvurusunun
reddi, iptali veya uzatılmaması kararı yabancıya ya da yasal temsilcisine veya
avukatına tebliğ edilir.
MADDE 40 – (1) Kanunun
uzun dönem ikamet izni için öngördüğü veya Göç Politikaları Kurulunun
belirleyeceği şartları taşıyan yabancılara, Bakanlık onayıyla valilikler
tarafından, süresiz olarak uzun dönem ikamet izni verilir.
(2) Yabancılar, şartlarını
sağlamaları durumunda uzun dönem ikamet izni talebinde bulunabilirler. Uzun
dönem ikamet izninin şartlarından biri olan kesintisiz sekiz yıl süreyle ikamet
etmiş olmak şartının sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilirken ikamette kesinti
şu şekilde belirlenir:
a) Hesaplamada başvuru tarihi
esas alınır. Yabancının yurtdışında kaldığı süreler ve ikamet izni almadan
Türkiye’de kaldığı süreler kesintidir.
b) Başvuru tarihinden itibaren
geriye dönük birer yıllık dilimler içerisinde toplam yüz seksen günü aşan
kesinti bulunmuyorsa diğer bir yıllık dilime geçilir ve bu kontrole sekiz yıl
tamamlanana kadar devam edilir.
c) Birer yıllık dilimlerde yüz
seksen günü aşan kesinti olmaması durumunda son beş yıllık dilim içinde toplam
üç yüz altmış beş günü aşan kesinti olup olmadığına bakılır.
ç) Sekiz yıl içerisinde bir
seferde veya peş peşe, yurtdışında ya da ikametsiz olarak Türkiye’de geçirdiği
süre altı ayı geçen yabancıların talepleri, dilimlik hesaplamaya geçilmeden
olumsuz olarak sonuçlandırılır.
d) Sınır dışı etme işlemi
uygulanan yabancıların, önceki ikamet izni süreleri, ikamet izin sürelerinin
toplanmasında hesaba katılmaz.
(3) Kesintisiz en az sekiz yıllık
ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak şartı bakımından, Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce alınan ikamet izinleri için de ikinci fıkra çerçevesinde
hesaplama yapılır.
(4) Yabancının, başvuru tarihi
itibarıyla son üç yıl içinde sosyal yardım alıp almadığı kontrol edilir. Sosyal
yardım aldığı tespit edilirse talebi olumsuz sonuçlandırılır.
(5) Yeterli ve düzenli gelir
kaynağına sahip olma kuralının uygulanmasında aşağıdaki hususlar gözetilir:
a) Yabancı, başvuru yaptığı yıl
itibarıyla geçerli olan net asgari ücret kadar aylık giderini karşılayabilecek
maddi güce sahip olmalıdır.
b) Yabancı, toplamda asgari
ücretten az olmamak üzere kendisi dahil her bir aile üyesi için asgari ücretin
üçte biri kadar gideri karşılayabilecek maddi güce sahip olmalıdır.
c) Gelir kaynağının tespitinde
üçüncü kişilerin taahhütleri kabul edilmez.
(6) Başvuru tarihi itibarıyla
geçerli sağlık sigortasına sahip olmayanların talebi olumsuz sonuçlandırılır.
(7) Gerektiğinde ilgili güvenlik
birimleriyle işbirliği içinde, yabancının kamu düzeni veya kamu güvenliği
açısından tehdit oluşturup oluşturmadığı araştırılır.
MADDE 41 – (1) Uzun dönem ikamet
izni bulunan yabancılar aşağıdaki usul ve esaslara göre Türk vatandaşlarına
tanınan haklardan yararlandırılır:
a) Türkiye’de askerlik yapma
yükümlülüğünden muaftırlar.
b) Seçme ve seçilme, kamu
görevlerine girme ve muaf olarak araç ithal etme haklarından yararlanamazlar.
c) Sosyal güvenliğe ilişkin
kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki
hükümlere tabidirler.
ç) Bu kişilerin, Türkiye’deki
ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz
iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemleri, ilgili kurum ve kuruluşlar
tarafından Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuata göre yürütülür.
(2) Birinci fıkradaki hak ve
yükümlülüklerin kullanılmasında özel kanunlarda Türk vatandaşı olma koşulu
aranmışsa, uzun dönem ikamet iznine sahip olan kişiler bu haklardan
yararlanmayı talep edemezler.
(3) Uzun dönem ikamet izni
bulunan yabancılara tanınan haklar, Bakanlığın teklifi üzerine veya resen
Bakanlar Kurulu kararıyla kısmen veya tamamen kısıtlanabilir.
MADDE 42 – (1) Kamu düzeni
veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturduğu ilgili güvenlik
birimlerinden görüş alınarak tespit edilenlerin uzun dönem ikamet izni iptal
edilir.
(2) Sağlık, eğitim, ülkesindeki
zorunlu kamu hizmeti veya görev gerekçesi hariç kesintisiz bir yıldan fazla
Türkiye dışında kalanların uzun dönem ikamet izinleri iptal edilir.
(3) Uzun dönem ikamet izninin
iptali Bakanlık onayıyla valilikler tarafından yerine getirilir.
(4) Birinci fıkra kapsamında
izinleri iptal edilenler, Kanunda belirtilen ikamet izni türlerinden birini
almak üzere başvuramazlar.
(5) İkamet izni başvurusunun
iptali kararı yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir.
MADDE 43 – (1) Sağlık,
eğitim, ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti veya görev gerekçesi hariç kesintisiz
bir yıldan fazla Türkiye dışında kalmaları nedeniyle uzun dönem ikamet izni
iptal edilen yabancılar, bu izinlerini tekrar almak üzere başvuruda
bulunabilirler.
(2) Başvurular, yurt dışında
konsolosluklara, yurt içinde ise yabancının bulunduğu ildeki valiliğe bizzat ya
da Genel Müdürlükçe belirlenen başvuru usulüne göre yapılır.
(3) Bu başvurular öncelikli olarak
değerlendirilir ve en geç bir ay içinde sonuçlandırılır.
(4) Değerlendirme yabancının;
a) Türkiye’de yerleşmek amacıyla
kalma iradesi,
b) Türkiye’de yakınlarının
bulunup bulunmadığı,
c) Taşınmaz mal varlığı,
ç) Aktif iş ve çalışma
ilişkileri,
d) Türkiye ile olan sosyal,
ekonomik ve kültürel bağları,
göz önünde bulundurularak
gerçekleştirilir.
(5) Bu başvurularda, uzun dönem
ikamet izni alma şartlarının yerine getirilip getirilmediği kontrol edilir.
Ancak, kesintisiz sekiz yıl ikamet izniyle kalma şartı yeniden aranmaz.
(6) Valiliklerce yapılan
değerlendirme, valilik görüşüyle birlikte Bakanlığa gönderilir. Uzun dönem
ikamet izninin tekrar verilmesi Bakanlığın onayına tabidir.
MADDE 44 – (1) İnsani
ikamet izni işlemleri, Genel Müdürlüğün veya valiliğin talebi üzerine
başlatılır.
(2) Valilik, insani ikamet
izinlerinin süresi içinde, bu izinlerin verilmesine dayanak teşkil eden
şartların ortadan kalkıp kalkmadığına ilişkin resen değerlendirme yaparak,
Bakanlığa bilgi verir. İnsani ikamet izni Bakanlığın onayı alınmak kaydıyla,
iznin verilmesini zorunlu kılan şartlar ortadan kalktığında valiliklerce iptal
edilir veya uzatılmaz. Valilik, Bakanlığın onayı doğrultusunda insani ikamet
izninin iptali veya uzatılmasına ilişkin kararı, ikamet izni süresi bitmeden en
geç on beş gün önce yabancıya bildirir.
(3) İnsani ikamet iznine sahip
olanlar, bu izinlerinin süresi içinde uzun dönem ikamet izni hariç olmak üzere,
şartlarını taşıdıkları diğer ikamet izinlerinden birisi için başvurabilirler.
(4) İnsani ikamet izni ile
geçirilen süreler, Kanunda öngörülen ikamet izin sürelerinin toplanmasında
hesaba katılmaz.
(5) İnsani ikamet izni alan
yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres
kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır.
(6) İnsani ikamet izinleri
Harçlar Kanunu hükümlerine tabidir. İnsani ikamet izni şartlarının oluşması
halinde daha önce ikamet süresinin ihlali nedeniyle hesaplanan harcın
ödenmemesi insani ikamet izni verilmesine engel teşkil etmez.
(7) İnsani ikamet izninin iptali
veya uzatılmaması kararı yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına
tebliğ edilir.
MADDE 45 – (1) İnsan
ticareti mağdurları ile insan ticareti mağduru olabileceği yönünde kuvvetli
kanaat oluşanlara, yaşadıklarının etkisinden kurtulabilmeleri ve yetkililerle
işbirliği yapmalarını sağlamak amacıyla, otuz gün süreli insan ticareti mağduru
ikamet izni valilikler tarafından harçsız olarak verilir. Mağdurun bu süre
zarfında rızası alınarak sığınma evinde veya destek merkezinde kalması ve
destek programına katılması esastır.
(2) Mağdura asgari düzeyde ve
imkânlar çerçevesinde sağlanacak mağdur destek programı; barınma, sağlık,
psiko-sosyal destek, tercüman desteği, eğitim gibi pek çok konudaki desteği
içerir.
(3) Mağdura, destek programı
süresince veya serbest ikamet sırasında yükümlülükler getirilebilir.
(4) İnsan ticareti mağduru ikamet
izni verilmesinde; geçerli pasaport, vize, geçim koşulu, adres kaydı, sağlık
sigortası, sınır dışı etme kararı veya giriş yasağı bulunmaması gibi diğer
ikamet izinlerinin verilmesinde ihtiyaç duyulan şartlar aranmaz.
(5) İnsan ticareti mağduru ikamet
izni, mağdurun güvenliği, sağlığı veya özel durumu nedeniyle en fazla altışar
aylık sürelerle, toplamda üç yılı geçmeyecek şekilde uzatılabilir.
MADDE 46 – (1) Aşağıdaki
durumlarda mağdur destek programı sonlandırılır ve insan ticareti mağduru
ikamet izni iptal edilir:
a) Yabancının kendi girişimiyle,
suçun failleriyle yeniden bağ kurduğunun belirlenmesi.
b) Getirilen yükümlülüklere
uyulmaması.
c) Yabancının mağdur olmadığının
anlaşılması.
(2) Mağdurun birinci fıkranın (a)
ve (b) bentlerindeki fiilleri zorlama, korkutma, şiddet, tehdit gibi nedenlere
bağlı olarak iradesinin dışında yaptığının tespiti halinde ikamet izni iptal
edilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Vatansız Kişiler
MADDE 47 – (1) Türkiye’ye
vatansız olarak gelen ya da Türkiye’de iken vatandaşlığını kaybeden kişiler,
durumlarının tespiti amacıyla valiliğe başvuruda bulunurlar.
(2) Başvurular bizzat yapılır.
Ergin olmayan çocukların başvuruları anne veya baba tarafından, bunların
bulunmaması durumunda atanmış vasi ya da kayyım tarafından yapılabilir.
(3) Ülke içinde veya sınır
kapılarında kolluk birimlerine veya diğer kamu kurum veya kuruluşlarına yapılan
müracaatlar derhal valiliğe bildirilir.
(4) Başvuru sahibine, vatansız kişi
olduğuyla ilgili iddiasına temel oluşturacak belgeleri sunması için makul bir
süre tanınır. Kimliğiyle ilgili hiçbir belge ibraz edemeyenlerin beyanları esas
alınabilir.
(5) Başvurusu kabul edilenler
için haklarında verilecek karara kadar geçerli olmak üzere hiçbir harca tabi
olmayan müracaat belgesi düzenlenir. Bu belgeye istinaden kullanılan yasal
kalma izni, toplam ikamet izni süresinin hesaplanmasında dikkate alınmaz.
(6) Başka bir ülkenin vatansız
kişi kimlik belgesini veya vatansız pasaportunu taşıyan kişilerin başvuruları
işleme alınmaz.
(7) Başka bir ülkenin vatansız
kişi kimlik belgesine sahip iken Türkiye’den ikamet izni başvurusunda
bulunanların talepleri genel hükümler çerçevesinde sonuçlandırılır ve her
koşulda pasaport ya da pasaport yerine geçerli belge taşımaları zorunludur.
MADDE 48 – (1) Başvuru ve
kayıt işlemleri tamamlandıktan sonra zorunlu nedenler hariç en geç on beş gün
içinde mülakat yapılır. Mülakat sonucunda hazırlanan rapor valilik görüşüyle
birlikte karar verilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderilir.
(2) Mülakatta aşağıdaki
hususların açıklığa kavuşturulmasına dikkat edilir:
a) Ülkeye ne zaman ve hangi
yollarla giriş yapıldığı.
b) Ülkede yakınlarının olup
olmadığı, varsa nerede yaşadıkları.
c) Geçimini ne şekilde sağladığı.
ç) Vatansız kalmasına ilişkin
süreç.
d) Önceden sahip olduğu ülke
vatandaşlığının tespiti ve buna ilişkin belgelerin ortaya çıkarılması.
e) Başka bir ülkeden vatansız
kişi statüsü için talepte bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, talebi olmuş
ve reddedilmişse bunun gerekçeleri ve buna ilişkin bilgi ve belgelerin
araştırılması.
f) Kaybetmiş olduğu ülke
vatandaşlığını tekrar kazanabilme imkânının olup olmadığı.
MADDE 49 – (1) Genel
Müdürlük, gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların da görüşlerini alarak en
geç doksan gün içinde kişinin vatansız olup olmadığına ilişkin tespit işlemini
tamamlar.
(2) Vatansızlığın tespitinde
izlenecek esaslar şunlardır:
a) Kişiden, herhangi bir ülkeyle
vatandaşlık bağı olmadığını gösteren bilgi ve belgeler istenir.
b) Bilgi ve belgelerin bizzat
getirilemediği durumlarda, ilgili ülkenin vatandaşlık mevzuatında yer alan
hükümler kanıt kabul edilebilir.
c) Genel Müdürlük, gerektiğinde
kişinin önceden vatandaşlığını taşıdığı ülkeden bilgi ve belge talebinde
bulunabilir.
(3) Araştırma sırasında saklı
nüfus oldukları yönünde şüphe bulunan yabancılar için öncelikle il/ilçe nüfus
ve vatandaşlık müdürlükleri ile temasa geçilerek saklı nüfus olup olmadıklarına
ilişkin inceleme yapılır.
Vatansız Kişi Kimlik
MADDE 50 – (1)
Valiliklerce, vatansız olduğu tespit edilenlere hiçbir harca tabi olmayan
Vatansız Kişi Kimlik Belgesi verilir. Vatansızlık hali devam ettiği sürece bu
belge her iki yılda bir yenilenir.
(2) Vatansız Kişi Kimlik
Belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlükçe belirlenir.
(3) Vatansız Kişi Kimlik
Belgesinin sağladığı haklar aşağıdaki gibidir:
a) Şartlarını sağladığı ikamet
izinlerinden birini almak üzere başvuruda bulunabilirler.
b) Kamu düzeni veya kamu
güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturmadıkları sürece sınır dışı edilmezler.
c) Karşılıklılık şartından muaf
tutulurlar.
ç) Çalışma izniyle ilgili iş ve işlemlerde
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun hükümlerine tabidirler.
d) Pasaport Kanununun 18 inci
maddesi hükümleri çerçevesinde yabancılara mahsus pasaport alabilirler.
(4) Vatansız Kişi Kimlik Belgesi,
kişinin vatandaşlık kazanması veya müracaatında gerçek dışı bilgi ve belge
sunduğunun anlaşılması ya da kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi
tehdit oluşturduğu gerekçesiyle hakkında sınır dışı etme kararı alındığında
iptal edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sınır Dışı Etme
MADDE 51 – (1) Yabancılar,
sınır dışı etme kararıyla, menşe ülkesine, transit gideceği ülkeye, Türkiye’ye
gelmek üzere transit geçtiği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dışı
edilebilir.
(2) Yabancının sınır dışı
edileceği ülkenin tespitinde; vatandaşlık durumu, gönderilmesi planlanan ülkeye
kabul edilip edilmeyeceği ve varsa gidebileceği üçüncü bir ülkeye ilişkin
talebi göz önünde bulundurulur.
MADDE 52 – (1) Kanunun 55
inci maddesinde belirtilen yabancıların yanı sıra aşağıdaki yabancılar hakkında
da sınır dışı etme kararı alınmaz:
a) Vizesi veya ikamet izinleri
iptal edilenlerden on gün içinde çıkış yapmak üzere kendiliğinden sınır
kapılarına gelenler.
b) Vize veya vize muafiyeti
süresini on günden fazla aşanlardan çıkış yapmak üzere kendiliğinden sınır
kapılarına gelenler.
c) Vize alarak veya vize
muafiyetiyle gelen ve ikamet izni talepleri reddedilenlerden vize süresi veya
vize muafiyeti sürelerini kullananlar.
ç) İkamet izni bulunup da
süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet
izni süresini on günden fazla ihlal edenlerden çıkış yapmak üzere kendiliğinden
sınır kapılarına gelenler.
d) İkamet izni uzatma başvuruları
reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlardan çıkış yapmak
üzere kendiliğinden sınır kapılarına gelenler.
e) Uluslararası koruma
başvurusunu geri çeken ya da geri çekmiş sayılan yabancılardan dava hakkından
feragat ettiğini ve gönüllü olarak ülkesine dönmek istediğini yazılı olarak
beyan edenler.
f) Uluslararası koruma başvurusunu
geri çeken ya da geri çekmiş sayılan yabancılardan dava hakkından feragat
ettiğini yazılı olarak beyan eden ve Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de
kalma hakkı bulunanlar.
g) Mahkemece kesin karar verilene
kadar, Uluslararası koruma başvuru sahiplerinden kabul edilemez başvuru ve
hızlandırılmış değerlendirme çerçevesinde yargı yoluna başvuranlar.
(2) Kanunun 54 üncü maddesi
kapsamında sınır dışı etme kararı alınacaklarla ilgili olarak aşağıdaki
hususlar da göz önünde bulundurulur:
a) Kamu düzeni veya kamu
güvenliği açısından tehdit oluşturan yabancıların belirlenmesinde, kamu kurum
ve kuruluşlarından görüş alınabilir.
b) Kamu sağlığı yönünden tehdit
teşkil eden yabancıların belirlenmesinde sağlık raporu dikkate alınır.
(3) Çalışma izni iptal edilen
yabancıların durumları Kanunun 54 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmek
üzere ilgili kurum tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.
(4) Çalışma iznini amacına uygun
kullanmadığı tespit edilenler hakkında Kanunun 54 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (ğ) bendi hükmü uygulanır.
(5) Sınır dışı etme kararına
ilişkin yapılan değerlendirme sonucunda, sınır dışı etme kararı alınması
gerekmiyorsa, valilik tarafından sınır dışı etme kararı alınmasına yer
olmadığına dair karar alınır ve yabancıya tebliğ edilir.
MADDE 53 – (1) Sınır dışı
etme, Türkiye’yi terke davet ve idari gözetim kararı en geç kırk sekiz saat
içinde alınır.
(2) Kolluk tarafından yakalanan
yabancılarda;
a) Kırk sekiz saatlik süre, geri
gönderme merkezi bulunan illerde yabancının geri gönderme merkezine teslim
edildiği andan itibaren başlar.
b) Yabancının yakalandığı ilde
geri gönderme merkezi yoksa veya geri gönderme merkezi doluysa kırk sekiz
saatlik süre kolluğun yabancı ile ilgili derlediği belgeleri tutanakla il
müdürlüğüne ilettiği andan itibaren başlar.
c) Kolluk, yabancıya ait bilgi ve
belgeleri en kısa sürede il müdürlüğüne iletir. Yabancının kimliğine ilişkin
bilgi ve belgelere ulaşılamadığı durumlarda, yabancının beyanı esas alınabilir.
(3) İl müdürlüğü tarafından
tespit edilen yabancılarda;
a) Kırk sekiz saatlik süre,
yabancının il müdürlüğünde hazır bulunmasından itibaren başlar.
b) Yabancının muhafazası için
kolluk kuvvetlerinden görevli talep edilir ve yabancının sınır dışı işlemleri
yapılana kadar veya geri gönderme merkezine sevk edilene kadar genel kolluk
tarafından muhafazası sağlanır.
(4) İkinci ve üçüncü fıkra
kapsamında kolluk tarafından muhafaza edilen yabancıların iaşe ve diğer
ihtiyaçlarına ilişkin masraflar il müdürlüğü tarafından karşılanır.
(5) Sınır dışı edilmesi
gerektiği, yokluğunda tespit edilen yabancılar hakkında da sınır dışı kararı
alınabilir.
MADDE 54 – (1) Sınır dışı
etme kararı, her yabancı için ayrı ayrı alınır.
(2) Karara esas olacak
değerlendirme, il müdürlüğünce yapılır. Değerlendirmenin yapılacağı yere
ilişkin koordinasyon, il müdürlüğünce sağlanır. Buna göre;
a) İl Müdürlüğü bünyesinde,
b) Geri gönderme merkezlerinde,
c) İl Müdürlüğü tarafından uygun
bulunan başka bir yerde,
değerlendirme yapılabilir.
(3) Yabancının yakalandığı ilde
geri gönderme merkezi varsa, il müdürlüğünün geri gönderme merkezinin kapasite
durumu hakkındaki bildirimi alındıktan sonra yabancı kolluk tarafından geri
gönderme merkezine götürülür. Sınır dışı ve buna ilişkin diğer kararlar geri
gönderme merkezinde alınır.
(4) Valilikçe gerekli hallerde,
sorumluluk bölgesine göre ilave emniyet tedbirleri alınabilir. Sahil Güvenlik
Komutanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Gümrükler Muhafaza Genel
Müdürlüğünün görev alanı içerisinde yakalanan yabancıların, değerlendirmenin
yapılacağı yere götürülmesi ise mülki idare amirince belirlenen kolluk
kuvvetleri tarafından yerine getirilir.
(5) Yabancı hakkında, Kanunun 54
üncü maddesinde sayılan hallerden birinin gerçekleşmesi halinde her olay için
yalnızca bir sınır dışı etme kararı alınır. Sınır dışı etme kararı alınan
yabancının başka bir ile gönderilmesi halinde gönderildiği il tarafından aynı
sebepten ayrıca sınır dışı etme kararı alınmaz. İlk sınır dışı etme kararı esas
alınarak sınır dışı etme işlemlerine devam edilir.
(6) Düzensiz göçmenlerin
durumları yetkili makamlarca tespit edilmeden önce üçüncü bir ülkeye gitmek ya
da menşe ülkesine geri dönmek isteğiyle il müdürlüklerine kendiliğinden
başvuranlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır. Genel güvenlik yönünden
tehdit oluşturmayacağına kanaat getirilenler Kanunun 57 nci maddesinin dördüncü
fıkrasına göre uygun bir adrese yerleştirilir ve sınır dışı etme işlemleri
buradan takip edilir.
MADDE 55 – (1) Genel
kolluğun, sınır dışı edilecek kişilerden olduğunu değerlendirdiği veya tespit
ettiği yabancıları il müdürlüğüne bildirmesinden sonra, il müdürlüğü sorumluluk
alanına göre kollukla temasa geçerek sınır dışı etme ve sevk işlemleri için
personel görevlendirilmesini talep eder. İl müdürlüğü, yakalamayı yapan genel
kolluk veya sorumluluk bölgesi gözetilerek diğer genel kolluk birimlerinden de
görevlendirme talep edebilir.
(2) Yabancıların sınır dışı etme
işlemlerinin gerçekleştirilmesinde ortaya çıkabilecek risklerin en aza
indirilmesi amacıyla, il müdürlüklerinin sevk veya sınır dışı etme işlemlerine
refakat edecek kolluk görevlilerine ilişkin talepleri ilgili kolluk
birimlerince öncelikli değerlendirilir ve karşılanır.
(3) Sınır dışı edilecek
yabancıların geri gönderme merkezlerine veya sınır kapılarına ya da
bulundukları geri gönderme merkezinden başka bir geri gönderme merkezine sevkleri
vb. işlemler sırasında valilik tarafından ihtiyaç duyulan sayıda genel kolluk
personeli görevlendirilir. Valilikler, gerekli hallerde sorumluluk sahası
gözetmeksizin de genel kolluk personeli görevlendirebilir. Yabancıların
konsolosluk, hastane, mahkeme gibi yerlere götürülmeleri kolluk refakatinde
sağlanır.
(4) Görevlendirilen genel kolluk
personeli, yabancıların sevkinde güvenlik önlemlerinin yanı sıra, yabancıların
kaçma ve kaybolmalarını engellemek amacıyla her türlü tedbiri alır.
(5) Geri gönderme merkezlerinde
bulunan veya hakkında sınır dışı etme ve idari gözetim kararı bulunan ancak
geri gönderme merkezine alınmadan, doğrudan tedavi amacıyla sağlık birimlerine
götürülen yabancılarla ilgili olarak;
a) Tedavisine sağlık birimlerinde
yatarak devam edilmesi sağlık raporuyla belgelenenlerin idari gözetimlerinin
sonlandırılmasına ilişkin değerlendirme, genel güvenlikle ilgili risk
oluşturabilecek durumlar hariç olmak üzere valiliklerce yapılır.
b) İdari gözetimin devamına karar
verilmesi halinde yabancının durumu il müdürlüğünce genel kolluk birimine
bildirilir. Genel kolluk birimleri, güvenlik dahil yabancının kaçma ve kaybolma
risk değerlendirmesini yapar, buna göre alınacak tedbirlerin mahiyetini
belirler ve uygular.
(6) Kara Kuvvetleri Komutanlığı
veya Sahil Güvenlik Komutanlığı birimleri tarafından yakalanan sınır dışı
kapsamındaki yabancılara ilişkin bu maddede belirtilen iş ve işlemler, en yakın
genel kolluk birimleri tarafından gerçekleştirilir.
(7) Gümrük muhafaza birimleri
tarafından yakalanan sınır dışı kapsamındaki yabancıların bu maddede düzenlenen
iş ve işlemleri sorumluluk sahası göz önünde bulundurularak ilgili genel kolluk
birimlerince yerine getirilir.
(8) Uzmanlaşmanın sağlanabilmesi
için kendi birimlerindeki görevleri uhdesinde kalmak kaydıyla sınır dışı
edilecek yabancıların sevk işlemlerinde görev alacak genel kolluk personel
listesi, il müdürlüklerinde geçici olarak görevlendirilen kolluk personeli
dışında, genel kolluğun il birimleri tarafından valilik onayıyla her yıl Ocak
ayı içinde belirlenir ve il müdürlüklerine gönderilir.
(9) Sınır dışı etme işlemleri
için yurtiçinde görevlendirilecek kolluk personelinin yurtiçi görevlendirme
onayı il müdürlüğünce, yurtdışına gitmek üzere görevlendirilecek kolluk personelinin
yurtdışı görevlendirme onayı ise kolluk birimi tarafından alınır.
(10) Sınır dışı etme işlemlerine
refakat edecek kolluk personelinin yurtiçi ve yurtdışı geçici görev yollukları
il müdürlüğünce karşılanır.
(11) Valilikler, kamu düzeni veya
güvenliği kapsamında, sınır dışı etme işlemlerinde görevlendirilecek genel
kolluğun tayin ve tespitine ilişkin her türlü tedbiri alır. Genel kolluğun
tespitiyle ilgili çıkacak uyuşmazlıklar, valilikler tarafından karara bağlanır.
Valiliklerce gerekli görülmesi halinde, sorumluluk bölgesine bakılmaksızın
kolluk birimleri görevlendirilebilir.
MADDE 56 – (1) Sınır dışı
etme kararı, yabancının yakalandığı, işlem gördüğü veya tespit edildiği ildeki
valilik tarafından resen veya Genel Müdürlüğün istemi üzerine alınır.
(2) Sınır dışı etme kararında,
yabancının doğrudan sınır dışı edileceği, Türkiye’yi terke davet edildiği veya
idari gözetime tabi tutulduğu hususlarından biri yer alır.
(3) Sınır dışı etme kararı
ilgiliye tebliğ edilir. Tebligatta, sınır dışı etme kararına karşı idare
mahkemesine başvurulması halinde, sınır dışı etme kararını alan makama bilgi
verilmesi gerektiği de belirtilir.
MADDE 57 – (1) Sınır dışı
etme kararı alındıktan sonra, Kanunun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında olduğu anlaşılan yabancı hakkında öncelikle üçüncü bir ülkeye
sınır dışı edilmesi ihtimali değerlendirilir. Yabancının üçüncü bir ülkeye
sınır dışı edilmesi mümkün olmadığında sınır dışı etme kararı uygulanmaz ve
yabancıya insani ikamet izni verilir. İnsani ikamet izni süresince yabancının
ülkesine veya gidebileceği üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilme olanakları
araştırılmaya devam edilir. Sınır dışı etme engelinin ortadan kalkması halinde
insani ikamet izni iptal edilir ve yeni bir karar alınmaksızın sınır dışı etme
işlemi tamamlanır.
(2) Sınır dışı etme kararı
alındıktan sonra, Kanunun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentleri kapsamında olduğu anlaşılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı
uygulanmaz ve yabancıya insani ikamet izni verilir. İnsani ikamet izni
süresince yabancının sağlık durumu takip edilir. Sınır dışı etme engelinin
ortadan kalkması halinde insani ikamet izni iptal edilir ve yeni bir karar
alınmaksızın sınır dışı etme işlemi tamamlanır.
(3) Adli makamlarca sınır dışı
etme kararının iptaline dair karar verilen yabancıların sınır dışı ve varsa
idari gözetim kararları sonlandırılır. Ülkemizde yasal kalışları ile ilgili
gerekli çalışmalar yapılır.
(4) Birinci ve ikinci fıkra
kapsamındaki değerlendirmeler, herkes için ayrı yapılır. Bu kişilerden, belli
bir adreste ikamet etmeleri, istenilen şekil ve sürelerde bildirimde
bulunmaları istenebilir.
MADDE 58 – (1) Kanunun 54
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentleri dışındaki yabancılar,
Kanunun 56 ncı maddesindeki şartları taşımaları kaydıyla Türkiye’yi terke davet
edilebilir.
(2) Sınır dışı etme kararında
belirtilmek kaydıyla on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre
tanınarak Türkiye’yi terke davet edilen ve çıkış izin belgesi düzenlenenlerden,
tanınan sürede kabul edilebilir mazereti olmaksızın çıkış yapmayanlar hakkında
valilik tarafından idari gözetim kararı alınır.
(3) Terke davet edilen yabancılar,
tanınan sürede ikamet izni veya çalışma iznine başvuru yapamazlar.
(4) Valilik ya da sulh ceza
hâkimi tarafından idari gözetimin sonlandırılması kararı verildiğinde
yabancının idari gözetimi derhal sonlandırılır ve hakkında yurtdışına çıkışını
engelleyen bir mahkeme kararının bulunmaması kaydıyla Türkiye’yi terke davet
edilir. Bu şekilde idari gözetimin sonlandırılması kararı verilen yabancının,
kamu güvenliği açısından risk oluşturduğu anlaşıldığında konuları yönünden
gerekli çalışmaların yapılabilmesini teminen ilgili güvenlik ve istihbarat
birimlerine il müdürlüğünce bilgi verilir ve idari yükümlülükler getirilerek
yabancının idari gözetimi sonlandırılır.
(5) Hakkında sınır dışı etme
kararı alınarak Türkiye’yi terke davet edilen yabancılar hakkında işlemi yapan
il müdürlüğünce gerekli veri girişi yapılır.
(6) Türkiye’yi terke davet edilen
yabancılar çıkış yapmak üzere sınır kapılarına geldiklerinde, kendilerine
tanınan terke davet süresine bakılmaksızın çıkışları sağlanır.
(7) Terke davet süresi içinde
sınır kapısına gelenlerden varsa vize veya ikamet ihlalinden kaynaklanan para
cezalarını ödeyenler için giriş yasağı uygulanmaz.
(8) Terke davet süresini geçirmiş
olarak sınır kapısına gelenlerden vize veya ikamet ihlal süresine göre giriş
yasağı uygulanır.
(9) Terke davet edildiği süre
içerisinde çıkış yapmadığı tespit edilenlerin sınır dışı etme işlemleri geri
gönderme merkezinden gerçekleştirilir.
(10) Sınır kapılarında giriş
işlemleri sırasında yabancının terke davet edildiği ile ilgili kaydına rastlanması
halinde bu kayıt sınır kapısı tarafından resen kaldırılır. Bunun dışında farklı
nedenlerle konulmuş giriş yasağı kayıtları varsa o kayda özgü düzenlemeler
çerçevesinde hareket edilir.
(11) Terke davet uygulamasının
yukarıda sayılan tüm şartlarını taşıması kaydıyla herhangi bir şekilde
yakalandığı anda pasaportunun bulunmadığı anlaşılan yabancılar da terke davet
uygulamasından yararlandırılır.
MADDE 59 – (1) Sınır dışı etmek
üzere idari gözetim kararı alınmasında; kamu düzeni veya kamu güvenliği
açısından tehdit oluşturan yabancılar belirlenirken güvenlik birimlerinden,
kamu sağlığı yönünden tehdit oluşturan yabancıların belirlenmesinde ise Sağlık
Bakanlığının ilgili birimlerinden görüş alınabilir.
(2) İkamet izni uygun görülmeyen,
ikamet izinleri iptal edilen yabancılardan; sahte ya da asılsız belge
kullandıkları veya kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından
tehdit oluşturdukları anlaşılanlar idari gözetim altına alınır.
(3) İdari gözetim altındaki
yabancının sınır dışı etme kararına karşı idareye verdiği dava dilekçesi
yetkili idare mahkemesine, idari gözetim kararlarına karşı verdiği itiraz
dilekçesi ise yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır.
(4) İdari gözetim altındaki
yabancının sadece sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvurması,
idari gözetimi durdurmaz. İdare sınır dışı etme kararına karşı yargı yoluna
gidildiği bilgisini edindiği andan itibaren sınır dışı etme işlemini durdurur.
(5) Yabancı hakkında alınan sınır
dışı etme kararı, idari gözetim kararı, idari gözetim süresinin uzatılması
kararı ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçları ile
yapılan işlemlerin gerekçeleri ve tebligat formları istenilen sürede sulh ceza
hâkimine gönderilir. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvuru
yapılmış olması tek başına sınır dışı etme işlemini durdurmaz.
(6) Yabancının yokluğunda dosya
üzerinden yapılan değerlendirmeyle alınan sınır dışı etme kararına istinaden alınacak
idari gözetim kararının süresi yabancı yakalandığı an başlar.
(7) Kanunun 57 nci maddesinde
idari gözetim için öngörülen sürelerde sınır dışı etme işlemleri
gerçekleştirilemeyen yabancıların idari gözetimleri belli idari yükümlülükler
getirilerek derhal sonlandırılır.
MADDE 60 – (1) Suça
karışması nedeniyle haklarında adli işlem başlatılan yabancılardan;
a) Savcılıkça evrak üzerinden
işlem yapılarak,
b) Savcılıkça ifadesi alınarak,
c) Kovuşturmaya yer olmadığına
dair kararla,
ç) Mahkemece tutuksuz yargılanmak
üzere,
serbest bırakılan yabancıların il
müdürlüklerine teslim edilmeden, ülkemizde kalışlarıyla ilgili gerekli inceleme
kolluk birimi tarafından yapılır.
(2) Ülkemizde yasal kalış hakkı
bulunanların bu süreleri kullandırılmak üzere kolluk tarafından tebligatla
serbest bırakılarak, il müdürlüğüne bilgi verilir.
(3) Yasal kalış hakkı
bulunmayanlar Kanun hükümleri doğrultusunda gerekli değerlendirilme yapılmak
üzere il müdürlüklerine bildirilir.
(4) Hakkında adli kontrol, yurt
dışına çıkış yasağı kararı verilerek adli makamlarca serbest bırakılan
yabancıların adli kontrol hükümleri çerçevesinde ülkemizdeki takip ve
kontrolleri, sorumluluk sahası göz önünde bulundurularak ilgili kolluk
birimlerince yerine getirilir.
(5) Bahse konu yabancıların yurt
dışına çıkış yasağı kararlarının kaldırılması halinde Kanun hükümleri
çerçevesinde gerekli işlemler il müdürlüğünce yerine getirilir.
(6) Adli kontrol kararı
yurtdışına çıkış yasağı öngörmediği sürece yabancının çıkışını engelleyen bir
karar olmamakla birlikte bu yabancıların sınır dışı işlemlerine başlanılmadan
önce adli kontrol kararı veren makama bilgi verilir.
MADDE 61 – (1) İdari
gözetim, devamında zaruret olup olmadığı hususunun belirlenmesi amacıyla her ay
gözden geçirilir.
(2) Aşağıdaki hallerde idari
gözetimin devamında zaruret görülmeyebilir:
a) Sınır dışı etme kararının,
yabancının idari gözetime alınmasından itibaren altı ay içinde yerine
getirilemeyeceğinin öngörülmesi.
b) İdari gözetim altında bulunan
yabancının, sınır dışı etme kararı alınmayacaklar kapsamına girdiğiyle ilgili
ciddi emarelerin ortaya çıkması.
c) Yabancı hakkında idari gözetim
kararı alınmasına esas teşkil eden kaçma ve kaybolma riskinin ortadan kalkması.
ç) Yabancının gönüllü geri dönüş
desteğine başvurması.
(3) İkinci fıkradaki işlemlerin
yerine getirilmesinde Kanunun 54 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d)
bentleri hükümleri saklıdır.
MADDE 62 – (1) Sınır dışı etme
kararının yerine getirilmesi, il müdürlüğü veya geri gönderme merkezi müdürlüğü
koordinesinde kolluk birimleri tarafından yapılır.
(2) Sınır dışı etme veya idari
gözetim kararlarının alınması, yabancıların geri gönderme merkezlerine veya
sınır kapılarına götürülmeleri ve sınır dışı etme işleminin yerine
getirilmesinde valilikçe görevlendirme yapılır.
(3) Yabancıların sınır kapılarına
götürülmesinde aşağıdaki usuller uygulanır:
a) Yabancıların sınır kapılarına
götürülmesiyle ilgili her türlü masraf il müdürlükleri tarafından karşılanır.
b) Sevk sırasındaki risk
değerlendirmesi ilgili kolluk birimi tarafından yapıldıktan sonra, sevkte görev
alacak kolluk personelinin sayısı belirlenir. Bu amaçla geri gönderme merkezi
veya il müdürlükleri, sevk işlemine konu olan yabancılar hakkında ilgili kolluk
birimini önceden bilgilendirir.
c) Sınır dışı edileceklerin
sevkinde, il müdürlüğü tarafından ihtiyaç duyulması halinde il müdürlüğü
personeli de görevlendirilebilir.
ç) Sevk işlemi için
görevlendirilen kolluk görevlileri, sınır kapılarına yapılacak sevklerde
güvenlik önlemlerinin yanı sıra, yabancıların kaçma ve kaybolmalarını engelleme
amacıyla her türlü tedbiri alır.
(4) Yalnız başına seyahat
etmelerinde risk görülenlere seyahatleri süresince refakat edilir. Bu çerçevede
yabancının gönderileceği ülkeye kadar refakat etmek üzere, valilik tarafından
kolluk personeli görevlendirilebilir.
MADDE 63 – (1) Hakkında
idari gözetim kararı alınan yabancılardan ülkelerine veya üçüncü bir ülkeye
gönüllü geri dönüş talebi olanlar, seyahatlerine engel bir durumları yoksa geri
gönderme merkezlerine sevk edilmeden ve Kanunun 53 üncü maddesindeki süreye
bağlı kalınmadan doğrudan ülkelerine veya istedikleri üçüncü ülkeye gönderilebilirler.
(2) Geri gönderme merkezinde iken
gönüllü geri dönüş talebinde bulunan yabancılar il müdürlüğünün
koordinasyonunda genel kolluk tarafından sınır kapısına götürülür. Bunlar
hakkındaki sınır dışı ve idari gözetim kararları, sınır kapısına intikal edildiğinde
sonlandırılır ve çıkış işlemleri “gönüllülük temelinde dönüş” veya “gönüllü
terk” olarak kayıtlara geçirilir.
MADDE 64 – (1) Geri kabul anlaşmaları
uyarınca Türkiye’ye kabul edilecek yabancıların sınır dışı işlemlerine ilişkin
usul ve esaslar Bakanlıkça ayrıca belirlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Uluslararası Koruma
BİRİNCİ BÖLÜM
Uluslararası Koruma
Başvurusu
MADDE 65 – (1) Her yabancı
veya vatansız kişi kendi adına uluslararası koruma başvurusu yapabilir.
Uluslararası koruma başvuruları, 68 inci madde saklı kalmak kaydıyla şahsın
yasal temsilcisi veya avukatı aracılığıyla yapılamaz.
(2) Uluslararası koruma
başvuruları, valiliklere bizzat yapılır. Ancak refakatsiz çocuklar ile diğer
başvuru sahiplerinin başvurularını bizzat yapamadığı durumlarda, başvuruları
ilgili birimler tarafından bulundukları yerlerde de alınabilir.
(3) Başvuru sırasında, başvuru
sahibinden kendisini ifade edebileceği bir dilde uluslararası koruma
başvurusuna ilişkin beyanı alınır. Bu beyan, ülkeye geliş nedenleri ve özel
ihtiyaç durumu gibi hususları da içerir. Beyanının Türkçe tercümesinin yabancı
tarafından sunulamadığı durumlarda idare, sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği
dâhil kamu kurum ve kuruluşları ile uluslararası kuruluşların imkânlarından da
yararlanabilir.
(4) Makul bir süre içinde
valiliklere kendiliğinden uluslararası koruma başvurusunda bulunanlar hakkında;
yasa dışı giriş veya kalışlarının nedenlerini açıklamak kaydıyla, Türkiye’ye
yasal giriş şartlarını ihlal etmek veya Türkiye’de yasal olarak bulunmamaktan
dolayı cezai işlem uygulanmaz. Ancak valilikler tarafından yapılan
değerlendirmede yasa dışı giriş veya kalışlarını geçerli nedenlere dayandıramayanlara
cezai işlem uygulanır.
(5) Makul sürede başvuru yapılıp
yapılmadığı ile yasa dışı giriş veya kalışla ilgili beyan edilen nedenler, her
başvuru sahibi için bulunduğu koşullar ve Türkiye’ye geliş nedenleri dikkate
alınarak ayrı ayrı değerlendirilir.
(6) Başvuru sahibi hakkındaki
bilgi ve belgelerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin kişisel dosyasında
muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asılları başvuru sahibine teslim
edilir.
(7) Uluslararası koruma
kapsamında işlem görenler, haklarında verilecek son karara kadar Türkiye’de
kalışlarına izin verilir.
(8) Uluslararası koruma başvuru
ve statü sahipleri hakkında karar verilirken kişinin uluslararası korumaya
ilişkin beyan ettiği hususların yanı sıra, ilgili kamu kurum ve kuruluşları,
uluslararası kuruluşlar ve diğer kaynaklardan edinilen bilgiler de dikkate
alınır.
(9) Kamu sağlığını tehlikeye
düşürebileceği değerlendirilen başvuru sahipleri hakkında valilikler tarafından
gerekli tedbirler alınır.
(10) Uluslararası koruma
kapsamında işlem görenlerin başvuru öncesi ve sonrasında haklarında yapılan
adli ve idari işlemlere ilişkin tüm bilgi ve belgeler ilgili kurumlardan talep
edilir.
MADDE 66 – (1) Başvuru
sırasında, uluslararası koruma başvurusuna ilişkin bilgiler il müdürlüğü
tarafından alınır.
(2) Başvuruda Türkiye’deki hak ve
yükümlülükler ile belirlenebiliyorsa mülakat zamanı ve yeri tebliğ edilir.
Belirlenememesi halinde mülakat zamanı ve yeri başvuru sahibine daha sonra da
bildirilebilir.
(3) Uydu iller dışında yapılan
başvurularda, Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde il müdürlüğü
tarafından verilecek karara kadar, başvuru sahibinin ikametinin uygun
görüleceği il konusunda ilgilinin müracaat ilinde belirli bir adreste
bulunmasına izin verilir.
MADDE 67 – (1)
Uluslararası koruma başvuruları sınır kapısı ya da ülke içinde kolluk birimleri
ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılmak istendiğinde bu birimler konuyu
derhal il müdürlüğüne bildirir.
(2) Hürriyeti kısıtlanan
kişilerin yapacağı uluslararası koruma başvuruları, derhal il müdürlüğüne
bildirilir. Başvuruların alınması ve değerlendirilmesi, diğer adli ve idari
işlemlerin ya da tedbir ve yaptırımların uygulanmasını engellemez.
(3) Uluslararası koruma
işlemlerinin mahiyeti ve bu tür başvurular karşısında yerine getirilecek
görevler hakkında Genel Müdürlük veya il müdürlükleri, başta kolluk birimleri
olmak üzere ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının bilgilendirilmesi amaçlı
çalışmalar yapar.
MADDE 68 – (1) Başvuru
sahibi, aynı gerekçeye dayanan ve kendisiyle birlikte gelen aile üyeleri adına
da başvuru yapabilir. Bu durumda, ergin olmayan aile üyelerinden ayrıca
muvafakat aranmaz.
(2) Ergin aile üyeleri, kendi
adlarına başvuru yapılmasına muvafakat vermeden önce;
a) Başvuru sahibinin hakları,
b) Uluslararası koruma başvuru
usulleri,
c) Başvurusunun bireysel olarak
da değerlendirilebileceği,
ç) Her halükarda başvuru sahibi
olarak işlem göreceği,
d) İdare tarafından uygun görülen
diğer konular,
hakkında bilgilendirilir.
(3) Muvafakat yoluyla ya da ergin
olmadıkları için muvafakat gerekmeksizin adlarına başvuru yapılan aile üyeleri
de başvuru sahibi olarak kabul edilir. Bu kişilerin başvuruları, adlarına
başvuru yapan kişiyle birlikte değerlendirilir. Başvurudan sonra ergin olan
aile üyelerinin ayrı değerlendirmeye ilişkin yazılı talepleri olmadığı sürece
başvuruları, refakatinde olduğu aile üyeleri ile birlikte değerlendirilir.
(4) Başvuru esnasında, aile
üyelerinden herhangi birinin bağımsız değerlendirmeye ihtiyacı olduğuna idarece
kanaat getirilirse başvurusu ayrı olarak alınır.
MADDE 69 – (1) Başvuru
sahibi kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek ve varsa kimliğini
ispatlayacak belge ve seyahat dokümanlarını sunmakla yükümlüdür. Sunulan
belgelerin sahte olabileceğinden şüphe duyulması halinde, bu belgelerin ilgili
birimler tarafından incelenmesi sağlanır.
(2) Başvuru sahibinin kişisel
verileri, il müdürlüğü tarafından alınır, kurumsal yazılım sistemine kaydedilir
ve ilgili veri tabanlarında yer alan bilgilerle karşılaştırılır. Kişisel
verilerinin alınmasına izin vermeyen başvuru sahiplerinin başvurusu geri
çekilmiş kabul edilir.
(3) Başvuru sahibinin kimlik bilgilerine
ilişkin belge sunamaması hâlinde, kimlik tespitinde kişisel verilerinin
karşılaştırılmasından ve yapılan araştırmalardan elde edilen bilgiler
kullanılır. Kimlik tespit araştırmaları sırasında dil analizi gibi yöntemlerden
de faydalanılabilir. Araştırmalar sonucunda, kimliği tespit edilemeyen başvuru
sahibinin beyanı esas alınır.
(4) Kimlik tespiti amacıyla,
başvuru sahibinin üzerinde ve eşyalarında mevzuata uygun olarak kontroller
yapılabilir.
MADDE 70 – (1) Kayıt
işlemlerinde gizlilik esastır. Bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
(2) Kayıt, yeterli donanıma sahip
ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir
yerde yapılır. Kayıt yerine, kayıt sırasında bulunması zorunlu olanlar dışında
kimse alınmaz.
(3) Kayıt personeli, başvuru
sahibinin bilgi vermesine engelleyecek her tür tutum ve davranıştan kaçınır.
(4) Uluslararası koruma
başvuruları, en kısa sürede kurumsal yazılım sisteminde kayıt altına alınır.
(5) Başvuru yapan kişi özel
ihtiyaç sahibi ise, özel ihtiyaçlarına ilişkin bilgiler kaydedilir.
(6) Kayıt sonunda, kurumsal
yazılım sisteminin kayıt ekranındaki tüm bilgiler eksiksiz olarak başvuru
sahibine okunur, verdiği bilgilerin doğruluğu ile ilave olarak ekleyeceği bir
husus olup olmadığı sorulur.
(7) Kayıt sırasında doldurulan
elektronik kayıt formunun bir çıktısı alınarak, katılanlar tarafından imzalanır
ve bir örneği ilgiliye verilir.
MADDE 71 – (1) Kayıt
işlemleri tamamlandıktan sonra, başvuru sahibine il müdürlüğü tarafından hiçbir
harca tabi olmayan şekli ve içeriği Genel Müdürlükçe belirlenen, iptal
edilmediği sürece geçerli olan Uluslararası Koruma Başvuru Kayıt Belgesi
düzenlenir. Bu belge, geçerli olduğu süre içinde başvuru sahibine ikamet izni
almaksızın Türkiye’de bulunma hakkı sağlar.
(2) Kayıt Belgesi, başvuru
sahiplerinden Türkiye’ye düzenli yollarla gelenlerin vize veya vize muafiyeti
sürelerinin bitimine ya da düzensiz ve doğrudan gelenlerin ise yasa dışı giriş
tarihlerine bakılmaksızın uluslararası koruma başvuru tarihi itibariyle
düzenlenir.
MADDE 72 – (1) Başvuru
sahibinin ikamet edeceği il, Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde il
müdürlüğü tarafından belirlenir.
(2) Kalışına izin verilen ile
belirlenen süre içinde gitmeyen başvuru sahibi hakkında başvurunun geri
çekilmiş sayılması kararı alınır.
MADDE 73 – (1) Başvurunun,
öncelikli olarak kabul edilemez başvuru olup olmadığı, müteakiben de
hızlandırılmış değerlendirmeye tabi tutulup tutulamayacağı hususları il
müdürlüğü tarafından değerlendirilir.
MADDE 74 – (1)
Uluslararası koruma başvurusunun kabul edilemez başvuru olduğuna karar
verilmeden önce başvuru sahibiyle mülakat yapılır.
(2) Mülakat sonunda yapılan
değerlendirme üzerine başvurunun kabul edilemez olduğuna valilikler tarafından
karar verilir.
(3) Kanunun 72 nci maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen nedenlerin, başvurunun değerlendirilmesinin
herhangi bir aşamasında ortaya çıkması halinde de kabul edilemez başvuru kararı
alınır.
(4) Başvuru sahibinin kayıt,
mülakat ve ilgili diğer evrakları incelenerek yapılan değerlendirme sonucunda
kabul edilemez başvuru kararı Genel Müdürlük tarafından da alınabilir.
(5) Başvurunun kabul edilemez
olduğuna ilişkin karar, başvuru sahibine tebliğ edilir.
MADDE 75 – (1) Aşağıdaki
hallerde başvuru sahibi, ilk iltica ülkesinden gelmiş kabul edilir:
a) Başka bir ülkede daha önceden
mülteci olarak tanınması ve kendisine halen bu korumadan yararlanma imkânı
olduğu.
b) Mülteci olarak tanınmamakla
birlikte, üçüncü ülkenin geri göndermeme ilkesini de içeren yeterli ve etkili
nitelikteki korumasından halen yararlanıyor olması.
(2) Bir ülkenin, başvuru sahibi
için ilk iltica ülkesi olup olmadığı her başvuru sahibi için ayrı
değerlendirilmesi esastır.
(3) Başvuru sahibinin ilk iltica
ülkesinden geldiği kabul edildiği takdirde, başvuru kabul edilemez olarak
değerlendirilir ve ilk iltica ülkesine gönderilmesi için işlemler başlatılır.
İlk iltica ülkesine gönderilememeleri halinde, uluslararası koruma
başvurularına ilişkin işlemleri devam eder.
MADDE 76 – (1) Aşağıdaki hallerden
birinin olması halinde, başvuru sahibinin üçüncü ülkede yeterli ve etkili
nitelikte korumadan hâlen faydalandığı kabul edilir:
a) Başvuru sahibinin üçüncü
ülkede haklı sebeplere dayanan zulüm korkusunun veya ciddi zarar görme riskinin
bulunmaması.
b) Başvuru sahibinin bu ülkeden,
etkili ve yeterli korumadan faydalanamayacağı başka bir ülkeye gönderilme
riskinin olmaması.
c) Üçüncü ülkenin Sözleşmeye
taraf olması veya aynı zamanda ülke uygulamalarının Sözleşme hükümleriyle
uyumlu olması.
ç) Üçüncü ülkenin sağladığı
etkili ve yeterli nitelikteki korumanın şahısla ilgili kalıcı çözüm bulunana
kadar devam edecek olması.
MADDE 77 – (1) Bir ülkenin
başvuru sahibi için güvenli üçüncü ülke olarak nitelendirilebilmesi için
aşağıdaki şartlar aranır:
a) Kanunun 74 üncü maddesinin
ikinci fıkrasında belirtilen şartları taşıması.
b) Kanunun 74 üncü maddesinin
üçüncü fıkrasında belirtilen, kişi ile ülke arasında bağlantının olması.
(2) Kanunun 74 üncü maddesinde
belirtilen makul bağlantının varlığının değerlendirilmesi için aşağıdaki
durumlardan birinin mevcut olması şartı aranır:
a) Başvuru sahibinin güvenli
üçüncü ülkede yerleşik aile üyelerinin bulunması.
b) Başvuru sahibinin daha önce
çalışma, öğrenim, yerleşme gibi amaçlarla güvenli üçüncü ülkede uzun süreli
bulunmuş olması.
c) Başvuru sahibinin güvenli
üçüncü ülkenin dilini temel düzeyde biliyor olması gibi bu ülke ile sağlam
kültürel bağlarının bulunması.
ç) Başvuru sahibinin güvenli
üçüncü ülkeye, sadece transit amaçlı değil, kalmak amacıyla giriş yapmış
olması.
(3) Bir ülkenin, başvuru sahibi
için güvenli üçüncü ülke olup olmadığı her başvuru sahibi için ayrı
değerlendirilir.
(4) Başvuru sahibinin güvenli
üçüncü ülkeden geldiği kabul edildiği takdirde, başvuru kabul edilemez olarak
değerlendirilir ve güvenli üçüncü ülkeye gönderilmesi için işlemler başlatılır.
Güvenli üçüncü ülkeye gönderilememeleri halinde, uluslararası koruma
başvurularına ilişkin işlemlere devam edilir.
MADDE 78 – (1) Başvuru sahibi
Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hallerde uluslararası
korumanın haricinde tutulur.
MADDE 79 – (1) Kanunun 77
nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında olanların başvuruları, valilik
tarafından geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirme durdurulur ve kurumsal
yazılım sistemine kaydedilir.
(2) Başvurusunun geri çekilmiş
sayıldığına ilişkin karar yabancıya tebliğ edilir.
(3) Başvurusunu geri çektiğini
yazılı olarak beyan eden başvuru sahiplerinden, gönüllü olarak geri dönüş
yapmak isteyenler hakkında son karar beklenmez.
(4) Başvurusu geri çekilmiş kabul
edilenlerden Kanunun 77 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
olanlar Türkiye’yi terk etmeleri için kendilerine tanınan sürenin sonunda
Türkiye’den çıkmadıklarının tespit edilmesi halinde, Kanunun 77 nci maddesinin
birinci fıkrasının (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentleri kapsamında olanlar ise
başvurunun geri çekilmiş kabul edilmesine ilişkin haklarında verilen olumsuz
son kararın ardından Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı
bulunmayanlar sınır dışı edilirler. Ancak başvurusu geri çekilmiş sayılanlardan
bu karar tebliğ edilemeyenler hakkında sınır dışı kararı alınmaz.
(5) Başvurusunu geri çektikten veya
başvurusunun geri çekilmiş sayılmasından sonra yeniden yapılacak uluslararası
koruma başvuruları hızlandırılmış değerlendirmeye alınır.
(6) Genel Müdürlük uluslararası
koruma başvuruları geri çekilmiş sayılanlar veya uluslararası koruma talebi
reddedilenler hakkında, ülkeye giriş yasağı uygulayabilir veya bu yetkisini
valiliklere devredebilir.
MADDE 80 – (1) Kanunun 79
uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hallerde, uluslararası koruma
başvuruları hızlandırılmış olarak değerlendirilir.
(2) Hızlandırılmış değerlendirme,
başvurunun uluslararası koruma hükümleri kapsamında ayrıntılı şekilde
incelenmesine engel oluşturmaz.
(3) Değerlendirmenin, Kanunun 79
uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen süreden uzun süreceği
anlaşılanlar, hızlandırılmış değerlendirmeden çıkarılabilir.
(4) Uluslararası koruma
başvurularının, başvuru yerine ve şekline bakılmaksızın hızlandırılmış
değerlendirme çerçevesinde yürütülmesine il müdürlüğü tarafından karar verilir.
(5) Değerlendirmenin herhangi bir
aşamasında, uluslararası koruma başvurusu Genel Müdürlük veya il müdürlüğü
tarafından hızlandırılmış değerlendirme kapsamına alınabilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Mülakat
MADDE 81 – (1) Mülakat,
kayıt tarihinden itibaren otuz gün içinde, başvurusu hızlandırılmış olarak
değerlendirilen başvuru sahibiyle mülakat ise, başvuru tarihinden itibaren en
geç üç gün içinde yapılır.
(2) Mülakat, mülakat teknikleri,
mülteci hukuku, insan hakları hukuku ve menşe ülke bilgisi gibi alanlarda
eğitim almış personel tarafından gerçekleştirilir.
(3) Kabul edilebilir bir mazereti
olmaksızın bildirilen üç mülakat tarihinin her birinde hazır olmayan başvuru
sahibinin başvurusu geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirme durdurulur.
(4) Engellilik durumu veya diğer
mücbir sebeplere bağlı olarak, mülakat yabancının bulunduğu yerde de
yapılabilir.
(5) Mülakat işlemlerinde
kullanılacak mülakat formu ile mülakat raporunun şekli ve içeriği Genel
Müdürlük tarafından belirlenir.
MADDE 82 – (1) Mülakat
bireysel olarak yapılır. Ancak, aşağıda sayılan kişiler gerektiğinde mülakata
katılabilirler:
a) Kişinin muvafakati alınarak
aile üyeleri.
b) Başvuru sahibinin yazılı
talebi üzerine gözlemci olarak avukatı.
c) Tercüman.
ç) İmkânlar dâhilinde idare
tarafından belirlenen psikolog, pedagog, çocuk gelişimci veya sosyal çalışmacı
ya da ilgili diğer uzmanlık alanlarından görevliler.
d) Çocukların mülakatında
ebeveyni veya yasal temsilcisi.
(2) Gerekli görülen durumlarda
ergin olanlar için muvafakat alınarak, ergin olmayanlar için muvafakat
gerekmeksizin adına başvuruyu yapan aile üyeleriyle bireysel mülakat
yapılabilir.
MADDE 83 – (1) Mülakat
görevlisi, başvuru sahibinin kayıt sırasındaki beyanlarının doğruluğunun tespit
edilmesi amacıyla, mülakat öncesinde başvurudaki iddiaları, menşe ülke bilgisi
ile ihtiyaç duyulacak diğer konulardaki hususları araştırır ve yeterli bilgiyi
toplar.
(2) Görevli, mülakat formunda yer
alan soruların dışına çıkarak iddiaların açıklığa kavuşturulmasını sağlayacak
ek sorular hazırlayabilir.
(3) Mülakat öncesinde görevli,
mülakatta yer alacak tercüman ve diğer görevlileri mülakatın kapsamı ve
uyulması gereken kurallar hakkında bilgilendirir.
MADDE 84 – (1) Mülakat,
gerekli teknik donanıma sahip ve mülakatın kesintiye uğramadan alınmasını
sağlayacak mülakat odasında yapılır.
(2) Mülakat odasında başvuru
sahibinin kendisini en iyi şekilde ifade etmesine imkân sağlamak amacıyla
mülakatın mahremiyeti ve güvenliğine ilişkin her türlü tedbir alınır.
MADDE 85 – (1) Mülakat
görevlisi, mülakat öncesinde aşağıdaki konularda başvuru sahibini
bilgilendirir:
a) Kendisinin ve mülakata katılan
diğer görevlilerin rolü.
b) Başvurusuyla ilgili işlem
süreci.
c) Mülakatın amacı.
ç) İddia ve talebine ilişkin
hususlarda doğru bilgileri vermesinin önemi.
d) Varsa belgelerini sunma
zorunluluğu.
e) Mülakatın sesli ve/veya görsel
olarak kayıt altına alınabileceği.
f) Verdiği beyanı ile her tür
bilgi ve belgesinin gizli tutulacağı, bu bilgilerin menşe ülke makamları, kendi
aile üyeleri ve üçüncü kişilerle rızası olmadan paylaşılmayacağı.
g) Genel Müdürlük tarafından
belirlenecek diğer konuları.
(2) Başvuru sahibinin özel
durumları ve menşe ya da önceki ikamet ülkesi ile ülke kültürü dikkate alınarak
kendisiyle iletişim kurulur ve başvuru sahibinin bilgi vermesine engel teşkil
edecek davranış ve tutumlardan kaçınılır.
(3) Özel ihtiyaç sahipleriyle
yapılacak mülakatlarda, kişilerin özel durumları göz önünde bulundurulur.
(4) Mülakatın sesli veya görsel
olarak kayıt altına alınması halinde bu duruma ilişkin mülakat sonunda tutanak
düzenlenerek bir nüshası mülakatı yapılan kişiye verilir.
MADDE 86 – (1) Uluslararası
koruma başvuru sahibiyle, talebine ilişkin etkin ve adil karar verebilmek
amacıyla, menşe ülke bilgisi gözetilerek, kayıt sırasındaki iddiaları, bu
iddiaların inandırıcılığının tespiti ve ihtiyaç duyulacak diğer konular
hakkında araştırma yapılarak mülakat gerçekleştirilir.
(2) Mülakat sırasında başvuru
sahibi ile mülakat görevlisi veya tercümanın herhangi bir sebeple iletişim
kuramaması halinde, bu durum tutanakla tespit edilerek mülakat başka bir
tarihte gerçekleştirilmek üzere ertelenir. Yapılması planlanan mülakat
öncesinde, ilk mülakatta iletişim kurulamamasına neden olan hususların
giderilmesi için gerekli tedbirler alınır.
(3) Mülakat sonunda mülakat formu
başvuru sahibine okunur ve yapacağı düzeltme, açıklama ve sunacağı ek bilgiler
mülakat formuna kaydedilir.
(4) Mülakat formu, mülakatta
hazır bulunanlarca imzalanır.
MADDE 87 – (1) İlk
mülakatın idareden veya başvuru sahibinden kaynaklanan nedenlerle
gerçekleştirilememesi halinde, yeni bir mülakat tarihi belirlenir. Belirlenen
tarihte mülakat yapılır.
(2) Mülakat tarihleri arasında en
az on gün bulunur.
MADDE 88 – (1) İhtiyaç
duyulduğunda başvuru sahibiyle birden çok mülakat yapılabilir. İlk mülakat için
geçerli olan kurallar ek mülakatlar için de geçerlidir.
(2) Yapılmış olan ilk mülakat
tarihi ile ek mülakat tarihi arasında süre sınırlaması bulunmaz.
MADDE 89 – (1) Mülakatın
tamamlanmasının ardından mülakat raporu hazırlanır.
(2) Mülakat görevlisi, kanaat ve
değerlendirmelerini mülakat raporunda belirtir.
(3) Ek mülakat yapılması
durumunda varsa daha önceki mülakatın raporu güncellenir. Daha önce yapılan
mülakatın raporu hazırlanmamış ise yeni bir mülakat raporu hazırlanır.
MADDE 90 – (1) Kanunun 72
nci ve 79 uncu maddeleri kapsamında olanlar ile bunların aile üyeleri hariç,
mülakatı tamamlanan başvuru sahiplerine ve varsa birlikte geldiği aile
üyelerine Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde il müdürlüğü tarafından,
yabancı kimlik numarasını içeren, hiçbir harca tabi olmayan, şekli ve içeriği
Genel Müdürlükçe belirlenen ve iptal edilmediği sürece geçerli olan
Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi düzenlenir.
(2) Bu belge, geçerli olduğu süre
içinde başvuru sahibine ikamet izni almaksızın Türkiye’de bulunma hakkı sağlar.
MADDE 91 – (1) Başvuru
sahiplerine ihtiyaç duymaları halinde il müdürlüğü tarafından otuz güne kadar
il dışına çıkış izni verilebilir. İzin belgesinin şekil ve içeriği Genel
Müdürlük tarafından belirlenir. İl dışına çıkış izinlerinin amacı dışında
kullanılmaması için gerekli tedbirler alınır.
(2) İzin süresinin uzatılması
ihtiyacının ortaya çıkması halinde başvuru sahibi, bulunduğu il müdürlüğüne
müracaat edebilir. Bu talep ikamet iliyle birlikte değerlendirilir. Talebin
kabul edilmesi halinde izin belgesi üzerine şerh düşülerek izin süresi bir
defaya mahsus otuz güne kadar uzatılabilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkra
kapsamında verilen toplam altmış günlük iznin bitiminden sonraki izin
talepleri, bulunduğu il müdürlüğü görüşüyle birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir
ve Genel Müdürlüğün kararına göre işlem yapılır.
(4) Verilen izin sonunda ikamet
iline dönmediği veya ikamet ilini izinsiz olarak terk ettiği anlaşılan başvuru
sahipleri hakkında kurumsal yazılım sistemine veri girişi yapılarak ülke
genelinde bulunması amacıyla gerekli işlemler başlatılır ve başvurunun geri
çekilmiş sayılmasına ilişkin işlem tesis edilir.
(5) Haklarında arama kaydı bulunan
yabancıların başka bir ilde olduğunun tespiti durumunda ikamet ili ile
görüşülerek varsa hakkında alınmış kararlar tebliğ edilir. Yabancı kendi
imkânları ile veya gerekli görülmesi halinde görevli kolluk refakatinde ikamet
iline sevk edilir.
(6) İkamet edecekleri illere
gitmeyen veya gittikten sonra bu illerden valilikler tarafından belirlenen
kurallara aykırı şekilde ayrılanlar hakkında, eğitim ve temel sağlık hakları
hariç diğer haklardan faydalanmaları bakımından sınırlama getirilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uluslararası
Korumayla İlgili Kararlar ve İdari Gözetim
MADDE 92 – (1)
Uluslararası koruma başvuruları hakkında, başvurunun kayıt altına alındığı
tarihten itibaren en geç altı ay içinde Genel Müdürlük veya yetki verilmesi
halinde valilik tarafından karar verilir. Kararın bu süre içinde verilememesi
hâlinde başvuru sahibi bilgilendirilir.
(2) Karar alınmadan önce başvuru
sahibine ilişkin kayıt ve mülakat formları ile mülakat raporu, menşe ülke
bilgisi ve başvuru sahibiyle ilgili tüm bilgi ve belgeler gözden geçirilerek
detaylı araştırma ve inceleme yapılır. İhtiyaç halinde, kişiyle ek mülakat
yapılarak ek bilgi veya belge talep edilebilir.
(3) Kararlar bireysel olarak
verilir. Uluslararası korumadan hariçte tutulma kararları saklı kalmak kaydıyla,
aile adına yapılan başvuru bütün olarak değerlendirilir ve verilen karar tüm
aile üyelerini kapsar.
(4) Başvuru sahibi veya
uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerden kamu düzeni ve kamu güvenliği
için tehlike oluşturanlar hakkında da sınır dışı etme kararı alınabilir.
(5) Uluslararası koruma
kapsamında alınan kararlar, itiraz usulleri ve süreleri de belirtilmek üzere
yabancıya veya yasal temsilcisi ya da avukatına tebliğ edilir.
MADDE 93 – (1) Uluslararası
koruma statüsü verilenlere Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde il
müdürlüğü tarafından yabancı kimlik numarasını içeren, hiçbir harca tabi
olmayan, şekli ve içeriği Genel Müdürlükçe belirlenen ve iptal edilmediği
sürece geçerli olan Uluslararası Koruma Statü Sahibi Kimlik Belgesi düzenlenir.
(2) Bu belge, geçerli olduğu süre
içinde statü sahibine ikamet izni almaksızın Türkiye’de bulunma hakkı sağlar.
(3) 90 ıncı maddede belirtilen
uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi ile bu maddede belirtilen
uluslararası koruma statü sahibi kimlik belgesi, yabancı kimlik numarasını
içeren, hiçbir harca tabi olmayan şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından
belirlenen tek bir kimlik belgesi şeklinde de düzenlenebilir. Bu kimlik belgesi
Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde il müdürlüğü tarafından tanzim
edilebilir.
MADDE 94 – (1)
Uluslararası koruma kapsamında işlem gören yabancıların üçüncü ülkeye
yerleştirme işlemleri Genel Müdürlük koordinesinde yürütülür. Üçüncü ülkeye
yerleştirme işlemlerinde, kamu kurum ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ve
sivil toplum kuruluşlarıyla da işbirliği yapılabilir.
(2) Üçüncü ülkeye çıkış izni
Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde valilikler tarafından verilir.
MADDE 95 – (1) İdarenin
tesis etmiş olduğu uluslararası koruma işlemlerine karşı idari itiraz veya
yargı yoluna başvurulduğunda, süreç sonuçlanıncaya kadar başvuru sahiplerinin Türkiye’de
kalışlarına izin verilir. İtirazda bulunulması ya da yargı yoluna başvurulması
ikamet ve bildirim yükümlülüğü getirilmesine engel teşkil etmez.
(2) Kanunun 72 nci ve 77 nci
maddelere göre yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurulduğunda insani
ikamet izni verilebilir.
MADDE 96 – (1) Başvuru
sahiplerinin idari gözetim altına alınmaları istisnai bir işlemdir. Valilik
idari gözetim yerine başka usuller belirleyebilir. Bu tedbirler yeterli
olmadığı takdirde Kanunun 68 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
durumlarda başvuru sahipleri idari gözetim altına alınabilir.
(2) İdari gözetimin gerekip
gerekmediği bireysel olarak değerlendirilir.
(3) İdari gözetim altına alınma
gerekçelerini ve gözetimin süresini içerecek şekilde idari gözetim altına
alınan kişiye veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Kararın
sonucu ve itiraz usulleri hakkında bilgilendirilir.
(4) İdari gözetim kararı Kanunun
68 inci maddesinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak Genel Müdürlüğün
talimatı üzerine veya resen valilikler tarafından alınır. İdari gözetim kararı
aynı usulde veya Sulh ceza hâkiminin kararı üzerine sonlandırılır. İdari
gözetimin sonlandırılmasına yönelik mahkeme kararı Genel Müdürlüğe derhal
bildirilir.
(5) İdari gözetim kararı
sonlandırılan başvuru sahibi hakkında ikamet zorunluluğu ve bildirim
yükümlülüğünün yanı sıra başka yükümlülüklerin de yerine getirilmesi
istenebilir.
(6) İdari gözetim altına alınan
kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetime karşı idari gözetim
kararının alındığı yer veya yabancının idari gözetim altında tutulduğu yer sulh
ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin
idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır.
Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin
kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da
avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla
yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir.
(7) Sınır dışı edilmek üzere geri
gönderme merkezinde idari gözetim altında olan yabancının uluslararası korumaya
başvurması halinde Kanunun 68 inci maddesine göre yeni bir idari gözetim kararı
alınmaksızın Kanunun 57 nci maddesine göre hakkında alınan idari gözetim
kararının süresi içerisinde uluslararası koruma işlemleri Genel Müdürlük
tarafından aksine bir karar verilmediği sürece yürütülmeye devam edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uluslararası Koruma
Statüsünün Sona Ermesi ve İptali
MADDE 97 – (1) Kanunun 85
inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hallerin oluşması halinde
uluslararası koruma statüsü sona erer. Yabancı veya avukatı ya da yasal
temsilcisi bu karara ilişkin bilgilendirilir ve makul süre içinde sözlü veya
yazılı olarak bilgi ve belgelerini sunabilmesine imkân tanınır.
(2) Kanunun 85 inci maddesi
çerçevesinde alınacak uluslararası koruma statüsünün sona erme kararı, Genel
Müdürlük veya yetki verilmesi halinde valilikler tarafından alınır ve yabancıya
veya avukatına ya da yasal temsilcisine tebliğ edilir.
(3) Statünün sona erme kararı
bireysel olarak alınır. Ancak, aynı gerekçeye bağlı olarak statü tanınan aile
üyelerinin bu statüleri aynı kararla sona erdirilir.
MADDE 98 – (1) Kanunun 86
ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hallerde uluslararası koruma
statüsü iptal edilir. Yabancı veya avukatı ya da yasal temsilcisi bu karara
ilişkin bilgilendirilir ve makul süre içinde sözlü veya yazılı olarak bilgi ve
belgelerini sunabilmesine imkân tanınır.
(2) Birinci fıkradaki
bilgilendirmenin kayıtlarda yer alan iletişim veya adres bilgilerine göre
yapılamaması durumunda, kişinin gıyabında da iptal kararı alınabilir.
(3) Kanunun 86 ncı maddesi
çerçevesinde alınacak uluslararası koruma statüsünün iptali kararı, Genel
Müdürlük veya yetki verilmesi halinde valilikler tarafından alınır ve yabancıya
veya avukatına ya da yasal temsilcisine tebliğ edilir.
(4) İptal kararları bireysel
olarak alınır. Ancak aynı gerekçeye bağlı olarak statü tanınan aile üyelerinin
bu statüleri, aynı kararla iptal edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İdari İtiraz ve
Yargı Yolu
MADDE 99 – (1) İdari
gözetim, kabul edilemez başvuru ve hızlandırılmış değerlendirme kararları
hariç, uluslararası koruma başvurusuyla ilgili idari kararlara karşı, kararın
tebliğinden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme
Komisyonuna itiraz edilebilir.
(2) İtirazlar, sunulacak bilgi ve
belgelerle birlikte il müdürlüğü tarafından Komisyona iletilir.
MADDE 100 – (1) Komisyon
itirazları değerlendirirken aşağıdaki hususları da gözetir:
a) İdarenin vermiş olduğu kararı
usul ve esas yönünden inceler.
b) Genel Müdürlükten, Genel
Müdürlük temsilcisinden veya il müdürlüğünden bilgi talep edebilir.
c) İtiraz sahibiyle veya yasal
temsilcisiyle ya da avukatıyla doğrudan veya il müdürlüğü aracılığıyla
görüşebilir.
(2) Komisyon değerlendirmesinin
sonunda iki şekilde karar alır:
a) Başvuru sahibinin, itirazını
reddedebilir.
b) İdareden, vermiş olduğu kararı
usul veya esas yönünden gözden geçirmesini talep edebilir.
(3) Komisyon, kararını itirazın
kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde verir. Bu süre en
fazla beş gün daha uzatılabilir.
(4) Komisyonun kararı yabancıya
veya avukatına ya da yasal temsilcisine tebliğ edilir.
(5) Komisyonun, idarenin
kararının usul veya esas yönünden gözden geçirmesini talep etmesi üzerine
yapılacak yeni inceleme, başvuruyu ilk aşamada gözden geçiren görevliden farklı
biri tarafından gerçekleştirilir.
MADDE 101 – (1) Kabul
edilemez başvuru ile hızlandırılmış değerlendirme kararlarına karşı, kararın
tebliğinden itibaren on beş gün içinde başvuru sahibi veya avukatı ya da yasal
temsilcisi yetkili idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye yapılan başvurular
on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar
kesindir.
(2) İdari gözetim, kabul edilemez
başvuru ve hızlandırılmış değerlendirme kararları dışında alınan idari
kararlara karşı kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesine
başvurulabilir.
(3) Uluslararası koruma
değerlendirme komisyonuna itiraz edilmesi, ilgili kişinin yetkili idare
mahkemesine başvurma hakkını engellemez ve dava açma süresini durdurmaz. Ancak
Komisyona itiraz eden kişinin aynı zamanda yetkili idare mahkemesine de
başvurduğu anlaşılırsa, komisyon yapılan başvuru hakkındaki incelemeyi
durdurur.
ALTINCI BÖLÜM
Hak ve Yükümlülükler
MADDE 102 – (1) Başvuru ve
statü sahipleri, hak ve yükümlülükler, yükümlülüklere uymama ya da yetkililerle
işbirliğinde bulunmamanın yaptırımları ve itiraz usullerine ilişkin konularda
bilgilendirilir. Bilgilendirmenin hangi usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı
Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(2) Başvuru, kayıt ve mülakat ile
idare tarafından gerekli görülecek diğer süreçlerde, tercüman olmaksızın
istenilen düzeyde iletişim kurulamayacağının anlaşılması durumunda tercümanlık
hizmetleri ücretsiz olarak sağlanır.
(3) Başvuru sahibinin, talebini
destekleyici Türkçe olmayan yazılı belgeler sunması halinde, bu belgelerin
yetkili kişiler tarafından tercüme edilmiş kopyaları istenir. Başvuru sahibi
tarafından bu belgelerin tercümelerinin temin edilememesi durumunda idare,
sivil toplum kuruluşları ile işbirliği dâhil kamu kurum ve kuruluşları ile
uluslararası kuruluşların imkânlarından yararlanabilir.
(4) Uluslararası koruma
işlemlerinin her aşamasında, başvuru sahibine vatandaşı olduğu ülkenin dilinde
veya anlayabileceği başka dilde bildirimde bulunulması esastır.
(5) Uluslararası koruma
işlemlerinin her aşamasında verilen tercümanlık hizmetleri, Genel Müdürlük veya
il müdürlüğü tarafından, kendi personeli eliyle veya hizmet alımıyla sağlanabilir.
(6) Tercümanlık hizmetleriyle
ilgili olarak idare, kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşları ve
uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapabilir.
MADDE 103 – (1) Başvuru sahibi
ile uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, Kanunun 81 inci maddesinde
düzenlenen hak ve hizmetlere erişim ve bunlardan faydalanmalarına ilişkin
hususlarda yazılı olarak bilgilendirilir.
MADDE 104 – (1) Sözleşme
kapsamındaki mültecilere verilmek üzere düzenlenecek seyahat belgesinin şekli,
süresi ve içeriği Sözleşmeye uygun olarak Bakanlık tarafından belirlenir ve
Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde valilik tarafından düzenlenir.
(2) Şartlı mülteciler ile ikincil
koruma statü sahiplerinin seyahat belgesiyle ilgili talepleri, 5682 sayılı
Pasaport Kanununun 18 inci maddesi çerçevesinde değerlendirilir.
MADDE 105 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişi ve aile üyeleri, ilköğretim
ve ortaöğretim kurumlarındaki eğitim hizmetlerinden statülerini gösteren
belgelerini ibraz ederek yararlanabilir.
(2) İlköğretim ve ortaöğretim
kurumlarına kayıt işlemleri ile diğer hususlar Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatı
çerçevesinde yürütülür.
(3) Başvuru sahibi veya
uluslararası koruma statüsü sahiplerinden, yabancı öğrencilerle ilgili genel
hükümler çerçevesinde Türkiye’de ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora
öğrenimi hakkı elde edenler, ayrıca öğrenci ikamet iznine gerek olmaksızın,
statülerini gösteren belgeleriyle öğrenim görebilir.
MADDE 106 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerden, kimlerin ihtiyaç
sahibi olduğunun tespiti ile bu kişilerin sosyal yardım ve hizmetlere erişimleri
aşağıdaki kriterlere göre valilikler tarafından belirlenir:
a) Barınma olanağı.
b) Düzenli gelir durumu.
c) Bakmakla yükümlü olduğu aile
fertlerinin sayısı.
ç) Türkiye’deki veya ülkesindeki
taşınır ve taşınmaz mal varlığı.
d) Türkiye’deki veya ülkesindeki
yakınlarından yardım alıp almadığı.
e) Kamu kurum ve kuruluşları ile
diğer vakıf, dernek ve özel kuruluşlardan yardım alıp almadığı.
f) Sağlık sigortasının bulunup
bulunmadığı.
g) Herhangi bir engelinin veya
hastalığının olup olmadığı.
ğ) İdare tarafından belirlenecek
diğer hususlar.
(2) İhtiyaç sahibi olanlara
verilebilecek sosyal yardım ve hizmet desteği, Bakanlık ile Aile ve Sosyal
Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara göre sağlanır.
MADDE 107 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerden, herhangi bir sağlık
güvencesi olmayan ve ödeme gücü bulunmayanlar, Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine tabidir.
(2) Başvuru sahibi veya
uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerin birinci fıkra kapsamında olup
olmadığı 106 ncı maddenin birinci fıkrasındaki usule göre valilikler tarafından
belirlenir.
(3) Başvuru sahibi veya
uluslararası koruma statüsü sahiplerinin genel sağlık sigortalarının
başlatılması, sona erdirilmesi veya iptaline ilişkin usul ve esaslar Sosyal
Güvenlik Kurumuyla işbirliği içinde Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
MADDE 108 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, Kanunun 89 uncu
maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde Türkiye’de çalışabilirler.
(2) Başvuru sahibi veya
uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerin iş piyasasına erişimleri
Bakanlığın görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından
belirlenen usul ve esaslara göre sağlanır.
MADDE 109 – (1) Kanunun 89
uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre, valilikler tarafından verilecek harçlık
ile ilgili olarak, kişilerin muhtaçlık durumu, 106 ncı maddenin birinci
fıkrasındaki usule göre valilikler tarafından belirlenir.
(2) İhtiyaç sahibi olanlara
verilecek harçlık, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlık
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde valiliklerce verilebilir.
MADDE 110 – (1) Genel
Müdürlük, kamu düzeni veya kamu güvenliği, kişinin talebi, özel durumu, sağlık
ve eğitim durumu ile akrabalık ilişkileri, kültürü, kişisel koşulları, illerin
kapasitesi gibi konuları göz önünde bulundurarak, başvuru sahiplerinin
barındırılacağı yerler ile ikamet edecekleri illeri, başvuru veya kayıt
işlemleri sırasında belirleyebilir, gerekli hallerde değişiklik yapabilir.
(2) Şartlı mülteciler ile ikincil
koruma statüsü sahiplerinin, ikamet edecekleri iller Genel Müdürlük tarafından
belirlenebilir veya Genel Müdürlükçe belirlenecek iller arasından kendileri
seçebilir. Genel Müdürlük tarafından zorunlu ikamet ilinin belirlenmediği
durumlarda tercih edilen illerde ikamet edilebilir.
(3) Başvuru sahibi ile mülteci,
şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri, adres kayıt sistemine kayıt
yaptırmak ve ikamet adresini ve adres değişikliğini en geç yirmi iş günü içinde
il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdürler.
(4) Başvuru sahibi, şartlı
mülteci ve ikincil koruma statüsü sahiplerine kamu düzeni ve kamu güvenliği
nedeniyle belirli bir ilde ikamet etmenin yanı sıra, belirlenen süre ve
usullerle bildirimde bulunma yükümlülüğü de getirilebilir.
(5) Başvuru sahipleri akrabalık,
sağlık veya diğer nedenlerle ikamet ili değişikliği talebinde bulunabilirler ve
bu talepler Genel Müdürlük veya yetki verilmesi halinde il müdürlüğü tarafından
değerlendirilir.
(6) Bu madde hükümleri mülteci
statüsü verilenlere de uygulanabilir.
MADDE 111 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahipleri, Kanunun 90 ıncı maddesinin
birinci fıkrasında belirtilenler ile Genel Müdürlük veya il müdürlüğü
tarafından kendisine tebliğ edilen ilave hususlara uymakla yükümlüdürler.
(2) Kanunun üçüncü kısmında
belirtilen yardım ve hizmetleri, Kanunun 90 ıncı maddesinin birinci fıkrasının
(ç) bendinde belirtildiği şekilde haksız yere elde edenler, sağlanan yardım ve
hizmet bedelinin tamamını veya ödeyebileceği miktarını geri ödemekle
yükümlüdürler.
(3) Kanunun 90 ıncı maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler için eğitim
ve temel sağlık haklarından yararlandırmada herhangi bir sınırlamaya gidilmez.
Diğer hakları sınırlandırılmadan önce yükümlülüklerine ilişkin il müdürlüğü
tarafından gerekli bildirim yapılır. Söz konusu yükümlülüklerin ihlaline devam
edildiği takdirde Genel Müdürlük veya belirlenecek usul ve esaslara göre
valilikler tarafından eğitim ve temel sağlık hakları hariç başvuru sahibi veya
uluslararası koruma statüsü sahiplerinin haklarıyla ilgili sınırlama kararı alınır.
(4) Başvuru sahiplerinin
başvurularıyla veya uluslararası koruma statüsü sahiplerinin statüleriyle
ilgili olarak Genel Müdürlük veya valilik tarafından olumsuz karar verilenlere,
eğitim ve temel sağlık hakları hariç diğer haklardan faydalanmaları bakımından
sınırlama getirilebilir.
(5) Sınırlamaya ilişkin
değerlendirme bireysel yapılır ve karar ilgiliye tebliğ edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Uluslararası
Korumayla İlgili Diğer Hükümler
MADDE 112 – (1) Bakanlık,
Kanunun 92 nci maddesi kapsamında uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum
kuruluşlarıyla işbirliği ve protokol yapabilir.
MADDE 113 – (1) Başvuru
sahiplerinin; refakatsiz çocuk, engelli, yaşlı, hamile, beraberinde çocuğu olan
yalnız anne ya da baba veya işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi
psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalmış kişi olup olmadığı
öncelikle tespit edilir.
(2) Uluslararası koruma
işlemlerinin herhangi bir aşamasında özel ihtiyaç sahibi olduğu anlaşılanlara,
tüm iş ve işlemlerinde öncelik tanınır, gerekli her türlü kolaylık gösterilir
ve durumları kayıt altına alınır.
(3) Uluslararası koruma
kapsamında işlemleri yürütülenlerden işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi
psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalmış olduğu
değerlendirilenlerin tedavileri için ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sivil
toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşlar ile işbirliği yapılabilir.
MADDE 114 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahiplerinden, insan ticareti mağduru
olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulanlar hakkında, aynı
zamanda insan ticareti mağdurlarına ilişkin mevzuat hükümleri de uygulanır.
MADDE 115 – (1)
Uluslararası koruma başvurularının değerlendirme sürecinde başvuru sahibinin
iddialarının doğruluğunu tespit edebilmek amacıyla menşe, ikamet ve transit
ülkelerle ilgili birden fazla kaynaktan bilgi toplanır.
(2) Genel Müdürlük menşe ülke bilgilerinin
toplanması ve güncellenmesi amacıyla kaynak ülke rapor edinme sistemi kurabilir
ve bu bilgileri ilgili kurum ve kuruluşların kullanımına açabilir.
(3) Kaynak ülke rapor edinme
sisteminin kurulması ve işletimi Genel Müdürlük tarafından belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde yürütülür.
(4) Genel Müdürlük, menşe ülke
bilgilerinin toplanması için ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler,
uluslararası kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları ile yurt içi veya
yurtdışından bilgi sağlayabilecek diğer kuruluşlarla işbirliği yapabilir.
(5) Genel Müdürlük, menşe ülke
bilgilerinin toplanması amacıyla ilgili ülkelerde personel görevlendirebilir.
(6) Genel Müdürlük, menşe ülke
bilgilerinin güncellenmesi amacıyla gerekli tedbirleri alır.
MADDE 116 – (1) Başvuru
sahibinin ve uluslararası koruma statüsü sahibinin tüm bilgi ve belgelerinde
gizlilik esastır. Gizlilik derecesi, yapılacak işlemlerin içeriğine bağlı
olarak ilgili mevzuat kapsamında belirlenir.
(2) Bilgi ve belgeler Genel
Müdürlük veya il müdürlüğü tarafından özel olarak belirlenmiş arşiv alanlarında
muhafaza edilir ve yetkili kılınmış personelce işleme alınır.
(3) Uluslararası koruma
başvurusunun değerlendirilme sürecinde başvuru sahibinin veya uluslararası
koruma statüsü sahibinin bilgileri, menşe ülkesinin hiçbir kurumuyla
paylaşılmaz.
(4) Uluslararası koruma
başvuruları reddedilen ve menşe ülkelerine geri dönüş işlemleri başlatılanlar
hakkında menşe ülke yetkilileriyle kurulabilecek her türlü iletişimde, başvuru
sahibinin kendisini, bakmakla yükümlü olduğu kişileri ve halen menşe ülkede
yaşamakta olan aile üyelerini tehlikeye düşürecek hiçbir bilgi ve belge
paylaşılmaz.
(5) Bu Yönetmelik çerçevesinde
yürütülen iş ve işlemlerde Genel Müdürlükçe uygun görülen kişisel veriler,
menşe ülke dışındaki diğer ülkeler, ilgili kamu kurum ve kuruluşları,
üniversiteler, uluslararası kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, üçüncü
şahıslarla paylaşılabilir.
(6) Bu Yönetmelik kapsamındaki
yabancıların kişisel dosyasında yer alan belgeler, kendisi, yasal temsilcisi
veya vekâletnamesini ibraz eden avukatı tarafından incelenebilir, birer örneği
alınabilir. Milli güvenlik, kamu düzeni ve kamu güvenliğinin korunması ile suç
işlenmesinin önlenmesine ilişkin bilgi ve belgeler incelenemez ve verilemez.
Hangi bilgi ve belgelerin incelenemez ve verilemez olduğu Genel Müdürlük
tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre tayin edilir.
(7) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasından sorumlu kamu görevlileri ile diğer görevliler, görevleri
sırasında edindikleri gizlilik derecesi taşıyan her tür bilgi, belge ve kişisel
sırları yetkili kılınanlardan başkasına açıklayamaz, kendilerinin veya üçüncü
şahısların yararına kullanamaz.
(8) Çocuklarla ilgili bilgi
paylaşımında, çocuğun yüksek yararı ilkesi gözetilir.
MADDE 117 – (1) Başvuru
sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibinin kişisel dosyasında bulunan
belgelerin bir örneği yazılı olarak talep edildiğinde Genel Müdürlük tarafından
belirlenecek usul ve esaslara göre kendisine, yasal temsilcisine ya da vekâletnamesini
ibraz eden avukatına tutanakla teslim edilir. Tutanakta, verilen belge
örneklerinin sadece idari itiraz veya yargı sürecinde savunma amaçlı olarak
kullanılabileceği, üçüncü şahıslara verilmesi veya açıklanması halinde hukuki
sorumluluk doğuracağı uyarıları da yer alır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Ortak Hükümler ve
Göç Politikaları Kurulu
BİRİNCİ BÖLÜM
Ortak Hükümler
MADDE 118 – (1) Genel
Müdürlük, yasal kalış imkânına sahip yabancı, uluslararası koruma başvuru
sahibi veya statüsü sahibi kişilerin ya da geçici korunanların toplumla olan
karşılıklı uyumlarını sağlamak amacıyla uyum faaliyetleri planlama, uygulama
veya bu amaçla oluşturulacak merkezlerin kurulması konularında kamu kurum ve
kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve
uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapar.
(2) Uyum çalışmalarını yürütmek
amacıyla kurulacak merkezler ve bu merkezlerde verilecek hizmetlerin
standartları ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça
belirlenir. Ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve
koordinasyon Genel Müdürlük tarafından sağlanır.
(3) Her ilde valilikler
tarafından kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, ticaret odası, sivil toplum
kuruluşları, üniversitelerin katılımıyla il düzeyinde uyum faaliyetlerinin
planlandığı ve yürütüldüğü il göç kurulları valinin başkanlığında ayda bir kez
toplanır. Her toplantıda alınan kararlar düzenli olarak Genel Müdürlüğe
gönderilir.
MADDE 119 – (1) Yabancılar
ile başvuru sahipleri veya uluslararası koruma statüsü sahiplerine ait
istatistikler, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından, Genel Müdürlüğün
belirleyeceği usul ve esaslara göre tutulur ve paylaşılır.
(2) Kanun kapsamındaki iş ve
işlemlerle ilgili olarak Genel Müdürlük, Türkiye İstatistik Kurumuyla işbirliği
yaparak istatistikleri yayınlar.
MADDE 120 – (1) Bu
Yönetmelikte yer alan tüm tebligat işlemlerinde 11/2/1959 tarihli ve 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.
(2) Tebligata konu olan işlemler
aşağıda belirtilen şekilde yerine getirilir:
a) Tebligatın şekli ve içeriği
Genel Müdürlük veya valilik tarafından belirlenir.
b) Her tür tebligat, Genel
Müdürlük tarafından belirlenecek dillerde yapılır.
c) Belirlenen dillerde sağlıklı
bir tebligat işleminin gerçekleştirilemediğinde valilik tebligata en uygun dili
belirler.
ç) Özel ihtiyaç sahiplerinin
durumu tebligat işlemlerinde de gözetilir.
d) Tebliğler ilgiliye veya yasal
temsilcisine ya da avukatına yapılır.
e) İlgili kişi bir avukat
tarafından temsil edilmiyorsa, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri
hakkında kendisi veya yasal temsilcisi bilgilendirilir.
(3) Tebligat işlemleri, kayıtlı
elektronik posta aracılığıyla da yapılabilir. Yabancılara Kayıtlı Elektronik
Posta adresi tahsis edilmesi ve bu sistemin kullanımıyla ilgili usul ve esaslar
19/1/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik
Tebligat Yönetmeliği çerçevesinde yürütülür.
MADDE 121 – (1) Kanun
kapsamındaki yabancılardan gönüllü olarak menşe ülkelerine ya da üçüncü bir
ülkeye dönmek isteyenlere, geri dönüşlerini kolaylaştırmak ve uyum
sağlamalarına katkıda bulunmak maksadıyla aşağıda belirtilen usuller
çerçevesinde gönüllü geri dönüş desteği verilebilir:
a) Gönüllü geri dönüş yapacak
kişiye sağlanacak desteğe ilişkin karar, valiliğin teklifi üzerine Genel
Müdürlük tarafından alınır.
b) Destek, ayni veya nakdi
olabileceği gibi mesleki eğitim şeklinde de olabilir ve Türkiye’de ya da
yabancının menşe ülkesinde verilebilir.
c) Destekten yararlanarak menşe
ülkelerine dönen yabancılar hakkında Türkiye’ye giriş yasağı kararı
alınmayabilir.
(2) İdari gözetim altında olup da
gönüllü geri dönüş desteğine başvuranlar, dönüş işlemlerinin kolaylaştırılması
ve takibi amacıyla, ayrı bir merkeze alınabilir veya haklarındaki idari
gözetimin sonlandırılmasına karar verilebilir.
(3) Genel Müdürlük, gönüllü geri
dönüş desteğinin sağlanması ve uygulanmasıyla ilgili olarak kamu kurum ve
kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, ilgili ülke makamları ve sivil toplum
kuruluşlarıyla işbirliği yapabilir ve uluslararası kuruluşların fonlarından
yararlanabilir.
(4) Gönüllü geri dönüş talebinde
bulunup da bu talebini geri çeken uluslararası koruma statü sahiplerinin
statüleri korunur. Başvuru sahiplerinin işlemleri kaldığı yerden devam eder.
(5) Gönüllü olarak geri dönüş
yapan uluslararası koruma statüsü sahiplerinin statüleri sona erdirilir.
MADDE 122 – (1) Özel
kanunlardaki hükümler hariç yabancı çocuğa ilişkin iş ve işlemlerde aşağıdaki
hususlar gözetilir:
a) Ortak velayet durumunda anne
ve babanın birlikte muvafakatı aranır. Muvafakat, başvurunun yapılacağı idari
mercilerin önünde de verilebilir. Eşlerden biri ve çocuk ayrı ülkelerde ise
çocuk için başvuruda bulunan anne ya da babadan, diğer eşin bu taleple ilgili
muvafakatı istenir.
b) Velayetin kendisinde olduğunu
belgeleyen anne ya da baba, işlemleri tek başına yapabilir.
c) Yasal temsilci ile çocuğun
farklı ülkelerde olduğu durumda, yasal temsilcinin yetkili makam huzurunda
verilmiş onayı ve refakatçinin çocuğun bakımını üstlendiğine ilişkin
taahhüdünün olması kaydıyla, çocuğun refakatine bırakıldığı kişiye çocuk
hakkında işlemleri yapma hakkı tanınır.
ç) Çocuğun yüksek yararı söz
konusu olduğunda çocuk hakkında idare herhangi bir muvafakat, talep veya
başvuru olmaksızın Kanun kapsamındaki iş ve işlemleri resen başlatır ve karara
bağlar.
d) Çocuklarla ilgili hükümlerde
uluslararası korumaya ilişkin hususlar saklıdır.
MADDE 123 – (1) Kanunen ya
da örf ve adet gereği kendisinden sorumlu bir yetişkinin refakati bulunmaksızın
Türkiye’ye gelen veya Türkiye’ye giriş yaptıktan sonra refakatsiz kalan
çocuklar hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri
uygulanır.
(2) Refakatsiz çocuklarla ilgili
tüm işlemlerde, çocuğun yüksek yararı gözetilerek aşağıdaki hususlar göz önünde
bulundurulur:
a) Refakatsiz çocuk derhal Aile
ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından koruma altına alınır ve Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından, uygun barınma yerlerine veya yetişkin
akrabalarının ya da koruyucu bir ailenin yanına yerleştirilir.
b) Yaşı, bir belge ile
kanıtlanamayan ve on sekiz yaşından büyük olabileceği şüphesi bulunan başvuru
sahiplerinin ve düzensiz göçmenlerin, fiziksel ve psikolojik değerlendirmesini
içeren kapsamlı yaş tespiti valiliklerce yaptırılır.
c) Yaş tespiti yapılacak
yabancılara, işlemin amacı ve süreci hakkında bilgi verilir. Tespit işlemi
sonucunda yabancının yaşıyla ilgili tereddüt giderilemediği takdirde, çocuk
olduğu kabul edilir.
ç) Yaş tespiti istenen başvuru
sahibi veya düzensiz göçmen, hakkında kesin rapor verilinceye kadar yetkili
kamu kuruluşunca ya da bu kuruluşça uygun görülecek başka bir yerde barındırılır.
d) On altı yaşını doldurmuş
olanlar, düzensiz göçmen ise özel koşullar sağlandığında geri gönderme
merkezlerinde; başvuru sahibi veya uluslararası koruma statü sahibi ise kabul
ve barınma merkezlerinde de barındırılabilir.
e) Mümkün olduğu ölçüde, çocukların
yararı, yaşları ve olgunluk düzeyleri dikkate alınarak, kardeşler bir arada
bulundurulur. Zorunlu olmadığı sürece barınma yerlerinde değişiklik yapılmaz.
f) Çocukların mülakatları, onlara
en uygun ortamlarda yapılır. Çocuklarla yapılan mülakatlarda, idare tarafından
belirlenen psikolog, çocuk gelişimci, sosyal çalışmacı, ebeveyni veya yasal
temsilcisi hazır bulundurulabilir. Söz konusu uzmanlar ilgili kurumlardan talep
edilir.
g) Yapılacak bütün görüşmeler,
çocukların psikolojik, duygusal ve fiziksel gelişimleri konusunda yeterli
bilgiye sahip nitelikli personel tarafından yapılır.
ğ) Karar aşamasında, çocuğun
bütün taleplerini açık bir biçimde ifade edememiş olabileceği dikkate alınır.
h) Mülakat görevlisi, mülakat
raporunu hazırlarken çocukların mülakatına katılan uzmanın görüşlerinden de
faydalanabilir.
ı) Tam teşekküllü bir devlet
hastanesi veya Adli Tıp Kurumundan alınan yaş tespit raporu doğrultusunda on
sekiz yaş ve üzerinde olduğu tespit edilenler hakkında, yetişkin düzensiz
göçmen ya da başvuru sahiplerinin tabi olduğu usuller uygulanır.
MADDE 124 – (1) Genel
Müdürlük veya il müdürlüğü tarafından Kanun kapsamındaki yabancıların parmak
izleri, avuç içi, retina, ses taramaları, fotoğrafları gibi kişisel verileri
Genel Müdürlük tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde alınır,
korunur, saklanır, kullanılır ve paylaşılır.
(2) Alınan kişisel veriler,
yabancının kimlik bilgileri ile birlikte, ne zaman ve kim tarafından alındığı
belirtilmek suretiyle, bu amaca özgü sisteme kaydedilerek saklanır.
(3) Vize başvurusunda bulunan
devlet ya da hükümet başkanları ile üst düzey hükümet görevlilerinden,
Türkiye’ye davet edilen resmi delegasyon üyelerinden ve bunlara refakat eden
eşi ile çocuklarından ve vize veya ikamet başvurusunda bulunan on iki yaşından
küçük çocuklardan parmak izi alınmaz.
MADDE 125 – (1) Geri
gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezlerine ilişkin usul ve esaslar,
22/4/2014 tarihli ve 28980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kabul ve Barınma
Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi,
İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde düzenlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Göç Politikaları
Kurulu ve Görevleri
MADDE 126 – (1) Kurul,
İçişleri Bakanının başkanlığında, Aile ve Sosyal Politikalar, Avrupa Birliği,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Dışişleri, İçişleri, Kültür ve Turizm, Maliye,
Millî Eğitim, Sağlık ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme bakanlıkları
müsteşarları ile Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı ve Genel
Müdürden oluşur.
(2) Toplantı gündemine göre,
konuyla ilgili bakanlık, ulusal veya uluslararası diğer kurum ve kuruluşlar ile
sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri toplantıya davet edilebilir.
Toplantıya davet edilecek bakanlık ile kurum ve kuruluş temsilcileri Kurul
Başkanının onayı ile belirlenir.
MADDE 127 – (1) Kurulun
görevleri şunlardır:
a) Türkiye’nin göç politika ve
stratejilerini belirlemek, uygulanmasını takip etmek.
b) Göç alanında strateji
belgeleri ile program ve uygulama belgelerini hazırlamak.
c) Kitlesel akın durumunda
uygulanacak yöntem ve tedbirleri belirlemek.
ç) İnsani mülahazalarla toplu
hâlde Türkiye’ye kabul edilecek yabancılar ile bu yabancıların ülkeye giriş ve
ülkede kalışlarıyla ilgili usul ve esasları belirlemek.
d) Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığının önerileri çerçevesinde, Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yabancı iş
gücü ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının da görüşleri doğrultusunda
tarım alanlarındaki mevsimlik işler için gelecek yabancılara ilişkin esasları
belirlemek.
e) Yabancılara verilecek uzun
dönem ikamet iznine ilişkin diğer şartları belirlemek.
f) Göç alanında yabancı ülkeler
ve uluslararası kuruluşlarla etkin iş birliği ve bu alandaki çalışmaların
çerçevesini belirlemek.
g) Göç alanında görev yapan kamu
kurum ve kuruluşları arasında koordinasyonun sağlanmasına yönelik kararlar
almak.
MADDE 128 – (1) Kurul,
Kurul Başkanı tarafından belirlenen tarihte her yıl olağan olarak toplanır.
Gerekli görüldüğü hâllerde Kurul Başkanının çağrısıyla olağanüstü toplanabilir.
Genel Müdür, Kurulun olağanüstü toplanmasına ilişkin Kurul Başkanına öneride
bulunabilir.
(2) Kurul toplantıları, Genel
Müdürün önerisi üzerine Kurul Başkanının uygun göreceği yerde yapılır.
MADDE 129 – (1) Toplantı
gündemi, üyelerin görüşü alınarak Kurul Başkanı tarafından belirlenir. Genel
Müdür, Kurul üyelerinin gündem ile ilgili görüşlerini alarak toplantı tarihinden
önce toplantı gündemini Kurul Başkanının onayına sunar.
(2) Toplantı gündemi, Genel
Müdürlük tarafından toplantı tarihinden önce, varsa ekleri ile birlikte Kurul
üyelerine gönderilir. Gündem gönderildikten sonra da Başkan tarafından gerekli
görüldüğü hallerde gündeme ekleme yapılabilir.
MADDE 130 – (1) Kurul, üye
tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve toplantıya katılanların oy
çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşitliği halinde Kurul Başkanının kullandığı
oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.
(2) Kurul kararları; her karara
bir numara verilecek şekilde toplantı esnasında ya da sonrasında makul bir süre
içerisinde yazılır. Göç Politika Kurulu kararlarına ek oluşturacak plan, proje,
harita ve benzeri belgelerin olması halinde, bu belgelerin bir takımı
sekretarya tarafından paraflanarak karar dosyasında saklanır.
(3) Alınan kararlarda karşı oy
kullanan Kurul üyelerince, karşı oy gerekçeleri yazı ile belirtilerek
dosyasında saklanmak üzere sekretaryaya teslim edilir.
(4) Kurul üyesi olmayan ancak
Kurul toplantısına davet edilen temsilciler oy kullanamaz.
MADDE 131 – (1) Kurulda
alınan kararlar, Genel Müdürlükçe Kurul üyeleri ile ilgili kurum ve kuruluşlara
yazılı olarak bildirilir. Ayrıca gizlilik kararı bulunmuyorsa Genel Müdürlük
internet adresinden duyurulur.
MADDE 132 – (1) Kurul
kararlarının uygulanmasından sorumlu kurum ve kuruluşlar, kararların
uygulanmasına yönelik olarak yaptıkları çalışmaları izleme raporu düzenleyerek
toplantı tarihinden itibaren dörder aylık dönemler halinde Genel Müdürlüğe
gönderir. İzleme raporunu hazırlamayan veya kararları yerine getirmeyenlerden,
Kurula arz edilmek üzere gerekçelerini bir sonraki toplantıya kadar yazılı
olarak göndermesi istenir.
MADDE 133 – (1) Kurulun
sekretarya ve destek hizmetleri Genel Müdürlük tarafından yerine getirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Genel Müdürlük Kurul
ve Komisyonları ile Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Sürekli Kurul ve Komisyonlar
ile Geçici Komisyonların Oluşumu
MADDE 134 – (1) Genel
Müdürlük bünyesinde faaliyet gösteren sürekli kurul ve komisyonlar; Göç Danışma
Kurulu, Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu ve Düzensiz Göçle Mücadele
Koordinasyon Kurulu’dur.
MADDE 135 – (1) Genel
Müdürlük, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak ve
faaliyetlerine katkı sağlamak üzere geçici komisyonlar kurabilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Göç Danışma Kurulu
MADDE 136 – (1) Göç
Danışma Kurulu, Bakanlık Müsteşarı veya görevlendireceği müsteşar yardımcısının
başkanlığında, Türkiye İnsan Hakları Kurumu, Avrupa Birliği, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik ve Dışişleri bakanlıklarının en az daire başkanı seviyesindeki
temsilcileri, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcıları, Genel Müdürlük Yabancılar
Dairesi, Uluslararası Koruma Dairesi, İnsan Ticareti Mağdurlarını Koruma
Dairesi, Uyum ve İletişim Dairesi ve Göç Politika ve Projeleri Dairesi
başkanları, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Türkiye
Temsilcisi, Uluslararası Göç Örgütü Türkiye Temsilcisi, göç konularıyla ilgili
beş öğretim elemanı ve göç alanında çalışmalarda bulunan beş sivil toplum
kuruluşu temsilcisinden oluşur.
(2) Kurul toplantılarına başkan
tarafından, yurt içi ve yurt dışından göç alanında uzman kişiler çağrılarak
görüşleri alınabilir.
MADDE 137 – (1) Kurul
üyesi olarak görev yapmak üzere en az doktora derecesine sahip öğretim
elemanları arasından başvuruları alınan beş asıl ve beş yedek olmak üzere on
öğretim elemanı, Genel Müdürün teklifi ve Bakanlık Müsteşarının onayıyla üç
yıllık süreyle seçilir.
(2) Kurul üyesi olarak görev
yapacak öğretim elemanları, Genel Müdürlük tarafından yapılan duyuru üzerine
alınan başvuruların değerlendirilmesiyle belirlenir. Kurul üyeliği için Genel
Müdürlük internet sitesi üzerinden duyuru yapılır. Ayrıca üniversitelere ve
üniversiteler bünyesinde faaliyet gösteren göç araştırma ve uygulama
merkezlerine de başvuruyla ilgili duyuru, yazıyla bildirilebilir. Başvurular en
fazla bir ay içinde olmak şartıyla duyuruda belirtilen tarih süresince alınır.
(3) Öğretim elemanı bizzat
başvuru yapabileceği gibi üniversiteler tarafından da öğretim elemanı
teklifinde bulunulabilir.
MADDE 138 – (1) Kurul
üyesi olarak görev yapacak beş asıl ve beş yedek olmak üzere on sivil toplum
kuruluşu temsilcisi, Genel Müdürün teklifi ve Bakanlık Müsteşarının onayıyla üç
yıllık süreyle seçilir.
(2) Kurul üyeliği için Genel
Müdürlük internet sitesi üzerinden duyuru yapılır. Başvurular, en fazla bir ay
içinde olmak şartıyla duyuruda belirtilen tarih süresince alınır.
(3) Başvurular sivil toplum
kuruluşları tarafından yapılır.
(4) Sivil toplum kuruluşu
temsilcisi sıfatıyla kurul üyesi olarak seçileceklerin Genel Müdürlüğün görev
alanıyla ilgili faaliyet gösteren dernek, vakıf, meslek ve düşünce kuruluşları
ile bunların üst yapılanmalarının temsilcileri arasından olması esastır. Genel
Müdürlüğün görev alanıyla ilgili konularda çalışma programı olan ve bu
konularda ulusal veya uluslararası konferans, panel, seminer ve benzeri
toplantılar düzenlemiş olanlar öncelikle tercih edilebilir. Ancak 22/1/2004
tarihli ve 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile
İlişkilerine Dair Kanun kapsamında olan dernek ve vakıf temsilcileri Kurula üye
olarak seçilemezler.
(5) Sivil toplum kuruluşu,
yönetim kurulu başkanı veya kuruluşun karar organı tarafından yetkilendirilmiş
olan kişi tarafından temsil edilir.
MADDE 139 – (1) Öğretim
elemanları ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri başvuru tarihinin sona
ermesinden itibaren en fazla bir ay içinde belirlenerek Genel Müdürlüğün
internet sitesinden duyurulur.
(2) Öğretim elemanları ve sivil
toplum kuruluşlarının temsilcilerinden toplantıya katılamayacağını bildiren ya
da üyelikten çekilen asıl üyenin yerine yedek üye görevlendirilir.
(3) Mazeretsiz olarak üst üste
iki toplantıya katılmayan üyenin üyeliği kurul kararıyla düşürülür.
MADDE 140 – (1) Kurul,
başkan tarafından belirlenecek tarihlerde yılda iki kez olağan olarak toplanır.
Kurul, ayrıca başkanın çağrısı üzerine her zaman olağanüstü toplanabilir. Genel
Müdür, kurulun olağanüstü toplanmasına ilişkin başkana öneride bulunabilir.
(2) Kurul toplantıları, Genel
Müdürlükte veya Başkanın uygun göreceği yerde yapılır.
MADDE 141 – (1) Sekretarya
tarafından Genel Müdürün uygun görüşü alınarak oluşturulan toplantı gündemine
ilişkin taslak, toplantı tarihinden en az bir ay önce, varsa ekleri ile
birlikte üyelere gönderilir. Üyeler, gündeme alınmasını önerdikleri konuları,
toplantı tarihinden en geç iki hafta önce Genel Müdürlüğe iletir.
(2) Toplantı gündemi, son şekli
verilerek Genel Müdür tarafından Başkanın onayına sunularak belirlenir ve
üyelere bildirilir.
MADDE 142 – (1) Kurul, üye
tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve toplantıya katılanların oy çokluğu
ile karar alır. Oyların eşitliği halinde Başkanın kullandığı oy yönünde
çoğunluk sağlanmış sayılır.
(2) Kurul kararları, her karara
bir numara verilmek suretiyle toplantı salonunda yazılır, Başkan ve üyelerce
imzalanır. Kararların toplantıdan sonra yazılıp imzalanacağı durumlarda buna
ilişkin bir karar tutanağı düzenlenerek üyelerce imzalanır. Kararların tek
sayfadan fazla olması halinde diğer sayfalar da başlıklı karar kâğıtlarına
yazılarak kararların bittiği sayfanın sonu Başkan ve üyelerce imzalanır, diğer
sayfalar ise paraflanır. Kurul kararlarına ek oluşturacak plan, proje, harita
ve benzeri belgelerin olması halinde, bu belgelerin bir takımı sekretarya
tarafından paraflanarak karar dosyasında saklanır.
(3) Karşı oy kullanılan kararlar
karşı oy yazılarak imzalanır. Karşı oy gerekçeleri dosyasında saklanmak üzere
bir sonraki kurul toplantısına kadar sekretaryaya yazılı olarak teslim edilir.
(4) Kurulun tavsiye niteliğindeki
kararları, Genel Müdürlük ile kamu kurum ve kuruluşlarınca değerlendirilir.
MADDE 143 – (1) Kurulda
alınan kararlar, Genel Müdürlük tarafından üyelerin temsilcisi olduğu kurum ve
kuruluşlara yazılı olarak bildirilir.
MADDE 144 – (1) Kamu kurum
ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin kurul kararları doğrultusunda
yaptıkları çalışmaları ve sonuçlarını, bir sonraki toplantıya kadar Genel
Müdürlüğe resmi yollarla bildirir. Genel Müdürlük bu çalışmaları
değerlendirerek Başkanın bilgisine sunar.
MADDE 145 – (1) Komisyonun
sekretaryası ve destek hizmetleri, Genel Müdürlük tarafından sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uluslararası Koruma
Değerlendirme Komisyonu
MADDE 146 – (1)
Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu, Kanunun 115 inci maddesinin ikinci
fıkrasında belirlenen görevleri yapmak üzere, Genel Müdürlük temsilcisi
başkanlığında, Adalet ve Dışişleri Bakanlıklarınca görevlendirilen birer
temsilci ve bir göç uzmanından oluşur. Komisyona, Birleşmiş Milletler
Mülteciler Yüksek Komiserliği Türkiye Temsilciliği temsilcisi gözlemci olarak
katılmak üzere davet edilebilir.
MADDE 147 – (1) Komisyonun
başkanlığını yürütecek olan Genel Müdürlük temsilcisi ile komisyonda görev
alacak göç uzmanı veya göç uzmanı bulunmadığı takdirde yerine görevlendirilecek
göç uzman yardımcısı, iki yıl için asıl ve yedek olmak üzere Genel Müdür
tarafından görevlendirilir. Diğer üyeler ise en az bir yıl için asıl ve yedek
olmak üzere belirlenir. Komisyon başkan ve üyelerine görevleri süresince ek
görev verilmez.
(2) Genel Müdürlük, Adalet ve
Dışişleri Bakanlıklarından Kanunun 115 inci maddesinde belirtilen sürelerde
asıl ve yedek olarak görevlendirilecek temsilcilerin, bu alanda uzmanlığı
bulunan kişilerden olması yönünde talepte bulunabilir. Genel Müdürlüğün yazılı
bildirimi üzerine ilgili bakanlıklarca on beş gün içinde görevlendirme yapılır.
MADDE 148 – (1) Komisyon,
uluslararası koruma başvuru talepleri reddedilenlerin itiraz başvurularını değerlendirmek
üzere Komisyon Başkanının uygun göreceği tarihlerde toplanır.
(2) Komisyon, üyelerin eksiksiz
olarak katılımıyla toplanır ve salt çoğunlukla karar alır. Oyların eşitliği
halinde Komisyon Başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.
(3) Merkez ve taşra teşkilatında
komisyon oluşturulabilir. Taşrada oluşturulacak komisyonların kuruluş ve
çalışma usulleri Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(4) Kararlarda üyeler çekimser
kalamaz. Karşı oy kullanılan kararlar “karşı oy” yazılarak imzalanır. Karşı oy
gerekçeleri yazı ile belirtilerek dosyasında saklanmak üzere sekretaryaya
teslim edilir.
(5) Komisyon çalışmalarını, Genel
Müdürlük hizmet binasında; taşrada oluşturulacak komisyonlar ise il
müdürlüğünde veya komisyon tarafından uygun bulunan diğer yerlerde yürütür.
(6) Genel Müdürlüğün merkez
teşkilatında kurulan komisyonlar ihtiyaç duyulan illerde taşra komisyonu olarak
da görevlendirilebilir. Görevlendirme süresi en fazla on beş gündür. Komisyon
tarafından yapılan değerlendirmelerin tamamlanamaması durumunda bu süre bir
defaya mahsus olmak üzere on beş gün daha uzatılabilir.
MADDE 149 – (1) Komisyon
itirazları değerlendirirken aşağıdaki hususları da gözetir:
a) İdarenin vermiş olduğu kararı
usul ve esas yönünden inceler.
b) Genel Müdürlükten, Genel
Müdürlük temsilcisinden veya il müdürlüğünden bilgi talep edebilir.
c) İtiraz sahibiyle veya yasal
temsilcisiyle ya da avukatıyla doğrudan veya il müdürlüğü aracılığıyla
görüşebilir.
(2) Komisyon değerlendirmesinin
sonunda iki şekilde karar alır:
a) Başvuru sahibinin, itirazını
reddedebilir.
b) İdareden, vermiş olduğu kararı
usul veya esas yönünden gözden geçirmesini talep edebilir.
(3) Komisyon, kararını itirazın
kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde verir. Bu süre en
fazla beş gün daha uzatılabilir.
(4) Komisyonun kararı yabancıya
veya avukatına ya da yasal temsilcisine tebliğ edilir.
MADDE 150 – (1) Komisyonun
sekretaryası ve destek hizmetleri, Genel Müdürlük tarafından sağlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Düzensiz Göçle
Mücadele Koordinasyon Kurulu
MADDE 151 – (1) Düzensiz
Göçle Mücadele Koordinasyon Kurulu, Kanunun 116 ncı maddesinin üçüncü
fıkrasında belirlenen görevleri yapmak üzere, Bakanlık Müsteşarı veya
görevlendireceği müsteşar yardımcısı başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik ve Dışişleri bakanlıkları ile Millî İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığı, ilgili kolluk birimleri ve Genel Müdürlüğün daire
başkanı seviyesindeki temsilcilerinden oluşur.
(2) Koordinasyon Kurulunda üye
olarak bulunacak bakanlık ve kurum temsilcileri de en az daire başkanı ve dengi
seviyesindeki kişiler arasından görevlendirilir. Genel Müdürlüğün yazılı
bildirimi üzerine ilgili bakanlıklar ve kurumlarca on beş gün içinde
görevlendirme yapılır.
(3) Koordinasyon Kurulunda
temsilci görevlendirecek kolluk birimleri Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet
Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Gümrükler Muhafaza Genel
Müdürlüğüdür.
(4) Koordinasyon Kurulu toplantılarına,
kurul başkanının uygun görmesi halinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının
merkez ve taşra birimleri, sivil toplum kuruluşları, uluslararası kuruluş
temsilcileri ile konuyla ilgili uzmanlar çağrılabilir.
MADDE 152 – (1)
Koordinasyon Kurulu, Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez olağan
olarak toplanır. Kurul, ayrıca koordinasyon kurulu başkanının çağrısı üzerine
her zaman olağanüstü toplanabilir. Genel Müdür, kurulun olağanüstü toplanmasına
ilişkin koordinasyon Kurulu başkanına öneride bulunabilir.
(2) Koordinasyon Kurulu
toplantıları, Genel Müdürlük yerleşkesinde veya Kurul Başkanının uygun göreceği
ve üyelere önceden yazılı olarak bildirilecek farklı bir yerde yapılır.
MADDE 153 – (1) Kurul
Başkanının uygun görüşü alınarak oluşturulan toplantı gündemine ilişkin taslak,
Genel Müdürlük tarafından toplantı tarihinden en az bir ay önce, varsa ekleri
ile birlikte kurul üyelerine gönderilir. Kurul üyeleri gündeme alınmasını
önerdikleri konuları, toplantı tarihinden en geç bir hafta önce Genel Müdürlüğe
bildirirler.
(2) Toplantı gündemi, son şekli
verilerek Genel Müdür tarafından Başkanın onayına sunularak belirlenir ve
üyelere bildirilir.
MADDE 154 – (1) Kurul, üye
tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve toplantıya katılanların oy
çokluğuyla karar alır. Oyların eşitliği halinde Kurul Başkanının kullandığı oy
yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.
(2) Kurul kararlarının; her
karara bir numara verilmek suretiyle toplantı salonunda yazılması, başkan ve
üyelerce imzalanması esastır. Kararların toplantıdan sonra yazılıp imzalanacağı
durumlarda buna ilişkin bir karar tutanağı düzenlenerek üyelerce imzalanır.
Kararların tek sayfadan fazla olması halinde diğer sayfalar da başlıklı karar
kâğıtlarına yazılarak kararların bittiği sayfanın sonu başkan ve üyelerce
imzalanır, diğer sayfalar ise paraflanır. Kurul kararlarına ek oluşturacak
plan, proje, harita ve benzeri belgelerin olması halinde, bu belgelerin bir
takımı sekretarya tarafından paraflanarak karar dosyasında saklanır.
(3) Karşı oy kullanılan kararlar
“karşı oy” yazılarak imzalanır. Karşı oy kullananlar ayrıca gerekçelerini
yazılı olarak dosyasında saklanmak üzere sekretaryaya teslim eder.
MADDE 155 – (1) Kurulda
alınan kararlar, Genel Müdürlükçe kurul üyeleri ile ilgili kurum ve
kuruluşlarına yazılı olarak bildirilir ve gizlilik kararı yoksa Genel Müdürlük
internet sitesinden duyurulur.
MADDE 156 – (1) Kamu kurum
ve kuruluşları Kurul kararları doğrultusunda yaptıkları çalışmaları, ilk
toplantı tarihinden itibaren üçer aylık dönemler halinde izleme raporu
düzenleyerek Genel Müdürlüğe bildirir. Genel Müdürlük bu raporları
değerlendirerek sonuçlarını bir ay içerisinde Kurul Başkanının bilgisine sunar.
MADDE 157 – (1) Komisyonun
sekretaryası ve destek hizmetleri, Genel Müdürlük tarafından sağlanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Geçici Komisyonlar
MADDE 158 – (1) Geçici
komisyonlar, Genel Müdürlüğün görev alanına giren konularda, kamu kurum ve
kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, uluslararası kuruluşların temsilcileri
ve konuyla ilgili uzmanların katılımıyla Genel Müdürün teklifi üzerine Bakanın
onayıyla kurulur.
(2) Geçici komisyonların oluşum
şekli, çalışma süresi, komisyonlarda üye olarak görev alacakların sayısı,
nitelikleri, uzmanlık alanları, seçimi ve görevlendirilmesi; çalışma yapılacak
konuların özellikleri göz önünde bulundurularak Genel Müdürlük tarafından
belirlenir.
MADDE 159 – (1) İlk
toplantıda, komisyonun çalışma, karar alma usul ve esasları yönünde tabi
olacağı ilke ve kurallar tespit edilerek Genel Müdürün onayına sunulur.
(2) Geçici komisyonların olağan
ve olağanüstü toplantıları ise Komisyon Başkanının teklifi üzerine Genel Müdür
tarafından uygun görülecek yer ve zamanda gerçekleştirilir.
(3) Geçici komisyonların
başkanlığı, Genel Müdürlük temsilcisi tarafından yürütülür.
(4) Komisyon, kararlarını salt
çoğunlukla alır. Oyların eşitliği halinde Kurul Başkanının kullandığı oy
yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.
(5) Karşı oy kullanılan kararlar
“karşı oy” yazılarak imzalanır. Karşı oy gerekçeleri ayrıca sahiplerince yazı
ile belirtilerek dosyasında saklanmak üzere sekretaryaya teslim edilir.
(6) Komisyonların toplantıları,
Genel Müdürlükte veya Komisyon Başkanının uygun göreceği yerde yapılır.
MADDE 160 – (1)
Komisyonların sekretaryası ve destek hizmetleri, komisyonun kurulma amacına ve
çalışma alanına bağlı olarak, Genel Müdürlüğün ilgili daire başkanlığı
tarafından sağlanır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
MADDE 161 – (1) 29/4/1983
tarihli ve 18032 sayılı Mülteci Misafirhaneleri Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Yurt
dışından yapılması gereken ikamet izni başvuruları konsolosluklardan alınmaya
başlanıncaya kadar valiliklerce alınmaya devam edilir.
(2) 11/4/2014 tarihinden önce
alınan ikamet tezkerelerinin Kanunda düzenlenen ikamet izni türlerinden
hangisine karşılık geldiği Genel Müdürlükçe belirlenir.
(3) İkamet izni başvuruları
konsolosluklardan alınmaya başlanıncaya kadar 10 uncu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen her yüz seksen günde doksan gün kalış süresini tamamlayan
yabancıların, vize alarak sınır kapılarına gelmeleri durumunda, en geç on gün
içerisinde ikamet izni başvurusunda bulunmayı kabul etmeleri kaydıyla ülkeye
girişlerine izin verilir.
(4) Üçüncü fıkra kapsamındaki on
günlük süre içinde ikamet izni başvurusunda bulunmayan yabancılar hakkında
giriş yaptıkları tarih ile çıkış yapacakları tarih aralığındaki süre vize
ihlali süresi olarak kabul edilir ve Kanunun sınır dışı etmeye ilişkin
hükümleri kapsamında işlem yapılır. Bu yabancılardan ihlal ettikleri süreye
karşılık gelen harç miktarı ülkeye giriş tarihinden itibaren hesaplanarak
alınır.
(5) On gün içinde ikamet iznine
başvurmadan ülkeden çıkış yapmak için kendiliğinden kapıya gelenler hakkında ise
giriş yaptıkları tarih ile çıkış yapacakları tarih aralığındaki süre vize
ihlali süresi olarak kabul edilir. Bu yabancılardan ihlal ettikleri süreye
karşılık gelen harç miktarı ülkeye giriş tarihinden itibaren hesaplanarak
alınır.
GEÇİCİ MADDE 2 – (1)
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanunun 10 uncu maddesine göre çalışma izni muafiyet teyit belgesi
verilmeye başlanıncaya kadar, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesinde sayılan ve dış temsilciliklerden
amaçlarına uygun vize alarak gelen yabancılar vize süreleri yeterliyse doksan
güne kadar ikamet izni almakla yükümlü tutulmazlar. Bu sürenin sonunda Kanunun
32 nci maddesine göre kendilerine tanınan çalışma hakkından uzun olmamak
kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilir.
(2) Amacına uygun vize almadan
Türkiye’ye gelmiş olup da Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesi kapsamında olduğu anlaşılan
yabancılara, talep ettiklerinde vizeyle ya da vize muafiyetiyle gelmiş olma
durumları gözetilmeksizin giriş vizesi harcı alınarak kısa dönem ikamet izni
verilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkra
kapsamında olanlardan kısa dönem ikamet izninde talep edilen belgelere ek
olarak, ilgili kurumlardan Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesinde sayılan kişilerden olduğunu
ispatlayan belgeler istenir.
(4) Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 10 uncu
maddesine göre çalışma izni muafiyet teyit belgesi verilmeye başlanıncaya
kadar, Türkiye’de herhangi bir amaçla alınmış geçerli ikamet iznine sahip
yabancılardan, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin
55 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki tur operatörü
temsilcileri, yabancının durumunu gösteren bir belgeyle çalışabilirler. Bu
belgenin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenip valilikler
tarafından düzenlenir. Bu işlemler sırasında aşağıdaki hususlar göz önünde
bulundurulur:
a) Belgenin geçerlilik süresi
ikamet izninin geçerlilik süresiyle sınırlıdır.
b) İkamet izni uzatma
başvurusunda kendisine verilen müracaat belgesini ibraz edenlere de tur
operatörü olarak çalışabilmesini sağlayacak belge düzenlenebilir.
c) Alındığı tarihten itibaren bir
yıl geçmemiş tur operatörü vizesi bulunanlara düzenlenecek belge ücretsiz
olarak verilir.
ç) Geriye doğru bir yıl içinde
tur operatörü vizesi almamış tur operatörü temsilcilerine belge giriş vizesi
harcı alınarak verilir.
GEÇİCİ MADDE 3 – (1)
Yabancıların fotoğraf ve parmak izi kayıtlarının alınması için gerekli donanım,
alt yapı ile bunların kaydedileceği sistemler oluşturuluncaya kadar mevcut alt
yapı, donanım ve sistemlerin kullanılabilmesine ilişkin hususlar Emniyet Genel
Müdürlüğü ile Genel Müdürlük arasında ayrıca belirlenir.
(2) Kanun kapsamındaki
yabancıların parmak izleri Genel Müdürlüğün parmak izi veri tabanı
oluşturuluncaya kadar kolluk tarafından alınmaya devam edilir. Genel Müdürlüğün
veri tabanı oluşturulduğunda gerekli koordinasyon sağlanarak bu kayıtların veri
aktarımı yapılır.
MADDE 162 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 163 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin
Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
17/3/2016
29656
Yönetmelikte
Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
30/7/2019
30847
2.
13/8/2022
31922