Yönetmelik · No: 34473
Resmî kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=34473&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
SERBEST BÖLGELER
UYGULAMA YÖNETMELİĞİ(*)
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki
Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar
Madde 1- (Değişik:
RG-17/08/2002-24849)
Bu Yönetmeliğin
amacı; Serbest Bölgelerin kurulması, yönetilmesi, işletilmesi ve 3218 sayılı
Kanunun 7’nci maddesi ile oluşturulan Özel Hesabı'ın tahsilat ve harcama
esasları ile bu Özel Hesaba ilişkin diğer hususları düzenlemektir.
Madde
2-(Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bu Yönetmelik,
a) Serbest Bölgelerin
yönetilmesi ve işletilmesine dair hususları,
b) Serbest Bölgeler
ile ilgili faaliyetlerin tabi olacağı esasları,
c) Faaliyet
Ruhsatının verilmesi veya iptali ile kullanıcıların sınai ve ticari
kayıtlarının tutulmasını,
d) Serbest bölgelere
giriş, çıkış ve serbest bölgede ikamet ile ilgili hususları,
e) Serbest
bölgelerdeki çalışma esaslarını,
f) Özel hesaba
yapılacak ödemeler ve gelirlerin tahsilatının tabi olacağı esasları
g) Serbest
Bölgelerdeki yapı ve tesislerin teşkiline ilişkin esasları,
h) Serbest Bölge
Müdürlüklerinin çalışma usul ve esaslarını,
i) 3218 sayılı
Serbest Bölgeler Kanununun Yönetmelik ile düzenlenmesini öngördüğü diğer
hususları,
kapsar.
Bu Yönetmelikte yer
alan hususlara ilişkin tebliğ ve genelgeler çıkarmaya, Yönetmelik metninde sözü
edilen izinleri ve talimatları vermeye, özel ve zorunlu durumları inceleyip
sonuçlandırmaya, gerekli görülecek önlemleri almaya ve bilgisayar veri işleme
tekniği yoluyla elektronik ortamda yapılan işlemlerde ortaya çıkabilecek teknik
düzeydeki aksaklıklar nedeniyle uygulamada yaşanabilecek sorunları gidermeye (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık yetkilidir.
Madde 3 – (Başlığı
ile Birlikte Değişik:RG-25/4/2020-31109)
Bu Yönetmelik,
6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 7 nci, (Ek
ibare:RG-1/9/2023-32296) 9 uncu, 10 uncu, 13 üncü, ek 1
inci (Ek ibare:RG-9/2/2023-32099) ,
ek 5 inci ve geçici 5 inci maddeleri ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 450 nci ve 508 inci maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Madde 4 – (Başlığı ile
Birlikte Değişik:RG-25/4/2020-31109)
Bu Yönetmelikte
geçen;
a) Açık Alan Kullanma
Belgesi: Serbest Bölgede sınırlı süreli açık alan kullanımına izin verme
belgesini,
b) Araç Giriş Kartı:
Bölge Müdürlüğünün uygun görüşüne istinaden işletici veya B.K.İ. tarafından,
bölgede faaliyet gösteren Kullanıcılar ile Giriş İzin Belgesi veya Görev Kartı
olanlar için düzenlenen kartı,
c) Bağımsız Denetim
Kuruluşu: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından
bağımsız denetim yapmakla yetkilendirilen, ortakları yeminli mali müşavirlik ya
da serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış meslek mensuplarından
oluşan sermaye şirketlerini,
ç) Bakan: Ticaret
Bakanını,
d) Bakanlık: Ticaret
Bakanlığını,
e) Bölge:
Cumhurbaşkanı Kararı ile yer ve sınırları belirlenen Serbest Bölgeyi,
f) Bölge Kurucu ve
İşleticisi (B.K.İ.): Yeni bir serbest bölge kurulması için gerekli olan
yatırımları ya da mevcut bir serbest bölgenin altyapısının yenilenmesi,
iyileştirilmesi veya bölgede ihtiyaç duyulan yeni yatırımları, Bakanlık ile
akdedilecek sözleşmelerle belirlenecek yatırım taahhütleri kapsamında yapmak ve
bu bölgeyi işletmek üzere Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen kamu kurum ve
kuruluşu, yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişilerini,
g) Bölge Müdürlüğü:
Serbest bölge müdürlüklerini,
ğ) Döviz: Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası'nca alım-satım konusu yapılan, efektif dâhil yabancı
paralar ile ödemeyi sağlayan her nevi hesap, belge ve vasıtaları,
h) Faaliyet Ruhsatı:
Serbest Bölgede faaliyette bulunma ruhsatını,
ı) Finansal Raporlama
Çerçevesi: Başvuru sahibinin, 26/3/2018 tarihli ve 2018/11597 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin
Belirlenmesine Dair Kararı uyarınca bağımsız denetime tabi olması durumunda;
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu düzenlemelerine göre
uyguladığı Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını (TFRS) veya Büyük ve Orta
Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardını (BOBİ FRS), bunlar dışında
kalan ve isteğe bağlı olarak TFRS veya BOBİ FRS uygulamayan başvuru sahipleri
için ise ilgili mevzuatında belirlenen hususları,
i) (Değişik:RG-9/2/2023-32099) Genel Müdür: Serbest
Bölgeler Genel Müdürünü,
j) (Değişik:RG-9/2/2023-32099) Genel Müdürlük:
Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünü,
k) Giriş İzin
Belgesi: Faaliyet Ruhsatı ve Depo Kullanma Belgesi alan gerçek veya tüzel
kişiler ve bunların temsilcisi, görevlisi ve işçileri ile bölgede her türlü iş
veya işlemlerini yürüten kişiler için düzenlenen belgeyi,
l) Görev Kartı: Bölge
Müdürlüğü ile diğer kamu kurumu birimlerinde ve işletici veya B.K.İ. nezdinde
çalışan görevliler için düzenlenen belgeyi,
m) İşletici: Serbest
Bölgeyi işleten kamu kurum ve kuruluşunu, yerli ve yabancı gerçek veya tüzel
kişileri,
n) Kanun: 6/6/1985
tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununu,
o) Kullanıcı:
Faaliyet Ruhsatı alan ve Serbest Bölgede belli bir işyeri bulunan gerçek veya
tüzel kişiyi,
ö) Özel Hesap:
Serbest Bölge gelirlerinin toplandığı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
nezdinde açılan özel hesabı,
p) Özel İzin Belgesi:
Serbest Bölgeye iş görüşmesi, ziyaret ve benzerleri gibi kısa süreli,
süreklilik arz etmeyen girişler için verilen belgeyi,
r) Tarife: Serbest
Bölgede faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilere verilen yer ve hizmet
ücretlerini gösterir tarifeyi,
s) Ziyaretçi Araç
Giriş Kartı: Süreklilik arz etmeyen günlük araç giriş ve çıkışlarında
kullanılan, Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen kartı,
ifade eder.
Serbest Bölgeler
MADDE 4/A – (Ek:RG-22/4/2010-27560)
Serbest Bölgeler
Koordinasyon Kurulu; Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel
Müdürlüğünden sorumlu Müsteşar Yardımcısının başkanlığında, Serbest Bölgeler
Genel Müdürü, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı, Gümrük
Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürü, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü, Tasfiye
İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürü, Denizcilik Müsteşarlığı Deniz
Ulaştırması Genel Müdürü, Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürü, Deniz Ticareti
Genel Müdürü, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Temsilcisi, Türkiye
Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Başkan Yardımcısı, Türkiye İhracatçılar
Meclisi Başkan Vekili ile TOBB Türkiye Serbest Bölgeleri Sektör Meclisi
Başkanından oluşur.
Kurul, Başkanın
daveti ile yılda en az bir defa toplanır. Gerektiğinde ilgili diğer kurum ve
kuruluşlardan da katılımcı davet edilir. Kurulun sekreteryasını Genel Müdürlük
yapar.
Kurul; genel olarak
bölgelerde yapılan faaliyetleri değerlendirir, bölgelerin geliştirilmesine ve
sorunların çözümüne ilişkin stratejileri belirler ve önerilerde bulunur. Buna
ilişkin kararlar toplantı tutanağı haline getirilerek kurul üyelerinin imzasına
açılır ve Genel Müdürlüğe iletilir
(Değişik
başlık:RG-22/4/2010-27560)
İKİNCİ KISIM
SERBEST BÖLGELER
KOORDİNASYON KURULU, BÖLGE
MÜDÜRLÜKLERİ VE
BÖLGELERİN DÜZENLENMESİ”
(Değişik
başlık:RG-22/4/2010-27560)
BİRİNCİ BÖLÜM
Serbest Bölgeler
Koordinasyon Kurulu, Bölge Müdürlükleri, Bölgelerin Sınırları,
Alt ve Üstyapı
Tesisleri ve Bunların Korunması
Serbest Bölge Müdürlüklerinin
Madde 5 — (Başlığıyla
birlikte değişik: RG-03/05/2005-25804)
(Değişik
fıkra:RG-25/4/2020-31109) Serbest bölge müdürlükleri, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 465 inci maddesi uyarınca doğrudan Bakanlığa bağlıdır.
Serbest Bölge
Müdürlüklerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Bölge arazisinin
kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla
ilgili bütün ruhsatları vermek,
b) Serbest Bölge
gelirlerinin özel hesaba yatırılmasını temin etmek, bu amaçla bankalar nezdinde
hesaplar açmak ve buna ilişkin diğer işlemleri gerçekleştirmek,
c) Bölgede gümrük,
güvenlik, çalışma, sosyal güvenlik, liman, haberleşme ve sağlık hizmetleri gibi
konularda kamuyu ilgilendiren görevlerin yerine getirilmesi için koordinasyonu
temin etmek,
d) İşletici veya
Bölge Kurucu-İşleticisi ile akdedilen işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmesi ile İşletici veya Bölge Kurucu-İşleticisi ve kullanıcılar, kamu ve
özel kuruluşlar arasında yapılan sözleşmelerin hükümleri uyarınca yürütülen
işleri gözetmek ve denetlemek,
e) İşletici veya
Bölge Kurucu-İşleticisi tarafından hazırlanan hizmet, kira ve/veya satış
tarifelerinin düzenlenmesini temin etmek,
f) Giriş izin
belgeleri ile özel izin belgelerini vermek,
g) Faaliyet ruhsatı
müracaatı uygun görülen kişilerin yapmış olduğu kira ve satış sözleşmelerini
onaylamak,
h) Bölge faaliyetlerini
değerlendirmek ve yıl içindeki faaliyetlerin sonuçlarını yıllık faaliyet ve
hesap raporlarını özel hesap gelirlerini gösterir tablolar hazırlayarak ekleri
ile beraber gerekli açıklamaları yaparak Genel Müdürlüğe bildirmek,
i) Faaliyet ruhsatı
iptal edilen veya süresi sona eren firmaların iş yerlerinde bulunan demirbaş ve
ticari emtianın Yönetmelikle belirlenen sürede bölge dışına çıkarılmasını
sağlamak,
j) Yönetmelikle
belirlenen diğer görevleri yerine getirmektir.
Bölge Müdürü,
Yönetmelikte belirtilen görevlerin yerine getirilmesi ve işlemlerin mevzuata
uygun olarak yürütülmesi için gerekli her türlü tedbiri alır. Bu görevlerin
yerine getirilmesiyle ilgili her türlü gözetim, denetim ve uygulamadan
sorumludur.
Madde 6- (Değişik fıkra:RG-9/2/2023-32099) Bölgenin
sınırları, bölgenin kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararında belirtilen
sınırlardır.
Bölge ve Bölge
dışındaki liman rıhtımlarına yanaşarak veya deniz yoluyla lash ve limbo yapmak
suretiyle Bölgeye mal getiren ve götüren gemilerin ve deniz araçlarının, Liman
Başkanlığı ve/veya Liman İşletme Müdürlüğünce belirlenen rıhtım veya yerlerde
işgal ettikleri deniz alanları ile bu yerlerden malların Bölgeye getirilip
götürülmesi için takip edilen yol, gümrük işlemlerinin yapılması açısından,
Gümrük İdaresinin gözetiminde olması şartıyla serbest bölge kabul edilir.
Madde 7-(Değişik:
RG-17/08/2002-24849)
Bölgede drenaj,
kanalizasyon, arıtma tesisi, yol, su, elektrik, haberleşme tesisleri gibi
altyapı tesisleriyle Bölge sınırları, kantar, kaçak eşya ambarı, giriş-çıkış
kapıları ve sair bina ve tesisler, ilgili yatırımcı bakanlıklarca inşa
ettirilebileceği gibi, İşletici veya B.K.İ.'ne de yaptırılabilir.
Kamuya ait liman,
havaalanı ve sair tesisler dahilinde serbest bölge kurulması halinde altyapı
için gerekli iş ve işlemler, Genel Müdürlük tarafından, ilgili kurum ve
kuruluşlarla da gerekli koordinasyon sağlanarak ve uygun görüşleri alınarak,
ihtiyaç duyulan yapı ve tesisler hizmete hazır hale getirilir.
Bölgenin B.K.İ.
tarafından kurulup ve işletilmesi halinde B.K.İ., (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık ile akdettiği "Kuruluş
ve İşletme Sözleşmesi"nde belirlenen şartlar çerçevesinde; Bölge için
tahsis edilen arazide faaliyetlerin yürütülmesi için çalışma üniteleri ve diğer
kapalı işyeri inşaatını ve Bölgedeki altyapı ile bu altyapının Bölge dışındaki
altyapıyla bütünleşmesini sağlayacak inşaatları faaliyet ruhsatının
verilmesinden itibaren sözleşmesinde belirtilen süre içinde tamamlamakla,
Bölgeyi yurtiçinde ve yurtdışında tanıtmakla, işyeri talebinde bulunan
müteşebbislere kapalı işyerlerini kiralamakla, Bölge özel arazi üzerinde
kurulduğu takdirde talep halinde satmakla, satılan açık arazilerin altyapısını
arazi bedelleri tahsil olununcaya kadar inşa etmekle, arazilerde Kullanıcı
binalarının yaptırılmasını takip etmekle ve Bölgenin kuruluş ve işletmesi ile
ilgili diğer işleri tamamlamakla, yükümlüdür.
Madde 8- (Değişik:
RG-27/03/2001-24355)
Bölge için tahsis
edilen Hazineye veya mülkiyeti bir kamu kuruluşuna ait arazi Genel Müdürlük
tarafından üzerine üst yapı yapılmak üzere İşletici veya B.K.İ.’ne bir sözleşme
ile tamamen veya kısmen kiralanabileceği gibi, faaliyet ruhsatı verilmesi uygun
bulunan gerçek veya tüzel kişilere de bir sözleşme ile kiralanabilir.
Bölgedeki bina ve
tesisler; işletici veya B.K.İ.’nin yanında, kullanıcılar tarafından da
yaptırılabilir. Söz konusu bina ve tesisler diğer kullanıcılara kiraya
verilebilir, devredilebilir veya mülkiyeti B.K.İ. ya da kullanıcılara ait olması
durumunda satılabilir.
(Ek
fıkra:RG-25/4/2020-31109) 25 inci maddenin (b) bendi hükmü saklı kalmak kaydıyla,
işletici veya B.K.İ., sahibi bulunduğu faaliyet ruhsatları kapsamında kullanmak
üzere, Hazineye ait arazi, bina veya tesisleri Bölge Müdürlüğünden
kiralayabilir. Hazineye ait arazi, bina veya tesislerin işletici veya B.K.İ.
tarafından kiralanması ve uygulanacak tarifeye ilişkin hususlar işletme veya
kuruluş ve işletme sözleşmelerinde ayrıca düzenlenir.
(Değişik
fıkra:RG-22/4/2010-27560) İnşaat aşamasındaki tüm onay ve denetim işleri Bölge
Müdürlüğü tarafından yapılır. Söz konusu onay ve kontrollük hizmetleri Bölge
Müdürlüğünce İşletici veya B.K.İ.’ye de yaptırılabilir. Ancak, özellik arz eden
tesislerin inşaat projeleri Genel Müdürlüğün uygun görüşüne istinaden Bölge
Müdürlüğünce onaylanır.
Faaliyet ruhsatı
verilmesi uygun görülenler, İşletici veya B.K.İ. ile kira veya satış sözleşmesi
yaparlar, Bölge Müdürlüğünce onaylanan bu sözleşmeyi müteakiben Genel
Müdürlükçe faaliyet ruhsatı düzenlendikten sonra, bölgede yatırım faaliyetine
başlayabilirler. Bina veya tesis yaptıracak kullanıcılar, projelerini
hazırlayıp üst yapı taahhütlerini yerine getirdikten sonra “İskan Ruhsatı”
almak üzere Bölge Müdürlüğüne başvururlar. İskan ruhsatının verilmesiyle yatırım
aşaması tamamlanarak işletme dönemine geçilmiş olur.
Faaliyet ruhsatı
müracaat formunda belirtilen proje ve inşaatın, belirtilen süreler içerisinde
tamamlanması gerekir. Bu süreler faaliyet ruhsatında belirtilen işletme
süresine ilave edilir. Ancak, proje ve inşaatın kabul edilebilir zorunlu
nedenlerle süresi içerisinde tamamlanamaması halinde 54 üncü madde
hükmüne istinaden ek süre verilebilir. Ek süreler faaliyet ruhsatı süresine
ilave edilmez.
Kullanıcılar,
kiralanan veya satın alınan arazide inşa edilecek bina veya tesisin inşaatı
tamamlanmadan (iskan ruhsatı almadan) Bölge Müdürlüğünden “Geçici İskan
Ruhsatı” alarak binalarında veya kiraladıkları bir başka işyerinde ticari
faaliyete başlayabilirler. Bu takdirde geçici iskan ruhsatı aldıkları veya kapalı
alan kiraladıkları tarihte işletme dönemi başlamış kabul edilir.
Açık alan kiralanarak
yapılan üst yapılar ilk kullanıcıya tanınan faaliyet ruhsatı süresini aşmamak
kaydıyla Genel Müdürlüğün uygun göreceği diğer bir kullanıcıya devredilebilir.
(Değişik
dokuzuncu fıkra:RG-9/2/2023-32099) Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde
İşletici, B.K.İ. ve kullanıcılar tarafından inşa ettirilen bina ve tesisler,
Faaliyet Ruhsatı süresinin sona ermesi veya Faaliyet Ruhsatının iptali halinde
başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal eder. Aynı üstyapıda
birden fazla Faaliyet Ruhsatı ile faaliyet gösterilmesi halinde Hazineye
intikal, üstyapının bağlı olduğu Faaliyet Ruhsatının süresinin sona ermesi veya
iptali ile gerçekleşir. Hazineye intikal eden bina ve tesisler Bakanlığın
tasarrufuna geçer. Söz konusu bina ve tesislerin kullanılır halde devredilmesi
esastır. İşletici/B.K.İ. ile Bölge Müdürlüğü bu hususta gerekli tedbirleri
birlikte alırlar.
(Ek
fıkra:RG-25/4/2020-31109) Kullanıcılar, Hazineye intikal eden üstyapıları ruhsat
süresince toplu bir bedel karşılığında kullanabilir. Buna ilişkin usul ve
esaslar ile bölgedeki üstyapıların, yenisi yapılmak üzere yıkılmasına ilişkin
usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir ve Bakanlığın internet sitesinde
yayımlanır.
(Ek
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Kanun hükümleri uyarınca, serbest bölgelerde faaliyette
bulunan yatırımcı kullanıcılar lehine, serbest bölge sınırları içerisinde
bulunan Hazinenin özel mülkiyetindeki arazi, arsa ve binalar üzerinde 49 yıla
kadar irtifak hakkı tesis edilmesi ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki
yerler üzerinde ise aynı süre ile kullanma izni verilmesi mümkündür. Bu
işlemlere ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ile (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık tarafından ortaklaşa hazırlanacak
ve (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlıkça
çıkarılacak tebliğ ile belirlenir.
(Ek fıkra:
RG-26/01/2007-26415)
Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde, hazine arazisi kiralamak suretiyle
üzerine üst yapı tesis eden kullanıcılara, 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz
Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanuna göre satış yapılabilir.
(Ek fıkra: RG-26/01/2007-26415) Arazisi Hazineye ait
serbest bölgelerde satın almış olduğu arazide yaptırdığı iş yerinde faaliyette
bulunan kullanıcılar, faaliyet ruhsat sürelerinin bitiminde yeni bir faaliyet
ruhsatı alabilirler. Bu kullanıcılar, faaliyetlerine son vermeleri veya
faaliyet ruhsatlarının (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlıkça
iptal edilmesi halinde arazileri ile üzerindeki bina ve tesislerini Genel
Müdürlüğün uygun göreceği diğer gerçek veya tüzel kişilere satabilirler.
Arazisi özel mülkiyete
ait serbest bölgelerde, kiraladığı arazi üzerinde bina ve tesis yaptıran
kullanıcıların faaliyet ruhsat sürelerinin bitiminde, arazi kira sözleşmesinde
üst yapıların devri için belirtilen süreyi aşmamak kaydıyla adlarına yeni bir
ruhsat düzenlenebilir. Kira sözleşmesinde belirtilen bu sürenin sona ermesi
halinde inşa ettirilen bina ve tesisler B.K.İ.’ye intikal eder. Bu
kullanıcılar, faaliyet ruhsatı süresi içinde faaliyetlerine son vermeleri veya
faaliyet ruhsatlarının iptali halinde bina ve tesislerinin kullanım hakkını
sözleşme süresi sonuna kadar Genel Müdürlüğün uygun göreceği bir gerçek veya
tüzel kişiye devredebilirler. Aksi takdirde, bina ve tesisler B.K.İ.’ye intikal
eder.
Arazisi özel
mülkiyete ait serbest bölgelerde satın aldığı arazide yaptırdığı işyerinde
faaliyette bulunan kullanıcılar, faaliyet ruhsat sürelerinin bitiminde yeni bir
faaliyet ruhsatı alabilirler. Bu kullanıcılar, faaliyetlerine son verilmesi
veya faaliyet ruhsatlarının iptal edilmesi halinde arazileri ile üzerindeki bina
ve tesislerini Genel Müdürlüğün uygun göreceği diğer bir gerçek veya tüzel
kişiye satabilirler.
(Değişik
cümle:RG-25/4/2020-31109) Bölgede inşa edilecek üstyapıların tabi olacağı yapı ve
inşa esasları ile bölge arazisinin kullanımına ilişkin mekânsal yönetim
planları her bölge için Genel Müdürlükçe belirlenir.Bölge faaliyete geçmeden
önce inşa edilecek üst yapılara ilişkin projeler Genel Müdürlükçe onaylanır.
Yapı ve Tesislerin
Madde 9- Bölge Müdürleri,
Bölgenin alt ve üstyapı tesisleri ile sınırlarının korunması ve değişikliklerin
devamlı gözetim ve denetimi altında yapılmasını ve teslim alınmasını sağlamakla
yükümlüdürler. Kullanıcıların tasarrufta bulundukları yer ve tesislerin
kullanılır halde geri teslim edilmesi ve gerekiyorsa eski durumuna
getirilmeleri maksadıyla Bölge Müdürlüğü tarafından belirlenecek olan
tazminatın tahsili için İşletici veya B.K.İ. ile Bölge Müdürlüğü gerekli
tedbirleri birlikte alırlar.
(Değişik
başlık:RG-22/4/2010-27560)
İKİNCİ BÖLÜM
Faaliyet Konuları,
Faaliyet Ruhsatı, Sınai ve Ticari Kayıtlar,
Bölgeye Giriş ve
Çıkışlar
Bölgelerdeki Faaliyet
Madde 10- Serbest Bölgelerde,
Yüksek Planlama Kurulu'nca (Y.P.K.) uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve
hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir.
Faaliyet Ruhsatının
Madde 11-
(Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bölgede faaliyette
bulunmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, “Faaliyet Ruhsatı” almak için
“Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu”nu Bölge Müdürlüğüne doğrudan teslim
edebilecekleri gibi taahhütlü olarak posta yoluyla da gönderebilir. “Faaliyet
Ruhsatı Müracaat Formu”nun doldurulup yukarıda belirtilen şekilde verilmesi ve
Faaliyet Ruhsatı müracaat ücretinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
nezdindeki Serbest Bölgeler Özel Hesabına yatırılmasıyla müracaat yapılmış
olur.
Bölge Müdürlüğü;
İşletici veya B.K.İ.’nin görüşünü aldıktan sonra, “Faaliyet Ruhsatı Müracaat
Formu”nu kendi görüşüyle birlikte Genel Müdürlüğe intikal ettirir.
Genel Müdürlükçe
müracaatın değerlendirilmesi sonucunda “Faaliyet Ruhsatı” verilmesi uygun
görülenlere, bu durum yazılı olarak bildirilir ve faaliyetini sürdüreceği
işyerinin teminine yönelik olarak yapılacak sözleşmenin bir örneği ile gerekli
diğer belgeleri Genel Müdürlüğe iletmesi için 30 günlük süre tanınır. Söz
konusu belgelerin intikalini müteakip Genel Müdürlükçe “Faaliyet Ruhsatı”
düzenlenir. Belgelerin süresi içerisinde gönderilmemesi halinde “Faaliyet
Ruhsatı” alma hakkı kaybedilir, dosya işlemden kaldırılır ve müracaat ücreti
Özel Hesaba irat kaydedilir.
Müracaatın
değerlendirilmesi sonucunda “Faaliyet Ruhsatı” verilmesi uygun bulunmayanlara
bu durum yazılı olarak bildirilir ve yatırılan müracaat ücreti iade edilir.
Müracaat değerlendirme kriterleri, süre ve
ücretlere dair hususlar da dahil olmak üzere, “Faaliyet Ruhsatı” ve diğer izin
belgelerine ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak
tebliğ/genelgelerle düzenlenir.
MADDE 12 – (Başlığı
ile birlikte değişik:RG-22/4/2010-27560)
Kendilerine “Faaliyet Ruhsatı” verilen gerçek
veya tüzel kişiler, faaliyete başlamadan önce, Bölge Müdürlüğü tarafından Firma
Bilgileri Kayıt Defterine kaydedilir. Yapılan kayıtta, ruhsatta bulunan
bilgiler ile ilgilinin icra edeceği mesleki ve ticari faaliyet dalı aynen
işlenir ve ilgiliye bir firma kayıt numarası verilir. Kullanıcı, mesleki veya
ticari faaliyetinde herhangi bir değişiklik olduğunda, bu durumu Bölge
Müdürlüğüne bildirmek ve bu tür değişiklikleri Firma Bilgileri Kayıt Defterine
işletmek zorundadır.
Birinci fıkrada düzenlenen kayıt işlemleri
bilgisayar veri işleme tekniği yoluyla da yapılabilir.
Madde 13 – (Başlığı
ile birlikte değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bölgeye giriş ve
çıkışlar Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Giriş İzin Belgesi”, “Görev
Kartı” ve Bölge Müdürlüğünün uygun görüşüne istinaden İşletici veya B.K.İ.
tarafından düzenlenen “Araç Giriş Kartı” ile yapılır.
“Giriş İzin Belgesi”,
“Görev Kartı” ve “Araç Giriş Kartı” verilenlerin listesi müteakiben, Serbest
Bölge ilgili emniyet ve gümrük birimlerine yazılı olarak bildirilir.
Süreklilik arz
etmeyen günlük giriş ve çıkışlarda ise yine Bölge Müdürlüğü tarafından
düzenlenen “Özel İzin Belgesi” ve “Ziyaretçi Araç Giriş Kartı” kullanılır. Söz
konusu kısa süreli belgeler, bölge giriş ve çıkış kapılarında İşletici veya
B.K.İ. görevlileri tarafından verilir.
Bu belgelere ilişkin usul ve esaslar Genel
Müdürlükçe çıkarılacak tebliğ/genelgelerle düzenlenir.
Faaliyetin Geçici
Madde 14 —
(Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Kullanıcıların faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması
ve faaliyet ruhsatının iptaline ilişkin esaslar şunlardır:
a) Aşağıda belirtilen
hallerde, Bölge Müdürlüğünce Kullanıcının Serbest Bölgeden mal çıkışlarına ve
bölge içi mal satışlarına ilişkin Serbest Bölge İşlem Formları bir ay süreyle
işleme konulmaz. Ancak, kullanıcı tarafından bir aylık süre dolmadan önce bu
hususların düzeltilmesi halinde Bölge Müdürlüğünce işlem formları tekrar işleme
konulur.
1) Yönetmelik
hükümleri uyarınca verilmesi gereken belgeler ile Genel Müdürlük ve Bölge
Müdürlüğünce istenilen bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi veya yanlış
bilgi verilmesi,
2) Kullanıcı, yetkili
temsilcisi veya görevlileri tarafından bölge tesis, araç-gereç ve
ekipmanlarına, çevreye veya diğer kullanıcılara zarar verildiğinin tespit
edilmesi ve Bölge Müdürlüğünce yapılan uyarıya rağmen bu durumun düzeltilmemesi
ve/veya zararın tazmin edilmemesi,
3) Kullanıcının
İşletici veya B.K.İ. ile Bölge İşleticiliği Ruhsatı kapsamında yaptığı kira
ve/veya satış sözleşmesi hükümlerine uymadığının tespit edilmesi,
4) Yazılı talimatlara
uyulmadığının veya bölge düzenini bozucu davranışlarda bulunulduğunun tespit
edilmesi,
5) Faaliyet Ruhsatı
Müracaat Formunda beyan ve taahhüt edilen hususlarda meydana gelen
değişikliklerin bildirilmemesi.
b) Mevzuata aykırı olarak
bölgeye mal getirildiğinin, bölgeden mal çıkarıldığının tespiti veya re’sen
yapılacak stok sayımında Bölge Müdürlüğü kayıtları ile Kullanıcının mevcut
stokları arasında, mal kalemi bazında miktarı % 5’i geçmeyen sebebi
açıklanamayan eksiklik veya fazlalığın tespiti halinde, Kullanıcının bölgeden
mal çıkışlarına ve bölge içi mal satışlarına ilişkin Serbest Bölge İşlem
Formları 3 ay süreyle işleme konulmaz. Serbest Bölge Gümrük İdaresi konu
hakkında bilgilendirilir.
c) Aşağıda belirtilen
hallerde, yapılacak değerlendirme neticesinde, gerek görülmesi durumunda
Faaliyet Ruhsatı Genel Müdürlük tarafından iptal edilir ve Serbest Bölge Gümrük
İdaresi konu hakkında bilgilendirilir.
1) (a) bendinde
belirtilen süre sonunda, aykırı işleme devam edildiğinin veya aynı bendin
birden çok sayıda ihlal edildiğinin Bölge Müdürlüğünce düzenlenecek tutanakla
tespit edilmesi,
2) Mücbir sebep
halleri hariç 3 yıl süreyle hiçbir faaliyette bulunulmadığının Bölge
Müdürlüğünce tutanakla tespit edilmesi,
3) Faaliyet Ruhsatı
Müracaat Formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan
edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan inceleme ve denetimler
sonucu tespit edilmesi,
4) Serbest bölgede
faaliyette bulunulmasının kamu yararı, kamu düzeni ve/veya kamu güvenliğine
aykırı olduğuna dair bulgu ve bilgiye erişilmesi,
5) Kanun, yönetmelik,
tebliğ ve genelge hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi.
d) Aşağıda belirtilen
hallerde Faaliyet Ruhsatı hiçbir uyarıya gerek kalmaksızın Genel Müdürlükçe
iptal edilir ve Serbest Bölge Gümrük İdaresi konu hakkında bilgilendirilir.
1) Mevzuata aykırı
olarak bölgeye mal getirildiğinin, bölgeden mal çıkarıldığının tespitini
müteakip veya re’sen yapılacak stok sayımında Bölge Müdürlüğü kayıtları ile
Kullanıcının mevcut stokları arasında, mal kalemi bazında miktarı % 5’ten fazla
sebebi açıklanamayan eksiklik veya fazlalığın tespiti,
2) Bölge dışındaki
faaliyetler nedeniyle elde edilen kazanç ve iratların, bölgede elde edilmiş
kazanç ve iratlar gibi gösterilerek muhasebe kayıtlarının birleştirilmesi
ve/veya bu amaçla sahte veya muhteviyatı yanıltıcı belge kullanılması suretiyle
vergi kaçırıldığının belirlenmesi,
3) (b) bendinde
belirtilen işlemin tekrarı.
Bu maddede düzenlenen idari müeyyideler,
diğer mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen işlemler ile bu işlemlerin
sonuçlarına bakılmaksızın uygulanır.
Faaliyet ruhsatında belirtilen sürenin sona
ermesi veya ruhsatları yukarıdaki nedenlerle iptal edilmiş olmasına rağmen
faaliyetine devam etme girişiminde bulunanların malları bölgeye alınmaz.
Bölgedeki malları bu Yönetmeliğin 52 nci maddesine göre tasfiye işlemine tabi
tutulur.
Giriş İzin Belgesi,
Madde 15- (Başlığı ile birlikte
değişik:RG-22/4/2010-27560)
Aşağıda belirtilen
kişilerin “Giriş İzin Belgesi” ve “Araç Giriş Kartı” Bölge Müdürlüğünce iptal
edilir ve durum ilgililere tebliğ edilerek, Serbest Bölge ilgili emniyet
ve gümrük birimleri takip eden işgünü mesai saati sonuna kadar yazılı
olarak bilgilendirilir.
a) Faaliyet Ruhsatı
süresi sona erenler ve Faaliyet Ruhsatı iptal edilenler ile yanlarında
çalışanlar,
b) “Giriş İzin
Belgesi” ve “Araç Giriş Kartı” olup da 14 üncü maddede belirtilen davranışlarda
bulunanlardan bu davranışları Bölge Müdürlüğünce düzenlenen bir tutanakla
tespit edilenler,
c) Kullanıcılar
tarafından işlerine son verilen çalışanlar,
Yukarıdaki fıkrada
belirtilen iptal hallerinin “Özel İzin Belgesi” ve “Ziyaretçi Araç Giriş Kartı”
taşıyanlarda görülmesi durumunda, görevlilerce belge ve kart geri alınır.
Kullanıcılar, yanlarında çalışanların
işlerine son vermeleri halinde, durumu aynı gün içinde Bölge Müdürlüğüne
bildirmekle yükümlüdür. Birinci fıkranın (b) bendi hükmü saklı kalmak kaydıyla,
işine son verilen çalışanların bölgede yeni bir iş bulmaları ve belge
sürelerinin de dolmamış olması halinde söz konusu belgeleri, gerekli değişiklik
işlemlerinin tescilinden sonra iade edilir.
“Giriş İzin Belgesi”
iptal edilen veya “Özel İzin Belgesi” ile “Ziyaretçi Araç Giriş Kartı” geri
alınan kişiler, polis ve gümrük muhafaza görevlileri tarafından Bölge dışına
çıkarılır ve bu kişilerin yanlarında bulunan gümrüğe tabi eşyaları gümrük
mevzuatına ve Bölgede bulunan malları da Yönetmeliğin 52 nci maddesi hükümlerine
göre işleme tabi tutulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bölge Güvenliğinin
Sağlanması ve Çalışma Esasları
Madde 16- Bölge Müdürleri,
Bölge güvenliği ile ilgili taleplerini, Valiliğe intikal ettirmekle
yükümlüdürler. Valiler, Bölgede asayiş hizmetlerinin polis tarafından yerine
getirilmesi için, özel tedbirler alınması ve Bölge sınırlarında, giriş-çıkış
kapılarında yeterli sayıda polis ve gümrük muhafaza görevlileri bulundurmak
suretiyle Bölgenin güvenliğini sağlamakla yükümlüdürler.
(Ek
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Bölgede faaliyetlerin başlaması için Bölge sınırlarında
mevzuata aykırı eşya hareketini önleyecek şekilde, İşletici veya B.K.İ.
tarafından, gerekli tedbirlerin alındığının Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce tespit
edilmesi gerekir. Gümrük Muhafaza Müdürlüğü sınırların korunması için gerekli
fiziki tedbirlerin alınmasını Bölge Müdürlüğünden isteyebilir.
(Değişik son
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Bölgede faaliyet gösteren Kullanıcılar, faaliyet
gösterdikleri bina ve tesisleri korumak için gerekli güvenlik önlemlerini
almakla yükümlüdür.
Madde 17- Kullanıcılar ve
bunların Bölgedeki işyerleri ile bu işyerlerinde çalışanlar, Bölge
Müdürlüklerinin gözetim ve denetiminde, Türkiye Cumhuriyeti çalışma mevzuatı
hükümlerine tabi tutulurlar.
Türkiye sınırları içindeki
işyerleri için öngörülen asgari ücret ve fazla çalışma esasları, B.K.İ. veya
İşletici ile Kullanıcıların işyerleri için de uygulanır.
Bölgede çalışanlar ile işverenler arasında
yapılan "İş Akdi" üç nüsha olarak düzenlenir ve bir nüshası Bölge
Müdürlüğüne verilir.
(Ek
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Kullanıcıların Bölge faaliyetleri, Çalışma Mevzuatı
hükümleri çerçevesinde asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurularak
yürütülebilir. Alt işverenin Kullanıcı olması şartı aranmaz. Kullanıcı olmayan
alt işveren ve çalışanlarının da Bölgenin çalışma ve güvenlik esaslarına uyması
gerekir.
(Ek
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Kullanıcılar, alt işveren çalışanları da dahil olmak
üzere, yanlarında çalıştırdıkları kişilerin Yönetmeliğe aykırı davranışlarından
ve çalışma esnasında üçüncü şahıslara veya Bölgeye verdikleri zararlardan
müteselsilen sorumludur. Alt işverenin de Kullanıcı olması durumunda bu fıkra
hükümleri asıl işveren bakımından uygulanır.
Bu maddenin uygulaması
ile ilgili şekil ve usullere ilişkin esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak
tebliğ/genelgelerle düzenlenir.
Yabancıların Bölgede
Madde 18- (Başlığı
ile birlikte değişik:RG-22/4/2010-27560)
Kullanıcılar, Bölgede çalıştırma ihtiyacı
duydukları yabancı yönetici ve nitelikli personel için Yabancı Personel Çalışma
Belgesi almak zorundadır. Yabancı Personel Çalışma Belgesi müracaatı, matbu
form ve eklerinin doldurulup imzalanması suretiyle Bölge Müdürlüğüne yapılır.
Bölge Müdürlüğünce
Genel Müdürlüğe iletilen müracaatın uygun görülmesi halinde Yabancı Personel
Çalışma Belgesi düzenlenir.
Yabancı Personel Çalışma
Belgesi düzenlenen kişi hakkında, Genel Müdürlük tarafından ilgili merciler
nezdinde gerekli bilgilendirme yapılır. Söz konusu Belge, Türkiye’de ikamete
ilişkin izin ile birlikte geçerlidir.
Yabancı Personel
Çalışma Belgesine ilişkin diğer usul ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak
tebliğ/genelgelerle düzenlenir.
İkamet İzni/Gece
Madde 19- Bölgede ikamet
yasaktır. Ancak, güvenliğin sağlanması için Bölgenin kontrol ve korunmasıyla
görevlendirilmiş olan güvenlik, gümrük muhafaza ve koruma görevlilerinin, keza
yaptıkları işlerin mahiyeti gereği Bölgede ikamet zorunda bulunanlar ile
Bölgede işgününü takip eden gece de çalışmak zorunda bulunanların ikamet/gece
çalışma izinleri, güvenlik ve gümrük idaresine yazılı bilgi verilmek suretiyle,
Bölge Müdürlüğünce verilir. Bölgede verilen ikamet/gece çalışma izinleri
sınırlı olup, ancak yukarıda belirtilen görevliler için hüküm ifade eder. Bu
izin hiç bir şekil ve suretle bu görevlilerin yakınlarını veya ailelerini
kapsamaz.
Kullanıcılara verilen
ikamet/gece çalışma izni; Faaliyet Ruhsatı, Giriş İzin Belgesi veya Görev
Kartlarından birinin iptali halinde, ilgili Bölge Müdürlüğünce derhal iptal
edilir.
Bölgelerde, yukarıda belirtilen nedenler
dışında, ikamet izni ile ilgili düzenleme yapmaya (Mülga ibare:RG-25/4/2020-31109)
(…) Bakanlık yetkilidir.
Çalışma Saatleri,
Madde 20-
(Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bölgede günde yirmidört saat ve haftada yedi
gün çalışma yapılabilir. Bölgede yapılacak işler ile yük alıp vermek ve her
türlü gümrük işlemlerinin normal çalışma saati içinde yapılması esastır. Normal
çalışma saatleri dışında veya tatil zamanlarında gümrükle ilgili iş yapılması
gümrük idaresinden yazılı olarak talep edilebilir.
Bu amaçla, B.K.İ.
veya İşletici, Bölgede resmi çalışma saatleri dışında da Bölge Müdürlüğünün
talebi üzerine gerekli personeli bulundurmak zorundadır. Bölge Müdürlüğü,
çalışma sürelerinin düzenlenmesi konusunda gerekli tedbirleri alır ve duyurur.
Bölge kapılarından giren kimselerden, Gümrük
Muhafaza veya resmi güvenlik görevlilerince duruma göre “Giriş İzin Belgesi”,
“Görev Kartı”, “Araç Giriş Kartı” veya “Özel İzin Belgesi” ile “Ziyaretçi Araç
Giriş Kartı” gösterilmesi talep edildiğinde, anılan belgelerden ilgisine göre
birini ibraz edemeyenler Bölgeye alınmaz.
Gümrük muamelelerine tabi olmaksızın Bölgeye
mal giriş ve çıkışlarını önlemek ve diğer taraftan Bölge güvenliğinin temini
bakımından, Bölge giriş ve çıkış kapılarında araç ve kişiler, Gümrük Muhafaza
veya resmi güvenlik görevlilerince gerektiğinde aranabilir. Bölge Müdürlüğünün
talebiyle Kullanıcıların işyeri, depo ve araçlarında da arama yapılabilir.
Bölge Gümrük Müdürlüğünün gerekli görmesi halinde Bölge Müdürlüğünce
oluşturulacak komisyon marifetiyle Kullanıcıların işyerleri ve depolarında her
zaman arama yapılabilir.
Sosyal Güvenlik ve
Madde 21- Bölgede faaliyette
bulunan Kullanıcılar ile bunların yanlarında bir iş aktine göre çalışan işçiler
hakkında yabancı uyruklular da dahil olmak üzere, Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik
Mevzuatı hükümleri uygulanır. Ancak, Türkiye ile diğer ülkeler arasında sosyal
güvenlik konusunda yapılan sözleşmeler varsa, bu sözleşme hükümleri de tatbik
olunur. Sosyal Güvenlik Kurumlarına yükümlülerce sigorta primleri döviz veya
Türk Lirası olarak ödenebilir. Hak sahiplerine tediyeler ise bu kurumlar
tarafından Türk Lirası olarak yapılır.
Bölge İçi Toplum
Madde 22- Bölgede faaliyette
bulunan Kullanıcılar ile bunlara yardımcı hizmetleri verenler, gerek duydukları
elektrik, su, gaz, akaryakıt gibi ihtiyaçlarının karşılanması, haberleşme
hizmetlerinin sağlanması, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerinin yapılması, iş
yerlerinin veya civarlarının temizlenmesi ve temizlikle ilgili aksaklıkların
giderilmesi, sağlık sorunlarının çözümlenmesi, iş kazası ve hastalık hallerinde
ilk yardım müdahalesi ile cankurtaran araç ve gereçlerinin temini gibi
hizmetlerin ücreti mukabilinde yerine getirilmesi için, B.K.İ. veya İşletici
yetkililerine müracaat ederler.
Bölge Müdürlüğü
anılan hizmetlerin B.K.İ. veya İşletici veya diğer kuruluşlar tarafından iyi ve
yeterli şekilde temini için gerekli denetim ve gözetimi yapar ve yazılı
talimatlarıyla uyarılarda bulunur.
Defter ve Kayıtların
Tutulması ile Bölge İşlemlerinin Bilgisayar Veri İşleme Tekniği Yoluyla
Madde 23- (Başlığı
ile birlikte değişik:RG-22/4/2010-27560)
Serbest Bölgede faaliyet gösteren
Kullanıcılar, genel esaslar çerçevesinde gelir ve kurumlar vergisi
mükellefiyeti tesis ettirerek, Vergi Usul Kanununun defter tutma ile belge ve
kayıt düzenine ilişkin hükümlerine uymak zorundadır.
Kullanıcılar, bu
Yönetmelik hükümleri kapsamında Serbest Bölgede gerçekleştirdikleri
faaliyetlerini bilgisayar veri işleme tekniği yoluyla yapar. Bu konudaki
uygulamanın zamanlaması ve kapsamı hakkındaki hususlar Genel Müdürlükçe
çıkarılacak tebliğ/genelgelerle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İşletici veya Bölge
Kurucu ve İşleticisi
İşletici veya B.K.İ.
Madde 24- Bölge, (Değişik ibare:RG-9/2/2023-32099) Cumhurbaşkanı
Kararına dayanılarak kurulan bir şirket tarafından "İşletme
Sözleşmesi" çerçevesinde işletilebilir ya da (Değişik
ibare:RG-9/2/2023-32099) Cumhurbaşkanı Kararına dayanılarak kurulan
bir şirketle "Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi" imzalanarak kurulabilir
ve işletilebilir.
Yukarıdaki fıkrada
belirtilen hallerden; birinci durumda yapılan sözleşmeye "İşletme
Sözleşmesi", yetki alan şirkete "Bölge İşleticisi"; ikinci
durumda yapılan sözleşmeye "Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi", yetki
alan şirkete ise "Bölge Kurucu ve İşleticisi" -B.K.İ.- denilir.
İşletici veya
B.K.İ.'nin çalışma esaslarını düzenleyen sözleşmelerde; bu şirketlerin
Yönetmelikte belirtilen mali ve idari yükümlülükleriyle birlikte, yönetim ve
denetimlerine ilişkin esaslar da yer alır.
İşletici veya
Madde 25- İşletici veya B.K.İ.'nin
mali, idari ve hizmet yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) (Değişik:RG-9/2/2023-32099) Serbest Bölge olarak
belirlenen Hazineye veya kamu kuruluşlarına ait arazinin, Bakanlık tarafından
İşleticiye veya B.K.İ.’ye İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi imzalanmak
suretiyle tahsisi halinde, İşletici veya B.K.İ.’nin yükümlülükleri
sözleşmede belirlenir. Bölgede Hazineye ait binalar ile kullanıcılar
tarafından inşa edilen ve bilahare Faaliyet Ruhsatının süresinin sona ermesi
veya iptaliyle birlikte Hazineye intikal eden bina ve tesislerin işletilmesinin
İşletici veya B.K.İ.’ye bırakılması halinde, bu bina ve tesislerin
kullanıcılara kiralanmasına ilişkin esaslar, İşletme veya Kuruluş ve İşletme
Sözleşmesinde ayrıntılı olarak düzenlenir. Bölgede Faaliyet Ruhsatı süresi
sona eren yatırımcı kullanıcıların, aynı bina ve tesislerde faaliyetlerine ara
vermeden devam etmek istemeleri halinde; yeniden Faaliyet Ruhsatı almış
olmaları kaydıyla, aynı bina ve tesisler ya da bu bina ve tesislerin üzerinde bulunduğu
parseller, İşletici veya B.K.İ. tarafından kendilerine öncelikli olarak
kiralanır. Bu durumda, kullanıcının; faaliyetine yatırımcı kullanıcı statüsünde
devam etmesi halinde kullanım hakkı devir bedelinin ödenmesini müteakip parsel
için açık alan kira sözleşmesi, faaliyetine kiracı kullanıcı statüsünde devam
etmesi halinde bina ve tesis için kapalı alan kira sözleşmesi akdedilir.
b) B.K.İ.; Bölge
Müdürlüğü, Güvenlik ve Gümrük birimleriyle ihtiyaç duyulan diğer birimler için
inşa edeceği bina veya binalardan inşaat bedeli ve kira talep etmez. Ancak,
Bölgenin Hazine arazisi veya bir kamu kuruluşuna ait arazide kurulması halinde;
altyapı için gerekli giriş-çıkış kapı ve yollar, iç yollar, yeşil sahalar,
Bölge Müdürlüğü, Güvenlik, Gümrük birimleriyle diğer idari bina ve tesislerin
bulunduğu alanlar ve elektrik, su ve doğal gaz gibi altyapı hizmetlerinin
dağıtımında kullanılan araziler için B.K.İ.'nin kira ödeme yükümlülüğü
bulunmamaktadır.
c) İşletici veya
B.K.İ., İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesiyle işletmesine bırakılan
Bölge alanlarındaki altyapı tesislerinin (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109)
zayi ve hasarlarından doğan bakım ve onarımı karşılamakla yükümlüdürler.
ç) (Ek:RG-25/4/2020-31109)
İşletici veya B.K.İ. aydınlatma, temizlik, çevre düzenlemesi, atık su arıtma ve
benzeri ortak giderleri hizmet tarifesiyle belirlenen esaslara uygun olarak
kullanıcılardan tahsil etmekle yükümlüdür.
d) İşletici veya
B.K.İ. Yönetmelikle belirtilen görevlerle birlikte (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık ile arasında akdedilen İşletme
veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesinde öngörülen diğer iş ve hizmetleri de
yerine getirmekle yükümlüdür.
(Ek fıkra:RG-6/2/2026-33160)
İşletici
veya B.K.İ.’ler, İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi akdedilmesini
müteakip işletici veya B.K.İ. faaliyet ruhsatı alır. İşletici veya B.K.İ.’lerin gerçekleştireceği
işyeri kiralama ve depo işletmeciliği faaliyetleri işletici veya B.K.İ.
faaliyet ruhsatına ek olarak verilecek ruhsatlar altında, işletici veya B.K.İ.
faaliyetinin gereği olarak bölgede yürüteceği hizmet faaliyetleri ise işletici
veya B.K.İ. faaliyet ruhsatı altında ya da işletici veya B.K.İ. faaliyet
ruhsatına ek olarak verilecek ruhsatlar altında yürütülür. İşletici veya
B.K.İ. faaliyet ruhsatının muhasebe kayıtları ile ek ruhsatların muhasebe
kayıtları hiçbir şekil ve surette birleştirilemez. Ek ruhsatlar, İşletme veya
Kuruluş ve İşletme Sözleşmesinde aksi düzenlenmedikçe işletici veya B.K.İ.
faaliyet ruhsatının tabi olduğu Özel Hesap yükümlülüklerine tabidir.
İşletici veya
Madde 26- İşletici ve
B.K.İ.'nin yetki ve görevleri aşağıda belirtilmiştir:
a) İşletici veya
B.K.İ. olarak (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık
ile akdettiği "İşletme" veya "Kuruluş ve İşletme
Sözleşmesi" hükümleri doğrultusunda Bölgeyi işletmek. Altyapının kamu
tarafından yapılmayacağının sözleşmede belirtilmesi halinde, Bölgenin altyapı
tesislerini inşa etmek ve parselasyon planına göre inşaat alanlarını yeterli
sayıda Kullanıcıya kiralamak ve/veya satmak,
b) İşletme veya
Kuruluş ve İşletme Sözleşmesinde yeralan esaslar çerçevesinde, Kullanıcıların
faaliyetleriyle ilgili müracaatlarını kabul etmek ve Kullanıcılarla, iskele,
arazi, depo, ambar, hangar ve antrepoların işletilmesine yönelik "Kira
Sözleşmeleri" ve Kullanıcıların Bölge içinde talep edecekleri gemi, liman
ve diğer hizmetlerin yapılması veya kendi sorumluluğunda yaptırılmasını temin
edecek "Hizmet Sözleşmelerini" düzenlemek ve birer örneklerinin
gönderildiği Bölge Müdürlüğünce üç işgünü içinde reddedilmeyen kira
sözleşmelerini akdetmek, reddedilenleri müracaatçılara bildirmek ve akdedilen
sözleşmelere istinaden de ücret ve kiralar ile depozitoları peşin olarak tahsil
etmek,
c) Kullanıcılarla
akdedilen sözleşmelerde; kiralanan parsellerde ve diğer yerlerde emniyet ve
sağlık önlemlerinin alınmasına imkan veren, izin alınmaksızın herhangi bir
değişiklik yapılmasını engelleyen, depo, ambar, hangar ve antrepolarda ve diğer
yerlerde Bölge ile ilgili mevzuatta belirtilen veya tebliğ ya da genelgelerle
duyurulan çalışma şekil ve hususlarının dışına çıkılmasını önleyen ve
dolayısıyla Bölge düzeninin titizlikle korunmasını sağlayan hükümlere yer
vermek,
d) (Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bölge Müdürlüğü, liman, hava meydanı, gümrük, güvenlik teşkilatları ve diğer
kamu birimlerine Kullanıcılar tarafından verilmesi gereken bilgi ve belgelerin
zamanında temin edilememesi durumunda, ilgili birimlerin taleplerine istinaden
gerekli koordinasyonu sağlayarak söz konusu bilgi ve belgelerin teminine
yardımcı olmak,
e) Elektrik, su, gaz
ve akaryakıt teminine ve haberleşme hizmetlerini kesintisiz sağlamaya yönelik
tedbirleri almak ve ilgili kamu ve özel kuruluşlarla bu konuda koordinasyonu
sağlayarak ücretlerin tahsili ve ilgili birimlere tediyesini sağlayıcı
düzenlemeler yapmak,
f) Bölgede yangın
tehlikelerine karşı, Kullanıcıların kiraladığı tüm tesis ve binaların
sigortasını yaptırtmak, yangın önleme ve su boşaltma ekipmanları ile yeterli
ölçüde itfaiye araç ve gereçlerinin hazır bulundurulması, genel güvenlik
önlemlerinin aldırılması, iş ve diğer kazalarda yaralanma veya ani hastalanma
hallerinde gerekecek ilk müdahale, yardım ve cankurtaran teşkilatının kurulması
hususlarında yerel kamu kuruluşlarıyla gerekli koordinasyonu sağlamak,
g) Bölgenin alt ve
üstyapılarına zarar verenleri tespit etmek ve bu zararları tazmin ettirmek,
h) Bölge içinde
ihtiyaç duyulan ulaşım ve taşıma taleplerini karşılamak, planlanan park ve
yeşil alanları oluşturmak, bakım ve korunmalarını sağlamak, umumun
ihtiyaçlarına cevap verecek lokanta, kafeterya, büfe ve benzeri yerleri
organize etmek, işletmek veya işlettirmek ve sahanın tüm temizlik ve genel
sağlık konularını çözümlemek.
Madde 26/A- (Ek:RG-1/9/2023-32296)
Doğal
gaza ilişkin faaliyetlerin B.K.İ.’ler tarafından
yürütüldüğü serbest bölgelerde, serbest bölge doğal gaz şebekesi, B.K.İ.
tarafından bölgenin mevcut durumu ve potansiyel gelişimi dikkate alınarak
projelendirilir, inşa ettirilir, genişletilir ve iyileştirilir. Serbest bölge
doğal gaz şebekesinin ve ilgili tesislerin fizibilite, etüt, proje, müşavirlik,
kontrol, denetleme, yapım, servis, bakım ve onarım hizmetleri Yapım ve Hizmet
Sertifikası sahiplerine B.K.İ. tarafından yaptırılır. Yapım ve Hizmet
Sertifikası sahiplerinden alınan bu hizmetlerin giderleri B.K.İ. tarafından
kullanıcılara yansıtılamaz.
B.K.İ. tarafından kullanıcılara
yapılan doğal gaz satışında, birim doğal gaz alım fiyatının üzerine herhangi
bir bedel ilave edilemez, faturaya herhangi bir ad altında bir ücret
yansıtılamaz. Ancak en fazla yüzde on olmak şartıyla, hizmet tarifesinde
belirlenecek oranlara göre kullanıcının tüketim maliyeti üzerinden hesaplanacak
bedel BKİ tarafından ayrıca kullanıcılardan tahsil edilebilir.
B.K.İ.’lerin serbest
bölgeler içerisinde doğal gaza ilişkin yürüttükleri faaliyetlere ilişkin diğer
ilke ve kurallar genelge ile belirlenir.
Kullanıcılar ile
Madde 27-(Değişik:
RG-17/08/2002-24849)
Kullanıcılar, Bölgedeki
faaliyetleri dolayısıyla yapılmasını istedikleri işlerle ilgili olarak
"Serbest Bölge İşlem Formu"nu doldurarak Bölge Müdürlüğü'ne vermek ve
Özel Hesaba ödenmesi gereken ücreti bölge gelirlerinin toplanması amacıyla
açılmış olan özel hesabın bulunduğu bankalara ödeyip, aldıkları iki makbuz
kopyasından birini Bölge Müdürlüğüne verilen "Serbest Bölge İşlem
Formu" nüshasına ekleyerek İşletici veya B.K.İ. yetkililerine teslim etmek
suretiyle, müracaatlarını yaparlar. Özel Hesab'a ödeme olmadığı hallerde
"Serbest Bölge İşlem Formu"nun kalan nüshalarının Bölge Müdürlüğünden
alınıp, İşletici veya B.K.İ. yetkililerine verilmesiyle müracaat işlemi
tamamlanır.
"Serbest Bölge
İşlem Formu", Kullanıcı ile İşletici veya B.K.İ. arasındaki iş ilişkisini
belirtilen, hizmet sözleşmesi niteliğine haiz olup, İşletici veya B.K.İ.
yetkililerince bu formun imzalanarak bir nüshasının Kullanıcıya verilmesiyle
sözleşme akdedilmiş olur.
Kullanıcılar, Bölgeye
gelen ve giden veya Bölgede bulunan mallar için ihtiyaç duydukları yükleme,
boşaltma, taşıma, istifleme ve diğer hizmetlerini ücreti karşılığında
İşleticiye veya B.K.İ.'ne yaptırırlar. Kullanıcıların Bölgedeki faaliyetleri
nedeniyle ihtiyaç duydukları araç, gereç ve ekipmanları İşletici veya B.K.İ.
sağlayamadığı takdirde Kullanıcılar, Bölge Müdürlüğünün izni ve İşletici veya
B.K.İ.'nin koordinasyonu dahilinde, aynı Bölgede faaliyette bulunan diğer
Kullanıcılardan da temin edebilirler. İşletici veya B.K.İ. bu hizmetlerden
dolayı Kullanıcıya bizzat yaptığı koordinasyon hizmeti karşılığında
koordinasyon ücreti dışında başka ücret talep edemez.
Kullanıcının
"Serbest Bölge İşlem Formu", kamu veya özel bir kuruluş tarafından
yerine getirilmesi gereken bir hizmet talebini kapsıyorsa, özel kuruluş
tarafından yerine getirilecek işler için Bölge Müdürlüğünden ön izin alınmak
kaydıyla, hizmet ücretinin İşletici veya B.K.İ. veznesine ödenmesi ve alınan
iki makbuz kopyasından birinin Bölge Müdürlüğünden getirilen "Serbest
Bölge İşlem Formu" nüshasına eklenmek üzere, İşletici veya B.K.İ. yetkilisine
verilir.
İşletici veya B.K.İ.
tarafından yürütülen hizmetlere ilişkin tarifeler ve esaslar Genel Müdürlük
tarafından belirlenir.
Madde 27/A –
(Ek:RG-25/4/2020-31109)
İşletici veya B.K.İ.
şirketler; işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmesinin sona ermesinden en çok
beş, en az iki yıl önce Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasındaki
hükümler çerçevesinde işletme süresinin uzatılması için başvurabilir. İşletici
veya B.K.İ. şirketler bu sürelere tabi olmaksızın Bakanlık tarafından re’sen de
başvuruya davet edilebilir. Serbest bölge arazisinin genişletilmesi halinde,
ortaya çıkacak ilave yatırım ihtiyaçlarının karşılanmasında öngörülebilirliğin
sağlanmasına yönelik olarak, süre uzatım çalışmaları bu sürelere bağlı
olmaksızın daha önce başlatılabilir.
Süre uzatımı
başvurusu; mevcut sözleşmelerde belirtilen taahhütlerin, sözleşmelerin süresi
sona ermeden önce yerine getirileceğinin, Bakanlığın geleceğe yönelik yatırım
taleplerinin kabul edileceğinin, mevcut sözleşmelerin uygulanmasından dolayı
Bakanlık ile herhangi bir uyuşmazlık hususu bulunmadığının, uzatma döneminde,
bölgenin işleticisi veya bölgenin kurucu ve işleticisi olarak devam edilmesinin
ve mevcut sözleşmelerdeki hükümlerin yeniden düzenlenmesinin kabul ve taahhüt
edildiğine ilişkin yazılı müracaat ile yapılır.
İşletici veya B.K.İ.
şirketin süre uzatımı başvurusu, Bakan Onayı ile kurulacak yedi asil ve beş
yedek üyeden oluşan Değerlendirme Komisyonu tarafından incelenir. Komisyon,
ilgili bakan yardımcısı başkanlığında, Genel Müdür, Genel Müdürlükte görevli
iki genel müdür yardımcısı, biri ilgili bölgenin bağlı bulunduğu daire
başkanlığını temsil etmek üzere iki daire başkanı ve Bakanlığın Hukuk
Hizmetleri Genel Müdürlüğünde görevli bir daire başkanından oluşur. Komisyon,
üye tamsayısı ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Kararda çekimser
kalınamaz. Karara muhalefet eden üye karşı oy gerekçesini kararın altına
yazarak imzalamak zorundadır. Komisyon toplantılarında alınan kararlar
imzalanan bir tutanak ile tespit edilir. Komisyon Başkanı tarafından uygun
görüldüğü takdirde yedek üyeler her türlü çalışma ve toplantıya katılabilirler.
Değerlendirme
Komisyonu, başvuru sahibinden aşağıdaki rapor, bilgi ve belgelerin hazırlanarak
ibraz edilmesini ister:
a) Başvuru
sahiplerinin finansal tabloları ile diğer finansal bilgilerinin finansal
raporlama çerçevesine ve mevzuata uygun olduğuna ilişkin yetkilendirilmiş bir
bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan bağımsız denetim raporu.
b) Mevcut sözleşme
itibarıyla özel hesap yükümlülüklerinin yerine getirildiğini gösteren, Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca bağımsız denetim yapmakla
yetkilendirilmiş bir bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanmış son beş yıla
ilişkin mali denetim raporu ile söz konusu raporda eksik ödeme yapıldığının
tespit edilmesi halinde, faizi ile birlikte ödendiğine ilişkin ödeme belgesi.
c) Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca bağımsız denetim yapmakla
yetkilendirilmiş bir bağımsız denetim kuruluşu tarafından, Bakanlığın bölgede
yapılmasını istediği veya bölgede ihtiyaç duyulan alt ve üstyapı yatırımları
ile demirbaş ve benzeri harcama taahhütlerinin uygulamaya esas teşkil edecek
şekilde açık ve kesin olarak belirtildiği yatırım programı ve yatırım maliyet
raporu ile uluslararası sektörel iç kârlılık oranları göz önünde bulundurularak
maliyet artı kâr yöntemi ile belirlenen gelir paylaşımı teklifi ve önerilen
sözleşme taslağı ile risk analizlerini içeren mali fizibilite raporu.
ç) Değerlendirme
Komisyonunun gerekli gördüğü ilave bilgi ve belgeler.
Dördüncü fıkranın (c)
bendinde öngörülen çalışmayı yapacak bağımsız denetim kuruluşunun (a) ve (b)
bentlerinde öngörülen çalışmaları yapacak bağımsız denetim kuruluşundan farklı
bir tüzel kişiliğe sahip olması ve bu tüzel kişilikler arasında doğrudan
ve/veya dolaylı bir organik bağ olmaması zorunludur.
Bölgenin
işletilmesine ilişkin gelir paylaşımı oranları 41 inci maddede yer alan
oranlardan düşük olamaz. Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerle sınırlı olmak
üzere Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında elde
edilen gelirlerden B.K.İ.’ye gelir payı aktarılmasına ilişkin usul ve esaslar
sözleşme ile düzenlenir. Aktarılacak gelir payı, bu kapsamdaki gelirlerin yüzde
otuzunu aşamaz.
Değerlendirme
Komisyonu tarafından; süre uzatımı talebi ve projesine ilişkin genel
değerlendirme, gelir paylaşımı model ve oranları, mutabık kalınan sözleşme
taslağı, taahhüt edilen demirbaş ve benzeri harcama programı ile bölge kurucu
ve işleticilerince taahhüt edilen alt ve üstyapı yatırımlarını içeren Komisyon
kararı mahiyetindeki Değerlendirme Raporu hazırlanır. Değerlendirme Raporu,
Bakan Onayına sunulur.
Değerlendirme
Raporunun Bakan tarafından uygun bulunması halinde, başvuru sahibi işletici
veya B.K.İ.’nin yetki süresi ile serbest bölgenin işleticisi veya kurucu ve
işleticisi olarak yetkilendirilme şekline ilişkin hükümleri içeren
Cumhurbaşkanı Kararı istihsal edilmesi ve Bakanlık ile işletici veya B.K.İ.
arasında sözleşme akdedilmesi suretiyle işletici veya B.K.İ.’nin sözleşme
süresi uzatılır.
Bakanlık, Kanunun ek
1 inci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde yapacağı süre uzatım
işlemlerinden ilkini sözleşme süresini 49 yılı tamamlayacak şekilde, sonrasında
yapacağı süre uzatım işlemlerini ise 20 yılı aşmayacak dönemler halinde yapar.
İşletici veya
B.K.İ.’nin sözleşme süresinin uzatılması ile birlikte işletici veya B.K.İ.
faaliyet ruhsatlarının süresi de uzatılır. Ancak bu ruhsatların süresi, işletme
veya kuruluş ve işletme sözleşmesinin süre uzatımlarına bağlı olarak verilecek
ilave sürelerle birlikte azami 49 yıldır. Bu sürenin sonunda işletici veya
B.K.İ. faaliyet ruhsatlarına bağlı üstyapılar, Hazineye intikal eder ve kalan
sözleşme süresine uygun olarak işletici veya B.K.İ. faaliyet ruhsatları aynı
numara ile yeniden düzenlenir.
Arazisi Hazineye ait
serbest bölgelerde, işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmesi süre uzatımı
talebinde bulunmayan veya süre uzatımı başvurusu uygun görülmeyenlere ait
işletici veya B.K.İ. faaliyet ruhsatları ile üstyapı kiralama ve işletici veya
B.K.İ. faaliyetinin bir gereği olarak bölgede yürütülen hizmet faaliyetlerine
ilişkin diğer faaliyet ruhsatları, işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmesinin süresinin sonunda iptal edilir ve bu ruhsatlara bağlı alt ve
üstyapılar Hazineye intikal eder.
Arazisi özel
mülkiyete ait serbest bölgelerde, işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmesi
süre uzatımı talebinde bulunmayan veya süre uzatımı başvurusu uygun
görülmeyenlere ait işletici veya B.K.İ. faaliyet ruhsatları ile üstyapı
kiralama ve işletici veya B.K.İ. faaliyetinin bir gereği olarak bölgede
yürütülen hizmet faaliyetlerine ilişkin diğer faaliyet ruhsatları işletme veya
kuruluş ve işletme sözleşmesinin süresinin sonunda iptal edilir. Bu faaliyet
ruhsatlarına bağlı arazi, alt ve üstyapılar Kanunun 5 inci maddesi ile
düzenlenen kamulaştırma hükümleri uyarınca kamulaştırmaya konu edilebilir.
Süre uzatımı
talebinde bulunmayan veya süre uzatımı başvurusu uygun görülmeyen işletici veya
B.K.İ.’ler, işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmeleri kapsamındaki tüm alt
ve üstyapı yatırımlarını bir bütün olarak, çalışır, iyi ve elverişli şekilde ve
kullanılmaya hazır durumda Bakanlığa terk eder.
(Mülga ondördüncü fıkra:RG-6/2/2026-33160)
Madde 27/B
–(Ek:RG-25/4/2020-31109)
27/A maddesinde yer alan
şartların sağlanamaması veya sair nedenlerle işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmesi sona erecek serbest bölgelerde, işletme veya kuruluş ve işletme
izninin 49 yılı geçmemek üzere yeniden verilmesine ilişkin yapılacak değer
tespit çalışmaları, Bakan Onayı ile kurulacak, beş asil ve dört yedek üyeden
oluşan Değer Tespit Komisyonu tarafından yürütülür. Değer Tespit Komisyonu,
Genel Müdürün Başkanlığında, iki genel müdür yardımcısı ile biri ilgili
bölgenin bağlı bulunduğu daire başkanlığını temsil etmek üzere iki daire
başkanından oluşur. Değer Tespit Komisyonu, üye tamsayısı ile toplanır ve
salt çoğunlukla karar verir. Kararda çekimser kalınamaz. Karara muhalefet eden
üye karşı oy gerekçesini kararın altına yazarak imzalamak zorundadır. Komisyon
toplantıları imzalanan bir tutanak ile tespit edilir. Komisyon Başkanı
tarafından uygun görüldüğü takdirde yedek üyeler her türlü çalışma ve
toplantıya katılabilirler.
Değer Tespit
Komisyonu, değer tespit çalışmalarını, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunda belirtilen esasları dikkate alarak
indirgenmiş nakit akımları (net bugünkü değer), defter değeri, net aktif
değeri, amortize edilmiş yenileme değeri, tasfiye değeri, fiyat/kazanç oranı,
piyasa kapitalizasyon değeri, piyasa değeri/defter değeri, ekspertiz değeri,
fiyat/nakit akım oranı metotlarından en az ikisini uygulamak suretiyle yürütür.
Komisyon, ayrıca fizibilite çalışması ile bölgede ihtiyaç duyulan alt ve
üstyapı yatırımları ile demirbaş ve benzeri harcama tutarını da belirler.
Değer Tespit
Komisyonu, gerekli gördüğü takdirde kararlara katılmamak şartıyla değer tespit
çalışmalarına yardımcı olmak üzere Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumunca bağımsız denetim yapmakla yetkilendirilmiş bir bağımsız
denetim kuruluşundan hizmet alabilir.
Değer Tespit
Komisyonu, tespit sonuçlarını içeren değer tespit raporunu hazırlar.
Değer tespit raporu, ihalenin 4046 sayılı Kanunda öngörülen işletme hakkının
verilmesi yöntemi ile yapılacağı kaydıyla ilan edilir. Bu ihalelerde değer
tespit sonuçları, önceden öngörülemeyen sebeplerin varlığı halinde, ihale
usulünün değiştirilmesine neden olunmaması kaydıyla, son teklif verme
tarihinden önce revize edilebilir.
İhale; Bakan Onayı
ile yurt içinde yayımlanan ve Basın İlan Kurumu tarafından bildirilen listede
yer alan tirajı yüksek en az üç gazetede, gerektiğinde yurt dışında yayın yapan
basın ve yayın organlarında, serbest bölgenin bulunduğu ildeki yerel basın ve
yayın organlarında, Bakanlık internet sitesinde ve bir defaya mahsus olmak
üzere Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle duyurulur. Bakanlıkça teklif verme
süresi belirli bir tarihe kadar veya bilahare belirlenecek bir tarihe kadar
uzatılabilir. Bu husus teklif verme süresi sona ermeden ihale duyurusu ile aynı
şekilde duyurulur.
İhale ilanı;
a) İşletme izni
verilecek bölgeye ilişkin genel bilgileri,
b) İhale usulünü,
c) Geçici teminat
miktarını,
ç) İhaleye katılmak
için ihale şartnamesi ve belirlenecek diğer belgelerin alınmasının zorunlu
olduğunu,
d) Teklif ve istenilen
belgelerin verileceği açık adresi ve teklif verme süresini,
e) İhalenin Kanun ve
bu Yönetmelik hükümleri uyarınca yürütüldüğünü,
f) Bakanlığın ihaleyi
yapıp yapmamakta serbest olduğunu,
g) Gerektiğinde
teklif verme süresinin uzatılabileceği hususunu,
ğ) Bakanlıkça gerekli
görülen diğer hususları,
kapsar.
İhale şartnamesi;
a) İhalenin konusu ve
usulünü,
b) Tekliflerin
verileceği açık adres ve süreyi,
c) Tekliflerin hangi
para birimi üzerinden yapılacağını, döviz üzerinden alınan tekliflerin Türk
Lirasına çevrilmesinde hangi kurun esas alınacağını,
ç) İhaleye
katılabilmek için verilmesi gereken belgelerin neler olduğunu,
d) İhalenin
neticesinin sırasıyla İhale Komisyonu tarafından Bakanlık Makamına, Bakanlık
tarafından da Cumhurbaşkanlığına sunulacağını; Cumhurbaşkanlığı tarafından
yetkilendirme yapılmadığı takdirde ihalenin iptal edileceğini,
e) İhaleye katılmak
için Bakanlıkça belirlenecek geçici teminatın miktarı ile niteliklerini,
f) İhale üzerinde
kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya Bakanlıkça belirlenecek miktarda
kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi
halinde geçici teminatın irat kaydedileceğini,
g) İhaleye
katılamayacak olanları,
ğ) Bakanlıkça
hazırlatılacak fizibiliteye göre belirlenecek asgari alt ve üstyapı yatırım
tutarı ile demirbaş ve benzeri harcama tutarını,
h) Gerekli görülen
diğer hususları,
kapsar.
İhale usulünün belirlenmesi
ve bu usulle ihaleye çıkılması için Genel Müdürlükçe Bakanlık Makamından İhale
Onayı alınır. İhale Onayı ekinde, ilgili Değer Tespit Komisyonu Raporu, ilan
metni, ihale şartnamesi ve varsa ekleri ile değer tespit sonuçları yer alır.
İhale Komisyonu;
ilgili bakan yardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdürlükte görevli iki genel müdür
yardımcısı, iki daire başkanı ve Bakanlığın Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünde
görevli bir daire başkanı olmak üzere yedi üyeden oluşur. Komisyonda yukarıda
adı geçen birimlerde görevli olmak kaydı ile Komisyon Başkanı tarafından uygun
görülecek sayıda yedek üye görevlendirilir. Komisyon, Bakan Onayı ile göreve
başlar.
İhale Komisyonu üye
tamsayısı ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Kararda çekimser
kalınamaz. Karara muhalefet eden üye karşı oy gerekçesini kararın altına
yazarak imzalamak zorundadır. Komisyon toplantıları ve teklif sahipleri ile
yapılan her görüşme Komisyon tarafından tutanakla tespit edilir. Tutanaklar
Komisyon üyeleri ile hazır bulunan teklif sahipleri tarafından imzalanır. Bu
tutanaklar ve Komisyon kararları ihale işlem dosyasında muhafaza edilir.
Komisyon tarafından, ihalenin konusuna göre nihai karar verilmek suretiyle
ihale işlemleri sonuçlandırılır.
İhale Komisyonunca
ihalenin iptaline karar verilmesi halinde, Komisyon tarafından verilen
gerekçeli iptal kararı ile ilgili Bakan Onayı alınır. İhalenin iptali, teklif
sahiplerine yazı ile bildirilir ve ayrıca kamuoyuna duyurulur.
58 inci maddede
sayılan değerler ihale uygulamalarında teminat olarak kabul edilebilir. Teminat
olarak kabul edilebilecek değerlerden hangisinin veya hangilerinin talep
edileceği ihale şartnamesinde belirtilir. İhalelerde teklif sahiplerinden
geçici teminat alınması zorunludur. Bakanlık, getirilecek olan geçici ve kesin teminat
mektuplarının risk temerküzünden kaçınmak amacıyla başka bir banka veya finans
kuruluşundan getirilmesini talep edebilir.
İhale Komisyonunun
ihale sonucunu içeren nihai kararı ve gerekçesine ilişkin Bakan Onayı
alındıktan sonra, ihaleyi kazanan şirketin yetkilendirilmesine ilişkin teklif
hazırlanarak Cumhurbaşkanlığına sunulur.
Yetkilendirmeye
ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip
Bakanlık tarafından süre belirtilmek suretiyle işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmesi imzalanması hususunda yetkilendirilen şirkete yazılı bildirimde
bulunulur. Yetkilendirilen şirketin talep etmesi ve Bakanlıkça uygun görülmesi
halinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebilir. Bakanlıktan
kaynaklanan sebeplerle, verilen süre içerisinde işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmesinin imzalanamaması durumunda, birden fazla ek süre verilebilir.
Bakanlık tarafından
verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın
verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya işletme veya
kuruluş ve işletme sözleşmesinin imzalanmaması halinde, alınan teminatlar
Bakanlık lehine irat kaydedilir ve İhale Komisyonu kararında yer alması halinde
sırası ile diğer teklif sahipleri yetkilendirilmek üzere Cumhurbaşkanlığına
sunulur.
Tebligatlar, 4046
sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerinde yer alan hükümlere göre
gerçekleştirilir.
İhale neticesinde
Cumhurbaşkanınca serbest bölgeyi işletmekle yetkilendirilen işletici veya
B.K.İ. ile işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmesi imzalanana kadar, bölge
mevcut işletici veya B.K.İ. tarafından Bakanlıkla akdetmiş olduğu işletme veya
kuruluş ve işletme sözleşmesi kapsamında işletilmeye devam olunur.
Bölge,
yetkilendirilen şirket ile işletme yetkisi sona eren şirket arasında Bakanlık
refakatinde imzalanacak devir protokolü ile devralınır.
Arazisi özel
mülkiyete ait serbest bölgelerde ihtiyaç duyulacak arazi ve tesisler Kanunun 5
inci maddesi ile düzenlenen kamulaştırma hükümleri uyarınca sağlanabilir.
İşleticinin
belirlenmesine yönelik gerçekleştirilecek iş ve işlemler hakkında bu
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 4046 sayılı Kanun ve ilgili ikincil
mevzuat hükümleri kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında
akdedilecek işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmelerinin süre uzatım işlemleri
27/A maddesinde düzenlenen usul ve esaslara tabidir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Gümrük ve Vergi
Muafiyeti ile Teşvikler
Madde 28- 29- (Mülga:
RG-03/05/2005-25804)
ÜÇÜNCÜ KISIM
Bölgedeki Mallar, Kira
Ve Hizmet Sözleşmeleri Ve Tarifeler
BİRİNCİ BÖLÜM
İhraç ve İthal Olunan
Mallar ve Transit Mal Taşımacılığı
Madde 30-
(Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Türkiye'den Bölgeye
sevkedilen mallar, dışticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ihraç
edilmiş sayılır. Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında
dışticaret rejimi uygulanmaz. Bölgeden yurtdışına mal gönderilmesi ve hizmet
verilmesi serbesttir.
Bölgeden yurtdışına ve
Türkiye’ye daha ileri derecede işlem görmek üzere mal gönderilebilir.
Bir parti olarak
toplam fatura bedeli 5.000 ABD Doları veya karşılığı Türk Lirasını geçmemek
üzere Bölge Müdürlüğü veya Bölge Müdürlüğü onayı ile İşletici, B.K.İ. ya da
Kullanıcı tarafından Bölgeye getirilen Türkiye çıkışlı mallar, isteğe bağlı
olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.
Serbest Bölgeler,
Avrupa Birliği’ne tam üyeliğin gerçekleşeceği tarihe kadar, gümrük rejimleri
açısından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında, menşe hükümlerinin uygulanması
bakımından ise Türkiye Gümrük Bölgesi sayılır.
Bölgelerden
çıkartılan mallara ilişkin menşe ve statü belgeleri Gümrük Mevzuatı ile
uluslararası anlaşma hükümleri çerçevesinde, üyelik şartı aranmaksızın
mevzuatın öngördüğü mercilerce düzenlenir ve onaylanır. Bu belgeler Serbest
Bölge Gümrük İdarelerince vize edilir.
Madde 31- Bölgeden, Türkiye'ye
sevkedilen mallar dışticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ithal
edilmiş sayılır. Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında
dışticaret rejimi uygulanmaz.
Transit/Aktarma taşımaya tabi malların
Bölgeye giriş ve çıkışı Bölge Müdürlüğünün izniyle yapılır.
Yabancı bir
memleketten başka bir yabancı memlekete veya Türkiye'den yabancı bir memlekete
gitmek ya da yabancı bir memleketten Türkiye'ye gelmek üzere Bölgeden
geçen/geçirilen eşya, Bölgede "Transit" halinde sayılır. Transit
olarak geçen/geçirilen eşyanın, Serbest Bölgede aktarma edilmesi, karaya
çıkarılması veya bir süre kalması transit halini değiştirmez.
Yabancı bir ülkeden
deniz, hava, demiryolu ve karayoluyla Serbest Bölge limanına getirilen eşyanın,
deniz yoluyla yabancı bir limana veya diğer bir Serbest Bölge limanına sevki
"Aktarma" sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Bölgeye Mal Giriş ve
Çıkışı
Bölgeye Getirilmesi
Madde 32 – (Değişik
birinci fıkra:RG-22/4/2010-27560) Ateşli silahlar ve bunların mühimmatının,
radyoaktif maddelerin, tehlikeli ve zehirli atıklar ile (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109)
Bakanlıkça belirlenen diğer malların Bölgelere getirilmesi yasaktır.
(Ek ikinci
fıkra:RG-17/2/2021-31398) Ateşli silahların bölgede üretilmesi ve çıkışı ile bu
üretim faaliyetinin bir parçası olarak yürütülen Ar-Ge faaliyetlerinde kullanılacak
mühimmatın bölgeye giriş ve çıkışı, ilgisine göre İçişleri Bakanlığı veya Millî
Savunma Bakanlığının uyguladığı ulusal ve uluslararası mevzuat hükümlerine
tabidir.
Parlayıcı, patlayıcı,
yanıcı, yanmayı artırıcı veya birarada bulunduğu mallar için tehlikeli olan
maddeler özel düzenek veya yapıların bulunması şartıyla bölgelere
getirilebilir.
Uyuşturucu maddeler,
psikotrop maddeler ve bunlarla ilgili kimyasal maddeler ile bunların
müstahzarlarının serbest bölgelere giriş ve çıkışı Sağlık Bakanlığının uyguladığı
ulusal ve uluslararası mevzuat hükümlerine tabidir.
Malların Bölgeye
Madde 33- Malların Bölgeye
girişi ve çıkışı ile ilgili usül ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak
genelge/tebliğlerle düzenlenir.
Bölge ile Diğer Varış
Madde 34- Serbest Bölge
adresli olduğu halde herhangi bir nedenle Bölgeye dahil olmayan bir yere
boşaltılan mallar veya Bölgeye ait olmayan bir varış yerine adres edilmiş,
fakat Bölgeye dahil bir yere boşaltılan mallar, adres edildikleri varış
yerlerine Gümrük İdaresinin gözetim ve denetimi altında en seri şekilde
gönderilir. Ancak Bölge adres verilerek gönderilen mallar en kısa zamanda
Serbest Bölgeye intikal ettirilir. Ancak, serbest bölge adresli malların
Bölgeye gelip, yer olmaması nedeniyle Gümrük antreposuna veya bir başka yere
depolanması halinde, geçici kabulle yurtiçine satıldığında veya sair şekilde
yurtiçine sokulduğunda ya da yurtdışına gönderildiğinde bu mallar serbest bölge
hükümlerine tabi olur. Bölge depolarının yeterli olmasıyla bu uygulamaya son
verilir.
Bölge içerisindeki
eşyanın yükleme, boşaltma, nakletme, ve sair işlemleri için gerekli ekipman,
araç ve gereçlerin geçici olarak Bölgeye sokulmasına, Bölge Müdürlüğünün yazılı
talebi doğrultusunda, Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce tutulan "Giriş-Çıkış
Defteri"ne kaydı suretiyle Gümrük İdaresince izin verilir.
Serbest Bölge adresli
veya çıkışlı olup, deniz yoluyla gelen veya giden eşyanın, Bölgenin denize
rıhtımı olmaması veya limanı olmasına rağmen yakın bir limandan getirilmesi
veya götürülmesi durumunda Bölge ile olan bağlantısı, Serbest Bölge Gümrük
Müdürlüğünce tescilli ve Bölge Müdürlüğünce tanzim ve tescilli "Serbest
Bölge İşlem Formu"na istinaden ve "Transit Beyannamesi"
düzenlenmesine gerek kalmadan, Gümrük İdaresince görevlendirilecek memurun
refakatinde gemiden doğrudan Bölgeye alınmasıyla veya Bölgeden gemiye
götürülmesiyle sağlanır. Geminin bulunduğu yer ile Bölge arasındaki koridor,
Serbest Bölge olarak addedilir. Bir Serbest Bölgenin fiziki olarak ayrılmış
olan kısımları arasındaki mal sevkiyatı gümrük gözetiminde yapılır.
Havaalanları içi veya
sınırındaki serbest bölgelere havayoluyla gelen-giden tehlikeli maddelerin özel
kaplar içerisinde getirilerek apronda bekletilmeksizin hazır bulundurulacak
araçlar ile Serbest Bölge hava aracına aktarılması için B.K.İ. veya İşletici,
Havaalanı ve Gümrük İdareleri ile gerekli koordinasyonu sağlar.
Madde 35- Kullanıcılar,
Bölgeden yurtdışına veya Türkiye'ye toptan satış yaparlar. Kullanıcılar ve
Bölgede depo kiralayan firmalar, Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek
kaydıyla, aynı Bölgedeki diğer Kullanıcılara toptan satış yapabilir veya
mallarını toptan devredebilirler.
(Mülga ikinci
fıkra:RG-20/07/1995-22349)
Madde 36- Bölgede faaliyette
bulunan Kullanıcılar, mallarındaki kayıp ya da sayı, çeşit ve ağırlık
bakımından meydana gelen noksanlık ile mal kalitesindeki değişikliklerden
dolayı Bölge Müdürlüğüne karşı sorumludurlar. Kullanıcılar, malların tabiatından
ileri gelen bir kayıp ve noksanlığın varlığını veya mücbir sebepten dolayı bu
farklılığın doğduğunu kanıtlamaları halinde bu sorumluluk ortadan kalkar.
Bölgedeki mallarda; normal
işlemler, tabii aşınma, fire veya benzeri nedenler dışında, bir eksikliğin veya
sebebi açıklanamayan bir fazlalığın tesbit edilmesi halinde, ilgili Kullanıcı,
İşletici veya B.K.İ. bu durumu Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak bildirir ve
gerekli yükümlülükleri yerine getirir.
İmha Edilmesi Gerekli
Madde 37- (Değişik:RG-29/06/2003-25153)
Kullanım süresinin
dolması, eskime, bozulma, çürüme vb. nedenlerle bölge dışına çıkarılması
gerektiği veya diğer kullanıcıların mallarına zarar verici olduğu ya da sağlık
kurallarıyla bağdaşmadığı Bölge Müdürlüğü’nce tespit edilen malların bölgede
veya bölge dışında imhasına Bölge Müdürlüğü başkanlığında, Gümrük ve
Gümrük Muhafaza Müdürlükleri, Çevre Bakanlığı ile İşletici veya B.K.İ. yetkilileri
ve gerektiğinde Bölge Müdürlüğünce tayin edilecek ve mallar üzerinde ihtisası
olan bir eksperin de bulunduğu komisyon tarafından karar verilir.
Komisyon tarafından
imhasına karar verilen bu malların imhası Bölge Müdürlüğünce kullanıcıdan
yazılı olarak talep edilir. Bu talebin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 24
saat içinde yerine getirilmeye başlanılması esastır.
Malların imha
işlemine kullanıcı tarafından başlanılmaması halinde, imha işlemi
İşletici veya B.K.İ. tarafından yürütülür. Yapılan tüm masraflar için
kullanıcıya rüc’u edilir, yapılan masrafların kullanıcı tarafından ödenmemesi
halinde Yönetmeliğin 14/a maddesine göre kullanıcının ticari işlemleri
durdurulur.
Bölge içerisinde imha
yeri bulunmaması durumunda bu mallar imha edilmek üzere İşletici veya
B.K.İ.nce, veya kullanıcı tarafından Gümrük İdaresi görevlilerinin gözetimi
altında ayniyat kontrolü yapılmak suretiyle bölge dışındaki temizlik hizmetiyle
ilgili kamu görevlilerine veya bu işi yapan özel kişilere imha edilmek
üzere teslim edilir. İmha edilen mallar kullanıcının envanter kayıtlarından
silinir.
Bölgedeki faaliyetler
sonucu ortaya çıkan atıkların bölge dışına çıkarılmasına, Bölge Müdürlüğü’nün
başkanlığında Gümrük ve Gümrük Muhafaza Müdürlükleri, Çevre Bakanlığı, İşletici
veya B.K.İ. temsilcilerinden oluşturulan bir komisyon tarafından karar verilir.
Bölgeden çıkarılmaları uygun görülen atıklar (kap, ambalaj maddeleri, hurdalar,
çöpler, evsel nitelikli atıklar v.b.) İşletici veya B.K.İ. yetkililerince,
Gümrük İdaresi görevlilerinin gözetimi altında bölge dışındaki temizlik
hizmetleriyle görevli kamu görevlilerine veya bu işi yapan özel kişilere teslim
edilir. Şayet bu yetkililerce, atıkların bölgeden uzaklaştırılması için
bir ücret talep edilirse, bu ücretler ilgili kullanıcılar tarafından ödenir.
Söz konusu maddelerin imhasının gerekli olması halinde yukarıdaki fıkralarda
belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde imha işlemi gerçekleştirilir.
(Ek
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Limanı olan ve/veya tersane işletmeciliği bulunan
bölgelerde gemilerden atıkların alınması ve bertaraf edilmesi Gemilerden Atık
Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri gereğince yapılır.
(Değişik son
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Tehlikeli atıklar ise tehlikeli atıkların
kontrolüne ilişkin mevzuat hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.
Terk Edilmiş ve
Madde 38- Bölgede, hiç bir
Kullanıcıya ait olmayan parsellere bırakılmış veya terk edilmiş mallar, Bölge
Müdürlüğünün gözetim ve denetimi altında İşletici veya B.K.İ. tarafından
toplatılarak, bu konuda tutulacak kayıt defterine işlenir ve (Değişik ibare:RG-9/2/2023-32099) 52 nci maddenin
üçüncü fıkrasına göre tasfiye edilir.
Yükleme, boşaltma,
taşıma ve sair işlemler esnasında ambalajlarından dağılmış, dökülmüş ve tekrar
ambalajlanmasından sonra arta kalan sahibi belli dağınık mallar, İşletici veya
B.K.İ. tarafından, toplama, süpürme ve tekrar ambalajlama masrafları Kullanıcı
tarafından ödendiği takdirde, sahiplerine teslim edilir. Aksi halde terk
edilmiş mal işlemine tabi tutulur.
Madde 39- Gerek Bölgeye
sokulurken veya Bölgeden çıkartılırken ve gerekse Bölge içinde işleme tabi
tutulurken, hasarlı ambalajda bulunduğu veya kurcalanmış olduğu tesbit edilen
şüpheli mallar için Bölge Müdürlüğünce, İşletici veya B.K.İ.'nin yükleme
boşaltma işlerini yapan kişi veya kuruluş yetkilileri ile gemi kaptanı, acenta
ve nakliyecinin veya temsilcilerinin bulunduğu üç kişilik bir komisyon
oluşturularak, mallar sınıflandırılır, sayılır veya tartılır ve tekrar
ambalajlanır. Bu komisyona, malların nakliye sigortasını yapan sigortacı veya
temsilcisi de katılabilir. Durum, bir tutanakla tesbit edilerek, Bölge
Müdürlüğüne bildirilir. Tutanakta, mallarda tesbit edilen fazlalık veya
eksiklikler belirlenir. Eksiklik veya fazlalık durumunda, duruma göre gemi
kaptanı, acenta, nakliyeci veya kullanıcı, Yönetmeliğin 36'ncı maddesi
hükümleri gereğince sorumlu tutulur. Sahipsiz mallar, terk edilmiş mallar
olarak addedilir ve 38'nci madde hükmüne göre işleme tabi tutulurlar.
DÖRDÜNCÜ KISIM
(Değişik kısım
başlığı:RG-22/4/2010-27560)
Özel Hesap, Serbest
Bölge Gelirleri, Kira Sözleşmeleri
(Değişik bölüm
başlığı:RG-22/4/2010-27560)
BİRİNCİ BÖLÜM
Özel Hesap ve Serbest
Bölge Gelirleri
Madde 40–(Değişik:RG-17/08/2002-24849)
Özel hesap gelirleri
için (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık tarafından
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde, Türk Lirası, ABD Doları veya diğer
dövizler cinsinden Genel Müdürlük ve her Bölge Müdürlüğü adına ana hesaplar
açtırılır. Ayrıca, Genel Müdürlükçe merkezdeki, bölge müdürlüklerince
bölgelerdeki kamu bankaları öncelikli olmak üzere bankalarda, bölgede banka
bulunmaması halinde bölgeye en yakın mahalde bulunan bankalarda Türk Lirası,
ABD Doları veya diğer dövizler cinsinden her gelir kalemi için özel hesaba ait
tali ve gerektiği takdirde geçici hesaplar açtırılır.
(Değişik ikinci
fıkra:RG-22/4/2010-27560) (Değişik birinci cümle:RG-29/1/2022-31734) İlgili banka
şubelerince yapılan tahsilattan, İşletici veya B.K.İ.’lere Kanunun 7 nci
maddesi kapsamında sözleşmeler gereği günlük olarak yapılan gelir payı
aktarmaları yapıldıktan sonra bakiye tutarlar beş iş günü içerisinde Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki hesaplara aktarılır. Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası hesaplarında toplanan tutarlardan, Genel Müdürlük talimatına istinaden
ilgili Bölge Müdürlüğü hesaplarından gelir payları aktarımı karşılanamayan
tutarların ilgili B.K.İ.’lere yapılan aktarmaları ile diğer iadeler düşüldükten
sonra kalan tutar, yeni bir talimata gerek kalmaksızın Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankasınca hafta sonları itibarıyla (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık merkez ödemelerini yapan
merkez saymanlığı hesabına, döviz cinsi gelirler için bankanın döviz alış kuru
esas alınarak yapılacak dönüştürme işlemi sonucunda Türk Lirası olarak
yatırılır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca aylık olarak hazırlanan Özel
Hesap vaziyet cetvelleri (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlığa
gönderilir.
(Değişik üçüncü
fıkra:RG-03/05/2005-25804) Merkez saymanlık hesabına yatırılan meblağın tamamı
bütçeye gelir kaydedilir.
Serbest Bölge
Madde 41- (Değişik:RG-22/4/2010-27560)
(Değişik
birinci fıkra:RG-29/1/2022-31734) Özel hesabın gelirleri ile bu hesaba tahsilat
yapılmayacak haller aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
a) Kanunun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen Ruhsatlar ve izin
belgeleri karşılığı tahsil edilecek ücretler:
1) Faaliyet Ruhsatı
almak için Genel Müdürlüğe yapılacak müracaatlarda alınacak Faaliyet Ruhsatı
müracaat ücretleri,
2) Faaliyet
Ruhsatının kaybedilmesi, yıpranması ve diğer nedenlerle yeniden düzenlenmesi
halinde alınacak ücretler,
3) Açık Alan Kullanma
Belgesi almak için Bölge Müdürlüğüne yapılacak müracaatlarda alınacak ücretler,
4) Depo Kullanma
Belgesi almak için Bölge Müdürlüğüne yapılacak müracaatlarda alınacak ücretler,
5) Giriş İzin
Belgesinin düzenlenmesi karşılığında alınacak ücretler ile bu belgenin ve Özel
İzin Belgesinin kaybedilmesi nedeniyle yeniden düzenlenmesi durumunda alınacak
ücretler,
peşin olarak özel
hesaba yatırılır.
b) Bölgelerdeki Mal
Hareketleri ile Fason İmalat, Bakım Onarım ve İleri Derecede İşçilik
Faaliyetlerine İlişkin Özel Hesap Ücretlerine Yönelik Hükümler:
1) İmalatçı
Kullanıcılar ile 6/2/2004 öncesi Faaliyet Ruhsatı alan Kullanıcılar tarafından
gerçekleştirilecek mal hareketlerinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
i) Yurtdışından
bölgeye getirilen malların CIF değeri üzerinden binde 1, Bölgeden Türkiye’ye
çıkarılan malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında Özel Hesap Ücreti
alınır.
ii) Bölge içi mal
satışlarından, imha/tasfiye veya lisanslı bertaraf tesislerine teslim edilmek
üzere Bölgeden çıkarılan ve tahlil/numune amacıyla bedelsiz olarak getirilen
veya götürülen mallardan, Özel Hesap Ücreti alınmaz.
iii) Kapalı alan
inşaatının tamamlanması, ek yatırım yapılması, üretim konusunda Faaliyet
Ruhsatı sahibi Kullanıcıların üretimde kullanacakları yatırım mallarının
girişi, makine ve teçhizatın yenilenmesine ilişkin mal girişleri veya kapasite
artırımına yönelik yeni makine, teçhizat ve ofis makineleri girişi yatırım ve
tesis safhasında yapılan mal girişi olarak kabul edilir. Yatırım ve tesis
safhasında kullanılmak üzere veya tevsi ve kapasite artırmak amacıyla
yurtdışından veya Bölge içinden satın alınan bu mallardan Özel Hesap Ücreti
alınmaz. Yatırım ve tesis kapsamında Özel Hesap açısından mal girişlerine
ilişkin denetim Bölge Müdürlüğünce yapılır.
iv) Yatırım ve tesis
safhasında veya tevsi ve kapasite artırmak amacıyla, yurtdışından Bölgeye
getirilen malların ticarete konu edilerek, bunların Bölgeden yurtdışına
çıkarılması, Bölge içinde başka bir Kullanıcıya satılması veya başka bir
Serbest Bölgeye gönderilmesi durumunda satış bedeli üzerinden binde 1,
Türkiye’ye çıkışı halinde ise faturada yer alan FOB satış bedeli üzerinden
alınacak binde 1 Özel Hesap Ücretini müteakip aynı bedel üzerinden binde 9
oranında Özel Hesap Ücreti alınır.
v) Bölgedeki bina,
tesis ve demirbaşların bakım-onarım veya tamirinde kullanılmak üzere Kullanıcının
kendisine ait olmayan ve yurtdışından bölgelere geçici olarak getirilen araç,
gereç ve ekipmanların 58 inci maddede belirtilen 12 aylık süre içerisinde bölge
dışına çıkarılmaması halinde bu malların CIF değeri üzerinden binde 1 oranında
Özel Hesap Ücreti alınır.
vi) Sergilenmek,
fuarlarda teşhir edilmek üzere bölgeden Türkiye’ye geçici olarak mal
gönderilmesi, yurt içinden getirilen bir malın evsafına uygun olmaması veya
bozuk çıkması gibi nedenlerle değiştirilmek ya da tamir edilmek üzere mahrecine
iade edilmesi halinde Özel Hesap Ücreti alınmaz. Ancak 58 inci madde gereğince
Türkiye’ye çıkarılacak mallardan binde 9 oranında teminat alınır. Söz konusu
malların 12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde, bu teminatlar
çözülerek Özel Hesaba gelir kaydedilir.
vii) Özel Hesap
Ücreti ödenerek yurtdışından bölgeye getirilen bir malın evsafına uygun
olmaması veya bozuk çıkması gibi nedenlerle kesin olarak mahrecine iade
edilmesi halinde, alınmış olan Özel Hesap Ücreti Kullanıcının bir sonraki
işleminde mahsup edilir. Mahsup edilememesi halinde kanuni süresi içerisinde
iade edilir. Söz konusu malın mahrecine kesin olarak iade edilmeyip
değiştirilmesi veya tamir görmesi sonrasında Bölgeye geri getirilmesi durumunda
Özel Hesap Ücreti alınmaz.
viii) Sergilenmek, fuarlarda
teşhir edilmek üzere bölgeden yurtdışına geçici olarak gönderilen malın Bölgeye
geri getirilmesi durumunda Özel Hesap Ücreti alınmaz.
ix) Bölgeden
yurtdışına veya yurtiçine satılan malın herhangi bir nedenle kesin olarak iade
edilmesi durumunda Özel Hesap Ücreti alınmaz. Özel Hesap Ücreti alınmış ise
Kullanıcının bir sonraki işleminde mahsup edilir. Mahsup edilememesi halinde
kanuni süresi içerisinde iade edilir.
2) 6/2/2004
tarihinden sonra Faaliyet Ruhsatı alan imalatçı Kullanıcıların dışındaki Kullanıcılar
ile bu tarihten önce ruhsat almış olup da 6/2/2004 tarihinden sonra Faaliyet
Ruhsatı süresini uzatan imalatçı Kullanıcılar dışındaki Kullanıcılar tarafından
gerçekleştirilecek mal hareketlerinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
i) Bu Kullanıcılar tarafından,
yurtdışından bölgeye getirilen ve/veya bölgeden Türkiye'ye çıkarılan mallardan
Özel Hesap Ücreti alınmaz.
ii) Bu Kullanıcılar
tarafından, yatırım ve tesis safhasında veya tevsi ve kapasite artırmak
amacıyla getirilenler de dahil olmak üzere yurtdışından getirilerek bölge
içinde satılan malların CIF değeri üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti
alınır.
3) Hem üretim hem de
6/2/2004 tarihinden sonra alım-satım ruhsatı alan Kullanıcılar tarafından
gerçekleştirilecek mal hareketlerinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
i) Üretim ruhsatı
kapsamında Türkiye’den veya yurt dışından getirdiği mallardan ürettiği
ürünlerini kendi bünyesinde bulunan alım-satım ruhsatı kapsamına devretmesi ve
alım-satım ruhsatı kapsamında yurt içine satması halinde, yurt içine satılan
malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.
ii) Alım-satım
ruhsatı kapsamında binde 1 oranında ücret ödemeden yurt dışından getirdiği
malı, kendi bünyesinde bulunan üretim ruhsatı kapsamına devretmesi halinde, bu malların
CIF değeri üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.
4) Fason imalat ile
bakım-onarım faaliyetleri ve ileri derecede işçilik işlemlerinde aşağıdaki
esaslar uygulanır:
i) Kullanıcının kendisine
ait olan mallar için bölge dışında fason imalat veya ileri derecede işçilik
işlemleri yaptırması halinde bu işlemlerden katma değer üzerinden binde 1
oranında Özel Hesap Ücreti alınır. Ancak 58 inci madde gereğince Türkiye’ye
çıkarılacak mallardan binde 9 oranında teminat alınır. Teminat alınan malların
12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde bu teminatlar çözülerek Özel
Hesaba gelir kaydedilir.
ii) Kullanıcının
kendisine ait olmayan, fason imalat, bakım-onarım faaliyetleri ve ileri derecede
işçilik işlemleri amacıyla bölgeye geçici olarak getirdiği malların bölgeye
giriş ve çıkışında Özel Hesap Ücreti alınmaz. Söz konusu malların bölgede
işçilik gördükten sonra bölgeden nihai çıkışında bölgede yaratılan katma değer
üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır. Ancak belirtilen
kapsamdaki mallardan kullanıcıların yurtdışından getirerek fason imalat,
bakım-onarım faaliyetleri ve ileri derecede işçilik işlemleri için Türkiye’ye
çıkaracağı mallardan 58 inci madde gereğince binde 9 oranında teminat alınır.
Teminat alınan malların 12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde bu
teminatlar çözülerek Özel Hesaba gelir kaydedilir.
iii) Kullanıcı
firmalar arasında gerçekleşen ticaret kapsamında, fason imalat, bakım-onarım
faaliyetleri ve ileri derecede işçilik işlemleri neticesinde bölgede yaratılan
katma değer üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.
c) Serbest bölgeyi
işleten gerçek veya tüzel kişilerle yapılacak sözleşmeler uyarınca tahsil
edilecek Özel Hesap Ücretlerine yönelik hükümler:
1) İşleticilerin
yıllık net karları üzerinden alınan sözleşmede belirtilen orandaki kar payları
yıl sonu döviz alış kurundan hesaplanarak ABD Doları cinsinden ait olunan
dönemi takip eden yılın 5’inci ayının son iş günü mesai bitimine kadar,
2) İşletici ve
B.K.İ.’lerin, bölgenin işletilmesi veya kurulup işletilmesi ile ilgili
faaliyetleri sonucu tahakkuk eden net aylık gelirleri üzerinden yüzde 4
oranında alınacak ücretler, üçer aylık dönemler itibarıyla Ocak, Nisan, Temmuz
ve Ekim aylarının 20 nci günü mesai bitimine kadar,
3) Hazine arazisi
üzerinde kurulu serbest bölgelerde Faaliyet Ruhsatı verilmesi uygun görülen
gerçek veya tüzel kişilere bina ve tesisler hariç bu bölgelerdeki Hazine
taşınmazlarının kiraya verilmesi halinde, kira bedelleri 8 inci madde
kapsamında yapılan kira sözleşmesinde öngörülen sürelerde işletici veya B.K.İ.
tarafından tahsil edilir. Tahsil edilen kira bedellerinin işletici tarafından
yüzde 90'ı, B.K.İ. tarafından yüzde 63'ü işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmelerinde belirtilen süreler içerisinde,
4) Hazineye ait bina
ve tesisler ile Faaliyet Ruhsatının iptali veya süresinin sona ermesiyle
Hazineye intikal eden bina ve tesislerin işletici veya B.K.İ.’ce kiraya
verilmesi halinde tahsil edilen kira bedellerinin işletici veya B.K.İ.
tarafından yüzde 90'ı işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmelerinde
belirtilen süreler içerisinde,
5) Özel mülkiyete ait
arazi üzerinde kurulu serbest bölgelerde B.K.İ.’nin kiraya verdiği arazi ve
işyerlerinin tahsil edilen kira gelirlerinden yüzde 4 aylık gelir payı ve
sattığı arazi ve işyerlerinden elde ettiği net gelirlerden yüzde 4 aylık gelir
payı, üçer aylık dönemler itibarıyla Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının 20
nci günü mesai bitimine kadar,
6) İşletici, B.K.İ.
ve Kullanıcıların Yönetmelik hükümlerine, işletme veya kuruluş ve işletme
sözleşmelerine aykırı olarak taahhütlerini zamanında veya hiç yerine
getirmemeleri halinde tahsil edilecek cezai şart, masraf ve faizler tahsili
müteakiben,
özel hesaba
yatırılır.
7) İşletici veya B.K.İ.
ayrı Faaliyet Ruhsatı almak ve ayrı muhasebe kayıtları tutmak kaydıyla Hazine
arazisi üzerinde yaptığı veya yaptırdığı bina ve tesisleri kiraya vermek veya
bölgede yapılması öngörülen faaliyet konularında faaliyet gösteren kuruluşlara
ortak olmak suretiyle elde ettikleri gelirlerden özel hesaba herhangi bir pay
ödemez.
8) Kanunun geçici 2
nci maddesi uyarınca ilk kez faaliyete geçecek serbest bölgelerde, bu bendin
(3) numaralı alt bendinde yer alan yüzde 63 oranı Kuruluş ve İşletme
Sözleşmesinin akdedildiği tarihten itibaren 20 yıl süreyle yüzde 40 olarak
uygulanır.
ç) Kanunun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen diğer gelirler:
1) Satın alma ve
satışlar nedeniyle yapılan sözleşmelerde belirtilen cezai şart, masraf ve
faizler,
2) Genel Müdürlük
veya Bölge Müdürlüklerince bastırılan ve satış yoluyla dağıtımına karar verilen
her nevi basılı kağıt veya yayınların bedeli,
3) Bölge Müdürlüğü
tarafından Kullanıcılara kiralanan arazi ve binalardan elde edilecek kira
bedelinin tamamı,
4) Herhangi bir
nedenle Hazineye intikal eden menkullerin satışından, gayrimenkullerin kullanım
hakkının süreli olarak devrinden elde edilecek gelirler,
5) Faaliyet Ruhsatı
almak için Genel Müdürlüğe yapılan müracaatlarda, Genel Müdürlüğün uygun görüş
yazısından sonra 30 gün içerisinde Faaliyet Ruhsatı almaktan vazgeçilmesi
halinde alınacak ücret,
6) Özel mülkiyete ait
arazi üzerinde kurulu serbest bölgelerde bina satışları ve üst yapı kullanım
hakkı devirlerinde alınacak ücretler,
özel hesaba
yatırılır.
7) Hizmet, Bankacılık
ve Sigortacılık Faaliyetlerine İlişkin Özel Hesap Ücretlerine Yönelik Hükümler:
i) Hizmet
Faaliyetleri: Bakım-onarım, fason imalat ve ileri derecede işçilik işlemleri
hariç olmak üzere, 6/2/2004 tarihinden önce Faaliyet Ruhsatı alan Kullanıcıların
bölge içi ve bölge dışına hizmet teslimlerinde binde 1 oranında Özel Hesap
Ücreti alınır. 6/2/2004 tarihinden sonra Faaliyet Ruhsatı alan imalatçı
Kullanıcıların dışındaki Kullanıcılar ile bu tarihten önce ruhsat almış olup da
6/2/2004 tarihinden sonra Faaliyet Ruhsatı süresini uzatan imalatçı
Kullanıcılar dışındaki Kullanıcılar tarafından yapılan hizmet teslimlerinde
Özel Hesap Ücreti alınmaz.
ii) Bankacılık ve
Sigortacılık Faaliyetleri: 6/2/2004 tarihinden önce Faaliyet Ruhsatı alan
bankaların ve sigorta kuruluşlarının faaliyetleri nedeniyle elde ettikleri
gelirlerinden yapmış oldukları bütün muameleler nedeniyle kendi lehlerine
nakden veya hesaben tahakkuk eden paralardan üçer aylık dönemler itibariyle
Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının 20’nci günü mesai bitimine kadar binde 1
oranında Özel Hesap Ücreti alınır. 6/2/2004 tarihinden sonra Faaliyet Ruhsatı
alan banka ve sigorta kuruluşları ile bu tarihten önce ruhsat almış olup da
6/2/2004’ten sonra Faaliyet Ruhsatı süresini uzatan banka ve sigorta
kuruluşlarından bu ücret alınmaz.
8) Diğer gelirler.
Özel Hesap Ücretleri Bölge Müdürlüklerince
hiçbir suretle kasaya gelir tahsil edilemez. Tüm gelir tahsilatları bankalar
nezdinde açılan hesaplar aracılığı ile yapılır.
Özel Hesap Gelirlerinin
Madde 42- (Değişik:RG-17/08/2002-24849)
Aşağıdaki hallerde
tahsil edilen özel hesap gelirleri iade edilir:
a) Faaliyet ruhsatı
almak için yapılan müracaatlarda; Genel Müdürlükçe müracaat değerlendirildikten
sonra faaliyet ruhsatı verilmesinin uygun görülmemesi veya Genel Müdürlüğün
uygun görüş yazısından önce firma tarafından müracaattan vazgeçilmesi halinde
yatırılmış olan ücretin tamamı,
b) (Değişik:RG-22/4/2010-27560) Genel
Müdürlüğün uygun görüş yazısından sonra 30 gün içerisinde Faaliyet Ruhsatı
almaktan vazgeçilmesi halinde, 41 inci maddenin (Değişik
ibare:RG-29/1/2022-31734) (ç) bendinin 5 no’lu alt bendinde
belirtilen ücretin özel hesaba yatırılmasını müteakip yatırılmış olan Faaliyet
Ruhsatı ücretinin tamamı,
c) (Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Serbest Bölge Kullanıcılarından peşin olarak tahsil edilen kira bedellerinden,
“Faaliyet Ruhsatı” iptali nedeniyle kira sözleşmesinin feshedilmesi sonucunda
sözleşmeler gereğince iadesi gereken kira tutarları Kullanıcının aynı konudaki
müteakip işleminde mahsup edilmezse,
d) (Değişik:RG-22/4/2010-27560) Fazla
veya yanlışlıkla yatırılan tutarlar ile gerçekleşmeyen işlemlere ait tutarlar,
Kullanıcının aynı konudaki müteakip işlemlerinden mahsup edilmezse, kanuni
süresi içerisinde,
iade edilir.
Özel Hesap
Madde 43 —
(Değişik:RG-03/05/2005-25804)
Özel hesap
gelirlerinin 41 inci maddede belirtilen sürelerde kullanıcı, İşletici veya
Bölge Kurucu-İşleticisi tarafından ödenmediğinin veya eksik ödendiğinin tespit
edilmesi halinde, aşağıdaki esaslara göre takip ve tahsil işlemi yapılır:
a) Bu Yönetmeliğin 41
inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin tamamı ile (Değişik
ibare:RG-29/1/2022-31734) (ç) bendinin (3) üncü ve (4) üncü alt
bentlerinde yer alan gelirlerden ödenmeyen döviz bazındaki tutarlara, (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık ile İşletici veya Bölge
Kurucu-İşleticisi şirketler arasında akdedilen işletme sözleşmeleri ile
kullanıcılarla yapılan sözleşme ve protokollerde belirtilen oranlarda gecikme
zammı uygulanarak, tebligatın yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde ana
para ve gecikme zammı toplamının döviz bazında ödenmesi tebliğ edilerek
ilgililerden istenir.
b) Bu Yönetmeliğin 41
inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin tamamı ile (Değişik ibare:RG-29/1/2022-31734)
(ç) bendinin (3) üncü ve (4) üncü alt bentleri dışında sayılan
gelirlerden hiç ödenmeyen veya eksik ödenen döviz bazındaki tutarlar, vade
tarihlerindeki T. C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına
çevrilmek suretiyle 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun belirlediği oranlarda gecikme zammı uygulanarak,
tebligatın yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde anapara ve gecikme
zammı toplamının Türk Lirası bazında ödenmesi tebliğ edilir ve ilgililerden
istenir.
c) İlgililer
belirtilen süre içerisinde yapılan tebligata itiraz edebilir, ancak, tebligata
itiraz edilmesi takibatı durdurmaz.
d) Tebligatın
yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde yapılan itirazlar Bölge Müdürlüğünce
veya Genel Müdürlükçe, itirazın yapıldığı tarihi takip eden 30 günde
değerlendirilerek karara bağlanır.
e) Tebligatın
yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde ilgililer tarafından özel hesaba
ödeme yapılmaması veya eksik ödeme yapılması halinde, ödenmeyen tutarların
takip ve tahsili için, Bölge Müdürlüğünce serbest bölgenin bulunduğu yerdeki
vergi dairesine bildirimde bulunulur.
f) Vergi dairesine
yapılacak bildirimde;
1) Alacağın ödenmesi
için yapılan tebligatın tarihi belirtilir.
2) İlgililerden
ödenmesi istenilen alacak tutarı Türk Lirası bazında ise, bu tutarın ana para
ve faizi ayrı ayrı gösterilir. Döviz bazında ödenmesi istenilen tutar ise,
verilen 30 günlük sürenin bitim tarihindeki T. C. Merkez Bankası döviz alış
kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmek suretiyle ana para ve faiz tutarı ayrı
ayrı gösterilerek, takip ve tahsili gereken tutarlardan sadece asli nitelikteki
alacaklara gecikme zammı uygulanacağı bildirilir.
3) Özel hesap
gelirlerini ödemeyen gerçek kişi ise nüfus cüzdanının, tüzel kişi ise Türkiye
Ticaret Sicil Gazetesinin, yabancı şahıs ise pasaportunun Bölge Müdürlüğünce
onaylı fotokopisi gönderilir.
4) (Değişik:RG-16/07/2007-26584)
Vergi dairesince tahsil edilen ana para ve faiz tutarlarının tamamının
bölgelerdeki özel hesap gelirlerinin tahsilatını yapan bankalar nezdindeki özel
hesaba aktarılması için ilgili hesap numarası belirtilir.
g) (Değişik:RG-16/07/2007-26584)
Vergi dairesince yapılan tahsilatların tamamı bölgeler nezdindeki ilgili
bölge müdürlüğünün özel hesabına tahsilatı takip eden hafta içinde aktarılır.
Madde 44 — (Başlığıyla
birlikte değişik: RG-03/05/2005-25804)
Bölge
Müdürlüklerince, bir sonraki yıl için hazırlanacak tahmini özel hesap
gelirlerine ilişkin bilgiler en geç haziran ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe
intikal ettirilir. Genel Müdürlüğün gelir tahminleri ile revize işlemleri
yapılan Bölge Müdürlükleri tekliflerinden oluşan gelir tahminleri Müsteşarlığın
bağlı olduğu Bakanın onayına sunulur. Bu gelir programının bir örneği Maliye
Bakanlığına gönderilir.
Özel Ödenek
Madde 45 –
(Mülga:RG-03/05/2005-25804)
İKİNCİ BÖLÜM
Kira Tarifeleri ve
Kira Sözleşmeleri
Kira Tarifeleri ve
Madde 46-
(Değişik:RG-07/08/2002-24849)
Serbest bölgelerde
işletici veya B.K.İ. tarafından önerilen kira tarifelerini onaylamaya,
artırmaya, azaltmaya, taksitlendirmeye veya mevcut tarifeler üzerinde
değişiklik yapmaya Genel Müdürlük yetkilidir.
Kullanıcılarla
İşletici veya B.K.İ. arasında akdedilen kira sözleşmelerinde aşağıdaki şartları
içeren hükümler de yer alır:
a) (Değişik:RG-9/2/2023-32099) Kira sözleşmeleri,
kullanıcıya daha önce verilen Faaliyet Ruhsatında öngörülen süreden daha uzun
bir süre için akdedilemez. Faaliyet Ruhsatının süresinin sona ermesi veya
iptali halinde, tarafların birbirlerine feshi ihbarda bulunmaları suretiyle
kira sözleşmeleri feshedilir. Ancak, Faaliyet Ruhsatının süresi sona eren veya
Faaliyet Ruhsatı iptal edilen kullanıcıya verilecek tahliye süresinde,
kullanıcının kira ödeme yükümlülüğü devam eder. Kullanıcı tarafından peşin
ödenmiş kiradan veya kira sözleşmesinde belirtilen depozitodan, işleyen süreye
ve tahliye süresine ait kira, kullanıcının önceki dönemlere ilişkin kira
borçları ve yapılması gereken tamir ve sair giderler indirilerek bakiye miktar
kullanıcıya iade edilir. Kullanıcının borçlu kalması halinde gerekli kanuni
yollara başvurulur. Kullanıcı, fesih işlemini müteakip kendisine ait mal ve
eşyaları beraberinde götürmediği takdirde bu mal ve eşyalar hakkında
52 nci madde hükümleri uygulanır.
b) (Değişik:RG-9/2/2023-32099) Kiralanan parseller
üzerinde kullanıcılar tarafından yaptırılan bina, hangar, depo, ambar, fabrika
gibi bilumum üstyapılar; menkuller hariç tutulmak suretiyle, üstyapının bağlı
olduğu Faaliyet Ruhsatının süresinin sona ermesi veya iptaliyle birlikte
Hazineye intikal eder.
c) (Değişik:RG-9/2/2023-32099) Faaliyet Ruhsatı ve
sözleşme süresinin hitamında 25 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
uyarınca işletilmesi İşletici veya B.K.İ.’ye bırakılan bina ve tesisler ya da
bu bina ve tesislerin üzerinde bulunduğu parseller; kullanıcının aynı bina ve
tesiste faaliyetine ara vermeden devam etmek istemesi halinde ve yeniden
Faaliyet Ruhsatı almış olması kaydıyla, aynı kullanıcıya öncelikli olarak
kiralanır. Kullanıcının; faaliyetine yatırımcı kullanıcı statüsünde devam
etmesi halinde kullanım hakkı devir bedelinin ödenmesini müteakip parsel için
açık alan kira sözleşmesi, faaliyetine kiracı kullanıcı statüsünde devam etmesi
halinde bina ve tesis için kapalı alan kira sözleşmesi akdedilir.
d) Kullanıcı,
kiraladığı parselde yangın ve diğer tehlikelere karşı gerekli önlemleri almak
ve buradaki bina ve tesislerin yangına karşı sigortalarını yaptırmak
zorundadır.
e) Kullanıcı,
kiraladığı yere giren ve çıkan bütün mallardan sorumlu olup, Yönetmelik
hükümlerine uymakla yükümlüdür.
BEŞİNCİ KISIM
Kambiyo, Bankacılık,
Sigortacılık Ve Diğer Hizmetler
BİRİNCİ BÖLÜM
Kambiyo, Bankacılık
ve Sigortacılık Hizmetleri
Madde 47- (Değişik birinci
fıkra:RG-22/4/2010-27560) Bölgedeki faaliyetlerle ilgili olarak mal
bedelleri, Özel Hesap, hizmet ve işçi ücretleri ile ikramiyeleri ve kiralara
ilişkin ödemeler dövizle yapılır. Bölgede Türk Lirası ile yapılan ödemeler
hakkında 16/8/1985 tarih ve 85/9801 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen
esaslar uygulanır.
Bölgede yatırımda
bulunan Türkiye dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişiler, sermayelerinin nakdi
kısmını döviz olarak getirirler.
Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı sermaye kuruluşları veya Türkiye dışında yerleşik gerçek ve
tüzel kişiler, Bölgeye döviz olarak getirdikleri nakdi, ayni ve gayrimaddi
haklarla ilgili sermayelerini ve bunlardan elde ettikleri her türlü kazanç ve
iratlarını satış ve/veya tasfiye bedellerini, istediklerinde Türkiye'nin diğer
kesimlerine ve yurtdışına transfer etmekte serbesttirler. Ancak bu kişiler,
transfer edecekleri kıymetleri Bölge Müdürlüğüne bildirmekle ve bu kıymetlerin
kendilerine aidiyetlerini tevsik etmekle yükümlüdürler.
Türkiye'de yerleşik
kişilerin Bölgeye ihraç etmiş oldukları nakdi sermayenin ve yatırımlardan elde
edilen her türlü kazanç ve iratların, satış ve/veya tasfiye bedellerinin
Türkiye'nin diğer kesimlerine transferi serbest olup, ayni sermayenin ihracı
ise Müsteşarlığın iznine tabidir. Sözkonusu nakdi ve ayni sermayenin ve
yatırımlardan elde edilen her türlü kazanç ve iratların, satış ve/veya tasfiye
bedellerinin yurtdışına ihracı ise serbesttir.
Bankacılık ve
Madde 48- Bölgede bulunan
banka -kıyı bankacılığı hariç- ve sigorta şirketleri genel hükümlere göre
faaliyet gösterirler.
Bölgedeki bankalar,
Bölgedeki faaliyetleriyle ilgili olarak öncelikle Kullanıcılara kredi verirler.
(Mülga son
fıkra:RG-22/4/2010-27560)
İKİNCİ BÖLÜM
Yükleme ve Boşaltma
Hizmetleri İle Diğer Hizmetler
Yükleme ve Boşaltma
Madde 49- Bölgeye gelen malların
yükleme, boşaltma ve taşıma hizmetleri, İşletici veya B.K.İ. tarafından
yapılır. İşletici veya B.K.İ.'nin olmadığı Bölgelerde bu hizmetler Bölge
Müdürlüğünün bilgisi dahilinde diğer özel kişi veya kuruluşlara da
yaptırılabilir.
Anılan hizmetlerin
özel kişi veya kuruluşa yaptırılması halinde, Bölge Müdürlüğü, İşletici veya
B.K.İ. ile bu kişi veya kuruluş arasında bir sözleşme akdedilir. İşletici veya
B.K.İ.'nce hazırlanan "Serbest Bölge Hizmet Tarifesi", Bölge
Müdürlüğünün de görüşü alınarak Genel Müdürlükçe onaylanır. Hizmet ücretlerinin
tahsiline dair usul ve esaslar, bu tarifede belirlenir.
Madde 50- (Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bölgede sigortacılık,
nakliye acenteliği, gümrük müşavirliği, yeminli mali müşavirlik, serbest
muhasebeci mali müşavirlik, serbest muhasebecilik ve eksperlik gibi hizmet
faaliyetleri ile Genel Müdürlükçe uygun görülecek diğer hizmet faaliyetleri,
“Faaliyet Ruhsatı” alınarak yürütülebileceği gibi, Bölge Müdürlüğünden temin
edilecek “Giriş İzin Belgesi” ile de yerine getirilebilir.
ALTINCI KISIM
Çeşitli Hükümler
Madde 51- Bölge ile ilgili
olarak; ruhsat, izin ve hizmet ile ücretler hakkındaki itiraz ve şikayetler
aşağıdaki şekilde yapılır:
a) Ruhsat ve İzin İle
İlgili İtiraz ve Şikayetler;
"Faaliyet
Ruhsatı", "Giriş İzin Belgesi" ve "İnşaat Ruhsatı"
gibi ruhsat ve izinler hakkındaki itiraz ve şikayetler Genel Müdürlüğe yapılır.
b) Hizmet ve
Ücretlerle İlgili İtiraz ve Şikayetler;
Hizmetleri veren
İşletici veya B.K.İ. ile ilgili itirazlar Kullanıcılar tarafından itiraz ve
şikayet konusu olaya muttali olunduğu tarihten itibaren en geç üç gün içinde
ilgili Bölge Müdürlüğüne yapılır.
İnceleme konusu
yapılan itiraz ve şikayetlerin gerçek ve inandırıcı olduğu kanaatine varılması
üzerine, durum İşletici veya B.K.İ. yetkililerine aksettirilir ve bu husustaki
cevaplara ve (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlık
ile İşletici veya B.K.İ. arasında akdedilen sözleşme hükümlerine göre tekrar
incelemesi yapılır. İtiraz ve şikayetin haklı bulunması halinde yapılan işlemin
düzeltilmesi veya yerine getirilmeyen bir hizmet varsa, bunun yapılması
İşletici veya B.K.İ.'den yazılı olarak talep edilir. İşletici veya B.K.İ.
tarafından bu uyarıya uyulmaması halinde, Bölge Müdürlüğünce gerekli önlemler
alınır ve durum (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlığa
duyurulur.
Madde 52- (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-9/2/2023-32099)
Arazisi Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan serbest bölgelerde;
Faaliyet Ruhsatının süresinin sona ermesi veya iptali halinde, üstyapıyı
Kanunun ek 5 inci maddesi gereğince tahliye etmesi gereken kullanıcılara Genel
Müdürlükçe bir aydan az altı aydan fazla olmamak üzere tahliye süresi verilir.
Kullanıcının tahliye süresini uzatma talebi, tahliyeye konu malların listesi
ile birlikte Bölge Müdürlüğüne yapılır. Bölge Müdürlüğü ek süre talebini, kendi
görüşü ve İşletici veya B.K.İ.’nin görüşü ile
birlikte Genel Müdürlüğe iletir. Verilecek ek süreler de dahil olmak üzere tahliye süresi hiçbir şekilde altı
ayı geçemez. Tahliye süresi içerisinde üstyapının kullanıcı tarafından tahliye
edilmesi esastır. Tahliye süresinin sonunda kullanıcıya ait olup üstyapıdan
çıkarılmayan mallar üzerinde kullanıcının her türlü tasarruf yetkisi kalkar. Bu
malların sayım ve tespit yapılıncaya kadar bulunduğu yerde aynen
muhafazasını teminen, Bölge Müdürlüğü ve
İşletici veya B.K.İ. ile Gümrük İdaresi tarafından gerekli tedbirler alınır.
Birinci fıkra uyarınca verilecek tahliye
süresi sonunda üstyapıdan çıkarılmamış mallar, tahliye süresinin sona erdiği
günü takip eden bir ay içinde, Serbest Bölge Müdürünün başkanlığında, Serbest
Bölge Gümrük Müdürlüğü, Serbest Bölge Gümrük Muhafaza Müdürlüğü ve İşletici
veya B.K.İ. ile gerektiğinde diğer ilgili kamu kurumları ve mahalli meslek
kuruluşları temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak bir komisyon marifetiyle
sayım ve tespit yapılarak tutanağa bağlanır. Bu mallar
üzerinde haciz veya satılamaz, devredilemez, rehin, ipotek gibi şerhler varsa,
bu haciz veya şerhler; komisyon tarafından tutulacak sayım ve tespit tutanağına
istinaden kalkmış sayılır. Komisyon tarafından tutanağa bağlanan mallar;
Kanunun ek 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, 27/10/1999 tarihli
ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre ve 25/6/2013 tarihli ve 28688
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasfiye Yönetmeliğinde düzenlenen usul ve
esaslar çerçevesinde tasfiye edilmek üzere ilgili tasfiye işletme müdürlüğüne
teslim edilir. Tasfiye edilen malların satış bedeli hakkında 4458 sayılı
Kanunun 180 inci maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz. Bu malların satış
bedelinden gümrük vergileri, hizmet karşılığı alacaklar ve yapılmış masraflar,
satış için yapılmış masraflar düşüldükten sonra bakiye bedel hak sahiplerine
dağıtılmak üzere ilgili icra müdürlüklerine gönderilir. İcra müdürlüklerince
yapılacak dağıtımdan sonra varsa artan para, Faaliyet Ruhsatı süresi sona eren
veya iptal edilen kullanıcı adına emanet hesabına alınır ve talep etmesi
halinde kendisine ödenir.
Özel arazili serbest bölgelerdeki kullanıcılara, Faaliyet
Ruhsatının süresinin sona ermesi veya iptali halinde Genel Müdürlükçe bir aydan
az altı aydan fazla olmamak üzere tahliye süresi verilir. Kullanıcının tahliye
süresini uzatma talebi, tahliyeye konu malların listesi ile birlikte Bölge
Müdürlüğü üzerinden Genel Müdürlüğe yapılır. Bölge Müdürlüğü ek süre talebini,
kendi görüşü ve İşletici veya B.K.İ.’nin görüşü
ile birlikte Genel Müdürlüğe iletir. Verilecek tahliye süresi sonunda
üstyapıdan çıkarılmayan mallar bölgede terk edilmiş sayılır. Bu mallar, ikinci
fıkrada belirtilen şekilde oluşturulacak komisyon marifetiyle sayım ve tespit
yapılmak suretiyle tutanağa bağlanır ve 4458 sayılı Kanunun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi uyarınca
tasfiye edilmek üzere ilgili tasfiye işletme müdürlüğüne teslim edilir.
Tasfiye edilecek malların taşınmasında İşletici veya B.K.İ.’nin mevcut imkanlarından yararlanılır.
Tasfiye edilecek mallar, tasfiye gerçekleşene kadar başka bir açık veya kapalı
depolama alanında muhafaza edilebilir. Uygun depolama koşullarının mevcut
olmaması nedeniyle, tasfiye edilecek malda meydana gelecek eskime, bozulma,
çürüme veya değer kaybı gibi durumlar için Bakanlık ve İşletici veya B.K.İ.
sorumlu tutulamaz.
Tasfiye edilecek malların, tasfiye işlemi gerçekleşmeden önce
kullanım süresinin dolması, eskime, bozulma, çürüme gibi nedenler sonucunda
ekonomik değerini yitirmesi, sağlığa veya çevreye zararlı olduğunun anlaşılması
veya diğer yollarla tasfiye edilememiş olması halinde; bu mallar 37 nci madde hükümlerine göre imha edilir.
Genel Müdürlük, birinci ve üçüncü fıkralar kapsamında tahliye
süresi verme ve bu süreyi uzatma yetkisini Bölge Müdürlüğüne devredebilir.
İhtilafların Uzlaşma
Madde 53- Kullanıcılar ile
İşletici veya B.K.İ. veya Bölgede faaliyet gösteren diğer kişi ve kuruluşlar
arasındaki Toplu İş Sözleşmesi üzerinde çıkacak menfaat uyuşmazlıkları dışında
kalan iş ilişkilerinden doğan ihtilafların halli için, Bölge Müdürlüğüne
müracaat edilerek, ihtilaflar uzlaşma yoluyla çözümlenebilir.
İhtilafların Bölge Müdürlüğü
nezdinde uzlaşma yoluyla çözümlenmesi halinde, bu durum bir tutanakla tesbit
olunur ve bu tutanağın birer örneği taraflara verilir. Tutanağın bir örneği de
Bölge Müdürlüğünde alıkonulur.
Madde 54- Yönetmelikle tayin
edilmiş sürelere ilişkin hükümlerin uygulanmasında, zorlayıcı sebepler veya
beklenmeyen haller dikkate alınarak, Genel Müdürlükçe tesbit edilecek esas ve
usüllere göre süre değişimi yapılabilir.
Bölgeye Dahil Edilen
Madde 55- Deniz ve hava
limanlarında ayrılarak, Bölgeye dahil edilen yerlerin tabi olacağı genel
esaslar için de Yönetmelikteki hükümler uygulanır. Ayrıca bu yerlerin özel
şartlarına göre gerekli görüldüğü hallerde (Değişik
ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlıkça ilave esaslar belirlenir.
Bilgilendirme
Madde 56 - Dış ticaret
faaliyetlerinin arttırılmasına katkıda bulunmak amacıyla;
- Yabancı
müteşebbislerle temasları sağlamak ve geliştirmek,
- Uluslararası
istatistiki değerleri aktarmak,
- Know-how, lisans ve
işbirliği önerilerine ilişkin bilgi iletmek,
- Sanayileşmiş
ülkelerdeki firmalar ve bu ülkelerdeki dış ticaret politikaları hakkında bilgi
aktarımı sağlamak,
gibi konularda
yapılabilecek bilgilendirme hizmetleri için, başta uluslararası bilgi bankaları
olmak üzere, çeşitli ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlardan sağlanan
veriler, Genel Müdürlükçe Kullanıcılara iletilebilir.
İşletici veya
Madde 57- İşletici veya
B.K.İ.'nin bulunmadığı Bölgelerde Yönetmelikle verilen görevler, Bölge
Müdürlüklerince yürütülür.
Bekleme Süresi ve
Madde 58-
(Değişik:RG-22/4/2010-27560)
Bakım-onarım veya
tamir gibi nedenlerle bölgeye geçici olarak gelen, Kullanıcının kendisine ait
olmayan mallar ile araç, gereç ve ekipmanlar bölgelerde 12 aydan fazla kalamaz.
Kullanıcıların defter
ve belgelerinde kayıtlı demirbaş ve yatırım mallarının bakım-onarım gibi
nedenlerle bölgeden Türkiye’ye geçici olarak çıkarılması sırasında bu malların
defter ve belgelerde kayıtlı değerleri üzerinden binde 9 oranında teminat
alınır.
Fason imalat,
bakım-onarım ve ileri derecede işlem görmek üzere bölgeden Türkiye’ye çıkarılan
malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında teminat alınır.
Sergilenmek veya
fuarlarda teşhir edilmek üzere bölgeden Türkiye’ye geçici olarak gönderilen
mallar ile Türkiye’den satın alınarak bölgeye getirilen ancak, sipariş ve
evsafına uygun olmadığı için değiştirilmek veya işlem görmek üzere bölgeden
Türkiye’ye çıkarılan malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında teminat
alınır.
Teminat olarak Türk
Lirası, döviz, banka teminat mektubu, devlet tahvili ve hazine bonosu kabul
edilir. Türk Lirası ve döviz olarak alınan teminatlar Bölge Müdürlüklerine ait
tali hesapların bulunduğu bankalarda açılan geçici teminat hesaplarında
toplanır. Ancak teminat mektubu, devlet tahvili ve hazine bonosu Bölge
Müdürlüğü kasalarında muhafaza edilir. Alınan teminatlar bölge dışına geçici
olarak çıkarılan malların bölgeye girişinde Bölge Müdürlüğünün talimatıyla iade
edilir. Teminata bağlanan malların geri gelmemesi halinde teminat çözülür ve bu
tutarlar özel hesaba gelir kaydedilir.
Yürürlükten
Madde 59- Daha önce
çıkarılmış olan;
- 12 Ekim 1985 tarih ve
18896 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanan Mersin Serbest Bölgesi Yönetmeliği ve
Antalya Serbest Bölgesi Yönetmeliği,
- 30 Ekim 1988 tarih
ve 19974 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanan Ege Serbest Bölgesi Yönetmeliği,
- 13 Mayıs 1990 tarih
ve 20517 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanan İstanbul Atatürk Hava Limanı
Serbest Bölgesi Yönetmeliği,
- 5 Eylül 1990 tarih
ve 20626 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanan Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi
Yönetmeliği,
- 12 Şubat 1991 tarih
ve 20784 numaralı resmi Gazete'de yayımlanan İstanbul-Trakya Serbest Bölgesi
Yönetmeliği,
- 11 Mart 1991 tarih
ve 20811 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanan Trabzon Serbest Bölgesi
Yönetmeliği,
yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce B.K.İ. ve İşleticilerle imzalanmış olan:
- Mersin Serbest
Bölgesinin MESBAŞ-Mersin Serbest Bölge İşleticisi A.Ş. tarafından 10.10.1986
tarihinden 10.10.2006 tarihine kadar işletilmesine dair,
- Antalya Serbest
Bölgesinin ASBAŞ-Antalya Serbest Bölge İşleticisi A.Ş. tarafından 10.10.1986
tarihinden 10.10.2006 tarihine kadar işletilmesine dair,
- Ege Serbest
Bölgesinin ESBAŞ-Ege Serbest Bölge Kurucu ve İşleticisi A.Ş. tarafından
30.10.1989 tarihinden 30.10.2019 tarihine kadar kurulup işletilmesine dair,
- Adana-Yumurtalık
Serbest Bölgesinin TAYSEB-Toros Adana Yumurtalık Serbest Bölge Kurucu ve
İşleticisi A.Ş. tarafından 12.12.1990 tarihinden 12.12.2020 tarihine kadar
kurulup işletilmesine dair,
- Trabzon Serbest
Bölgesinin TRANSBAŞ-Trabzon Serbest Bölge Kurucu ve İşleticisi A.Ş. tarafından
10.07.1991 tarihinden 10.07.2010 tarihine kadar kurulup işletilmesine dair,
Sözleşmelerde yer
alan lehte hükümler, sözkonusu sözleşmelerin süresi sonuna kadar saklıdır.
Geçici Madde 2- Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan "Faaliyet Ruhsatları"nda yer
alan hükümler saklıdır. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihe kadar
"Faaliyet Ruhsatı" almış olan Kullanıcılar, talep ettikleri takdirde
Yönetmeliğin 11'nci maddesinin 4'üncü ve 5'inci fıkralarındaki haklardan
yararlandırılırlar.
Geçici Madde 3- Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihe kadar başlamış işlemlere, ilgili bulundukları Serbest
Bölge Yönetmeliğindeki hükümlere göre devam edilir. Bu Yönetmeliğin lehte olan
hükümleri, başlamış olan işlemlere de uygulanır.
Geçici Madde 4 – (Ek:RG-22/4/2010-27560)
12/11/2008 tarihli ve 5810 sayılı Kanunun 8
inci maddesiyle Kanuna eklenen geçici maddenin yürürlüğe girdiği 25/11/2008
tarihinden önce serbest bölgelerde halen geçerli Faaliyet Ruhsatı bulunan
yatırımcı Kullanıcılara kiralanan arazi, arsa, ve binalardan Hazinenin
mülkiyetinde bulunanların
ruhsat ve kira süresi, (Değişik ibare:RG-25/4/2020-31109) Bakanlığa
müracaat edilmesi halinde, Faaliyet Ruhsatı ve kira süresinin başlangıç tarihi
esas alınmak suretiyle 49 yıla kadar uzatılabilir.
Yatırımcı
Kullanıcıların Faaliyet Ruhsatı süresi, üretim faaliyeti için 45 yıl, diğer
faaliyet konuları için ise 30 yıldır. Kiracı Kullanıcıların Faaliyet Ruhsatı
süresi üretim faaliyeti için 20 yıl, diğer faaliyet konuları için 15 yıldır.
Arazisi Hazineye ait
serbest bölgelerde üretim konusu dışında Faaliyet Ruhsatına sahip yatırımcı
Kullanıcıların üretim konulu yeni Faaliyet Ruhsatı alarak veya konu değişikliği
yaparak aynı binada üretim faaliyetinde bulunmaları halinde, bu Faaliyet
Ruhsatının süresi 45 yıldır. Üretim konulu Faaliyet Ruhsatının başlangıç tarihi
ilk Faaliyet Ruhsatının başlangıç tarihi olup, bina üretim ruhsatına bağlanır.
Faaliyet Ruhsatı
süresi bitmek üzere olan ve ara vermeksizin faaliyetine devam etmek isteyen
Kullanıcılar, Faaliyet Ruhsatı süresi dolmadan önce, Yönetmeliğin 11 inci
maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde müracaat eder. Müracaatın uygun
bulunması halinde, Faaliyet Ruhsatının sona erdiği tarihten itibaren başlamak
üzere aynı numarayla yeni bir Faaliyet Ruhsatı düzenlenir. Bu kullanıcıların
Faaliyet Ruhsatı süreleri, yukarıda belirtilen sürelere bağlı olarak, Faaliyet
Ruhsatı başlangıç tarihleri esas alınmak suretiyle hesaplanır.
6/2/2004 öncesi
Faaliyet Ruhsatı alan imalatçı Kullanıcılar dışındaki Kullanıcıların bölgelerde
gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançları,
6/2/2004 tarihi itibarıyla faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı
olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu Kullanıcılar, bahse
konu sürenin sona ermesi itibarıyla Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin ikinci alt bendi ile (Değişik
ibare:RG-29/1/2022-31734) (ç) bendinin yedinci alt bendinde
belirtilen Özel Hesap Ücretindeki esaslara tabi olurlar. Bu Kullanıcıların
6/2/2004 tarihinden sonra Faaliyet Ruhsatı süresi uzatmaları halinde bu
ruhsatlar Özel Hesap uygulamaları açısından 6/2/2004 tarihinden sonra alınan
imalat dışı ruhsatlarla aynı esaslara tabidir. Faaliyet Ruhsatı müracaat
ücreti, Faaliyet Ruhsatının yeniden düzenlenmesinde uygulanacak kriterler ve
ücretler ile bu madde çerçevesinde Faaliyet Ruhsat sürelerinin uzatılmasına
ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir.
Geçici Madde 5 –
(Ek:RG-22/4/2010-27560)
Bu Yönetmeliğin 13
üncü maddesinde düzenlenen “Araç Giriş Kartı” ile “Ziyaretçi Araç Giriş
Kartı” uygulaması 1/6/2010 tarihinde başlar.
Geçici Madde 6- (Ek:RG-6/2/2026-33160)
27/A maddesinin yürürlüğe girmesinden önce Bakanlık tarafından
yapılan; İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi ile işletici veya B.K.İ.
faaliyet ruhsatları süre uzatımları ve üstyapı kiralama ile işletici veya
B.K.İ. faaliyetinin gereği olarak bölgede yürütülen hizmet faaliyetlerine
ilişkin faaliyet ruhsatlarının süre uzatımları, uzatma döneminin sonuna kadar
geçerlidir. Bu sürelerin bitmesi ile birlikte yapılacak süre uzatım
işlemleri, 27/A maddesi hükümlerine tabidir.
Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde; B.K.İ.’nin birinci
fıkra kapsamında daha önce süresi uzatılan, B.K.İ. faaliyet ruhsatı haricindeki
ruhsatlarına bağlı üstyapılar ruhsat süresi sonunda Hazineye intikal eder. Bu
ruhsatların süresinin yeniden uzatılması, üstyapıların Hazineye intikal
tarihini uzatmaz.
Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten sonra İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi süresinin
toplamda 49 yıla tamamlanmasına yönelik olarak yapılacak süre uzatımlarıyla
sınırlı olmak üzere; B.K.İ.’nin talep etmesi ve talebinin Bakanlık
tarafından uygun görülmesi hâlinde, üstyapının bulunduğu açık alan için
kullanıcılara uygulanan kira tarifesi üzerinden hesaplanacak açık alan
kirasının B.K.İ. tarafından ödenmesi, üstyapının tahakkuk eden brüt kira
gelirlerinin herhangi bir indirim veya mahsup yapılmaksızın en az yüzde
yirmisinin sözleşme kapsamında Özel Hesaba aktarılması ve üstyapının her türlü
bakım onarım ihtiyacının B.K.İ. tarafından karşılanmasına yönelik hükümlere
sözleşmede açıkça yer verilmek kaydıyla, B.K.İ.’ye ait ruhsatlara bağlı olup bu
ruhsatların süresinin sona ermesi sonucunda Hazineye intikal eden veya edecek
üstyapıların diğer kullanıcılara kiralanması amacıyla işletilmesi, süre uzatım
dönemini aşmayacak şekilde Bakanlık tarafından uygun görülen tarihe kadar,
kuruluş ve işletme sözleşmesi uzatılan B.K.İ.’ye bırakılabilir.
Madde 60- Bu Yönetmelik Resmi
Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 61- (Değişik:RG-25/4/2020-31109)
Bu Yönetmelik
hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
_______________________
(*) Bu Yönetmelikte Hazine
ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'na verilen görevler 4059 Sayılı Kanun ile Dış
Ticaret Müsteşarlığı'na devredilmiştir.