Yönetmelik · No: 4115
Resmî kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4115&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
İHRACATTA
KOTA VE TARİFE KONTENJANI BELİRLENMESİ
VE
İDARESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK
Madde 1- Bu Yönetmelik, İhracatta Kota ve Tarife Kontenjanı
Belirlenmesi ve İdaresine İlişkin 25.12.1995 tarih ve 95/7616 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı uyarınca, uluslararası anlaşmaların hükümlerine uygun şekilde
tek taraflı olarak veya ikili ya da çok taraflı tercihli ticaret
anlaşmalarına dayanılarak alınacak önlemler çerçevesinde;
a) İhracatta uygulanabilecek kotalar
ve bu kotaların idaresini düzenleyen kurallara,
b) Türkiye’den yapılan ihracatta
uygulanabilecek tarife kontenjanlarına ve bu kontenjanların kullanımına,
c) Diğer ülkelerin Türkiye’den
yaptıkları ithalata kota (halihazırda ABD ve Kanada’ya yönelik tekstil ve konfeksiyon
ihracatında uygulananlar hariç) veya tarife kontenjanı uygulamaları ve sözkonusu
kota ve tarife kontenjanlarının dağıtımının Türkiye’ye bırakılması halinde
bunların dağıtımına,
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Madde 2- Bu Yönetmelik’te geçen;
a) Bakanlık: Dış Ticaret
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığı,
b) Müsteşarlık: Dış Ticaret
Müsteşarlığını,
c) Genel Müdürlük: Dış Ticaret
Müsteşarlığı ihracat Genel Müdürlüğünü,
d) İhracatçı Birliği: Dış Ticaret
Müsteşarlığına bağlı İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerini,
e) Kota Uygunluk Belgesi: Karar
kapsamında kotaya tabi malların ihracı için İhracatçı Birliklerince verilen
belgeyi,
f) Fiili İhraç: İhracat Yönetmeliğinde
yapılan fiili ihraç tanımında belirtilen durumları,
g) Referans Dönemi: Kota dağıtımında
geleneksel ticaret akışı yöntemi kullanılması halinde Tebliğ ile belirlenecek
dönemleri,
h) Geleneksel ihracatçılar: Referans
dönemi içinde kota konusu malları ihraç eden ihracatçıları,
ı) Tarife kontenjanı : Bir üçüncü ülke
tarafından Türkiye’den ithal edilen mal ya da mal grubunun gümrük vergisi
oranlarında belirli bir miktar veya değer için indirim yapılması ya da
muafiyet sağlanmasını veya Türkiye’nin bir mal veya mal grubunun ihracatında
belli bir oranda vergi veya eşetkili tedbir uygulaması halinde bu oranlarda
belli bir miktar veya değer için indirim yapılması veya muafiyet
sağlanmasını,
j) Kota: İhracatta miktar ve/veya
değer kısıtlaması uygulaması halinde, bir takvim yılı içinde veya muayyen bir
dönem itibariyle yapılmasına izin verilen ihracatın miktar ve/veya değerini,
ifade eder.
Madde 3- Kota miktarı ve/veya değerleri, kotaların dağıtım
tarih ve kriterleri, talep edilebilecek asgari ve azami miktar ve/veya
değerler başvuru usul ve esasları Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü)
belirlenerek Resmi Gazete’de yayımlanır.
Madde 4- Genel Müdürlük kota dağıtımında aşağıdaki
yöntemlerden belirleyeceği bir veya birkaçını birarada uygulayabilir.
A - Geleneksel Ticaret Akışı Yöntemi
a) Bu yönteme göre kota tahsisi
yapılması halinde, kotanın bir bölümü geleneksel ihracatçılara, kalan kısmı
ise diğer ihracatçılara ayrılır.
b) Geleneksel ihracatçılar, referans
dönemi olarak belirlenen dönemde gerçekleştirdikleri ihracat miktarı ve
değerini kanıtlayan gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerince onaylı bir
örneğini kota tahsis başvurularına ekleyeceklerdir.
c) Geleneksel ihracatçılara aşağıdaki
kriterler çerçevesinde kota tahsisi yapılabilir.
1) Toplam başvuru ile talep edilen
miktar ve/veya değer, geleneksel ihracatçılar için ayrılan paya eşit veya
daha az ise, talepler tam olarak karşılanır.
2) Toplam başvuru ile talep edilen
miktar ve/veya değerin geleneksel ihracatçılara ayrılan paydan fazla olması
durumunda, kota dağıtımı, her başvuru sahibinin referans döneminde
gerçekleştirdiği ihracat miktar ve/veya değeri gözönüne alınarak oransal
hesaplama yöntemi ile yapılır.
d) Geleneksel ihracatçılara ayrılan
pay için yeterli başvuru olmaması durumunda, başvuruda bulunan diğer
ihracatçılar artan miktar ve/veya değerden Genel Müdürlüğün belirleyeceği
usul ve esaslar çerçevesinde yararlandırılırlar.
B- Başvuru Sırasına Göre Eşit Oranda
Kota Tahsis Yöntemi
Başvuru sırasına göre eşit oranda kota
tahsis yönteminde İhracatçı Birliği, toplam kota miktar ve/veya değerini veya
bir kısmını, ürünün yapısını ve ekonomik miktarını dikkate alarak
belirleyeceği eşit oranlarda başvuru sahiplerine, başvuru sıralarını dikkate
alarak dağıtır.
C- Talep Edilen Miktar ve/veya Değerle
Orantılı Kota Tahsis Yöntemi
Müsteşarlıkça belirlenecek kota
dağıtım tarihindeki;
a) Toplam başvuru ile talep edilen
miktar ve/veya değerlerin, dağıtılacak kota miktarı ve/veya değerine eşit ya
da daha az olması halinde talepler tamamen karşılanır.
b) Toplam başvuru ile talep edilen
miktar ve/veya değerlerin dağıtıma konu kota miktarı ve/veya değerini aşması
durumunda başvurular, talep edilen miktar ve/veya değerler ile orantılı
olarak karşılanır.
D- Müsteşarlıkça Ürünün Yapısı
ve Ekonomik Miktarları Dikkate Alınarak Belirlenecek Yöntem
Müsteşarlık (İhracat Genel Müdürlüğü),
gerekli gördüğü durumlarda ürünün yapısı ve ekonomik miktarını ve belirlenen
kota miktarı ve/veya değerini dikkate alarak, farklı bir kota tahsis yöntemi
belirleyebilir.
Madde 5- Kota tahsis başvuruları;
a) İhracatçı firma ünvanı ve tam
adresi (Telefon, Telefaks No ve İhracatçı Birliği Üye No.su dahil),
b) Teminat alınması halinde teminatın
yetkili bankalara yatınldığını gösteren banka dekontunun aslı,
c) Ürün tanımı
- malın "İstatistik Pozisyonlanna
Bölünmüş Gümrük Giriş
Tarife Cetveli"ne uygun ticari
tanımı,
- 12'li bazda Gümrük Tarife İstatistik
Pozisyonu (G.T.İ.P),
- gerek duyulması halinde tip ve
standardı
d) İthalatçı ülke (giriş ülkesi),
alıcı firma ünvanı ve tam adresi (Telefon ve telefaks no dahil),
e) Talep edilen kota miktarı ve/veya
değeri,
f) İhracat için öngörülen tarih veya
tarihler ile yer veya yerler (liman, gümrük kapısı),
g) Daha önceki dönemlerde aynı mal
için kotadan pay alınıp alınmadığı, alınmış ise gerçekleştirilen ihracatın
miktarı ve/veya değerine ilişkin bilgiler,
h) Başvuruda bulunan ihracatçının
başvuru bilgilerini doğru olarak verdiğine ve ihracat uygunluk belgesinin
kısmen veya tamamen kullanılmaması halinde Müsteşarlıkça belirlenecek süreler
içerisinde ilgili İhracatçı Birliğine iade edileceğine, aksi takdirde geciken
herbir iş günü için müteakip kota taleplerinin belirlenecek oranlar dahilinde
daha az karşılanacağının kabul edildiğine dair bir taahhütname (Ek:I) ile
birlikte yazılı olarak, belirlenen asgari ve azami miktar ve/veya değerler
dikkate alınarak ilgili İhracatçı Birliğine yapılır. İhracatçı Birliğince
gerekli görülmesi halinde ek bilgiler istenebilir.
Kota Tahsis Başvurularının
Madde 6- Kota tahsis başvuru tarihinin bitiminden önce
usulüne uygun olarak yapılan kota tahsis başvurusu ilgili İhracatçı
Birliğince 60 (altmış) günü aşmayacak bir süre içinde sonuçlandırılır.
Kotadan pay verilmesi uygun görülen ihracatçılar için Kota Uygunluk Belgesi
düzenlenir.
Madde 7- Kullanılmayan veya dağıtılamayan kotaların yeniden
dağıtımına ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlık (İhracat Genel Müdürlüğü)
tarafından belirlenir.
Belirlenen yıl veya dönem içerisinde
kullanılmayan kotalar ertesi yıla veya döneme aktarılamaz.
Madde 8- Yukarıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde
kota tahsisi yapılan ihracatçılara, Kota Uygunluk Belgesi verilir.
Kota Uygunluk Belgesinin geçerlilik
süresi ait olduğu kota dönemiyle sınırlıdır, bir sonraki kota dönemine
ve/veya bir başka firmaya devredilemez. Kota Uygunluk Belgelerinin geçerlilik
süresinin bitiminden itibaren Müsteşarlıkça belirlenecek süreler içerisinde
ilgili İhracatçı Birliğine iadesi zorunludur. Kota Uygunluk Belgesi aldığı
halde, Belgenin geçerlilik süresi içerisinde ihracatını en az % 80 oranında
gerçekleştirmeyen belge sahiplerine aynı yıl içerisinde yeniden kota tahsisi
yapılmaz (Mücbir sebep durumları hariç). Genel Müdürlük sözkonusu
ihracatçılara müteakip yılın kotalarından tahsis yapılmamasını da
kararlaştırabilir.
İhracatçı Birliği tarafından, 5 (beş)
nüsha olarak düzenlenen Kota Uygunluk Belgesinin 4 (dört) nüshası başvuru
sahiplerine verilir. 3 üncü nüsha ihracat müsaadesini düzenleyen İhracatçı
Birliğinde kalır. Başvuru sahipleri 4 üncü nüshayı ilgili gümrük idaresine, 5
inci nüshayı aracı bankaya tevdi eder. İhracatın gerçekleştirildiğine dair
ilgili gümrük idaresince onaylı 1 inci nüshayı ise, fiili ihraç tarihinden
itibaren Müsteşarlık tarafından belirlenecek süre içerisinde ilgili İhracatçı
Birliğine iade eder.
Madde 9-
Kota Uygunluk Belgesi, gümrük beyannamesi düzenlenmesi aşamasında ilgili
İhracatçı Birliğince, fiili ihraç sırasında ilgili Gümrük İdaresince aranır.
Kota Uygunluk Belgesine istinaden düzenlenecek gümrük beyannamelerinin
süresi, Kota Uygunluk Belgesinin geçerlilik süresinden fazla olamaz ve
uzatılamaz.
Kota Uygunluk Belgesinde Değişiklik
Madde 10- Miktar kotası uygulanması halinde fiili ihracat
sırasında, malın birim fiyatının, toplam değerinin Kota Uygunluk Belgesinde
kayıtlı birim fiyatını ve malın toplam değerini aşması, ihracatın yapılmasını
engellemez. Ancak, Kota Uygunluk Belgesinde kayıtlı kotadan fazla ihracat
yapılamaz. İhracatçı Birliklerinde kayda aldırılan gümrük beyannamelerinde
kayıttan sonra sadece lehte fiyat değişikliği yapılabilecektir. Lehte fiyat
değişikliği talepleri ilgili İhracatçı Birliğince sonuçlandırılır.
Madde
11- Kota Uygunluk Belgesinin
kaybedilmesi halinde, Belge sahibinin başvurusu üzerine, İhracatçı Birliğince
üzerine "kaybından dolayı yeniden düzenlenmiştir" şeklinde şerh
düşülerek, yeni Kota Uygunluk Belgesi düzenlenebilir. Bu durum, ilgili
İhracatçı Birliğince Gümrük İdarelerine bildirilir ve Kota Uygunluk
Belgesinin aslıyla işlem yapılmaz.
Madde 12- Tarife kontenjanı kullanım usul ve esasları
Müsteşarlık tarafından yayımlanacak Tebliğ ile düzenlenir.
Türkiye'den ihraç edilen ürünlere
üçüncü ülkeler tarafından uygulanan tercihli tarifeden yararlanan maddelere
ilişkin tarife kontenjanlarının kullanımı Müsteşarlıkça kota düzenlemelerine
tabi tutulabilir.
Kota ve Tarife Kontenjanı
Madde
13- 95/7616 sayılı Karar çerçevesinde
yapılacak kota ve/veya tarife kontenjanı tahsislerinde ihracatçılar adına
düzenlenecek belgeler teminata bağlanabilir. Teminata bağlamaya ve teminat
oranına Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan’ın teklifi ile
Bakanlar Kurulu’nca karar verilir.
Madde 14- İhracatta kota ve tarife kontenjanına ilişkin
olarak Bu Yönetmelikte berlirlenen konular dışında kalan hususlar 95/7616
sayılı Karar hükümleri çerçevesinde Müsteşarlıkça sonuçlandırılır.
Madde 15- Bu Yönetmelik’te yer alan hususlarla ilgili olarak
uygulamaya yönelik Tebliğ çıkartmaya Müsteşarlık yetkilidir.
Madde 16- Müsteşarlık Denetim Birimince;
a) Kota veya Tarife Kontenjanı konusu
ihracat işlemlerine esas olan belgelerde tahrifat yapıldığının,
b) Sahte belge kullanıldığının,
c) Kota Uygunluk Belgesinin veya
Tarife Kontenjanı Tahsisinin üçüncü kişilere devredildiğinin,
d) Kota Uygunluk Belgesi’nde
belirlenen miktarın ve/veya değerin veya Tarife Kontenjanı Tahsisinin
aşıldığının,
e) Verilen taahhütnamelere aykırı
davranıldığının
belirlenmesi durumunda, İhracat Rejimi
Kararı’nda öngörülen müeyyidelerinden biri veya birkaçı uygulanabilir.
Uygulanan müeyyidelerden firmanın
uyarılması dışındakiler Resmi Gazete’de yayımlanır.
Madde 17- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 18- Bu Yönetmeliği Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı
olduğu Bakan yürütür.
EK 1
TAAHHÜTNAME
...............İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliği’ne
Kota tahsisi yapılması için yaptığımız
başvuruda yeralan bilgilerin doğru olduğunu, başvuru yapılan kota için
firmamız tarafından ya da firmamız adına başka bir başvuru yapılmadığını,
Kota Uygunluk Belgelerinde belirtilen miktarların aşılmayacağını, kota uygunluk
belgelerini üçüncü şahıslara devretmeyeceğimizi, aksine hareket ettiğimiz
takdirde ya da verilen bilgilerin doğru olmadığının, ihracat işlemlerine esas
olan belgelerde tahrifat yapıldığının veya sahte belge kullanıldığının
idarece tesbiti halinde kota uygunluk belgesinde yer alan bedelin, kota
uygunluk belgesinde sadece miktarın yer alması halinde ise malın Birlikçe
kota tahsisinin yapıldığı tarih itibariyle tesbit edilecek ortalama ihraç
birim fiyatı esas alınarak belirlenecek bedelinin % 60’ının, ödemenin
yapılacağı tarihteki döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası (TL)
karşılığını Birlik bütçesine gelir kaydedilmek üzere ödeyeceğimizi ve ödemeyi
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinde
öngörülen gecikme zammına eşit oranda faiz ile birlikte aynı Kanun
hükümlerine göre geri ödeyeceğimi, kota uygunluk belgesinin kullanılmaması
veya bir kısmının kullanılması halinde ve her halükarda geçerlilik süresinin
bitiminden itibaren Müsteşarlıkça belirlenecek süre içerisinde Birliğe iade
edeceğimizi, aksi takdirde belgenin geçerlilik süresinin bitiminden itibaren
geciken her bir iş günü için müteakip kota tahsis talebimizin belirlenecek
oranlar dahilinde daha az karşılanacağını kabul ve taahhüt ederiz.
Firma Ünvanı
Yetkili İmzalar
Firmanın adresi :
Firmanın bağlı bulunduğu vergi
dairesinin adı :
Firmanın vergi sicil no.su :
NOT: Taahhütname Bankalara da
verilecek ve bir örneği ihraç müsaadesinin "G" nüshasına
eklenecektir.