Tebliğler · No: 149 · Resmî Gazete: 2018-05-23
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/141466
GÜMRÜK GENEL TEBLİĞİ (GÜMRÜK İŞLEMLERİ)
(SERİ NO: 149)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; menşe ispat belgelerinin basımı, dağıtımı,
düzenlenmesi ve onaylanmasına ilişkin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca yetki verilecek kişi,
kurum ve kuruluşların belirlenmesi ile bunlar tarafından yapılacak işlemlere ilişkin usul ve
esasların tespit edilmesidir.
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 15/12/201 4 tarihli ve 2014/7064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe konulan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Tercihli Rejimden
Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Karar, 20/5/2015 tarihli ve 29361 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türkiye Tarafından Tanınan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında
Yapılacak İhracatta Düzenlenecek EUR.1 Dolaşım Belgesi ve Fatura Beyanına İlişkin Yönetmelik,
15/3/2011 tarihli ve 27875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye -Şili Serbest Ticaret
Anlaşması Çerçevesindeki Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli
Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 9/6/2013 tarihli ve 28672 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti ile Morityus Cumhuriyeti Arasında Serbest Ticaret A nlaşması
Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 19/7/2009
tarihli ve 27293 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İki Taraflı Menşe Kümülasyon Sistemi
Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetm elik, 19/7/2009 tarihli ve
27293 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı
Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 26/11/2009 tarihli ve 27418
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pan Avr upa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sistemi
Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 30/1/2015 tarihli ve
29252 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti
Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti
Hakkında Yönetmelik, 15/6/2015 tarihli ve 2015/7748 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Türkiye Tarafından Tek Taraflı Olarak Tanınan Tercihli Rejim Uygulamalarından
Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Karar, 24/5/2016 tarihli ve 29721 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan D -8 Üyesi Devletler Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki
Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ve 10/7/2015 tari hli ve 29412
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye -Malezya Serbest Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki
Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 20/10/2017 tarihli ve 30216
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pan Avrupa Akdeniz Terci hli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel
Konvansiyon Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,
b) Birlikler: Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birlikleri ve ihracatçı birliklerini,
c) Genel Müdürlük: Gümrükler Genel Müdürlüğünü,
ç) D-8 Menşe İspat Belgesi: Türkiye ile D -8 üye ülkeleri arasında mevcut bulunan D -8 Üye
Devletleri Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması kapsamında tercihli rejimden faydalanmak üzere
düzenlenen; muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren,
Bakanlıkça yetki verilen kurum/kuruluş tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra Gümrük
Müdürlüklerince vize edi lmesini müteakip geçerlilik kazanan ve D -8 Üyesi Devletler Arasında
Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında
Yönetmelik ekinde yer alan menşe ispat belgesini,
d) Elektronik sistem: Menşe ispat ve dolaş ım belgelerinin düzenlenmesine yönelik
başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve vize
işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen kişi ve
kuruluşlarca elektronik ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair alt yapıyı,
e) EUR.1 Dolaşım Belgesi: Tercihli menşe kuralları çerçevesinde Serbest Ticaret Anlaşması
(STA) yaptığımız ülkelere ihraç edilen eşya ile Avrupa Birliğine ihraç edilen tarım ürünleri ve
Avrupa Kömür ve Çelik Toplu luğu (AKÇT) ürünlerinin ilgili anlaşma hükümlerinden
faydalanmasını sağlayan; muhteviyatı eşyanın ilgili anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli
olduğunu gösteren; ihracatçı tarafından doldurulmasını müteakip Bakanlıkça yetki verilen
kurum/kuruluş tarafında n gerekli kontroller yapıldıktan sonra onaylanan; gümrük
müdürlüğünce vize edilmesini müteakip geçerlilik kazanan menşe ispat belgesini,
f) EUR -MED Dolaşım Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi ile aynı şekilde düzenlenen, ancak
sadece Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kü mülasyon (PAAMK) Sistemi çerçevesinde kullanılan
menşe ispat belgesini,
g) Form A Belgesi: Gelişme Yolundaki Ülkeler ve En Az Gelişmiş Ülkeler ile ticarette tek
taraflı olarak indirim tanınması esasına dayanan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS)
çerçevesinde ülkemize taviz tanıyan ülkelere yapılan ihracatta, eşyanın tek taraflı olarak tanınan
tavizlerden yararlanılabilmesi için düzenlenen menşe ispat belgesini,
ğ) İran Menşe İspat Belgesi: Türkiye ile İran arasında mevcut bulunan Tercihli Ticaret
Anlaşması kapsamında tercihli rejimden faydalanmak üzere düzenlenen; muhteviyatı eşyanın
anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, Bakanlıkça yetki verilen
kurum/kuruluş tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra Gümrük Müdürlüklerince viz e
edilmesini müteakip geçerlilik kazanan ve bir örneği Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam
Cumhuriyeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli
Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan menşe ispat belgesini,
h) Malezya Menşe Belgesi: Türkiye ile Malezya arasında mevcut bulunan Türkiye-Malezya
Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında tercihli rejimden faydalanmak üzere düzenlenen;
muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, gerek li
kontroller yapıldıktan sonra Gümrük Müdürlüklerince vize edilmesini müteakip geçerlilik
kazanan ve bir örneği Türkiye -Malezya Serbest Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette
Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan menşe ispat belgesini,
ı) Menşe İspat Belgeleri: Eşyanın tercihli menşeini gösteren ve ikinci maddede belirtilen
mevzuat ile belirlenen şekle uygun olarak düzenlenen EUR.1 ve EUR -MED Dolaşım Belgelerini,
Form A Belgelerini, İran Menşe İspat Belgelerini, Malez ya Menşe Belgelerini, D -8 Menşe İspat
Belgelerini ve tercihli olmayan menşeini gösteren Menşe Şahadetnamelerini,
i) Oda: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı ticaret odaları, sanayi odaları veya ticaret
ve sanayi odalarını, Esnaf ve Sanatkârlar Odal arı Birliklerine bağlı olan ve TESK tarafından
yetkilendirilmiş odaları,
j) TESK: Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunu,
k) TİM: Türkiye İhracatçılar Meclisini,
l) TOBB: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uygulama Esasları
MADDE 4 – (1) Menşe ispat belgelerinin ilgili mevzuatla belirlenen form ve niteliklere
uygun olarak ve seri numaraları verilerek basılması ve ihtiyaca göre dağıtılması hususlarında
Türkiye Odalar v e Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK)
ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ayrı ayrı yetkilendirilmiştir.
(2) Yetki verilen kurumlarca ilgili mevzuatla belirlenen form ve niteliklere uygun olarak
bastırılan menşe ispat belgelerinin birbirinden ayırt edilebilmeleri, aynı seri numaralı birden
fazla belge basılmasının önlenmesi amacıyla TOBB, TESK ve TİM tarafından belgelere farklı seri
numaraları verilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır ve Gümrük ve Ti caret
Bakanlığına bilgi verilir.
(3) Menşe ispat belgelerinin birinci fıkra hükümleri uyarınca yetkilendirilen kurum veya
kuruluşlarca ilk defa basılması veya söz konusu belgelerin yeniden basılmasını gerektirecek ve
Bakanlıkça bildirilecek şekilsel değişi kliklerin olması halinde; menşe ispat belgelerinin deneme
amaçlı basılmış örnekleri nihai basım aşamasından önce Bakanlığın incelemesine ve onayına
sunulur. Ancak gerekli düzeltmeler yapıldıktan ve örnekler Bakanlıkça onaylandıktan sonra
basım işlemi gerçekleştirilebilir.
MADDE 5 – (1) İlgili mevzuatta yer alan hükümlere uygun olarak bastırılan menşe ispat
belgeleri TOBB, TİM ve TESK tarafından ilgili oda ve birliklere gönderilir.
(2) Odalar ve birliklerce satılan menşe ispat belgelerinin satış ve onay ücreti belge satışı
sırasında tahsil edilir.
(3) TOBB, TİM ve TESK tarafından basımı yapılan menşe ispat belgeleri, takip edilebilir
olması koşuluyla ilgili oda ve birliklerce talep eden firmalara ve temsil ettikler i firmalar için
kullanılmak üzere gümrük müşavirlerine satılır. Belgelerin bir sonraki yılda uygulanacak satış
fiyatı ve onay fiyatı, basım yetkisi verilmiş kurumların da görüşü alınarak her yıl Bakanlık
tarafından belirlenir. Belgelerin satış ve onay fiya tına ilişkin görüş ilgili kurumlarca en geç 1
Aralık tarihine kadar verilir. Bakanlıkça yapılan değerlendirme neticesinde belirlenen fiyatlar
Bakanlıkça duyurulur. Odalardan/birliklerden satın alınan menşe ispat belgeleri sadece adına
satın alınan kişileri n kendi ihtiyaçları için kullanılabilir. Odalardan/birliklerden gümrük
müşavirlerince satın alınan menşe ispat belgeleri, sadece satın alan gümrük müşavirlerinin
temsil ettiği firmaların ihtiyaçları için kullanılabilir. Bu belgeler, başka kişi veya firmala ra
verilemez veya satılamaz.
(4) Odalar ve birlikler tarafından menşe ispat belgelerinin satışında ve sonrasında aşağıda
sayılan hususlar yerine getirilir:
a) Belge satışı sırasında oda veya birlik personelince belgeyi satın alan kişinin T.C. Kimlik
Numarası, adına belge satın alınan firma veya gümrük müşavirinin ismi ve vergi numarası,
satılan menşe ispat belgesinin seri numarası ile eşleştirilerek elektronik sisteme girilir.
b) Odalar/birlikler sadece sattıkları belgeleri onaylayabilir. Odalar/birlikler sattıkları
belgelerin onay için geri gelip gelmediğini elektronik sistem üzerinden takip eder.
Odalar/birliklerce satıldığı halde (Değişik ibare:RG-1/8/2024-32619) 1 yıl içinde elektronik
sistem üzerinden işlem yapılmayan belgeler elektronik sistemde geçersiz statüye gelir ve işlem
yapılmama sebepleri belgeyi satın alan firma veya gümrük müşaviri tarafından elektronik sistem
üzerinde açıklanır. Açıklama yapılmaması halinde, bu durum belgeleri satın alan firma veya
gümrük müşavirine yeni belge satışında dikkate alınır.
MADDE 6 – (1) İhracatçılar veya kanuni temsilcileri tarafından, talep edilen menşe
ispatına ilişkin bilgi ve belgeler, elektronik sisteme girilerek elektronik olarak imzalanır.
(2) Menşe ispat belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulun an ihracatçı veya ihracatçının
gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni temsilcisi; eşyanın menşe statüsünü veya
ilgili mevzuatın diğer hükümlerinin yerine getirilmiş olduğunu tevsik eden bilgi ve belgeleri
elektronik sisteme yüklemekle sorumludur.
MADDE 7 – (1) Bakanlıkça yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar, elektronik sistemde yer
alan bilgilerin doğruluğu ile menşe ispat belgelerinin ilgili yönetmeliklere uygun olarak
doldurulup doldurulmadığını kontrol eder. Oda veya birlik personelince menşe ispat belgesinde
kayıtlı eşyanın;
a) Tamamen Türkiye Gümrük Bölgesinde elde edildiği veya
b) Tamamen elde edilmemiş olmakla birlikte kümülasyon hükümleri uygulanmış ise
eşyanın Türkiye’de işlem görüp görmediği ve iş lem görmüş ise bu işlem sonucunda hangi ülke
menşeini kazandığı, veya
c) Tamamen elde edilmemiş olmakla birlikte, üretimde üçüncü ülkeler menşeli girdiler
kullanılmış ise söz konusu eşya için ilgili yönetmelikte yer alan menşe kuralının ne olduğu ve bu
kuralın karşılanıp karşılanmadığı, ve
ç) Menşeini tevsik eden tüm bilgi ve belgelerin mevcut olduğu,
hususlarında kesin bir kanıya varılmasını sağlayacak incelemeler yapıldıktan sonra
elektronik imza ile imzalanarak elektronik sistem üzerinden onay işlemi tamamlanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan hususlara ek olarak menşe ispat belgelerinin “Sonradan
Verilmiştir” veya “İkinci Nüsha” olarak düzenlenmesinin talep edildiği hallerde ilgili
yönetmeliklerin buna ilişkin hükümlerinin yerine getirilip getirilmediği od a veya birlik
personelince kontrol edilir. Uygunluğun tespiti halinde birinci fıkra hükümleri çerçevesinde ilgili
belgeler onaylanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 8 – (1) Bakanlık (Gümrükler Genel Müdürlüğü), bu Tebliğin uygulanmasını temin
etmek amacıyla gerekli göreceği her türlü tedbiri almaya, özel ve zorunlu durumlar ile bu
Tebliğde yer almayan hususları diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılan mevzuat
hükümleri saklı kalmak kaydıyla inceleyip sonuçlandırmaya yetkilidir.
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğde belirtilen merciler, kendilerine ibraz edilen ve menşe ispat
belgesi düzenlenmesine esas teşkil eden belgelerin ilgili mevzuata uygun olarak kontrolünden
ve kendilerinin hazırladıkları belgelerin doğruluğundan sorumludur. Basım ve elektronik sistem
kullanım yetkisi verilmiş kurumlar, menşe ispat belgelerinin elektronik ortamda takibi de dâhil
olmak üzere bu Tebliğin işleyişi ile ilgili olarak gerekli görülen tüm tedbirleri almakla
yükümlüdür.
(2) Bakanlık, Odalar/birliklerce menşe ispat belgelerinin ilgili mevzuata uygun olarak
düzenlenip düzenlenmediğini denetleyebilir.
MADDE 10 – (1) 4/9/2010 tarihli ve 27692 sayılı Resmî Gaze te’de yayımlanan Gümrük
Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 77) yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ 28/5/2018 tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 12 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.
Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
23/5/2018 30429
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi Sayısı
1. 1/8/2024 32619
2.