Tebliğler · Resmî Gazete: 2018-07-02
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/143132
KOOPERATİFLERİN KURULUŞ VE ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİK
İŞLEMLERİ
İLE KURUCU ORTAK SAYILARI VE ÇALIŞMA BÖLGELERİNİN
BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; kuruluş, işleyiş ve denetim hizmetlerine ilişkin
düzenlemeleri (Değişik:RG-23/11/2018-30604) Ticaret Bakanlığınca yürütülen kooperatif ve
kooperatif üst kuruluşları için faaliyet konularına göre çalışma bölge leri ve asgari kurucu
ortak sayıları ile kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin işlemlerine ilişkin usul ve esasları
belirlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 2
nci maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bakanlık: (Değişik:RG-23/11/2018-30604) Ticaret Bakanlığını,
b) Çalışma bölgesi: Kooperatif veya kooperatif üst kuruluşlarının esas faaliyetini
göstermesi ve/veya ortak kaydetmesi için belirlenen alanı,
c) (Değişik:RG-24/1/2023-32083) Genel Müdürlük: Esnaf, Sanatkârlar ve
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünü,
ç) İl Müdürlüğü: Ticaret İl Müdürlüğünü,
d) Kanun: 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununu,
e) Kurucu: Kurulacak kooperatif veya kooperatif üst kuruluşunun anasözleşmesinde
belirtilen ortaklık şartlarını taşıyan ve kuruluş için irade beyanını ortaya koyan gerçek ya da
tüzel kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş ve Anasözleşme Değişiklik İşlemleri
MADDE 4 – (1) Kooperatiflerin kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin işlemleri
Genel Müdürlük tarafından yürütülür. Bu yetki Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar
dâhilinde İl Müdürlüklerince de kullanılabilir.
MADDE 5 – (1) Kuruluş izin başvuruları esnasında istenilecek gerekli bilgi, belge ve
dilekçe örnekleri Genel Müdürlük internet sitesinde yayımlanır.
(2) Kooperatif kuruluş izni almak için sırasıyla;
a) Kooperatif anasözleşmesi Merkezi Sicil Kayıt Sisteminde (MERSİS) düzenlenerek
bu sistem üzerinden ticaret sicili müdürlüğüne gönderilir.
b) Bakanlıkça belirlenen sayıda anasözleşme ticaret sicili müdürlüğünde
yetkilendirilmiş personel huzurunda kurucu ortaklarca imzalanır.
c) Kuruluş talebini içeren bir dilekçe ekinde anasözleşme ve g erekli diğer belgeler ile
izin merciine başvurulur.
(3) İzin mercii, gerekli gördüğü hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk
tüzel kişilerinden bilgi, belge ve görüş isteyebilir.
MADDE 6 – (1) Anasözleşmenin ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel
huzurunda imzalanması ve mühürlenmesinden sonra anasözleşmede değişiklik yapılmasının
istenilmesi halinde, kurucularca izin merciine anasözleşme nüshası adedince düzeltme beyanı
verilir.
(2) Kuruluşun usulüne uygun ol arak tamamlanmasını teminen izin merciince düzeltme
istenilmesi halinde düzeltme beyanı, anasözleşmenin “ilk yönetim kurulu” başlıklı
maddesinde adı geçenlerin çoğunluğu tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş
personel huzurunda imzalanır.
(3) (Ek:RG-5/4/2024-32511) Düzeltme beyanı ile kooperatife kurucu ortak
eklenmesinin istenilmesi halinde, eklenen kurucuların tamamının da düzeltme beyanını ticaret
sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalamaları şarttır.
MADDE 7 – (1) Kooperatiflerde anasözleşme değişiklikleri kuruluştaki usul ve esaslara
tabidir.
(2) Anasözleşme değişiklik başvurusunda istenilecek gerekli bilgi, belge ve dilekçe
örnekleri Genel Müdürlük internet sitesinde yayımlanır.
(3) Anasözleşme değişiklik izni talep edilmesi halinde sırasıyla;
a) Yönetim kurulunca, anasözleşmenin tamamının veya bazı maddelerinin değiştirilmesi
talebine ilişkin gerekçeli karar alınır. Bazı maddelerin değiştirilmesinin talep edildiği
durumlarda bu maddelerin numaraları yönetim kurulu kararında açıkça belirtilir.
b) İzin talebini içeren bir dilekçe ekinde değişiklik kararının sureti ve gerekli diğer
belgeler ile izin merciine başvurulur.
MADDE 8 – (1) Kuruluş izin işlemi tamamlandı ktan sonra ticaret sicili müdürlüğünde
kooperatifin kuruluşu Kanunun 3 üncü maddesine göre tescil ettirilerek bu maddede belirtilen
hususlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirilir.
(2) Anasözleşme değişikliği izin işlemi tamamlandıktan sonra izi n verilen değişiklikler
kooperatif genel kurulunda görüşülür. Genel kurulca kabul edilen değişiklikler ticaret sicili
müdürlüğünde tescil ettirilir.
(3) Anasözleşmenin bazı maddelerinin değiştirilmesi halinde yapılan değişiklikler
arasında Kanunun 3 üncü m addesinde belirtilen hususlar varsa ilan ettirilir. Anasözleşmenin
bütünüyle değiştirildiği durumlarda ise ilan bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kurucu Ortak Sayıları, Çalışma Bölgeleri ve Diğer Şartlar
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ ile asgari kurucu ortak sayısı ve çalışma bölgesi
belirlenenler dışında kalan kooperatifler en az 7 ortak tarafından kurulur ve anasözleşmede
belirlenebilecek çalışma bölgesinde faaliyet gösterir.
(2) (Ek:RG-18/4/2025-32874) Turizm geliştirme kooperatifleri ve gayrimenkul işletme
kooperatifleri en az 50 kurucu ortak tarafından kurulur.
MADDE 10 – (Değişik:RG-18/4/2025-32874)
(1) Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi, büyükşehir belediyesi olan illerde en az
3.000, büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise en az 2.000 esnaf veya sanatkâr tarafından kurulur.
(2) Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi, anasözleşmede açıkça belirtilmek şartıyla
bulunduğu ilde faaliyet göstermek üzere kurulabilir.
(3) Her il, tüm ilçeleri ile birlikte bir çalışma bölgesidir.
(4) Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri, merkezinin bulunduğu ilçedeki esnaf ve
sanatkâr sayısı 200’ün altına düşmedikçe kooperatif merkezi değişikliği yapamaz.
MADDE 11 – (1) Tütün üretim ve pazarlama kooperatifi en az 250 tütün üreticisi
gerçek kişi tarafından kurulur.
(2) Tütün üretim ve pazarlama kooper atifi için her ilçe bir çalışma bölgesidir. Ancak
tütün üretim ve pazarlama kooperatifi bulunmayan ilçede kurulacak kooperatifin çalışma
bölgesi, kooperatif bulunmayan diğer sınır ilçeleri kapsayacak şekilde Bakanlıkça
genişletilebilir.
(3) Her çalışma bölgesinde en fazla bir kooperatifin kurulması esastır. Ancak gerekçeli
olarak talep edilmesi halinde; Bakanlıkça, üretim kapasitesi, ekonomik ve sosyal şartlar göz
önünde bulundurarak aynı çalışma bölgesinde birden fazla tütün üretim ve pa zarlama
kooperatifinin kuruluşuna izin verilebilir.
MADDE 12 – (1) Yenilenebilir enerji üretim kooperatifleri, aynı dağıtım bölgesi ve
aynı tarife grubunda yer alan elektrik tüketim aboneleri tarafından kurulur.
(2) Sanayi ve ticarethane tarife gruplarında yer alan abonelerin kuracağı yenilenebilir
enerji üretim kooperatiflerinde, en yüksek sözleşme gücüne sahip ortağın sözleşme gücü en
düşük sözleşme gücüne sahip ortağın sözleşme gücünün her durumda en çok 20 katına eşit
olabilir.
(3) Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, ilgili mevzuat uyarınca tüketim birleştirmesini
yaparak gerekli altyapıyı oluşturup enerji üretmeye başlayan yenilenebilir enerji üretim
kooperatifleri için, bu maddenin ikinci fıkrasında belirlenen oran arttırılabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kooperatif Üst Kuruluşları
MADDE 13 – (1) Faaliyet konuları aynı veya birbiriyle ilgili nitelikte olan en az 7
kurucunun bir araya gelmesi şartıyla, kooperatifler ta rafından kooperatif birliği, kooperatif
birlikleri tarafından ise kooperatifler merkez birliği kurulabilir.
(2) Bakanlık tarafından bölgeler belirlendiği takdirde, bir bölgede aynı çalışma
konularına sahip birden fazla kooperatif birliği kurulamaz. Belirle nen bölgeler Genel
Müdürlük internet sitesinde yayınlanır.
(3) Aynı çalışma konularına sahip kooperatif birlikleri birden fazla kooperatif merkez
birliği kuramazlar.
(4) Kooperatif birlikleri ve kooperatif merkez birliklerinin kuruluş ve anasözleşme
değişikliği izin işlemleri bu Tebliğin İkinci Bölümünde belirlenen usul ve esaslara göre
yürütülür.
MADDE 14 – (1) 7/1/1992 tarihli ve 2939 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde
kuruluşu ilan olunan Türkiye Milli Kooperati fler Birliğinin anasözleşme değişikliği izin
işlemleri bu Tebliğin İkinci Bölümünde belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 15- (1) Tarım satış koop eratifleri ve birliklerine bu Tebliğin, 1/6/2000 tarihli
ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun ve bu Kanun uyarınca
yayımlanan örnek anasözleşmelere aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 1- (Ek:RG-24/1/2023-32083)
(1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce Bakanlığa yapılmış olan esnaf ve sanatkârlar kredi ve
kefalet kooperatifi kuruluş başvuruları, başvuru tarihinde yürürlükte olan Tebliğ hükümlerine göre
sonuçlandırılır.
MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 17 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini (Değişik:RG-23/11/2018-30604) Ticaret
Bakanı yürütür.
Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
2/7/2018 30466
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi Sayısı
1. 23/11/2018 30604
2. 24/1/2023 32083
3. 5/4/2024 32511
4. 18/4/2025 32874
Ek-1 (Mülga:RG-18/4/2025-32874)