Tebliğler · No: 2020/1 · Resmî Gazete: 2020-05-05
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/160852
MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ, 24/12/2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/3) ile başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve
2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında
Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri
Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen soruşturma sonucunda alınan kararı içermektedir.
MADDE 2 - (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan
soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu EK-1’de yer almaktadır.
MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 5503.20.00.00.00 Gümrük
Tarife İstatistik Pozisyonunda yer alan ürünün İran menşeli olanlarının ithalatında ek mali yükümlülük
şeklinde uygulanmakta olan korunma önleminin 3 (üç) yıl süreyle uzatılmasına, ek mali yükümlülüğün
aşağıda yer alan tablodaki gibi belirlenm esine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanına
öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliği ile karar vermiştir.
GTİP Eşya
Tanımı
Ek Mali Yükümlülük
1.Dönem 2.Dönem 3.Dönem
21/9/2020-
20/9/2021
21/9/202
1-20/9/2022
21/9/2022-
20/9/2023
5503.20.00.
00.00
Poliesterle
rden %18,5 %18 %17,5
(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararı’nın yürürlüğe girmesiyle
uygulanmaya başlar.
MADDE 4 - (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5 - (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
2
EK-1
İRAN MENŞELİ POLYESTER ELYAF İTHALATINDA UYGULANAN
KORUNMA ÖNLEMİNİN GÖZDEN GEÇİRME SORUŞTURMASINA İLİŞKİN
SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
1.1. Başvuru
İran İslam Cumhuriyeti (İran) menşeli polyester elyaf ithalatında 21/9/2013 tarihinden
itibaren korunma önlemi uygulanmaya başlanmış, mevcut önlem yerli üreticilerin aynı iddia
ile gerçekleştirdiği uzatma başvurusu neticesinde 2017 yılında gözden geçirilerek 3 yıl
süreyle uzatılmıştır. İran menşeli polyester elyaf ithalatında %19 oranında ek m ali
yükümlülük biçiminde uygulanan cari önlemin süresi 20/9/2020 tarihinde sona erecektir.
Anılan ürünün ithalatında halihazırda uygulanmakta olan korunma önleminin gözden
geçirilmesi için yerli üreticiler Sasa Polyester Sanayi A.Ş. ve Koza Polyester A.Ş tarafından
Bakanlığımıza başvuruda bulunulmuştur. İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat
(Mevzuat) çerçevesinde başvuru sahibi firmalar, Türkiye üretiminin önemli bir kısmını
gerçekleştirmektedir. Ayrıca Yılmaz Ambalaj Atıkları Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti.,
Ertona Tekstil Plastik Kimya Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti., Gama Recycle Elyaf ve
İplik San. A.Ş., Ritaş Kimya ve Tekstil San. ve Tic. A.Ş., Eurofiber Tekstil Plastik Elyaf
Sanayi Ticaret Ltd. Şti. söz konusu ürünü üreten diğer üreticilerdir.
1.2. Soruşturma Açılması
Başvuru dosyasının ön incelemesinde, yürürlükteki önlemin ithalatı yüksek oranda
düşürdüğü görülmekle birlikte önlemin kalkması durumunda ithal ürünlerin yerli sanayiyi
bozucu etkisinin devam edeceğine ve sektörün uyum s ürecinin devam ettiğine ilişkin bulgular
İthalatta Korunma Önlemleri Kurulu’na sunulmuş olup, Kurul başvuru konusu İran menşeli
ürün için korunma önlemi uzatma soruşturması açılmasına karar vermiştir.
Bu çerçevede, 24/12/2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2019/3 sayılı Tebliğ ile Kurul kararı
ilan edilerek İran menşeli polyester elyaf ithalatında mevcut korunma önleminin uzatılması
soruşturması açılmıştır. Ayrıca, soruşturmanın aç ıldığına ilişkin İran İslam Cumhuriyeti
Ankara Büyükelçiliği’ne nota yollanmıştır. “ Başvurunun Gizli Olmayan Özeti ” Bakanlığın
internet sayfasında duyurulmuştur.
1.3. İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı
Soruşturma açılış tebliğinde, ilgili tarafla ra kendilerini tanıtmaları, varsa sözlü olarak
dinlenme taleplerini iletmeleri, istenen bilgi ve belgeleri sunmaları için 30 gün süre
verilmiştir. Ancak, belirlenen sürede herhangi bir ilgili taraf başvurusu alınmamıştır.
Dolayısıyla s oruşturma sürecinde i lgili taraflar ile bireysel ya da kamu dinleme toplantıları
gerçekleştirilmemiştir.
1.4. Soruşturma Dönemi
3
Soruşturma dönemi olarak 2016-2019 esas alınmıştır. Bu çerçevede, yerli üretim
dalının ekonomik göstergeleri ve ithalat istatistikleri 2016-2019 dönemi için güncellenmiştir.
2. SORUŞTURMA KAPSAMI ÜRÜN
2.1. Genel Bilgiler
Soruşturma konusu ürün ticari olarak “polyester elyaf” olarak tanımlanmakta olup,
çekim ve ısıl sabitleme işlemlerinden geçmiş polyester filamentlerinin ya da devamlı lifler
demetinin (kullanı m yeri ve amacına göre) alıcı tarafından talep edilen boyda kesilmesi
yoluyla elde edilen sentetik ürünlerdir.
Polyester elyaf nihai kullanım alanına göre denye, parlaklık, erime sıcaklığı, renk,
mukavemet, kıvırcık, kesim boyu, kesit ve benzeri teknik öze lliklere bağlı olarak
üretilmektedir.
İlgili ürünün başlıca üç kullanım alanı tekstil, teknik tekstil ve konfor -dolgu elyaf
sektörleridir.
Polyester elyaf petrokimya türevi olan MEG (Monoetilen Glikol) ile DMT’nin
(Dimetil Tereftalat) veya PTA’nın (Purifi ed Tereftalik Asit) kimyasal reaksiyonu sonucunda
ortaya çıkmaktadır.
Polyester elyaf; MEG ile DMT veya PTA’nın kimyasal bileşimi, ester değişim ve
polimerizasyon safhalarından sonra elde edilen çıktının:
- Düzeler yardımıyla filament haline getirilmesi,
- Elde edilen filament demetlerinin birleştirme sonrasında çekme, kıvırcık verme ve
finiş (yağ verme) uygulamalarının tatbik edilmesi,
- Elde edilen ürünün istenilen boylarda kesilmesi ve balyalanması
ile elde edilir.
Gümrük Tarife Cetveli’nde 5503.20.00.00.00 g ümrük tarife istatistik pozisyonunda
(GTİP) yer alan başvuru konusu eşya “poliesterlerden” ismiyle sınıflandırılmaktadır.
POZİSYON NO EŞYANIN TANIMI
55.03 Sentetik devamsız lifler (karde edilmemiş, taranmamış veya iplik
imali için diğer surette hazırlanmamış):
- Naylon veya diğer poliamidlerden:
5503.11.00.00.00 - - Aramidlerden
5503.19.00.00.00 - - Diğerleri
5503.20.00.00.00 - Poliesterlerden
5503.30.00.00.00 - Akrilik veya modakrilik
5503.40.00.00.00 - Polipropilenden
5503.90.00.00.00 - Diğerleri
2.2. Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün
Soruşturma konusu ürünün ithal ve yerli olanları üretim süreci, fiziksel özellikler ve
kullanım alanları itibarıyla benzer ürünlerdir.
4
2.3. Soruşturma Konusu Eşyanın İthalatında Uygulanan Mevzuat
2.3.1. Mevcut Korunma Önlemi
İran menşeli polyester elyaf ithalatında yerli üreticilerin başvurusu ile 21/9/2013 tarihli
Resmi Gazete’de yayımlanan İran menşeli Polyester Elyaf İthalatında Korunma Önlemi
Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamında 4 yıl süre ile ek mali yükümlül ük uygulanmaya
başlanmıştır.
Söz konusu korunma önlemi 2017 yılında gözden geçirilerek 22/11/2017 tarihli
Resmi Gazete’de yayımlanan Karar ile 3 yıl süreyle uzatılmıştır. Önlemin son döneminde
%19 oranınd a ek mali yükümlülük uygulanmakta olup, önlemin s üresi 20/9/2020 tarihinde
sona erecektir. Mevcut korunma önleminin seviyesi dönemler itibariyle aşağıda yer alan
tabloda gösterilmiştir.
G.T.İ.P. Madde Adı
Ek Mali Yükümlülük (%)
1.Dönem 2.Dönem 3.Dönem
21/9/2017-20/9/2018 21/9/2018-20/9/2019 21/9/2019-20/9/2020
5503.20.00.00.00 Poliesterlerden %20 %19,5 %19
2.3.2. Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler
2020 Yılı İthalat Rejimi uyarınca İran dâhil “diğer ülkeler ”e %4 oranında gümrük
vergisi uygulanmaktadır.
G.T.İ.P.-MADDE İSMİ KDV(%) ÖTV
GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)
AB-
STA*
GTS ÜLKELERİ
DÜ EAGÜ ÖTDÜ GYÜ
5503.20.00.00.00 -Poliesterlerden 8 - 0 0 0 3,2 4
*STA ülkeleri: AB ülkeleri, EFTA ülkeleri, İsrail, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti, Bosna-Hersek, Fas, Filistin,
Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Morityus, Moldova, Faroe Adaları,
Güney Kore, Malezya, Singapur.
2.3.3. Diğer Mevzuat
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğler ile Çin, Hindistan, Tayland,
Tayvan, Güney Kore ve Endonezya menşeli polyester elyaf ithalatında damp inge karşı önlem
bulunmaktadır. Dampinge karşı önlem oranları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Ülke Dampinge Karşı Önlem Tebliğ
No Tarih
Güney Kore %6,20
2018/13 20.04.2018
Endonezya %6,20-%12
Çin 0,21 ABD Doları/kg 2018/36 20.10.2018
Hindistan %8,5-%12
2019/26 04.08.2019
Tayvan %6,4-%7,1-%11,6-%12
5
Tayland %12
İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin 2019/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde, ithalata
ilişkin gümrük beyannamelerinin tescilinde "Kayıt Belgesi" aranır.
Gümrük Genel Tebliği (Serbest Dolaşıma Giriş) (Seri No: 3) çerçevesinde başvuru
konusu eşyanın ithalatı, elyaf detay beyanı uygulaması kapsamındadır.
Soruşturma konusu eşya , 20 20 yılı İthalat Rejimi Kararı’nın “EK -4 Genelleştirilmiş
Tercihler Sisteminden Yararlanacak Ülkeler Listesi” kapsamında Pakistan ve Bangladeş
menşeli ürünler için hariç sektör olarak belirlenmiş olup, mezkûr ülkelerden yapılan ithalatta
%4 oranındaki DÜ vergisi uygulanmaktadır.
Soruşturma konusu eşya , Gümrük Yönetmeliğinin ilgili hükümleri çerçevesinde
laboratuvar tahliline tabi tutulacak eşya kapsamındadır.
3. İTHALAT SEYRİ VE GERÇEKLEŞME KOŞULLARI
Soruşturma konusu ürün için mutlak ve nispi ithalatın, ithalatın yurt içi piyasadan
aldığı payın ve ithalatın ülkelere göre dağılımının yıllar itibariyle seyri aşağıda v erilmektedir.
Söz konusu istatistikler, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından sağlanan dış ticaret istatistikleri
ile yerli üreticiler tarafından verilen bilgiler kullanılarak hesaplanmıştır.
3.1. İthalat Koşulları ve Oransal Değişimi
2013-2019 yılları arasın da hem tüm ülkelerden gerçekleşen polyester elyaf ithalatına
ilişkin veriler ve yıllar itibariyle değişim oranları aşağıda yer alan tabloda gösterilmektedir.
5503.20.00.00.00 Genel İthalat Verileri Değişim (%)
Yıllar Miktar
(Ton) Değer- $ B.F.
$/Kg
Miktar
(Ton) Değer-$ B.F.
$/Kg
2013 117.962 196.116.187 1,66 - - -
2014 154.438 240.215.458 1,56 %31 %22 %-6
2015 163.884 200.594.492 1,22 %6 %-16 %-21
2016 152.134 169.802.043 1,12 %-7 %-15 %-9
2017 191.924 233.953.155 1,22 %26 %38 %9
2018 211.674 292.815.820 1,38 %10 %25 %13
2019 213.661 260.959.508 1,22 %1 %-11 %-12
Polyester elyaf ithalatı 2013 -2019 yıllarında miktar bazında 2016 yılı hariç sürekli
artış göstermiştir. 2013 yılında tüm ülkelerden ithala t 118 bin ton seviyesinde iken 2017
yılında önemli oranda artışla 191 bin ton seviyesine yükselmiş, 2018 ve 2019 yıllarında ise
daha düşük oranlı artışlarla 213 bin ton seviyes ine ulaşmıştır. İthal birim fiyatlar ı ise 2013-
2019 yılları arasında dalgalı bir seyir izlemekle birlikte 2019 yılında kg baş ına 1, 22 ABD
Doları olarak gerçekleşmiştir.
5503.20.00.00.00 İran’dan İthalat Verileri Değişim (%)
6
Yıllar Miktar
(Ton) Değer- $ B.F. $/Kg Miktar
(Ton) Değer-$ B.F. $/Kg
2013 16.795 23.718.952 1,41
2014 4.102 4.819.813 1,18 %-76 %-80 %-17
2015 384 469.906 1,22 %-91 %-90 %4
2016 600 562.158 0,94 %56 %20 %-24
2017 336 350.290 1,04 %-44 %-38 %11
2018 367 373.914 1,02 %9 %7 %-2
2019 269 254.096 0,94 %-27 %-32 %-7
Yukarıda yer alan tabloda ise, söz konusu eşyanın İran menşeli ithalat verileri
gösterilmiştir. İran’a yönelik korunma önlemiyle birlikte ithalat yıllar içerisinde önemli
ölçüde azalarak 2019 yılında 269 tona kadar gerilemiştir. İthal birim fiyat ise 2019 yılında en
düşük seviyesine düşerek 0,94 ABD Doları/kg olarak kaydedilmiştir.
3.2. Nispi İthalat (İthalatın Yerli Üretime Oranı)
İthalatın Yerli Üretime Oranı 2016 2017 2018 2019
İthalat/Yerli Üretim Endeksi 100 122 130 102
İran Menşeli İthalat/Yerli Üretim Endeks 100 54 57 32
İthalatın yerli üre time oranı endeksi 2017 ve 2018 yılların da sırasıyla 122 ve 130’a
yükselirken, 2019 yılında % 102’ye gerilemiştir. İran menşeli ithalatın yerli ür etime oranı
incelendiğinde, 2017 yılında 54, 2018 yılında 57 ve son dönemde 32’ye gerilemiştir.
3.3. İthalatın Piyasa Payı
İthalatın Piyasa Payı (%) 2016 2017 2018 2019
İthalatın Piyasa Payı Endeks 100 98 103 92
İran Menşeli İthalatın Piyasa Payı Endeks 100 43 47 27
Buna göre, ithalatın piyasa payı endeksi 2017 yılında 98’e gerilerk en, 2018 yılında
103 seviyesine yükselmiş, 2019 yılında ise 92’ye gerile miştir. İran menşeli ithalatın piyasa
payı endeksi 2017 ve 2018 yıllarında 43 ve 47 seviyelerinde, ardından 2019 yılı nda 27
seviyesindedir.
3.4. Ülkeler İtibariyle İthalat
İthalatta önemli ülkelerin Malezya, Çin, Vietnam, Mısır ve Güney Kore olduğu
görülmekte, İran’ın payının %1’in altında gerçekleştiği görülmektedir . Ülkeler itibariyle
ayrıntılı ithalat istatistikleri Ek-1’de gösterilmektedir.
3.5. İthal Birim Fiyatlar
Yıl 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 İth.B.F.
Genel 1,66 1,56 1,22 1,12 1,22 1,38 1,22
İran 1,41 1,18 1,22 0,94 1,04 1,02 0,94
7
Polyester elyaf ithalatında birim fiyatların genel itibariyle dalgalandığı, 2015 yılında
1,22 $/kg, 2016 yılında 1,12 $/kg, 2017 yılında yine 1,22 $/kg, 2018 yılında 1,38 $/kg, son
dönemde ise 1,22 $/kg olduğu görülmektedir.
İran’ın ithal birim fiyatlarının genel ortalamanın altında kaldığı , 2018 ve 2019
yıllarında da sırasıyla 1,02 $/kg ve 0,94 $/kg seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir.
4. CİDDİ ZARAR VE ZARAR TEHDİDİ
4.1. Başvuru Sahiplerinin Ekonomik Göstergeleri
Bu bölümde yer alan göstergeler , başvuru sahipleri Sasa Polyester San. A.Ş’den ve
Koza Polyester A.Ş. firmalarının 2016-2019 yıllarını kapsayan veriler inden yararlanılarak
hazırlanmıştır. Buna ek olarak bilgilerin gizliliğinin korunabilmesi ama cıyla başvuruda
sunulan veriler, baz yıl olarak alınan 2016 rakamlarına göre endekslenmiştir.
4.2. Tüketim
Tüketim 2016 2017 2018 2019
Endeks 100 129 135 153
Polyester elyafın yurt içi tüketim inin sürekli artış göstermiş olduğu, tüketim
endeksinin 2019 yılında başlangıç dönemine göre %53 oranında arttığı görülmektedir.
4.3. Üretim
Üretim 2016 2017 2018 2019
Endeks 100 103 107 138
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürün üretimi 2016-2019 yılları itibariyle
yükselme kaydetmiştir.
4.4. Yurt içi Satışlar
Yurt içi Satışlar 2016 2017 2018 2019
Endeks 100 132 132 167
Yerli üreticilerin yurt içi satış miktarı 2017 yılında %32 oranında artmış, 2018 yılında
bu seviyeyi korumuş, 2019 yılında ise yeniden yükselmiştir.
4.5. Yurt dışı Satışlar
Yurt dışı Satışlar 2016 2017 2018 2019
Endeks 100 68 68 120
8
Yurt dışı satış endeksinin 2017 yılında azaldığı, 2018 yılında aynı seviyede kaldığı,
2019 yılında ise yükseldiği görülmektedir.
4.6. Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı
Kapasite 2016 2017 2018 2019
Kapasite Miktarı Endeks 100 102 125 236
KKO Endeks 100 101 86 59
Yerli üreticilerin üretim kapasitesi endeksi 2017 yılında cüzi oranda artış göstermiş,
2019 yılında 236 seviyesine yükselmiştir . Kapasite kullanım oranı is e 2017 yılından sonra
önemli oranda düşmüş ve 2019 yılında 59 seviyesinde gerçekleşmiştir.
4.7. Stoklar
Stoklar 2016 2017 2018 2019
Endeks 100 215 626 936
Yerli üreticilerin dönem sonu stoklar ı miktar endeksi 2018 yılında 626, 2019 yılında
936 seviyesine yükselmiştir.
4.8. İstihdam ve Verimlilik
İstihdam ve Verimlilik 2016 2017 2018 2019
İstihdam Endeksi 100 115 109 151
Verimlilik Endeksi 100 90 98 92
İstihdamın 2016-2019 yıllarında 2018 yılı haricinde artış gösterdiği, verimliliğin ise
2019 yılında gerilediği anlaşılmaktadır.
4.9. Kârlılık
Kârlılık 2016 2017 2018 2019
Endeks 100 153 175 -29
Kârlılık endeksi 2016-2018 yıllarında artmış , 2019 yılında ise eksi seviyelerde
gerçekleşmiştir.
4.10. Yerli Üretimin Ekonomik Göstergelerinin Değerlendirilmesi
Yerli ü retimin ekonomik göstergeleri ve ithalatın ge lişimi birlikte incelendiğinde,
ithalatın 2016 yılından sonra ivme kazandığı ve son dönemde de artış gösterdiği, İran menşeli
ithalatın korunma önleminin etkisiyle yarıya düştüğü ancak 2018 yılında yükselme kaydettiği
ve 2019 yılında tekrar düşüşe geçtiği görülmektedir.
9
İran menşeli ürünlerin ithal birim fiyatlarının genel ithal birim fiyatların altında
seyrettiği, piyasa paylarında yerli üretim lehine bir genişleme ve ithalat aleyhine daralma
olduğu, İran menşeli ithalatın payının %1’in altında seyrettiği anlaşılmaktadır.
Yerli üreticinin ekonomik göster geleri incelendiğinde üretimin ve satışların artmasına
rağmen, kâ rlılığın azaldığı, kapasite kullanım or anında ve verimlilikte azalma olduğu,
bununla birlikte stoklarda önemli oranda artış olduğu görülmektedir.
5. FİYAT KARŞILAŞTIRMASI
Yerli üreticilerden elde edilen konsolide verilerden yola çıkılarak oluşturulan
ortalama yurt içi satış fiyatı ile gerek genel gerek İran menşeli ithal birim fiyatları
karşılaştırılmıştır. Ayrıca, fiyat baskısı hesabında kull anılmak üzere, yerli üreticilerin birim
ticari maliyetlerine %5 kâr eklenerek oluşturulmuş yurt içi satış fiyatı belirlenmiştir. Fiyat
yıpranması için yurt içi birim satış fiyatları yıllık ÜFE ile 2016 yılı baz alınarak reel hale
getirilmiştir.
Genel olarak, İran menşeli ürünlerin ithal birim fiyatlarının genel ithal birim fiyatlara
oranla %14-%26 daha düşük seviyede olduğu anlaşılmaktadır. Genel ithal birim fiyatlar 1,3-
1,4 $/kg, İran menşeli ürünlerin ithal fiyatları ise 1,1-0,99 $/kg seviyesinde gerçekleşmiştir.
İthal birim fiyatlarının yurt içi satış fiyatlarından ne ölçüde düşük olduğunu gösteren
fiyat kırılması hesabına göre, genel ithalatın 2019 yılı haricinde yerli ürün fiyatlarını kırdığı
belirlenmiştir. Fiyat kırılması endeksinin 2017 yılında 79 , 2018 yılında -9 olduğu
görülmektedir. İran menşeli ürünler için hesaplanan kırılmanın ise genel ithalattan daha
yüksek olduğu görülmüştür. İran için fiyat kırılması endeks 2017 yılında 92’ye düşerken 2018
yılında 136’ya yükselmiş, son dönemde ise 86’ya g erilemiştir Diğer taraftan, İran menşeli
ithal birim fiyatlarının yurt içi satış fiyatlarını baskılamasına yönelik endeks 2017 yılında 98,
2018 yılında 153 ve 2019 yılında 148 seviyesindedir. Yurt içi satış fiyatlarının yıllar itibariyle
ÜFE ile reelleştirilmesini gösteren fiyat yıpranması endeksi de 2017 yılında 113, 2018 yılında
133 ve 2019 yılında 105 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Fiyat Karşılaştırması Endeks (2016=100) Birim 2016 2017 2018 2019
Yurt içi birim satış fiyatı TL/Kg 100 131 195 181
$/Kg 100 109 122 97
Ticari maliyet+%5 kâr TL/Kg 100 126 184 208
$/Kg 100 104 115 111
Ağırlıklı Ortalama İthal Maliyeti $/Kg 100 112 128 113
İran Menşeli Ağırlıklı Ortalama İthal Maliyeti $/Kg 100 111 109 101
Fiyat Kırılması % % 100 79 71 -9
İran Menşeli İthalat Fiyat Kırılması % % 100 92 136 86
Fiyat Baskısı % % 100 100 140 152
İran Menşeli İthalat Fiyat Baskısı % % 100 98 153 148
Fiyat Yıpranması (Yurt içi Satış Reel Fiyatı) TL/Kg 100 113 133 105
6. İRAN’IN DÜNYAYA İHRACATI
10
Dünya ihracatı 2018 yılında 4,9 milyar ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiş olup,
İran dünya ticaretinden 2 8 milyon ABD Doları ile %1’in altında pay a sahip bulunmaktadır .
İran’ın ihracatının gelişimi incelendiğinde ihracatın 2015-2017 yıllarında 13-23 bin ton ve 22-
28 milyon ABD Dola rı arasında değiştiği ancak 2018 yılında de ğer olarak en yüksek seviye
olan 23 milyon ton ve 28 milyon ABD Doları seviyesine eriştiği görülmektedir.
2015 2016 2017 2018
Ton Bin $ Ton Bin $ Ton Bin $ Ton Bin $
Dünya 3.243.560 3.917.783 3.448.063 3.731.616 3.542.062 4.151.634 Veri Yok 4.983.231
İran 13.837 21.641 14.961 21.469 16.959 27.341 23.177 28.044
Diğer Ülkeler 3.229.723 3.896.142 3.433.102 3.710.147 3.525.103 4.124.293 - 4.955.187
İran'ın Payı % %0 %1 %0 %1 %0,5 %0,7 - %0,6
Kaynak: ITC İstatistikleri
İran’ın ihracatını yaptığı ülkeler arasında 2018 yılında Irak, Rusya, Afganistan,
Bulgaristan İtalya, Azerbaycan, Türkiye, İspanya, Almanya ve Ermenistan gelmektedir.
İran’ın ihracatından ülkem izin aldığı pay 2014 yılında %60’tan 2018 yılınd a %4’e
gerilemiştir.
İran'ın Dünyaya
İhracatı
2014 2018
Ton Bin $ B.F.
$/Ton
Payı
% Ton Bin $ B.F.
$/Ton Payı %
S. Dünya 16.312 23.779 1.458 %100 23.177 28.044 1.210 %100
1 Irak 2.190 3.313 1.513 %14 5.895 7.526 1.277 %27
2 Rusya
Federasyonu 0 0 0 %0 4.657 5.229 1.123 %19
3 Afganistan 2.105 3.072 1.459 %13 2.354 3.065 1.302 %11
4 Bulgaristan 69 100 1.449 %0 1.879 1.933 1.029 %7
5 İtalya 424 597 1.408 %3 1.781 2.609 1.465 %9
6 Azerbaycan 264 383 1.451 %2 1.490 1.663 1.116 %6
7 Türkiye 10.189 14.199 1.394 %60 1.019 1.119 1.098 %4
8 İspanya 0 0 0 %0 751 823 1.096 %3
9 Almanya 1 2 2.000 %0 682 942 1.381 %3
10 Ermenistan 59 92 1.559 %0 531 580 1.092 %2
Kaynak: ITC İstatistikleri
7. REKABETE UYUM PLANI
Yerli üreticilerin aldığı yatırım kararı ile son teknoloji ve iyileştirilmelerin yer aldığı
yeni hatlar üretime başlamıştır. Polyester elyaf üretimine yönelik yeni üretim hatları devreye
girmiştir. Kapasite artırımı ile maliyetlerin düşeceği, rekabet gücünün artacağı
öngörülmektedir. 2019 yılında fir maların tüm ülke ihtiyacını diğer y erli üreticiler ile
karşılayacağı öngörülmektedir.
8. KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP
ETMEDİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
11
İran menşeli p olyester elyaf ithalatında hâlihazırda uygulanmakta olan korunma
önlemi 2013 yılı nda yürürlüğe girmiştir. İran menşeli ithalatın birim fiyatı, ele alınan
dönemde en yüksek seviyesine 2013 yılında ulaşmış, fiyatların takip eden yıllardaki düşüş
seyrini sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Bahse konu fiyatlar 2013 yılına kıyasla 2019 yılında %33
oranında düşmüş olup aynı yılda genel ithalat birim fiyatlarına göre de % 23 oranında düşük
seyretmiştir. İran menşeli ithal birim fiyatları 2019 yılında yurt içi satış fiyatlarını hem
kırmakta hem de baskılamaktadır.
Bu kapsamda, söz konusu önlemin uzatı lmaması durumunda ithalatta artış
yaşanabileceği, İran menşeli ithal birim fiyatların daha da düşebileceği değerlendirilmektedir.
Ayrıca, İran’ın dünyaya ve Türkiye’ye gerçekleştirdiği anılan ürün ihracatına ilişkin
analizlerden yola çıkılarak korunma önle minin olmaması durumunda İran’ın ihracatının
Türkiye’ye artan oranda yönelmesi muhtemeldir.
9. SONUÇ
İran menşeli polyester elyaf ithalatında 2013 yılında korunma önleminin alınması ile
beraber İran menşeli ithalatta 2015 yılı hariç sert bir düşüş yaşandığı görülmekle birlikte, yerli
üreticilerin ekonomik göstergelerinde belirli ölçüde bir toparlanma olduğu anlaşılmaktadır.
Korunma önleminin ardından üretim, yurt içi satışlar, kapasite ve istihdam artmış, ithalatın
piyasa payı belirgin şekilde gerilemiştir. Ancak soruşturma dönemi olarak ele alınan 2016 -
2019 yılları arasında üretimde artış olmakla birlikte yurt içi satışlarda dalgalanmalar olmuş,
kapasite kullanım oranında ve karlılıkta gerileme, verimlilikte azalma ve stoklarda artış
olmuştur.
Yerli üreticilerin, gelecekte korunma önleminin uygulanmayacağı bir rekabet ortamına
intibak etmekte olduğuna dair bazı çalışmalar gerçekleştirdiği sundukları rekabete uyum
planları ışığında tespit edilmiştir.
Bu çerçevede, ekonomik göstergelerin bir kısmında iyileş me olmasına rağmen
kârlılık, kapasite kullanım oranı, stoklar ve verimlilik gibi göstergelerde bozulmalar olduğu
göz önünde tutularak yerli üreticilerin halen piyasa koşullarına uyum sürecinde olduğu ifade
edilebilmektedir.
İran menşeli ithal birim fiyat larındaki yıllarca süren düşme eğilimini devam
ettirebileceği, korunma önleminin olmaması durumunda bu ihtimalin artacağı, İran’ın üretim
ve kapasite fazlasının ülkemize yöneleceği tehdidinin bulunduğu düşünülmektedir. İran
menşeli anılan fiyatlar, özellikle 2019 yılında yurt içi satış fiyatlarını hem kırmakta hem de
baskılamakta olup firmaların bu ithalat koşulları altında rekabet etmekte zorluk çekecekleri
değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, son dönemde değer kazanan döviz kurundan mütevellit artan
maliyetlerin sektördeki düzelmeyi olumsuz yönde etkileyeceği dü şünülmektedir. Bu
bağlamda, 2013 yılı Eylül ayından beri uygulanmakta olan korunma önlemi sayesinde
meydana gelen olumlu gelişmelerin ve yerli üreticilerin uyum konusundaki çalışmalarının
devamı bakımından mevcut uygulamanın süresinin uzatılması önem kazanmaktadır.
Sonuç itibariyle, soruşturma konusu İran menşeli ürünün ithalatına karşı uygulanan
korunma önleminin uzatılması için İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Mevzuat
12
kapsamında gerekli şartların oluştuğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli
polyester elyaf ithalatında uygulanmakta olan ek mali yükümlülük şeklindeki korunma
önleminin süresinin 3 yıl daha uzatılması nın ve anılan mevzuat gereğince mevcut korunma
önleminin liber alize edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde
olacağı düşünülmektedir.
G.T.İ.P. Madde Adı
Ek Mali Yükümlülük (%)
1.Dönem 2.Dönem 3.Dönem
21/9/2020-20/9/2021 21/9/2021-20/9/2022 21/9/2022-20/9/2023
5503.20.00.00.00 Poliesterlerden %18,5 %18 %17,5
Arz ederim.
12
Ek-1 Ülke Bazında Detaylı İthalat İstatistikleri (2019 yılı miktar sıralı)
5503.20.00.00.00-Polyester Elyaf Miktar(Ton) Değer -BİN $
ÜLKELER 2017 2018 2019 2017 2018 2019
TOPLAM 191.924 211.674 213.661 233.953 292.816 260.960
MALEZYA 69.500 42.855 59.607 84.110 61.789 69.484
ÇİN 19.273 38.390 33.347 21.427 50.394 41.867
VİETNAM 23.115 28.708 27.010 25.771 36.023 29.893
MISIR 18.729 25.513 21.089 19.531 29.268 22.324
GÜNEY KORE 15.259 23.082 18.201 20.409 35.633 24.558
HİNDİSTAN 11.946 14.378 13.156 14.426 19.774 16.471
BEYAZ RUSYA 4.008 4.916 12.746 4.910 6.531 12.976
TAYVAN 10.268 11.224 9.223 14.145 17.378 14.379
ROMANYA 9.362 5.963 8.444 11.097 8.182 11.093
ALMANYA 2.475 4.570 3.095 7.443 11.429 7.732
UKRAYNA 3.208 3.077 2.196 3.694 3.835 2.670
BELÇİKA 766 1.028 1.633 1.014 1.412 2.014
İSPANYA 112 413 912 48 679 1.446
ÇEK CUMHURİYETİ 558 901 718 756 1.254 928
PAKİSTAN 41 2.634 516 40 3.058 568
İRAN 336 367 269 350 374 254
İRLANDA 517 338 234 646 484 313
A.B.D. 631 103 227 1.173 425 484
GÜNEY AFRİKA CUM. 475 508 226 502 607 234
TAYLAND 3 144 194 5 294 452
NİJERYA 0 0 144 0 0 154
ENDONEZYA 146 705 141 351 1.084 237
MAKEDONYA 0 0 94 0 0 97
MEKSİKA 0 0 94 0 0 98
İTALYA 50 1.005 61 98 1.377 82
JAPONYA 75 42 35 494 291 81
YUNANİSTAN 0 40 22 0 78 34
BULGARİSTAN 182 127 18 304 185 22
FRANSA 3 109 6 21 178 10
İNGİLTERE 0 1 3 1 7 4
DANİMARKA 0 20 0 0 17 0
B.A.E. 669 264 0 985 316 0
SUUDİ ARABİSTAN 17 0 0 16 0 0
HONG KONG 0 0 0 0 1 0
AVUSTURYA 0 9 0 0 151 0
BREZİLYA 0 200 0 0 264 0
RUSYA FEDERASYONU 35 0 0 18 0 0
FAS 0 38 0 0 44 0
CEZAYİR 164 0 0 169 0 0
PORTEKİZ 0 0 0 0 0 0