Kurum Yönetmelikleri · Resmî Gazete: 2020-05-28
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/161074
HAKSIZ FİYAT DEĞERLENDİRME KURULU YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma
dönemleri ile diğer acil durumlarda faaliyet gösterecek Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunun
oluşumu, görev ve yetkileri ile üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve
stokçuluk uygulamalarının denetlenmesine ve idari para cezalarının uygulanması na ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 14/1/2015 tarihli ve 6585 sayılı Perakende Ticaretin
Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 16 ncı, 17 nci, 18 inci ve Ek 1 inci maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Ticaret Bakanını,
b) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
c) Başkan: Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Başkanını,
ç) Fahiş fiyat artışı: Olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil
durumlarda üreti ci, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından satışa sunulan ve kamunun
beslenme, sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için zorunlu olan mal ve
hizmetlerin fiyatında girdi ve diğer üretim maliyetlerindeki artış gibi haklı bir s ebebe dayanmaksızın
yapılan aşırı ve adil olmayan artışı,
d) İl müdürlüğü: Ticaret il müdürlüğünü,
e) Kanun: Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,
f) Kurul: Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunu,
g) Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük mağ aza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili
işletme, perakende ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr işletmelerini,
ğ) Stokçuluk: Olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda
üretici, tedarikç i ve perakende işletmelerin piyasada darlık yaratan, piyasa dengesini ve serbest
rekabeti bozan faaliyetleri ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyen faaliyetlerini,
h) Şikâyet sistemi: Üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin stokçuluk ve fahiş f iyat artışı
uygulamalarına ilişkin şikâyetlerin iletilmesi ve sonuçlarının bildirilmesi amacıyla Bakanlıkça
oluşturulan elektronik sistemi,
ı) Tedarikçi: Satışa sunulması amacıyla üreticilere veya perakende işletmelere mal ve hizmet
sağlayan, üretici dışındaki gerçek veya tüzel kişiyi,
i) Üretici: Perakende işletmelerde satışa sunulan malları üreten gerçek veya tüzel kişiyi,
j) Üye: Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu üyesini,
k) Yetkili idare: İşyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili belediye veya il özel idareleri ile
diğer idareleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kurulun Oluşumu ve Üyelerin Nitelikleri ile Görev ve Yetkiler
MADDE 4 – (1) Kurul;
a) İç Ticaret Genel Müdürü,
b) Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü,
c) Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürü,
ç) Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Tarım ve
Orman Bakanlığı tarafından görevlendirilen birer Genel Müdür,
d) İlgili İç Ticaret Genel Müdür Yardımcısı,
e) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Yönetim
Kurulu Başkanı tarafından görevlendirilen birer yönetim kurulu üyesi ya da genel sekreter yahut genel
sekreter yardımcısı,
f) Tüketicileri temsilen 3/7/2014 tarihl i ve 29049 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Reklam Kurulu Yönetmeliğinde belirlenen üye,
g) Perakende temsilcisi ve üretici temsilcisi olarak 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kan ununun 57 nci maddesi uyarınca kurulmuş olan
Perakende Sektör Meclisi’nin başkanı veya başkan yardımcısı ile Gıda Sektör Meclisi’nin başkanı veya
başkan yardımcısı,
olmak üzere on üç üyeden oluşur.
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e), (f) ve (g) bentlerinde
belirtilen üyelerin;
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması,
b) En az iki yıllık yüksekokul mezunu ya da Yükseköğretim Kurulu tarafından denkliği kabul
edilen yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olması,
c) Kamu haklarından mahrum bulunmaması,
ç) Kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıldan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş veya
devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına
karşı suçlar ile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye
kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan
malvarlığı değerlerini aklama, terörizmin finansmanı ve kaçakç ılık suçlarından hüküm giymemiş
olması,
gerekir.
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e), (f), ve (g) bentlerinde
belirtilen üyelerin görev süresi iki yıldır. Görev süresi sona er en üyeler yeniden görevlendirilebilir.
Aynı maddenin (ç), (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen üyeler kendilerini atayan makam ve merciiler
tarafından görev süresi içerisinde dahi atanma şartlarını taşıyan kişiler ile değiştirilebilir. Görev süresi
sona eren üyenin görevi, yeni üye görevine başlayıncaya kadar devam eder. İstifa veya vefat eden,
mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya ya da mazeretli veya mazeretsiz olarak bir takvim yılı içinde
en az altı toplantıya katılmayan üyeler ile 5 inci maddede b elirtilen şartları taşımadığı veya sonradan
kaybettiği anlaşılanların üyeliği ilgili kuruluşa Bakanlıkça yapılan bildirim üzerine sona erer. Boşalan
üyeliklere 4 üncü ve 5 inci madde esasları dâhilinde bir ay içinde görevlendirme yapılır. Bu
durumda, göreve başlayan üye yerine geçtiği üyenin görev süresini tamamlar.
MADDE 7 – (1) Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına karşı piyasa dengesini ve tüketicileri korumaya
yönelik gerekli tedbirleri almak ve bunların uygulanmasını sağlamak.
b) (Değişik:RG-5/2/2021-31386) Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları ile ilgili denetim ve
incelemeler yapmak veya yaptırmak. Gerekli hallerde, bu denetim ve incelemelere ilişkin üretici,
tedarikçi ve perakende işletmenin savunmasını almak veya alınmasını sağlamak.
c) Kanunun Ek 1 inci maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket ettiği tespit edilen
üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler hakkında Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkra sının
(Değişik ibare:RG-15/3/2023-32133) (k) bendi çerçevesinde idari para cezası kararı almak ve bu
kararın uygulanmasını sağlamak.
ç) Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları ile ilgili ilke ve kuralları belirlemek.
d) Bakan tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları ile ilgili verilen diğer görevleri
yerine getirmek.
MADDE 8 – (1) Kurula, İç Ticaret Genel Müdürü başkanlık eder.
(2) Başkanın görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kurulu temsil etmek.
b) Kanun ve bu Yönetm elik ile Kurula verilen görevlerin yürütülmesini ve yetkilerin
kullanılmasını sağlamak.
c) Gerekli hallerde fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları ile ilgili Kurul adına resen denetim
başlatmak.
ç) Sekretarya tarafından yapılan hazırlık üzerine toplantı gündemini belirlemek.
d) Kurul toplantılarını yönetmek ve toplantıların gündeme göre yürütülmesini sağlamak.
e) Kurul kararlarının uygulanmasını ve sekretarya hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.
f) Kurul ile ilgili diğer işleri yapmak.
MADDE 9 – (1) Kurulun sekretarya hizmetleri İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
(2) Sekretaryanın görevleri şunlardır:
a) Toplantı hazırlıklarını yapmak ve toplantı çağrısını 12 nci maddeye uygun şekilde üyelere
göndermek.
b) Kurulun toplantı tut anaklarını düzenlemek ve toplantıya katılan üyeler tarafından
imzalanmasını sağlamak.
c) İlgili kişi, kurum ve kuruluşlarla yazışmaları yürütmek.
ç) Bakanlığa yapılan şikâyet başvurularında, 10 uncu maddenin ikinci fıkrası ile Kurul tarafından
belirlenen ilke ve kurallara uygun olmayan başvuruları reddederek bu durumu gerekçesiyle birlikte
başvuru sahibine bildirmek; uygun olan başvuruları ise ön inceleme yapılmak üzere ilgili il
müdürlüğüne veya Başkanın talimatı üzerine yetkili idareye göndermek.
d) Denetim sonuçlarını inceleyerek rapor halinde Kurula sunmak.
e) Kurul kararlarını ve çalışmalarını raporlayarak Başkana sunmak.
f) Kurulun evrak ve arşiv hizmetlerini yürütmek.
g) Başkan tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Şikâyet Başvurusu ve İncelemeler ile Kurulun Çalışma Usul ve Esasları
MADDE 10 – (1) Şikâyet başvurusu dilekçeyle, şikâyet sistemi üzerinden veya diğer elektronik
başvuru yöntemleri kullanılarak Bakanlığa ya da il müdürlüğüne yapılır.
(2) Şikâyet başvurularında;
a) Şikâyetçinin gerçek kişi olması durumunda adı, soyadı, T.C. kimlik numarası veya yabancı
kimlik numarası ile iletişim bilgilerine; tüzel kişi olması durumunda ise unvan ve iletişim bilgilerine,
b) Şikâyete konu üretici, tedar ikçi veya perakende işletmeye ait tanıtıcı bilgiler ve iletişim
bilgileri ile mal veya hizmete ilişkin bilgiler ile varsa belge, fotoğraf ve video görüntülerine,
yer verilir.
(3) İkinci fıkraya ve Kurul tarafından belirlenen ilke ve kurallara uygun olmayan başvurular
Bakanlıkça veya il müdürlüğünce reddedilir ve bu durum gerekçesiyle birlikte başvuru sahibine
bildirilir.
(4) İkinci fıkraya ve Kurul tarafından belirlenen ilke ve kurallara uygun olan başvurular il
müdürlüğünce ön incelemeye alınır ve bu incel eme sonucunda düzenlenen rapor, rapora dayanak
teşkil eden tutanak, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen savunma yazısı ve diğer belgelerle
birlikte sekretaryaya gönderilir.
(5) Başvurudan veya başvuruya ilişkin Kurul kararı alınmadan önce yargı y oluna gidildiğinin
tespiti halinde başvuru işlemden kaldırılır ve bu durum gerekçesiyle birlikte başvuru sahibine bildirilir.
(6) Kurul, ihtiyaç duyulması halinde sektör ve/veya ürün özelinde alt çalışma komisyonları
kurulmasına karar verebilir.
MADDE 11 – (1) (Değişik:RG-5/2/2021-31386) Resen veya şikâyet üzerine yapılan
denetimlerde, Bakanlık, il müdürlüğü veya yetkili idare tarafından üretici, tedarikçi ve perakende
işletmeye denetimin yapıldığı günden başlamak üzere yedi günden az olmamak kaydıy la savunma
süresi verilebilir ve bu süre bir defaya mahsus yedi güne kadar uzatılabilir.
(2) Savunmaya dayanak teşkil eden her türlü belge, üretici, tedarikçi ve perakende işletme
tarafından savunma yazısına eklenir.
(3) (Değişik:RG-5/2/2021-31386) Birinci fıkra çerçevesinde verilen süreler içinde savunma
yapılmaması Kurul tarafından idari para cezası kararı alınmasına engel teşkil etmez.
MADDE 12 – (1) Kurul, Başkanın çağrısı üzerine Başkan dâhil en az yedi üye ile toplanır. Bu
nisabın toplantı süresince korunması gerekir.
(2) Toplantı çağrısının yazılı olarak yapılması esastır. Kurul tarafından önceden karar alınmış
olması halinde elektronik posta, telefon veya kısa mesaj ile toplantı çağrısı yapılabilir. Toplantı
çağrısında toplantının tarihi, sa ati ve yeri ile gündemine yer verilir. Toplantı çağrısı toplantıdan önce
üyelere ulaştırılır.
(3) Toplantı öncesinde, yedi üyenin yazılı talebi; toplantı sırasında ise toplantıda hazır
bulunanların çoğunluğunun talebi halinde gündeme madde eklenebilir.
(4) Başkan ve üyelerin toplantılara düzenli olarak katılmaları esastır. Toplantıya katılamayacak
üyeler, geçerli mazeretlerini toplantıdan önce Başkana yazılı olarak veya elektronik posta ya da kısa
mesaj ile bildirir. Başkan tarafından toplantıya çağrılmalar ı durumunda mazeretli veya izinli üyelerin
toplantıya katılmaları zorunludur.
(5) Başkanın, mazereti nedeniyle katılamadığı toplantılara Tüketicinin Korunması ve Piyasa
Gözetimi Genel Müdürü başkanlık eder.
(6) Kurul Başkanı ve üyeleri; kendilerine, üstsoy ve altsoyundan olanlar ile eşi ve üçüncü
dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına ilişkin toplantılara katılamazlar.
(7) Gerekli hallerde kurul üyeleri dışında kalan gerçek kişiler, kamu kurum ve kuruluşları ile
tüzel kişilerin temsilcileri bilgilerine başvurulmak üzere toplantılara davet edilebilir.
MADDE 13 – (1) Görüşme ve oylama süreci Başkan tarafından yönetilir.
(2) Herhangi bir nedenle görüşülemeyen gündem maddeleri, bir sonraki toplantının veya
Başkan tarafından belirlenen sonraki toplantılardan birinin gündemine dâhil edilir.
(3) Görüşmeler tamamlandıktan sonra karar almayı gerektiren gündem maddeleri sırasıyla
oylamaya sunulur. Her bir üyenin bir oy hakkı olup vekâleten veya çekimser oy kullanılamaz.
(4) Kurul, toplantıya katılan ü yelerin salt çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşit olması halinde
Başkanın oy kullandığı tarafın çoğunluğu sağladığı kabul edilir.
(5) Toplantının elektronik ortamda yapılması halinde oylama da elektronik ortamda yapılır.
(6) Aynı toplantıda görüşülerek k arara bağlanmış bir gündem maddesi, toplantıda hazır
bulunan en az üç üyenin talebi üzerine alınan Kurul kararı ile yeniden görüşülerek karara bağlanabilir.
(7) Kurul toplantılarında alınan kararlar tutanağa bağlanır. Tutanağın her sayfası toplantıya
katılan üyeler tarafından toplantı sonunda imzalanır. Karara muhalif kalan üyeler ayrı ayrı veya
birlikte karşı oy yazısı yazabilir.
(8) Üyelerin fiziki katılımı olmaksızın yapılan toplantılara i lişkin karar tutanakları, bu toplantıya
katılan üyelerin fiziki katılımıyla yapılan ilk toplantıda imzalanır. Ancak, acele hallerde tutanaklar
elden dolaştırılarak imzalatılabilir.
(9) Kurul toplantılarına her takvim yılında bir numaradan başlanarak tesels ül eden numaralar
verilir. Ayrıca, toplantılarda alınan kararlara da her toplantıda bir numaradan başlanarak teselsül
eden numaralar verilir.
MADDE 14 – (1) Kurul kararları Bakanlıkça uygulanır.
(2) Kurul kararları kam uoyunun bilgilendirilmesi ve aydınlatılması ile mal ve hizmet
piyasasındaki tarafların ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Bakanlıkça açıklanabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 15 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeli ğin uygulanmasında oluşan tereddütleri gidermeye,
ortaya çıkan sorunlar ve şikâyetlerle ilgili olarak üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerde denetim
yapmaya, ilgili kişi, kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi talep etmeye yetkilidir. Baka nlık
bu yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla da kullanabilir.
(2) Denetim yetkisinin il müdürlüğünce kullanılması durumunda, Kurulda üyesi bulunan
Bakanlıkların taşra birimlerinde çalışan personel de denetime katılabilir.
(3) Yetkili idareler, Bakanlığın talebi üzerine üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş
fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları hakkında ön inceleme mahiyetinde denetim yapmakla
görevlidir. Bu fıkra kapsamında yapılan denetimin sonuçları Bakanlığa derhal bildirilir.
(4) (Değişik:RG-18/2/2022-31754) Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına
aykırı hareket edenlere Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (Değişik ibare:RG-15/3/2023-
32133) (k) bendinde öngörülen idari para cezaları Kurul tarafından verilir.
(5) (Değişik:RG-15/3/2023-32133) İdari para cezalarının uygulanmasında Kurul tarafından ceza
tutarı belirlenirken, işlenen kabahatin haksızlık içeriği, tekrarı ve sayısı, kabahat dolayısıyla elde edilen
menfaatin ve neden olunan zararın büyüklüğü ile failin kusuru ve ekonomik durumu gibi hususlar
dikkate alınır.
(6) (Değişik:RG-15/3/2023-32133) İdari para cezalarının verilmesini gerektirir aykırılığın bir
takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, her bir tekrar için bir önceki cezanın iki katı idari para cezası
uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 16/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid -19) Salgınının
Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun 14 üncü maddesinin yü rürlüğe girdiği 17/4/2020 tarihinden önce fahiş
fiyat artışı uygulamaları hakkında Bakanlığa yapılan başvurular, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ikincil mevzuatı kapsamında Reklam Kurulu tarafından
sonuçlandırılır.
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bakan yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
28/5/2020 31138
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî
Gazetelerin
Tarihi Sayısı
1. 5/2/2021 31386
2. 18/2/2022 31754
3. 15/3/2023 32133