Tebliğler · No: 2021/7 · Resmî Gazete: 2021-11-20
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/183700
20 Kasım 2021 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 31665
TEBLİĞ
Ticaret Bakanlığından:
İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2021/7)
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/5) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı
içermektedir.
MADDE 2 – (1) Ticaret Bakanlığı İthalat G enel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma
kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.
MADDE 3 – (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda yapılan tespitle r
ışığında, 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle
ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde
birinci yıl 42 ABD Doları/Ton, ikinci yıl 40 ABD Doları/Ton ve üçüncü yıl 38 ABD Doları/Ton şeklinde belirlenmesine
ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliği ile karar
vermiştir.
GTP
EŞYANI
N
TANIMI
MENŞE
ÜLKE
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönem
(12/12/2021
-
11/12/202
2)
2.Dönem
(12/12/2022
-
11/12/202
3)
3.Dönem
(12/12/2023
-
11/12/202
4)
70.0
4
Çekme ve
üfleme cam
(plaka
halinde),
absorblayıcı
(emici) veya
yansıtıcı ya da
yansıtıcı
olmayan bir
tabakası olsun
olmasın, fakat
başka şekilde
işlenmemiş)
İran İslam
Cumhuriye
ti
42 ABD
Doları/Ton
40 ABD
Doları/To
n
38 ABD
Doları/To
n
70.05
Float cam ve
yüzeyi taşlanmış
veya parlatılmış
cam (plakalar
halinde)
absorblayıcı
(emici) veya
yansıtıcı ya da
yansıtıcı olmayan
bir tabakası olsun
olmasın, fakat
başka şekilde
işlenmemiş
70.06
70.03, 70.04 veya
70.05
Pozisyonlarındak
i camların
bombelendirilmi
ş, kenar işlemeli,
aşındırılmış,
delinmiş, emaye
baskı uygulanmış
veya başka
şekilde işlenmiş,
fakat diğer
malzemelerle
çerçevelenmemiş
veya
donatılmamış
olanlar
(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
Ek-1
İRAN İSLAM CUMHURİYETİ MENŞELİ DÜZ CAM İTHALATINA YÖNELİK
KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU
SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
Başvuru
70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP) sınıflandırılan İran İslam
Cumhuriyeti (İran) menşeli düz cam ithalatında, 10/12/2018 tarihli ve 452 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatı nda Korunma
Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamında korunma önlemi uygulanmaktadır.
Hâlihazırda 44 ABD Doları/Ton tutarında ek mali yükümlülük şeklinde uygulanan önlem,
11/12/2021 tarihinde son bulacaktır.
Bu çerçevede, mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasına ilişkin olarak Türkiye
Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş.1 ve Düzce Cam A.Ş. firmaları tarafından başvuruda bulunulmuştur.
Başvuru sahibi firmalar, 2020 yılı verilerine göre Türkiye üretiminin tamamını
gerçekleştirmektedir.
Soruşturmanın Açılması
Başvurunun alınmasını takiben yapılan ön incelemede, mevcut korunma önleminin
uygulanmaya başlaması sonrasında İran menşeli ithalatın son dönem de önemli artış kaydettiği,
yerli üreticilerin istikrarlı devam eden ekonomik göstergelerinde, inceleme döneminin son
yılında bir miktar bozulma olduğu, ayrıca İran’ın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam
ihracatı içerisindeki payının arttığı yönündeki tespitler İthalatta Korunma Önlemlerini
Değerlendirme Kurulu’nun (Kurul) değerlendirmesine sunulmuştur.
Kurul, yapmış olduğu değerlendirme neticesinde başvuru konusu ürünün ithalatına karşı
korunma önlemi soruşturması açılmasına karar vermiş tir. Bu çerçevede, 26/6/2021 tarihli ve
31523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ
No: 2021/5) ile Kurul kararı ilan edilerek söz konusu ürün ithalatında korunma önlemi
soruşturması açılmıştır.
Soruşturma Dönemi
Soruşturma dönemi olarak Ocak 201 7 – Mart 2021 dönemi esas alınmıştır. Soruşturma
raporunda yer alan değerlendirmeler, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ile soruşturma
1 Önceki soruşturmalarda başvuru sahiplerinden Trakya Cam Sanayi A.Ş., Şişecam Yönetim Kurulunun 24/9/2020
tarihli kararı gereğince tüm aktif ve pasif malvarlığı unsurlarının bir bütün olarak devralınması suretiyle Şişecam
bünyesinde birleşmiştir. Söz konusu birleşmeye istinaden Şişecam bu soruşturmanın tarafı konumuna gelmiştir.
konusu ürünün ithalatının 2017-2020 arasındaki yıllık verileri ile 2020 ve 2021 yıllarının ilk üç
aylık verilerine dayanmaktadır.
İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı
Soruşturma kapsamında ilgili taraf olmak için belirlenen süre içerisinde herhangi bir
ithalatçı/ihracatçı firma , sektör kuruluşu veya resmi kurum ilgili taraf olmak için başvuruda
bulunmamıştır.
Yerinde İnceleme
Soruşturma kapsamında, başvuru sahibi yerli üreticiler nezdinde 11/8/2021 ve 12/8/2021
tarihlerinde incelemelerde bulunulmuştur. Covid -19 salgını nedeniyle yerli üreticilerin
başvuruda sunduğu verilerin doğrulanması, firmaların muhasebe sistemlerinin soruşturma
birimine uzaktan erişim ile açılması v e doğrulamaya konu verilerin sistemden gösterilmesi
suretiyle yapılmıştır. Bu incelemeler sırasında, firmalardan daha önce sağlanan bilgilerin teyit
edilmesine yönelik belgeler toplanmış, genel üretim faaliyetleri ve süreçleri ile pazar koşulları
hakkında bilgi alınmıştır.
SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN
2.1. Genel Bilgiler
Soruşturma konusu ürün, 70.04 GTP altında “çekme ve üfleme cam (plaka halinde),
absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat
başka şekilde işlenmemiş)” ismi, 70.05 GTP altında “float cam ve yüzeyi taşlanmış veya
parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir
tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş” ismi ve 70.06 GTP altında “70.03, 70.04
veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş,
emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş
veya donatılmamış olanlar” ismi ile sınıflandırılan düz cam ürünüdür.
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Kararın 6 ncı maddesi “Korunma önlemi
uygulanan bir malın korunma önlemiyle korunması amaçlanan katma değere sahip nitelikteki
aksam ve parçalarının ithalinde bu aksam ve parçalar veya bunlar kullanılarak üretilen ür ün
korunma önlemine tabi ürün sayılır. Söz konusu aksam ve parçaların farklı tarihlerde ve/veya
farklı gümrüklerden ve/veya farklı ithalatçılar tarafından ithalinde de bu fıkra hükümleri
uygulanır.” hükmünü amirdir.
Bu madde çerçevesinde yapılan incelemede, ilk önlemin 12/12/2015 tarihinde yürürlüğe
girmesinden sonra 70.04 ve 70.05 GTP’li ürünün İran’dan ithalatında önemli bir düşüş
gerçekleştiği, buna mukabil olarak aynı dönemde 70.06 GTP altında yer alan ürünün ithalatının
ciddi şekilde arttığı tespit edi lmiştir. İlk önlemin uzatılmasına yönelik olarak yürütülen
soruşturmada, 70.06 GTP altında yapılan ithalatın , önleme tabi ürünün üzerine düşük katma
değer ile işçilik ve işlem görmüş ürünü kapsadığı belirlenmiştir. Bu itibarla, İran menşeli 70.06
GTP altında sınıflandırılan ürün de hâlihazırda yürürlükte olan Karar kapsamında uygulanan
korunma önlemine tabi tutulmuştur.
Bu çerçevede, soruşturma kapsamında yapılan değerlendirmelerde 70.06 GTP’li
ürünlerin verileri de kullanılmış olup, “soruşturma konusu ürün” kapsamı olarak 70.04, 70.05 ve
70.06 GTP’leri altında sınıflandırılan ürünler kastedilmektedir.
2.2.Üretim Süreci
Soruşturmaya konu ürün olan düz cam; ayna, lamine, boyalı, kaplamalı camlar, buzlu,
enerji camları ile birlikte temel camlar olarak sınıflandırılmaktadır. Tüm cam uygulamaları için
temel ürün olan düz cam büyük plakalar halinde üretilmekte ve kullanılacakları alanın özellikleri
doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da çeşitli işleme süreçlerinden geçirilerek bitmiş ürün
haline getirilmektedir.
Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre sınai ara ürün olarak girdi teşkil etmektedir.
Ülkemizde düz cam ürünlerinin en yoğun kullanıldığı sektör inşaat sektörü olup bunu mobilya
ve beyaz eşya sektörleri ile otomotiv sektörü izlemektedir. Sektördeki kullanıcılar, camı işleme
süreçlerinde kullanan sanayici firmalardır. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine
cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak
kullanılmaktadır.
Düz cam, Türk Standartları Enstitüsü ’nün TS 102888 EN 572 -2 No’lu yapılarda
kullanılan temel soda kireç silikat cam mamuller - Bölüm 2: yüzdürme (float) cam standardına
ve ISO-9000 Kalite Yönetim Sistem ve ISO -14000 Çevre Yönetim Sistemi’ne uygun olarak
üretilmektedir.
Düz cam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Yerli üreticiler tarafından
kullanılan float teknolojisi, kum ve diğer hammaddelerin (kalker, feldspat, dolomit, soda,
sodyum sülfat) doğalgaz ve elektrik kullanılarak özel fırınlarda 1500 -1600 ºC’de ergitilmesi,
kalay banyosu üzerinde yüzdürülmesi ve kontrollü bir şekilde soğutularak düz cama
dönüştürülmesi prensibine dayanmaktadır.
Sheet teknolojisi ise düz cam üretiminde geliştirilen ilk teknolojidir. Bu teknolojide,
fırında eritilmiş olan camın şekillendirilmek üzere merdaneler vasıtası ile düşey olarak çekilmesi
ile düz cam elde edilir. Sheet teknolojisinde kalite, kapasite ve yatırım tutarı düşük, enerji ve
insan kaynağı kullanımı yüksektir.
2.3.Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün
Soruşturma konusu düz cam, inşaat sektörü başta olmak üzere birçok sektörde sınai ara
ürün olarak kullanılmaktadır. Düz camı, işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmaların ürüne
talebinde fiyatın başlıca belirleyici unsur olduğu tespit edilmiştir. Pencere, mobilya, beyaz eşya
gibi ürünl erin bir parçası olan düz cam ürünü, nihai tüketiciler tarafından doğrudan satın
alınmamaktadır. Ayrıca, ürünün genel fiziksel özellikleri, ürün kalitesinin ve markasının
kullanıcılar tarafından doğrudan ayırt edilebilmesini mümkün kılmamaktadır. Yerli ve ithal
olanlarının kullanım alanları aynıdır; fiziksel -kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri
benzerlik göstermektedir.
Soruşturma konusu ürünün ithal ve yerli olanları, dağıtım kanalları açısından da
birbirleriyle karşılaştırılmıştır. İran menşeli d üz cam, ithalatçılar tarafından toptancılara ve
sanayicilere satılmaktadır. Yerli düz cam ise aynı firmalara yetkili satıcılar aracılığı ile ya da
sanayici müşterilere doğrudan dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, her iki ürün de pazarda aynı dağıtım
kanalını kullanmaktadır. Buna ek olarak, İran menşeli düz cam, ağırlıklı olarak inşaat ve mobilya
sektöründe kullanılmaktadır. Bu sektörlerin pazarın büyük çoğunluğunu oluşturması nedeniyle
de İran menşeli düz cam ile yerli düz camın aynı alanlarda kullanıldığı tespit edilmiştir.
Bu çerçevede, nihai kullanım alanları, üretim teknolojileri, talep yapısı, piyasaya arz
koşulları ve dağıtım kanalları açısından değerlendirildiğinde, soruşturma konusu ürünün yurt
içinde üretilenleri ile ithal edilenleri benzer ürün olarak değerlendirilmektedir.
2.4.Yerli Üretim
Ülkemizde düz cam üretimi yapan iki firma bulunmakta olup, bu üreticilerin yerli üretimi
temsil oranları 2020 yılı verileri itibariyle aşağıda gösterilmektedir. Başvuru sahibi Şişecam ve
Düzce Cam firmaları düz cam hattı, lamine hattı, kaplama hattı ve ayna hattı ile üretim yapmakla
birlikte, üretim faaliyetlerinin en büyük kısmını düz cam imalatı oluşturmaktadır.
Başvuru Temsil
Durumu Unvan Üretim Miktarı
(Ton) (2020)
Üretim Payı
(%)
Başvuru Yapan
Üreticiler
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları
A.Ş. (Şişecam) X X
Düzce Cam Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Düzce Cam) X X
Toplam: X 100
Soruşturmada verileri kullanılan firmalar, yerli üretimin tamamını temsil etmekte olup,
2020 yılı için Şişecam ve Düzce Cam’ın yerli üretim içindeki payları sırasıyla %X ve %X’dir.
İTHALATIN SEYRİ
Bu bölümde soruşturma konusu ürün için yıllar itibariyle ithalatın seyri, piyasa payı ve
yerli üretime oranına ilişkin istatistikler yer almaktadır. Bunun yanında, ü lke bazında ithalat
verileri sunularak yerli ve ithal ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca , anılan
ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir soruşturma olması sebebiyle her kısımda İran menşeli
ithalat ayrıca ele alınmıştır.
İthalatın miktar bakımından değerlendirilmesinde temel miktar bi rimi olarak ton
kullanılmıştır.
3.1.İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi
Toplam İthalat Miktar (Ton) Değer ($) BF($/Ton) Değişim
(Ton) Değişim ($)
2017 383.029 173.484.748 453 - -
2018 284.952 151.398.186 531 %-26 %-13
2019 257.058 129.295.911 503 %-10 %-15
2020 304.409 155.606.913 511 %18 %20
2020(3) 73.244 36.359.317 496 - -
2021(3) 102.369 55.335.255 541 %40 %52
Soruşturma konusu ürünün tüm ülkelerden yapılan ithalat miktarı, 2018 yılında bir önceki
yıla göre %26, 2019 yılında da %10 oranında azalmıştır. İthalat, 2020 yılında ise %18 artış
göstererek 304 bin tona ulaşmıştır. 2021 yılının dönemsel verileri, 2020 yı lının aynı dönemi ile
karşılaştırıldığında ise artış oranının %40 olarak gerçekleştiği görülmektedir. İthal birim
fiyatlarının soruşturma konusu dönemde dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir.
Diğer yandan, tüm ülkelerden gerçekleşen düz cam ithalatı 70. 04, 70.05 ve 70.06
GTP’leri için ayrı ayrı da incelenmiştir.
GTP Yıl Miktar
(Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim
(Ton) Değişim ($)
70.04
2017 3.438 1.578.988 459 - -
2018 2.672 1.308.840 490 %-22 %-17
2019 2.710 1.230.662 454 %1 %-6
2020 2.303 955.785 415 %-15 %-22
2020(3) 717 262.805 367 - -
2021(3) 843 313.482 372 %18 %19
70.05
2017 342.732 139.765.087 408 - -
2018 242.154 114.755.742 474 %-29 %-18
2019 249.801 104.261.775 417 %3 %-9
2020 297.515 122.835.310 413 %19 %18
2020(3) 71.617 30.431.298 425 - -
2021(3) 99.988 43.392.663 434 %40 %43
70.06
2017 36.860 32.140.673 872 - -
2018 40.126 35.333.604 881 %9 %10
2019 4.547 23.803.474 5.235 %-89 %-33
2020 4.592 31.815.818 6.929 %1 %34
2020(3) 910 5.665.214 6.223 - -
2021(3) 1.538 11.629.110 7.561 %69 %105
70.04 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalat miktarı, 2017 yılında 3.438 ton olarak
gerçekleşmiş olup ithalat 2019 yılındaki %1’lik artış dışında diğer yıllarda azalarak 2020 yılında
2.303 tona gerilemiştir. İthalat 2021 yılın ın ilk üç aylık döneminde bir önceki yılı n aynı
dönemine göre %18 oranında artış göstermiştir.
Düz cam ithalatının büyük kısmının 70.05 GTP kapsamında gerçekleştiği görülmektedir.
2017 yılında 343 bin ton olan ithalat miktarı 2018 yılında %29 azalarak, 242 bin tona gerilemiş,
2020 yılında ise önceki yıla oranla %19 artarak 298 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Dönemsel
verilerde de artış seyri devam etmiştir. Birim fiyatlar ise soruşturma dönemi süresince dalgalı
seyir izlemiştir.
70.06 GTP kapsamında yapılan ithalat miktarı 2017 yılında 3 7 bin ton, 2018 yılında ise
40 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2019 yılında bu pozisyonda da korunma önlemi uygulanmaya
başlanmasıyla birlikte ithalatın %89 oranında azalarak 4 bin 500 tona gerilediği, 2020 yılında da
buna yakın seyir izlediği görülmektedir. İthalat , dönemsel verilerde ise 2021 yılında bir önceki
yılın aynı dönemine göre %69 oranında artış göstermiştir. Bunun yanında, 2017 yılında 872
$/Ton olan birim fiy atın ise, 2019 yılında 5.235 $/T ona yükseldiği, izleyen yılda ve dönemsel
verilerde artış eğiliminin devam ettiği anlaşılmaktadır. İthal birim fiyatlarında 2019 yılı
öncesinde birim fiyatların düşük seyretmesinin , 2017 ve 2018 yıllarında 70.04 ve 70.05 GTP
kapsamında ithal edilmesi gerek tiği h alde, korunma önlemi ne tabi olmayan 70.06
pozisyonundan beyan edil en ürünlerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. M evcut korunma
önleminin 70.06 GTP altındaki ürüne de teşmil edilmesi sonucunda ise GTP’ler arasında
gerçekleşen kaymanın sona erdiği, bundan dol ayı 70.06 GTP ithalat verilerinin 2019 yılı
sonrasında, yalnızca bu GTP altında yer alan spesifik ürünleri yansıttığı değerlendirilmektedir.
Aşağıdaki tabloda, İran menşeli düz cam ithalatı gösterilmiştir. İran menşeli d üz cam
ithalatı 2017-2019 yılları itibariyle artış kaydetmiş, 2020 yılında ise azalmıştır. 2021 yılının ilk
üç aylık dönemi, 2020 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise geçtiğimiz yıl 5 bin ton olan
ithalatın bu yıl 38 bin tona yükseldiği görülmektedir. Birim fiyatlar ise 2017-2020 yılları arasında
213-243 $/Ton arasında dalgalı bir seyir izlemiş iken, 2021 yılının dönemsel verisinde artış
göstererek 299 $/Ton olarak gerçekleşmiştir.
İran
Menşeli İthalat Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim
(Ton)
Değişim
($)
2017 49.090 10.741.967 219 - -
2018 60.818 14.794.560 243 %24 %38
2019 73.929 15.754.251 213 %22 %6
2020 21.355 5.080.768 238 %-71 %-68
2020(3) 5.244 1.124.370 214 - -
2021(3) 38.269 11.457.826 299 %630 %919
İran menşeli düz cam ithalatı GTP bazında incelendiğinde 2020 yılında ithalatın %99
oranında 70.05 GTP’den yapıldığı anlaşılmaktadır.
70.06 GTP’den İran’dan yapılan ithalatın, 2017 ve 2018 yıllarında, toplam ithalat
miktarının sırasıyla %62 ve %59’unu oluşturduğu anlaşılmaktadır. Önlem sonrası ise bu
pozisyondan yapılan ithalatta %99 oranında azalma olmuş ve 2021 yılının ilk 3 ayında ith alat
gerçekleşmemiştir.
GTP Yıl Miktar
(Ton)
Değer
($) BF ($/Ton) Değişim
(Ton)
Değişim
($)
70.04
2017 268 81.143 303 - -
2018 269 82.499 307 %4 %2
2019 37 9.927 271 %-86 %-88
2020 - - - - -
2021(3) 64 23.323 363 - -
70.05
2017 18.750 4.108.087 219 - -
2018 24.604 6.034.841 245 %31 %47
2019 73.523 15.657.358 213 %199 %159
2020 21.331 5.069.796 238 %-71 %-68
2020(3) 5.220 1.113.398 213 - -
2021(3) 38.204 11.434.503 299 %632 %927
70.06
2017 30.072 6.552.737 218 - -
2018 35.945 8.677.220 241 %20 %32
2019 369 86.966 235 %-99 %-99
2020 24 10.972 457 %-93 %-87
3.2. Nispi İthalat
3.2.1. İthalatın Yerli Üretime Oranı
Nispi İthalat (%) 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
İthalatın Yerli Üretime Oranı*
Endeks 100 74 71 101 100 149
İran Menşeli İthalatın Yerli
Üretime Oranı Endeks 100 123 160 55 100 780
* Başvuru sahibi yerli üreticilerin üretim rakamlarına dayanmaktadır.
İthalatın yerli üretime oranı endeksi 2017 yılında 100 iken izleyen dönemde azalarak 2019
yılında 71’e gerilemiş, 2020 yılında ise yeniden 101 seviyesine yükselmiştir. İran menşeli
ithalatın yerli üretime oranı endeksi ise, soruşturma konusu dönemin başından 2019 yılına kadar
artış göstererek bu yılda 160’a yükselmiş, 2020 yılında ise 55’e gerilemiştir. Öte yandan, 2020
yılının ilk üç aylık döneminde 100 olan endeks, 2021 yılının aynı döneminde önemli düzeyde
artışla 780’e yükselmiştir.
3.2.2. İthalatın Piyasa Payı
İthalatın piyasa payı hesabında, ithalat miktarı ile başvuru sahibi yerli üreticilerin yurt içi
satış miktarlarının toplanmasıyla iç piyasa (tüketim) büyüklüğü tespit edilmiş olup, ithalatın
tüketime oranlanması ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir.
Yurt içi Piyasa 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
İthalat Miktarı (Ton) 383.029 284.952 257.058 304.409 73.244 102.369
İran İthalat Miktarı (Ton) 49.090 60.818 73.929 21.355 5.244 38.269
Genel İthalat Piyasa
Payı Endeks 100 78 83 100 100 104
İran’dan İthalatın Piyasa
Payı Endeks 100 131 187 55 100 544
İthalatın piyasa payı endeksi genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele
alınmıştır. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, ithalatta yaşanan düşüşle birlikte, genel ithalatın
piyasa payı endeksi 2017 yılında 100 iken, 2018 yılında 78’e gerilemiş olup endeks 2019
yılından itibaren tekrar artmış ve 2020 yılında 100’e ulaşmıştır. 2020 yılının dönemsel verisinde
100 olan endeks, 2021 yılında 104 olarak gerçekleşmiştir.
İran menşeli ithalatın piyasa payı endeksi 2019 yılında 2017 yılına kıyasla artış göstermiş
ve 187 seviyesine g elmiştir. 2020 yılında 55’e gerileyen endeksin, 2021 yılının dönemsel
verisinde 2020 yılının aynı dönemine göre kayda değer düzeyle artışla 544’e yüksel diği
görülmektedir.
3.3.Ülkeler İtibariyle İthalat
Soruşturma konusu ürünün tedarikçi ülkeler itibarıyla ithalat miktarları Ek -1’de yer
almakta olup, aşağıdaki tabloda ilk 10 ülkenin payları ve ortalama birim fiyatları
gösterilmektedir. 2020 yılında ithalatın %22’si Bulgaristan’dan gerçekleşmiş olup, bunu
sırasıyla %15 ve %12 oranlarıyla Rusya ve Çin izlemiştir.
İran, bu sıralamada %7 oranıyla 7. sırada yer almaktadır. İran’ın genel ithalat içerisindeki
payı 2018 ve 2019 yıllarında artış seyri göstermiş ve 2019 yılında %29 olarak gerçekleşmiştir.
2020 yılındaki azalışın ardından, 2021 yılının ilk üç aylık döne minde İran’ın payı %37’ye
ulaşmış ve İran bu dönemde ithalatın en fazla yapıldığı ülke konumuna gelmiştir.
İthalatta gerçekleşen birim fiyatlar incelendiğinde ise İran menşeli ithalatta birim
fiyatların, diğer ana tedarikçi ülke fiyatlarına göre düşük sevi yelerde gerçekleştiği
görülmektedir.
Ülke Adı
2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF
(Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton)
Bulgaristan %11 371 %16 391 %11 431 %22 349 %20 371 %22 385
Rusya Fed. %26 285 %10 470 %10 414 %15 341 %14 285 %6 501
Çin %18 384 %17 443 %16 468 %12 554 %13 384 %6 1.055
Ülke Adı
2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF
(Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton)
S. Arabistan %2 259 %4 287 %5 276 %10 239 %9 259 %0 235
İtalya %0 1.835 %0 3.161 %1 1.869 %9 464 %5 1.835 %8 494
Belçika %7 657 %9 660 %11 682 %8 707 %8 657 %8 708
İran %13 219 %21 243 %29 213 %7 238 %7 219 %37 299
Mısır %3 309 %1 399 %3 278 %4 288 %9 309 %1 415
Almanya %2 2.908 %2 3.258 %4 1.911 %4 2.162 %3 2908 %4 2.283
ABD %4 557 %5 573 %3 596 %2 673 %3 557 %2 632
Diğer %14 715 %14 746 %9 978 %7 1.008 %10 715 %6 838
Toplam %100 453 %100 531 %100 503 %100 511 %100 496 %100 541
3.4.Fiyat Karşılaştırması
Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere,
2020 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan ülkeler den Bulgaristan
ve Rusya menşeli ithalatta birim fiyatların ortalama birim fiyatların altında kaldığı
görülmektedir. İran’ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından hem de ortalama i thal
birim fiyatlarından daha düşük seyretmektedir. Tüm ülkelerden yapılan ithalatta ortalama ithal
birim fiyatları 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 503 $/Ton ve 511 $/Ton iken, İran menşeli ithal
birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla 213 $/Ton ve 238 $/Ton seviyesinde gerçekleşmiştir.
Soruşturma konusu ürünün yerli ve İran menşeli ithal olanlarının ortalama birim
fiyatlarının karşılaştırıldığı tablo aşağıda yer almaktadır. “Fiyat kırılması”, ithal ürünlerin
fiyatının yerli ürünlerin fiyatının ne kadar altında olduğunu, “fiyat baskısı” ise yerli ürünlerin
ortalama birim ticari maliyetine makul bir kâr oranı eklenmesiyle bulunan fiyatın, ortalama ithal
birim fiyatı tarafından ne oranda baskılandığını göstermektedir. Bu hesaplamalarda [(Yerli
Fiyatı-İthal Fiyatı)/Yerli Fiyatı] formülü kullanılmıştır. Fiyat yıpranması hesabında ise yerli ürün
yurt içi satış fiyatları yıllık TÜFE endeksi kullanılarak reel hale getirilmiştir. İnceleme konusu
ürünün ton bazında fiyat karşılaştırması aşağıda yer almaktadır.
Fiyat Karşılaştırması Birim 2017 2018 2019 2020 2020
(3)
2021
(3)
Yurt içi Satış Fiyatı
TL/Ton X X X X X X
$/Ton X X X X X X
Ticari Maliyet + %10 Kâr
TL/Ton X X X X X X
$/Ton X X X X X X
Fiyat Karşılaştırması Birim 2017 2018 2019 2020 2020
(3)
2021
(3)
İran Menşeli İthal Birim Fiyatı $/Ton 219 243 213 238 214 299
Fiyat Kırılması % X X X -X X -X
Fiyat Baskısı % X -X X -X -X -X
Fiyat Yıpranması (Yurt İçi Satış
Reel Fiyatı) TL/Ton X X X X X X
Dolar Kuru $/TL 3,7 4,8 5,7 7,0 6,1 7,4
Yukarıda sunulan verilere göre yerli üreticilerin yurt içi ortalama birim satış fiyatı 2017-
2020 döneminde X-X $/Ton aralığında seyrederken, aynı dönemde İran menşeli ithal ürünlerin
birim fiyatı 219-243 $/Ton arasında gerçekleşmiştir. 2020 yılına kadar İran menşeli ürünler, yerli
ürünlerin yurt içi satış fiyatlarını kırarken, 2020 yılında ve 2021 yılının dönemsel verisinde, fiyat
kırılması gerçekleşmediği görülmektedir.
Ayrıca, 2017 ve 2019 yıllarında İran’dan yapılan ithalat yerli ürünlerde fiyatları
baskılarken, diğer yıllarda ve dönemsel verilerde fiyat baskısı olmadığı görülmektedir.
YERLİ ÜRETİM DALININ EKONOMİK GÖSTERGELERİ
Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Şişecam ve D üzce Cam firmaları
tarafından sağlanan, 201 7-2020 yıllarının tamamı ile 2020 ve 2021 yıllarının ilk çeyreğini
kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Tablolarda yer alan veriler, yıllık bazda 2017
rakamlarına göre endekslenmiştir.
4.1.Tüketim
Tüketim 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 95 80 79 100 134
İç piyasa büyüklüğünün yıllar içindeki değişimine bakıldığında, tüketimde 2017 -2020
yılları arasında %21 oranında piyasa daralması olduğu, 2021 yılının ilk üç aylık döneminde ise
tüketimin bir önceki yılın aynı dönemine göre %34 oranında yükseldiği görülmektedir.
4.2.Üretim
Üretim 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 100 94 79 100 94
2017 ve 2018 yıllarında yerli üretim miktarı aynı kalmış, 2020 yılında ise endeks 100’den
79’a gerilemiştir. Dönemsel verilerde de üretim düşüşünün sürdüğü görülmektedir.
4.3.Yurt İçi Satışlar
Yurt içi Satışlar 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 100 84 79 100 133
Yerli üreticilerin yurt içi satışları, 2017 ve 2018 yıllarında aynı seviyede kalırken, 2019
yılında %16, 2020 yılında ise %6 azalış kaydetmiştir. Yurt içi satışların 2021 yılı dönemsel
verilerinde ise %33 oranında artış görülmektedir.
4.4.Yurt Dışı Satışlar
Yurt dışı Satışlar 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 84 175 51 100 174
2018 yılında %1 6 düşüş gösteren yurt dışı satışlar, sonraki yılda önemli bir artış
kaydetmiş ve endeks 175’e ulaşmıştır. 2020 yılında ise 51’e gerileyen endeksin, 2021 yılının
dönemsel verilerinde önceki döneme göre %74 oranında artış gösterdiği görülmektedir.
4.5.Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı
Kapasite 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Kapasite (Endeks) 100 100 100 86 100 87
KKO (Endeks) 100 100 94 92 100 107
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürüne ilişkin üretim kapasitesi, 2020 yılına kadar
aynı kalırken 2020 yılında %14 oranında düşüş kaydetmiştir. Mevcut kapasitedeki azalışın yerli
üreticilerden birinin bazı üretim hatlarının soğuk tamir zamanının gelmesi nedeniyle devre dışı
kalmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, düşen kapasite miktarına rağmen 2020 yılında üretimin azalmasına paralel olarak
kapasite kullanım oranı endeksi 92’ye gerilemiştir. Ancak, kapasite kullanım oranı endeksi, 2021
yılı ilk üç aylık dönemde 107’ye ulaşmıştır.
4.6.İstihdam
İstihdam 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 94 97 91 100 71
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürünün üretiminde istihdam ettiği doğrudan işçi
sayısı endeksi, 2017 yılında 100 iken endeksin 2019’da 97 olarak gerçekleştiği görülmektedir.
İstihdamda 2020 yılında ve 2021 yılının dönemsel verilerinde yaşanan sırasıyl a % 6’lık ve
%29’luk azalmanın, kapasite ve üretimdeki düşüş ile uyumlu olduğu anlaşılmaktadır.
4.7.Verimlilik
Verimlilik 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 107 97 87 100 133
İşçi başına bir yılda üretilen düz cam miktarını gösteren istihdam verimliliğinin, 2018
yılından itibaren gerilediği görülmektedir. 2017 yılında 100 olarak alınan verimlilik endeksi
2020 yılında 87 olarak gerçekleşirken, 2021 yılının dönemsel verisi bir önceki yıla göre %33
oranında artış göstermiştir.
4.8.Dönem Sonu Stoklar
Stoklar 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 134 135 75 100 37
Soruşturma konusu dönemde yerli üreticilerin dönem sonu stokları 2018 ve 2019
yıllarında sırasıyla, %34 ve %1 oranında artış göstermekle birlikte, 2020 yılında üretimde
yaşanan düşüşle birlikte, stokların da %45 oranında azaldığı ve 2017 yılında 100 olan endeksin
bu dönemde 75’e gerilediği görülmektedir. Azalma eğilimi, dönemsel verilerde de devam
etmektedir.
4.9.Kârlılık
Kârlılık 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Endeks 100 98 88 88 100 157
Kârlılığın 2017-2020 yılları arasında bir miktar azaldığı ve 2021 yılının dönemsel
verisinde ise artış kaydettiği görülmektedir
4.10. Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi
Soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin temel ekonomik göstergeler Ek-2’de
yer almaktadır. Bu verilere göre soruşturma konusu dönemde iç piyasada 2021 yılının ilk üç
aylık dönemi dışında daralma olduğu görülmüş, genel ithalatın piyasa payı, dalgalı bir seyir
izlerken, İran’dan yapılan ithalatın piyasa payı 2019 yılına kadar artış kaydetmiştir. 2020 yılında
ise genel ithalatın piyasa payı artış kaydederken, İran’ın piyasa payında azalma olmuş, 2021
yılının dönemsel verisinde ise İran’dan yapılan ithalatın piyasa payı yaklaşık X katı artış
kaydederek %X’e ulaşmıştır.
Soruşturma konusu ürünün yerli üretimi 2019 ve 2020 yıllarında azalma seyrine girmiş
ve 2020 yılında X ton seviyesine gerilemiştir. 2021 yılının ilk üç ayında da üretim düşüşünün
sürdüğü görülmektedir.
2017-2020 döneminde yerli üreticilerin yurt içi s atışlarında düşüş gerçekleşmiştir.
Soruşturma konusu dönemde, 2020 yılına kadar artış kaydeden stok miktarı, bu yılda üretimde
görülen azalışa paralel olarak bu yıl ve 2021 yılının ilk üç ayında önemli derecede düşmüştür.
Yerli üreticilerin 2020 yılında me vcut üretim kapasitesinin de düştüğü görülmektedir.
Kapasitedeki bu azalmanın, yerli üreticilerden birinin soğuk tamir zamanı gelen hatlarının bir
süreliğine devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ancak bu nedenle azalan üretim
kapasitesinin, 2020 yılında bir yerli üreticinin açılan ilave bir hattı ve 2021 yılı içerisinde soğuk
tamiri tamamlanan hatlarla birlikte 2019 seviyesinin üstüne çıkacağı öngörülmektedir. Soğuk
tamire alınmış olan hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan X ton kapasiteli hat ve 2021
yılının Aralık ayında devreye alınması planlanan X ton kapasiteli diğer hat ile birlikte yerli
üreticilerin yıllık üretim kapasitesinin toplam X tona ulaşması beklenmektedir.
DÜNYA PİYASASININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Düz cam piyasasının incelenmesinden tüketim tercihini belirleyen esas faktörün ürünün
fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. Önceki bölümlerde de ele alındığı üzere, İran menşeli düz camların
ithal birim fiyatları ülkemizin ve diğer ülkelerin fiyatlarının altında seyretmektedir. Bu durumun,
İran üreticilerinin enerji ve hammadde kaynakları nedeniyle önemli maliyet avantajına sahip
olmalarından ve düşük üretim maliyeti avantajı ile ihraç pazarlarında rekabetçi fiyat düzeyleri
ile faaliyet göstermelerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir . Ayrıca, İran’da kurulu
fabrikaların Türkiye sınırına yakın lokasyonda bulunmasının sağladığı lojistik avantaj da taşıma
maliyetlerini düşürmektedir.
Bu durumun yanı sıra, İran’daki arz fazlası, pazar büyüklüğü ve üretim kapasitesi de İran
menşeli düz cam ürünlerinin kolaylıkla ülkemize yönelmesine neden olmaktadır. İran’da düz
cam üretiminin, ağırlıklı olarak Türkiye sınırına yakın bölgelerde olmak üzere 6 ayrı üretici
tarafından toplam 10 float hattında yaklaşık 5.000 Ton/Gün (1,8 milyon Ton/Yıl) kapasit eyle
gerçekleştirildiği bilgisi edinilmiştir.
İran’da float cam üretim kapasitesi 2003 öncesi dönemde toplam 4 üretim hattı ile 420
bin ton düzeyinde iken, günümüze kadar yapılan yatırımlarla hat sayısı 10’a, toplam kurulu
kapasite ise 1,8 milyon ton düzeyine ulaşmıştır.
İran’daki düz cam tüketimi ise, ekonomik büyüme paralelinde gelişim göstermektedir.
Pandeminin etkileri ile 2020 yılında %1,5 daralan ülke ekonomisinin, IMF tahminlerine göre
2021’de %3 ve 2022’de %2 büyümesi beklenmektedir.
İran, Ortadoğu pazarında Türkiye’den sonra ikinci büyük düz cam pazarı konumundadır.
Ülkede kurulu kapasite ile iç pazar talebi karşılaştırıldığında mevcut durumda olduğu gibi
önümüzdeki dönemde de sürecek arz fazlası mevcuttur. Buna rağmen, mevcut kurulu kapasiteye
ilave olarak Kaveh Glass Group resmi web sitesinde yer alan haberlere göre, yerli ve yurt dışı
pazarlarda talep artışına bağlı olarak yeni hat açma projeleri duyurulmuştur. Bu durumda,
ülkedeki kapasite fazlasının önümüzdeki dönemde de sürmesi ve buna bağlı olarak üreticilerin,
fazla kapasitelerini ihraç pazarlarına yönlendirmeye devam etmeleri beklenmektedir.
International Trade Center (ITC)’dan elde edilen istatistikler ışığında, 70.04 ve 70.05
GTP kapsamında, düz cam ihracatçısı ülkelerin ilk 15’inden gerçekleşen ihracat verileri aşağıda
yer alan tabloda gösterilmektedir. ITC istatistiklerinde 2019 ve 2020 yılları İran’a ilişkin veri yer
almamaktadır.
Bu tabloda yer alan verilere göre, soruşturma konusu ürünün küresel ihracatında 2018
yılındaki miktar sıralamasına göre ilk 3 sırada Çin, Almanya ve Rusya gelmektedir. İran, küresel
düz cam ihracatında 5 inci sıradadır.
İhracatçı Miktar (Ton) Değer (Bin $)
2017 2018 2019 2020 2017 2018 2019 2020
Çin 2.056.067 1.773.899 1.550.379 1.206.045 695.650 696.766 642.010 673.392
Almanya 1.025.252 1.437.575 1.032.153 934.271 613.072 895.027 659.017 590.656
Rusya 673.156 643.488 551.819 583.510 221.881 211.077 178.452 176.482
Fransa 568.631 619.929 625.011 577.294 271.115 290.827 280.689 228.950
İran 518.393 558.257 - - 112.500 120.842 - -
Endonezya 397.068 385.970 373.734 427.007 146.648 146.926 139.995 149.000
S.Arabistan 303.202 303.490 239.030 - 103.468 113.944 95.517 -
Belarus 318.032 292.993 255.657 - 94.639 88.300 65.483 -
Çek Cum. 58.042 291.469 274.347 249.120 107.957 120.364 115.471 96.654
Lüksemburg 206.217 277.088 266.431 135.306 99.439 134.481 121.442 73.970
Bulgaristan 284.033 259.408 234.781 288.339 93.771 92.869 79.450 87.976
Tayland 185.787 258.170 257.683 274.640 103.732 136.153 130.506 130.829
Japonya 252.164 242.035 191.71 177.270 792.141 811.776 800.139 699.334
Hong Kong 24.989 238.800 22.349 - 186.645 157.776 254.146 -
BAE 203.350 206.863 173.321 - 78.280 99.059 79.828 -
Dünya 9.150.195 9.196.134 7.861.064 7.001.200 6.163.791 6.679.823 6.136.693 4.946.961
Diğer taraftan, söz konusu ülkelerin dünya ihraç fiyatları benzer şekilde ilk 15’de yer
alan ihracatçılar için incelendiğinde, en büyük ihracatçı olan Çin’in ihraç birim fiyatlarının
ortalama birim fiyatların altında olmakla birlikte, soruşturma dönemi süresinde artış eğiliminde
olduğu anlaşılmaktadır. Dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan Rusya’nın fiyatlarının da düşük
seviyelerde seyrettiği görülmektedir. Bunun yanında, İran ihraç birim fiyatlarının, diğer önemli
tedarikçilere göre ciddi düzeyde düşük olduğu göze çarpmaktadır.
İhracatçı $/Ton
2017 2018 2019 2020
Çin 338 393 414 558
Almanya 598 623 638 632
Rusya 330 328 323 302
Fransa 477 469 449 397
İran 217 216 - -
Endonezya 369 381 375 349
S.Arabistan 341 375 400 -
Belarus 298 301 256 -
Çek Cum. 1.860 413 421 388
Lüksemburg 482 485 456 547
Bulgaristan 330 358 338 305
İhracatçı $/Ton
2017 2018 2019 2020
Tayland 558 527 506 476
Japonya 3.141 3.354 - 3.945
Hong Kong 7469 661 11372 -
BAE 385 479 461 -
Dünya 674 726 781 707
İran’ın tüm dünyaya gerçekleştirdiği düz cam ihracatı da ilk 10 ülke itibariyle aşağıda
yer alan tabloda ele alınmıştır.
Miktar (Ton) Değer (Bin $)
İthalatçılar 2016 2017 2018 2016 2017 2018
Irak 118.083 123.307 133.455 24.791 25.825 28.016
Afganistan 81.323 83.818 76.767 18.968 19.565 18.872
Türkiye 34.254 52.997 57.672 6.973 10.710 12.320
Azerbaycan 27.161 31.551 49.481 4.986 6.216 9.856
Özbekistan 966 4.455 30.760 212 979 6.773
ABD 24.015 29.089 28.892 4.904 5.879 5.804
Hindistan 103.576 49.019 27.936 22.116 11.463 6.237
BAE 6.361 18.139 26.494 1.391 3.961 5.742
Ermenistan 10.868 13.862 15.509 2.200 2.792 3.076
Katar - 17.019 12.906 - 3.736 2.679
Dünya 464.678 519.797 565.990 99.635 112.825 123.030
Düz cam ticaretinde İran’ın ihracat yaptı ğı ülkeler içinde Türkiye 3 üncü sıradadır.
Türkiye’nin İran’ın söz konusu GTP’ler çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2016, 2017,
2018 sırasıyla %7, %10 ve %10 şeklinde gerçekleşmiştir.
YERLİ ÜRETİCİLERİN REKABET KOŞULLARINA UYUMU
Bu bölümde, mevcut korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin
sektördeki rekabet koşullarına uyum sağlamak üzere yürüttüğü faaliyetler ele alınmakta ve yerli
sanayi dalının -gelecekte önlemin yürürlükte olmayacağı k oşullara- intibak etmekte olduğunu
gösteren deliller ortaya konulmaktadır.
Ülkemizde düz cam alanında üretim yaparak inşaat, mobilya, enerji ve beyaz eşya
sektörlerine girdi sağlayan iki yerli üretici bulunmaktadır. 2015 yılında korunma önleminin
yürürlüğe girmesi ile birlikte her iki yerli üretici de üretimlerini, yurt içi satışlarını ve
kapasitelerini arttırmışlardır.
Üreticilerden X firması, 2018 yılında X fabrikasında ikinci fırın yatırım kararı almış ve
2020 yılı Ekim ayında da bu hattı devreye almıştı r. X düz cam üretim tesisinde ise, yaklaşık X
liralık yatırımla soğuk onarımını tamamlayarak yenilediği fırınını, Nisan 2021 yılında
ateşleyerek X ton ek kapasite sağlamıştır. Yeni üretim teknikleriyle donatılan bu yeni fırınla, X
firması dünyada 16 metreye kadar düz cam üreten firmalar arasında yer almaktadır. Bu düz cam
tesisinde, Endüstri 4.0’a uygun şekilde ileri teknolojiyle yenilediği ve modernize edilen fırınla
iç pazara sunulan kapasiteyi artırmasının yanı sıra ultra renksiz düz cam gibi katma değerli yeni
ürünleri de pazara sunmuştur.
Firma, X tesisinde soğuk onarımı tamamlanacak olan yine X ton kapasiteli diğer fırının
da Aralık 2021 yılında devreye alınacağını beyan etmekte ve bu tarihten itibaren Türkiye’de
kurulu ve aktif olarak kullanılan düz cam üretim kapasitelerinin X tona ulaşacağı
öngörülmektedir.
Ayrıca, firma tarafından ülkemizde artan düz cam talebini karşılamak ve girdi verilen
sektörlerin gelişimini desteklemek amacıyla iki yeni float hattı yapılmasının hedeflendiği ve
buna ilişkin yatırım kararı alınarak planlama aşamasında olduğu, böylece düz cam üretim
kapasitesinin 2024 yılında X ton seviyesine çıkmasının hedeflendiği beyan edilmektedir. Buna
ilişkin olarak , 2021 yılı içerisinde mimari camlara özel yüksek kapasiteli yeni bir float hattı
yatırımına başlanarak 2023 y ılında tamamlanmasının planlandığı, ayrıca d üz cam kapasitesin i
arttırmaya yönelik olarak da, X üretim tesisindeki X float hattının soğuk tamirinin, bu hattın
kapasitesinin arttırılması amacıyla, 2024 y ılında komple yenilenmesinin hedeflendiği
belirtilmektedir.
Söz konusu firmanın, ikinci yatırım olan yeni otomotiv float hattının, yüksek verimlilikle
çalışan Endüstri 4.0 çözümleri ile donatılması ve otomotiv ham camına özel bir float hattı
kurulması, bu şekilde otomotiv camları üretim faaliyetinde önemli bir verimlilik artışı
sağlanması yönünde planlaması mevcuttur. Diğer taraftan, oto cam iş kolunun oto cama özel
teknik üretim alt yapısı bulunan float hattına sahip olmasının bu iş kolunun büyümesini ve
otomotiv yenileme camı ihracatını da doğrudan destekleyeceği değerlendirilmektedir.
X firması önlem sonrası, yurt dışında da çeşitli ülkelerde faaliyet gösteren düz cam üretim
şirket hisselerini satın alma yoluyla üretim kapasitesini arttırmıştır.
Bunun yanında, X firması tarafından 6 sigma projesi, 5S projesi, Kaizen, enerji tasarrufu
için atık ısı tesisleri sayesinde atık ısının termal enerjisi, temiz enerji kaynağı olarak elektrik
enerjisi ve/veya sıcak su olarak geri kazanılması projesi, yenilenebilir enerji kullanımına yönelik
olarak X fabrikasının çatısına güneş enerjisi santrali kurulması projesi yürütülmektedir.
Diğer yerli üretici tarafından ise önlem sonrası yeni yatırımlara başla nmış olup,
magnetron kaplama hattı yatırımı tamamlanmak üzeredir. Bunun yanı sıra, amaca yönelik tır
filosu kurmuş olup, üretilen camlar söz konusu özel araçlar vasıtası ile nakledilmektedir.
X firması ayrıca, ülkemizde güneş enerji panel camının tüketiminin arttığı ve üretimine
ihtiyaç duyulduğu tespitiyle, spesifik olarak bu ürünlerin üretimini hedeflemiş ve 2020 yılının
Kasım ayında enerji verimliliği yüksek güneş paneli camı yatırım ına başlamıştır. Firma
bünyesinde üretilen düz camların demir oranının yüksek olması sebebiyle demir oksit oranı çok
düşük ve yüzeyindeki desenli yapısı sebebiyle ışık geçirgenliği çok yüksek olan, enerji
verimliliği yüksek güneş paneli cam üretimi yatırım ının 2024 yılı sonuna kadar tamamlanması
planlanmaktadır.
Ayrıca, ürün çeşitliliğinin arttırılması için yapılmakta olan yatırımları ve Ar -Ge
faaliyetlerini sürdürmekte olan yerli üreticiler, önümüzdeki dönemde üretimde maliyet avantajı
sağlamak ve süreçler in verimliliğini arttırmak amacıyla, kırıkların azaltılması, stoklama ve
sevkiyat performansının arttırılması, özellikle de enerji tasarrufu sağlayan ürünlerin imalatı için
önemli bütçeler tahsis edilen projeler yürütmektedir. Böylece, özellikle enerji mal iyetinde
avantajlı olan İran ile rekabet etme güçlerinin artması hedeflenmektedir.
Sonuç olarak, korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin kapasite
artışına gittiği, önemli yatırımların hayata geçirildiği, halen devam eden ve yeni başlayacak olan
yatırımların bulunduğu somut sayısal verilerle ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede, yerli sanayi
dalının intibak etmekte olduğuna dair delillerin mevcudiyeti tespit edilmiştir.
KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP ETMEDİĞİNİN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu bölümde mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli
olmaya devam edip etmediğinin tespitine yönelik değerlendirmeler yer almaktadır.
Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı yıllık bazda 2020 yılı haricinde azalış
kaydetmiştir. 2020 yılında ise, Covid-19 salgınının küresel etkilerinin iç piyasaya da yansımaları
olmuş, arz ve talep dengesinde bir miktar dengesizlikler oluşmuştur. Bu dönemin ilk yarısında,
düz cam tüketimi, çevre ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de azalm ıştır. 2020 yılının ikinci
yarısında ise genel ithalat artış kaydetmiştir.
İran menşeli ürünün ithalatı ise, soruşturma dönemi başından itibaren artış kaydetmiş
olup 2020 yılındaki düşüşe karşın, 2021 yılının ilk 3 aylık döneminde önemli bir artış
göstermiştir. İran’dan ortalama ithal birim fiyatı, gerek genel ortalama birim fiyatlarının gerekse
yerli üreticilerin yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalmaktadır. Ülkemize en düşük birim
fiyat ile tedarik sağlayan İran’ın, ithalat yaptığımız tüm ülkel er içerisindeki payı 2020 yılı
haricinde, sürekli artış kaydetmiş ve 2021 yılının dönemsel verilerinde İran, %37 oranıyla en
fazla ithalat yapılan ülke konumuna gelmiştir. Mevcut en güncel görünümü veren bu döneme
ilişkin veriler, korunma önlemine rağmen, İran menşeli ithal ürünlerin, maliyet ve diğer
avantajlar sayesinde elde ettiği fiyat rekabeti üstünlüğünün ülkemiz piyasasında düz cam
tüketiminde önemli yer tuttuğu tespit edilmiştir.
İran menşeli düz cam, iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum
olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam etmekte, b u durum, önlem süresinin
uzatılmaması halinde, önleme rağmen yükselen İran menşeli ürünlerin ithalatının yükselme
hızının daha da artma olasılığına işaret etmektedir.
Yerli üretim göstergelerinde ise, ilk olarak yerli üreticilerin istikrarlı devam etmekte olan
üretim miktarının, 2020 yılında düşüş kaydettiği görülmüştür. Yerli üreticilerden X firmasının,
soğuk tamir zamanı gelen hatlarının devre dışı kalmasından dolayı, anılan yılda yerli üreticilerin
üretim kapasitesinde de azalma görülmüştür. Bu yılda düşüş kaydeden yerli üretime rağmen
üreticiler iç piyasa ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla yurt dışı satışlarını düşürerek yurt içi
satışlarını arttırmışlardır.
Diğer taraftan, soğuk tamire alınmış olan hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan
X ton kapasiteli hat ve 2021 yılı sonunda devreye alınması planlanan X ton kapasiteli diğer hat
ile birlikte yerli üreticilerin yıllık üretim kapasitesinin toplam X ton olması beklenmektedir. Bu
itibarla, yerli üreticilerin soruşturma döneminde toplam X ila X ton seviyesinde seyreden yurt
içi talebi karşılama kabiliyetine sahip olduğu görülmektedir.
Ayrıca, International Trade Center (ITC) verilerine göre, soruşturma konusu ürü nde,
İran’ın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payının 201 6, 2017 ve
2018 yıllarında sırasıyla %7, %10 ve %10 şeklinde artış kaydettiği görülmektedir.
Öte yandan, korunma önleminin yerli sanayi dalı açısından etkilerinin ek onomik
göstergelerdeki kârlılığa belirli ölçülerde yansıdığı görülmüş ve yerli üreticiler rekabetçi pazara
uyum sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalara başlamış ve yatırım planları yapmış, bunların bir
kısmını ise hayata geçirmişlerdir. Bu bakımdan, korunma önleminin süresinin uzatılmaması
halinde yerli üreticiler tarafından sürdürülmekte olan yüksek maliyetli kapasite artışının ve ileri
teknolojiyle üretim sağlayan yeni hat yatırımlarının sekteye uğraması söz konusu olup,
sürdürülen projeler yoluyla, düz camın farklı model ve konseptlerde ürün arzını arttırarak inşaat,
mobilya, otomotiv, beyaz eşya sektörlerinin taleplerine cevap verebilme stratejisi zarar
görebilecektir.
Sonuç olarak, son dönemde İran menşeli ithalat miktarının yüksek oranlı artış göstermesi
ve daha ucuz ithal ürünlerin piyasaya girmesi ve yerli üreticilerin giriştiği yatırımların sonuç
vermesi için zamana ihtiyaç olması nedeniyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek
veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
SONUÇ
Soruşturma dönemi itibarıyla artış kaydeden İran menşeli düz cam ithalatı, 2020 yılında
azalmış, 2021 yılının ilk 3 aylık döneminde ise önemli artış kaydetmiştir. 2020 yılı sonrası
getirilen yasal düzenleme ile uygulanmakta olan gümrük vergisinin %20 oranına yükseltilmesine
rağmen, 2021 yılında İran’dan yapılan ithalatta önemli artış olması dikkat çekmektedir. Öte
yandan, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç piyasasındaki artan
kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum ol arak en yakındaki ülke olan ülkemize artan
miktarlarda yönelmeye devam edeceği düşünülmektedir.
İran menşeli ürünlerin gerek tüm ülkelerden gerçekleşen ortalama ithal birim fiyatlarının
gerekse yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalması neticesinde ortaya çıkan fiyat rekabeti
üstünlüğü yerli üretimi tehdit eden önemli bir faktördür.
Bu bağlamda, 201 5 yılından beri uygulanmakta olan korunma önleminin de etkisiyle
meydana gelen olumlu gelişmelerin ve yerli üreticilerin yatırım çalışmalarının devamı
bakımından mevcut önlemin süresinin uzatılması önem kazanmaktadır.
2021 yılının ilk 3 ayında ithalat miktarının önemli ölçüde yükselişe geçmesi, ortalama
ithal birim fiyatlarının düşü k seyretmesi , yerli üreticilerin ileri teknoloji üretim ve kapas ite
artışına yönelik giriştiği yatırımların tamamlanması için zamana ihtiyaç olması hususları göz
önüne alındığında, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli
olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
Sonuç itibariyle, soruşturm a konusu ürünün İran menşeli olanlarının ithalatında
uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için gerekli şartların oluştuğu
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli düz cam ithalatında uygulanmakta olan
korunma önleminin süresinin 3 yıl daha uzatılmasının ve mevcut korunma önleminin dönemler
itibarıyla liberalize edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde olacağı
değerlendirilmektedir.
GTP EŞYANIN
TANIMI
MENŞE
ÜLKE
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönem
(12/12/2021
-11/12/2022)
2.Dönem
(12/12/2022
-11/12/2023)
3.Dönem
(12/12/2023
-11/12/2024)
70.04
Çekme ve üfleme cam (plaka
halinde), absorblayıcı (emici) veya
yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir
tabakası olsun olmasın, fakat başka
şekilde işlenmemiş)
İran İslam
Cumhuriyeti
42 ABD
Doları/Ton
40 ABD
Doları/Ton
38 ABD
Doları/Ton
70.05
Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya
parlatılmış cam (plakalar halinde)
absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya
da yansıtıcı olmayan bir tabakası
olsun olmasın, fakat başka şekilde
işlenmemiş
70.06
70.03, 70.04 veya 70.05
Pozisyonlarındaki camların
bombelendirilmiş, kenar işlemeli,
aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı
uygulanmış veya başka şekilde
işlenmiş, fakat diğer malzemelerle
çerçevelenmemiş veya donatılmamış
olanlar
Ek-1: GENEL İTHALAT TABLOSU
Ülke
Miktar (Ton) Değer ($)
2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3) 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Bulgaristan 41.255 46.119 27.390 67.966 14.477 22.297 15.303.202 18.050.512 11.805.782 23.688.453 5.861.327 8.582.670
Rusya Federasyonu 98.957 28.129 25.402 46.005 10.051 6.614 28.210.425 13.224.041 10.518.636 15.691.415 3.846.384 3.313.080
Çin 68.302 47.537 41.346 35.670 9.510 5.762 26.205.783 21.050.547 19.364.831 19.775.207 5.281.081 6.077.240
Suudi Arabistan 8.986 11.098 12.203 29.453 6.561 113 2.330.862 3.187.441 3.368.750 7.044.734 1.703.722 26.475
İtalya 1.702 1.101 1.712 27.361 3.626 8.035 3.122.125 3.479.885 3.199.825 12.703.451 1.944.799 3.968.747
Belçika 25.985 24.777 27.220 23.708 5.780 8.096 17.070.874 16.361.212 18.559.603 16.764.633 3.901.990 5.731.555
İran 49.090 60.818 73.929 21.355 5.244 38.269 10.741.967 14.794.560 15.754.251 5.080.768 1.124.370 11.457.826
Mısır 11.722 2.659 8.837 13.432 6.605 814 3.623.795 1.061.240 2.460.056 3.865.801 1.783.414 337.519
Almanya 6.576 6.386 9.428 11.725 2.316 4.042 19.124.170 20.804.805 18.015.063 25.347.728 4.130.301 9.225.912
ABD 16.562 15.205 7.063 6.878 2.066 1.772 9.224.762 8.706.927 4.208.046 4.627.109 1.152.970 1.119.579
Diğer 53.893 41.121 22.528 20.857 7.007 6.555 38.526.783 30.677.016 22.041.068 21.017.614 5.628.959 5.494.652
Genel Toplam 383.029 284.952 257.058 304.409 73.244 102.369 173.484.748 151.398.186 129.295.911 155.606.913 36.359.317 55.335.255
Ek-2: EKONOMİK GÖSTERGELER TABLOSU
Gösterge Birim 2017 2018 2019 2020 2020(3) 2021(3)
Tüketim Ton 100 95 80 79 100 134
İthalat Ton 383.029 284.952 257.058 304.409 73.244 102.369
İran menşeli
ithalat Ton 49.090 60.818 73.929 21.355 5.244 38.269
İthalat piyasa
payı % 100 78 83 100 100 104
İran piyasa payı % 100 131 187 55 100 544
Üretim Ton 100 100 94 79 100 94
Yurt içi
satışlar Ton 100 100 84 79 100 133
Yurt dışı
satışlar Ton 100 84 175 51 100 174
Kapasite Ton 100 100 100 86 100 87
KKO % 100 100 94 92 100 107
İstihdam Kişi 100 94 97 91 100 71
Verimlilik Ton/Kişi 100 107 97 87 100 133
Stoklar Ton 100 134 135 75 100 37
Kârlılık % 100 98 88 88 100 157