Tebliğler · No: 2023/5 · Resmî Gazete: 2023-09-15
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/199049
15 Eylül 2023 CUMA Resmî Gazete Sayı : 32310
TEBLİĞ
Ticaret Bakanlığından:
İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2023/5)
MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 13/4/2023 tarihli ve 32162 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1) ile açılan korunma önlemi soruşturması
sonucunda alınan kararı içermektedir.
MADDE 2 - (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Ge nel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma
sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu EK-1’de yer almaktadır.
MADDE 3 - (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 5503.20.00.00.00 Gümrük Tarife
İstatistik pozisyonunda (GTİP) “poliesterlerden” ismiyle sınıflandırılmakta olan polyester elyafın İran menşeli
olanlarının ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali
yükümlülüğün aşağıdaki tabloda belirtilen ş ekilde birinci yıl %17, ikinci yıl %16,5 ve üçüncü yıl %16 oranında
belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına karar vermiştir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.
MADDE 4- (1) Bu Tebliğ 21/9/2023 tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
EK-1
İRAN MENŞELİ POLYESTER ELYAF İTHALATINA YÖNELİK
KORUNMA ÖNLEMİ UZATMA SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET
SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
1.1. Başvuru
5503.20.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik pozisyonunda (GTİP) “poliesterlerden”
ismiyle sınıflandırılmakta olan polyester elyafın İran menşeli olanlarının ithalatında 21/9/2013
tarihinden itibaren korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır. Mevcut önlem 2017 yılında
gözden geçirilerek 3 yıl süreyle uzatılmış, bu süre 20/9/2020 tarihinde sona ermiş, 2020
yılında ikinci defa gözden geçirile n önlem 3 yıl süreyle uzatılmıştır. Halihazırda %17,5
oranında ek mali yükümlülük biçiminde uygulanan cari önlemin süresi 20/9/2023 tarihinde
sona erecektir.
Mevcut korunma önleminin gözden geçirilerek uygulama süresinin uzatılması için
yerli üretici Sasa Polyester Sanayi A.Ş. tarafından Bakanlığımıza başvuruda bulunulmuştur.
1.2. Soruşturma Açılması
Başvuru dosyasının ön incelemesinde tüm ülkelerden ithalatın 2022 yılında düştüğü,
İran menşeli ithalatın ise 2020 yılında önleme bağlı olarak azaldığı fakat son yıllarda korunma
önlemindeki zorunlu liberalizasyon etkisiyle arttığı, buna karşılık yerli üreticilerin ekonomik
göstergelerinde de belirli bozulmalar olduğu, önlemin yürürlükten kaldırılması durumunda
İran’ın üretim ve kapasite fazlasının ülkemize yöneleceği tehdidinin bulunduğu na ilişkin
bulgular İthalatta Korunma Önlemleri Kurulu’na (Kurul) sunulmuştur. Kurul 4/4/2023 tarihli
toplantısında başvuru konusu İran menşeli ürün için korunma önlemi uzatma soruşturması
açılmasına karar vermiştir.
Bu çerçevede, 13/4/2023 tarihli ve 32162 sayılı Resmî Gazete’de yayımlana n İthalatta
Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1) ile söz konusu Kurul kararı ilan
edilerek İran menşeli polyester elyaf ithalatına karşı korun ma önlemi uzatma soruşturması
açılmıştır. Ayrıca, soruşturmanın açıldığına ilişkin İran ’a bildirim yapılmıştır. Başvurunun
Gizli Olmayan Özeti Bakanlığın web sayfasında yayımlanmıştır.
1.3. Soruşturma Dönemi
Soruşturma dönemi olarak 2019 -2022 dönemi esas alınmı ştır. Soruşturma raporunda
yer alan değerlendirmelerde, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ile soruşturma konusu
ürünün ithalatının 2019-2022 arasındaki yıllık verileri esas alınmıştır.
1.4. İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı
Soruşturma açılış tebliğinde, ilgili taraflara kendilerini tanıtmaları, varsa sözlü olarak
dinlenme taleplerini iletmeleri, istenen bilgi ve belgeleri sunmaları için 30 gün süre tanınmış
olup talep eden ilgili taraflara görüş bildirmeleri için mevzuata uygun bir şekilde ek süre
verilmiştir. Bu çerçevede, 18 adet firma ve 13 adet sektör kuruluşu niteliğinde diğer ilgili taraf
olmak üzere toplam 31 ilgili taraf başvurusu alınmıştır.
İlgili taraf soru formları soruşturma açılış tebliğinin yayımı itibarıyla Bakanlığın
internet sitesinde yayımlanmış olup yerli üreticiler, ithalatçılar/ihracatçılar ve diğer ilgili
taraflara görüşlerini iletmeleri için Tebliğin yayımından itibaren 30 gün süre verilmiştir.
Soruşturma kapsamında ithalatçı, ihracatçı ve diğer ilgili tarafların görü şlerinin
dinlenilmesi amacıyla 1/6/2023 tarihinde video konferans yöntemi ile kamu dinleme toplantısı
gerçekleştirilmiştir. Kamu dinleme toplantısı sonrasında 9/6/2023 tarihine kadar
Bakanlığımıza ulaşan ilgili tarafların gizli olmayan görüşleri Bakanlığın soruşturma
sayfasında yayınlanmıştır.
1.5. Yerinde İnceleme
Soruşturma kapsamında, başvuru sahibi yerli üretici nin Adana/Seyhan’da yerleşik
üretim tesisinde 13/7/2023 tarihinde yerinde inceleme ve doğrulama yapılmıştır . Bu
incelemeler sırasında, firmadan daha önce sağlanan bilgilerin teyit edilmesine yönelik
belgeler toplanmış, genel üretim faaliyetleri ve süreçleri ile pazar koşulları hakkında bilgi
alınmış, fiili üretimin mevcudiyeti tespit edilmiştir.
2. SORUŞTURMA KAPSAMI ÜRÜN
2.1. Genel Bilgiler
Gümrük Tarife Cetv eli’nde 5503.20.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda
(GTİP) yer alan başvuru konusu eşya “poliesterlerden” ismiyle sınıflandırılmaktadır.
POZİSYON NO EŞYANIN TANIMI
55.03 Sentetik devamsız lifler (karde edilmemiş, taranmamış veya iplik
imali için diğer surette hazırlanmamış):
- Naylon veya diğer poliamidlerden:
5503.11.00.00.00 - - Aramidlerden
5503.19.00.00.00 - - Diğerleri
5503.20.00.00.00 - Poliesterlerden
5503.30.00.00.00 - Akrilik veya modakrilik
5503.40.00.00.00 - Polipropilenden
5503.40.00.00.11 - - İnşaatta kullanılanlar
5503.40.00.00.19 - - Diğerleri
5503.90.00.00.00 - Diğerleri
2.2. Soruşturma Konusu Eşyanın Kullanım Alanları ve Üretim Süreci
Başvuru konusu eşya ticari olarak “polyester elyaf” olarak tanımlanmakta o lup, çekim
ve ısıl sabitleme işlemlerinden geçmiş polyester filamentlerinin ya da devamlı lifler demetinin
(kullanım yeri ve amacına göre) alıcı tarafından talep edilen boyda kesilmesi yoluyla elde
edilen sentetik ürünlerdir.
Polyester elyaf nihai kullanım alanına göre denye, parlaklık, erime sıcaklığı, renk,
mukavemet, kıvırcık , kesim boyu, kesit ve benzeri teknik özelliklere bağlı olarak
üretilmektedir.
Başvuru konusu eşyanın başlıca üç kullanım alanı tekstil, teknik tekstil ve konfor -
dolgu elyaf sektörleridir.
Polyester, petrokimya türevi olan MEG (Monoetilen Glikol) ile DMT’nin (Dimetil
Tereftalat) veya PTA’nın (Purified Tereftalik Asit) kimyasal reaksiyonu sonucunda ortaya
çıkmaktadır.
Polyester elyaf; MEG ile DMT veya PTA’nın kimyasal bileşimi, ester değişim ve
polimerizasyon safhalarından sonra elde edilen çıktının;
- Düzeler yardımıyla filament haline getirilmesi,
- Elde edilen filament demetlerinin birleştirme sonrasında çekme, kıvırcık verme ve
finiş (yağ verme) uygulamalarının tatbik edilmesi,
- Elde edilen ürünün istenilen boylarda kesilmesi ve balyalanması,
ile elde edilmektedir.
2.3. Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün
Soruşturma konusu eşyanın ithal ve yerli olanları üretim süreci, fiziksel özellikleri ve
kullanım alanları itibarıyla benzer ürünlerdir. İthal ürünler; kullanılan hammaddeler, teknik
özellikleri ve tüketici tercihleri açısından da yerli ürünler ile aynı özellikleri taşımaktadır.
2.4. Yerli Üretim
Başvuru Temsil
Durumu Unvan
Üretim
Miktarı
(Ton)
Üretim
Payı (%)
Başvuru Yapan
Üretici Sasa Polyester San. A.Ş. X X
Başvuruya Destek
Veren Üreticiler
Koza Polyester X X
Ertona Tekstil Plastik Kimya Geri Dönüşüm
San.ve Tic. Ltd. Şti. X X
Ritaş Kimya ve Tekstil San. Ve Tic. A.Ş. X X
Yılmaz Ambalaj Atıkları Geri
Dönüşüm San. Ve Tic. Ltd. Şti. X X
Başvuru Temsil
Durumu Unvan
Üretim
Miktarı
(Ton)
Üretim
Payı (%)
Diğer Üreticiler X X
Toplam X 100
Yerli üreticilerden temin edilen üretim rakamları incelendiğinde, başvuru sahibi firma
Sasa Polyester Sanayi A.Ş. ve başvuruya destek veren üreticiler Koza Polyester , Ertona
Tekstil, Ritaş Kimya ve Yılmaz Ambalaj firmaları temsil şartını sağlamaktadır.
2.5. Soruşturma Konusu Eşyanın İthalatında Uygulanan Mevzuat
2.5.1. Mevcut Korunma Önlemi
İran menşeli polyester elyaf ithalatında yerli üreticilerin başvurusu ile 2/9/2013 tarihli
ve 2013/5358 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürl üğe konulan İran M enşeli Polyester
Elyaf İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamında 4 yıl süre ile ek
mali yükümlülük uygulanmaya başlanmıştır.
Söz konusu korunma önlemi 2017 ve 2020 yıllarında gözden geçirilmiş olup, 2017
yılında 2 2/11/2017 tarihli, 2020 yılında ise 5/5/2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan
Kararlar ile 3’er yıllık sürelerle uzatılmıştır. Önlemin son döneminde %17,5 oranında ek mali
yükümlülük uygulan makta olup önlemin süresi 20/9/2023 tarihinde sona erecektir. Me vcut
korunma önleminin seviyesi dönemler itibarıyla aşağıda yer alan tabloda gösterilmiştir.
G.T.İ.P. Madde Adı
Ek Mali Yükümlülük (%)
1.Dönem 2.Dönem 3.Dönem
21/9/2020-20/9/2021 21/9/2021-20/9/2022 21/9/2022-20/9/2023
5503.20.00.00.00 Poliesterlerden %18,5 %18 %17,5
2.5.2. Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler
Yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı uyarınca İran’ın da içinde olduğu “Diğer Ülkeler”
grubuna %4 oranında gümrük vergi si uygulanmaktadır. Soruşturma konusu eşyanın
ithalatında hâlihazırda uygulanmakta ol an Gümrük Vergisi ve Katma Değer Vergisi oranları
aşağıda gösterilmektedir.
G.T.İ.P.-MADDE İSMİ KDV(%) ÖTV
GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)
AB-
STA*
TPS-
OIC*
GTS ÜLKELERİ DÜ EAGÜ ÖTDÜ GYÜ
5503.20.00.00.00 -
Poliesterlerden 10 - 0 4 0 0 3,2 4
*AB-STA: AB ülkeleri, EFTA ülkeleri, İsrail, Makedonya, Bosna -Hersek, Fas, Filistin, Tunus, Mısır, Gürcistan,
Arnavutluk, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Morityus, Moldova, Faroe Adaları, Güney Kore, Malezya, Birleşik
Krallık, Venezuela, Singapur.
*TPS-OIC: Bahreyn, Ba ngladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Fas, İran İslam Cumhuriyeti, Katar, Kuveyt,
Malezya, Pakistan, Suudi Arabistan, Umman, Ürdün.
2.5.3. Diğer Mevzuat
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğler ile Hindistan, Tayland ve
Tayvan, Çin, Güney Kore ve Endonezya menşeli polyester elyaf ithalatında dampinge karşı
önlem bulunmaktadır. Dampinge karşı önlem oranları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Ülke Dampinge Karşı Önlem Tebliğ No Tarih
Güney Kore %6,20
2018/13 20.04.2018
Endonezya %6,20-%12
Çin 0,21 ABD Doları/kg 2018/36 20.10.2018
Hindistan %8,5-%12
2019/26 04.08.2019 Tayvan %6,4-%7,1-%11,6-%12
Tayland %12
-İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin 2020/9 sayılı Tebliğ çerçevesinde,
soruşturma konusu eşya ithalatına ilişkin gümrük beyannamelerinin tescilinde "Kayıt Belgesi"
aranmaktadır.
-Soruşturma konusu eşya, 2023 yılı İthalat Rejimi Kararı’nın “EK -1 Genelleştirilmiş
Tercihler Sisteminden Yararlanacak Ülkeler Listesi” kapsamında Pakistan ve Bangladeş
menşeli ürünler için hariç sektör o larak belirlenmiş olup, mezkûr ülkelerden yapılan ithalatta
%4 oranındaki DÜ vergisi uygulanmaktadır.
3. İTHALATIN SEYRİ
Bu bölümde soruşturma konusu ürün için yıllar itibarıyla ithalatın seyri, piyasa payı ve
yerli üretime oranına ilişkin istatistikler y er almaktadır. Bunun yanında, ü lke bazında ithalat
verileri sunularak yerli ve ithal ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca ,
yürütülen soruşturmanın anılan ürünün İran menşeli olanlarına yönelik olması sebebiyle her
kısımda İran menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır.
3.1. Mutlak İthalat
Genel Miktar
(Ton)
Değer
(ABD $)
B.F.
($/Kg)
Değişim (%)
Miktar Değer B.F.
2019 214.311 261.695.847 1,22 - - -
2020 184.391 183.486.037 1,00 -14 -30 -19
2021 216.517 280.434.182 1,30 17 53 30
2022 205.295 315.614.744 1,54 -5 13 19
Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı 2019 yılında 214 bin ton seviyesinde
gerçekleşirken, 2020 yılında %14 oranında azalarak 184 bin tona gerilemiş, 2021 yılında ise
%17 artarak 217 bin tona yükselmiştir. 2022 yılında i thalat önceki yıla göre %5 oranında
azalarak 205 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir.
Değer bazında ise ithalat 2020 yılı haricinde artış eğiliminde olmuştur. İthalat değeri
2019 yılındaki yaklaşık 262 milyon ABD Doları ($) seviyesinden 2020 yılında 183 milyon
$’a gerilemiş, 2021 ve 2022 yıllarında önceki yıllara göre sırasıyla %53 ve %13 oranlarında
artarak 2022 yılında 315,6 milyon $ seviyesine ulaşmıştır. Genel ithal birim fiyatları ise 2020
haricinde artış eğiliminde olmuş ve soruşturma dönemi boyunca 1,00 $/kg ila 1,54 $/kg
arasında seyretmiştir.
İran Miktar
(Ton)
Değer
(ABD $)
B.F.
($/Kg)
Değişim (%)
Miktar Değer B.F.
2019 198 182.019 0,92 - - -
2020 12 15.311 1,28 -94 -92 39
2021 89 107.501 1,21 643 602 -6
2022 90 105.646 1,17 1 -2 -3
Soruşturma konusu ürünün İran menşeli olanlarının ithalatı miktar bazında 2020
yılındaki azalma haricinde artış eğiliminde olmuştur. 2019 yılında 198 ton olan ithalat 2020
yılında önlemin etkisiyle 12 tona düşmüş, 2021’de keskin bir artışla 89 tona, 20 22 yılında ise
90 tona ulaşmıştır. İran menşeli ithalat değer bazında dalgalı bir seyir izlemiştir. 2019 yılında
182 bin $ seviyesinde gerçekleşen ithalat, 2020’de %92 azalarak 15,3 bin $’a gerilemiş,
2021’de %602 oranında keskin bir artışla 107,5 bin $’a yükselmiş, 2022’de ise az miktarda
gerileyerek 105,6 bin $ seviyesinde gerçekleşmiştir. İran menşeli polyester elyaf ithal birim
fiyatları ise 2020 yılı haricinde azalış eğiliminde olmuştur. 2019 yılında 0,92 $/kg olan 2020
ithal birim fiyat 2020’de 1,28 $ /kg’a yükselmiş, izleyen yıllarda azalarak 2022’de 1,17 $/kg
seviyesinde gerçekleşmiştir. 2020 yılı haricinde İran menşeli ithal birim fiyattan genel ithal
birim fiyatlarının altında gerçekleşmiştir.
3.2. Nispi İthalat
3.2.1. İthalatın Yerli Üretime Oranı
Genel İthalatın Yerli Üretime Oranı 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - -48 -2 -5
Endeks 100 52 51 49
İthalatın yerli üretime oranının 2019 yılında 100’den 2020 yılında yerli üretimdeki
artışa eşlik eden ithalattaki azalma ile 52’ye düştüğü görülmektedir. Nispi it halat 2021 ve
2022 yıllarında sırasıyla 51 ve 49 seviyesinde gerçekleşmiştir.
İran Menşeli İthalatın Yerli Üretime Oranı 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - -96 521 1
İran Menşeli İthalatın Yerli Üretime Oranı 2019 2020 2021 2022
Endeks 100 4 23 23
İran menşeli ithalatın yerli üretime oranı incelendiğinde, 2019-2020 yılları arasında
yerli üretimdeki artışın aksine ithalattaki keskin azalış nedeniyle nispi ithalatın %96 oranında
azaldığı görülmektedir. Buna karşılık 2021 yılında ithalattaki artış oranının yerli üretimin artış
oranından fazla olması nedeni ile İran menşeli ithalatın yerli üretime oranında %521
seviyesinde artış meydana gelmiştir. 2022 yılında da bir önceki yıl olduğu gibi nispi ithalatın
arttığı görülmektedir.
3.2.2. İthalatın Piyasa Payı
İthalat/Toplam Tüketim 2019 2020 2021 2022
Genel İthalat Piyasa Payı Endeks 100 74 81 81
İran Menşeli İthalatın Piyasa Payı Endeks 100 5 36 39
İthalatın piyasa payı hesabında, başvuru sahibi firma ile başvuruyu destekleyen Koza
Polyester ve Ritaş Kimya ve Tekstil San. ve Tic. A.Ş. verileri kullanılmıştır. Yerli üreti ci yurt
içi satışları ile toplam ithalat miktarları kullanılarak tüketim bilgisine ulaşılmıştır.
Buna göre, tüm ülkelerden yapılan ithalatın piyasa payı endeksi 2019 yılı baz alınarak
100 olarak belirlenmiş olup 2020 yılında 74 seviyesine düştüğü ancak 2021 ve 2022 yıllarında
81 seviyelerine yükseldiği görülmektedir. İran menşeli ithalatın piyasa payı önlemin etkisiyle
düşük olmakla beraber 2021 ve 2022 yılarında tekrar artış trendine girdiği tespit edilmiştir.
3.3. Ülkeler İtibarıyla İthalat
Ülkeler Miktar (Kg) Pay (% Kg)
2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022
TOPLAM 214.311.376 184.390.689 216.517.043 205.295.294 100 100 100 100
İLK 30
ÜLKE
TOPLAM
214.046.069 183.737.439 215.712.234
205.192.066
100 100 100 100
Malezya 59.606.874 58.079.929 56.508.154 55.791.960 %27,8 %31,5 %26,1 %27,2
Çin 34.290.700 17.794.796 14.714.445 37.075.698 %16,0 %9,7 %6,8 %18,1
Hindistan 13.156.898 21.536.473 44.528.457 27.888.670 %6,1 %11,7 %20,6 %13,6
Güney Kore 18.154.155 23.447.298 22.225.421 25.447.669 %8,5 %12,7 %10,3 %12,4
Mısır 21.115.535 14.110.134 32.959.386 15.863.464 %9,9 %7,7 %15,2 %7,7
Tayvan 9.194.616 9.292.266 10.306.827 10.072.682 %4,3 %5,0 %4,8 %4,9
Vietnam 26.745.456 11.298.333 4.670.303 8.214.565 %12,5 %6,1 %2,2 %4,0
Romanya 8.466.498 6.780.978 4.153.953 4.936.420 %4,0 %3,7 %1,9 %2,4
Pakistan 515.897 612.332 3.026.691 4.434.246 %0,2 %0,3 %1,4 %2,2
Cezayir 0 0 205.808 2.892.042 %0,0 %0,0 %0,1 %1,4
Almanya 3.095.872 3.158.526 3.129.561 2.619.030 %1,4 %1,7 %1,4 %1,3
Özbekistan 0 0 22.500 2.312.512 %0,0 %0,0 %0,0 %1,1
Belarus 12.766.144 12.868.763 10.063.062 2.204.239 %6,0 %7,0 %4,6 %1,1
Ülkeler Miktar (Kg) Pay (% Kg)
2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022
TOPLAM 214.311.376 184.390.689 216.517.043 205.295.294 100 100 100 100
Nijerya 143.654 508.780 1.627.494 1.802.954 %0,1 %0,3 %0,8 %0,9
Belçika 1.645.198 1.134.306 1.505.108 1.328.822 %0,8 %0,6 %0,7 %0,6
BAE 0 0 592.254 502.504 %0,0 %0,0 %0,3 %0,2
Çekya 717.687 633.199 523.299 379.773 %0,3 %0,3 %0,2 %0,2
İrlanda 233.964 154.630 390.343 354.188 %0,1 %0,1 %0,2 %0,2
Ukrayna 2.218.623 1.818.406 1.826.766 304.056 %1,0 %1,0 %0,8 %0,1
ABD 290.532 85.618 593.355 162.383 %0,1 %0,0 %0,3 %0,1
Sudan 0 0 1.271.230 125.000 %0,0 %0,0 %0,6 %0,1
İspanya 911.550 52.780 77.019 96.540 %0,4 %0,0 %0,0 %0,0
İran 197.688 12.000 89.182 90.127 %0,09 %0,01 %0,04 %0,04
Bulgaristan 14.978 0 43.217 84.332 %0,0 %0,0 %0,0 %0,0
Güney Af. 226.012 207.641 114.604 69.804 %0,1 %0,1 %0,1 %0,0
İngiltere 2.580 3.000 18.771 48.016 %0,0 %0,0 %0,0 %0,0
Tanzanya 0 0 0 42.715 %0,0 %0,0 %0,0 %0,0
2022 yılı miktar bazında ithalat verilerine göre sıralanan ü lkeler itibarıyla ithalat
incelendiğinde Malezya ve Çin’in ithalatta önemli tedarikçi ülkeler olduğu ve toplam
ithalattan %45’in üzerinde pay aldıkları, İran’ın payının ise alınan korunma önleminin
etkisiyle %0-%0,1 arasında değiştiği görülmektedir.
3.4. Fiyat Karşılaştırması
Raporun bu bölümünde yerli üretim dalının birim sınai ve ticari maliyetleri ile yurt
içi satış fiyatları, soruşturma konusu ürünün genel ve İran menşeli ithal birim fiyatları ile
karşılaştırılmış ve ithal fiyatlarının yurt içi fiyatlarını kırma ve baskılama oranları
hesaplanmıştır. 2020 -2022 yılları arasında ith al birim fiyatının yurt içi satış fiyatından ve
makul kar ile hesaplanan ticari maliyetten yüksek olması sebebiyle fiyat kırılması ve fiyat
baskısı meydana gelmemiştir.
İran menşeli ürünlerin ithal birim fiyatlarının yerli ürünün yurt içi satış fiyatını k ırma
ve baskılama oranları incelendiğinde ise, 2022 yılında İran ithal fiyatlarının yerli üretici
satışlarını % X oranında kırdığı, makul kar ile hesaplanan ticari maliyeti ise % X oranında
baskıladığı görülmektedir.
Fiyat Karşılaştırması Birim 2019 2020 2021 2022
Yurt İçi Satış Fiyatı TL/Kg X X X X
$/Kg X X X X
Ticari Maliyet + %10 Kâr TL/Kg X X X X
$/Kg X X X X
Ağırlıklı Ortalama İthal Maliyeti $/Kg 1,27 1,03 1,35 1,60
İran Menşeli Ağırlıklı Ortalama İthal Maliyeti $/Kg 0,42 0,02 0,15 0,16
Fiyat Kırılması % % -X -X -X -X
İran Menşeli İthalat Fiyat Kırılması % % X -X X X
Fiyat Baskısı % % X -X -X -X
İran Menşeli İthalat Fiyat Baskısı % % X -X X X
4. YERLİ ÜRETİM EKONOMİK GÖSTERGELERİ
Yerli üretime ilişkin bilgiler yerli üretimi n önemli bi r bölümünü temsil eden başvuru
sahibi firma Sasa Polyester San. A.Ş ’den temin edilen verilere dayanmaktadır. Tüketim verisi
ise başvuruya destek veren Koza Polyester ve Ritaş Kimya ve Tekstil San. ve Tic. A.Ş
firmalarından temin edilen bilgiler de dikkate alınarak oluşturulmuştur. Tüketim rakamları
yerli üreticilerin yurt içi satışları ile ithalat istatistikleri dikkate alınarak hesaplanmıştır.
4.1.1. Tüketim
Toplam Tüketim 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 16 8,5 -5,9
Endeks 100 116 125 118
Polyester elyafın yurt içi tüketimi 2019 -2021 döneminde sürekli artmış, 2019 yılında
100 olarak gerçekleşen tüketim 2021 yılında 116’ya yükselmiştir. 2022 yılında tüketim %5,9
oranında azalmıştır.
4.1.2. Üretim
Üretim 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 64 20 -0,1
Endeks 100 164 196 196
Başvuru sahibi firmanın üretim verileri incelendiğinde, 2019 -2022 yılları arasında
üretimin artış gösterdiği görülmektedir. Ancak 2022 yılında üretim miktarının %0,1 oranında
düştüğü görülmektedir.
4.1.3. Yurt İçi Satışlar
Yurt İçi Satışlar 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 55 2,5 -10,4
Endeks 100 155 159 142
2019 yılında 100 olan yerli üreticinin yurt içi satış miktarı 2020 yılında %55 oranında,
2021 yılında ise 2020’ye kıyasla %2,5 oranında artarak 159 seviyesinde gerçekleşmiştir. Yurt
içi satış miktarı 2022’de önceki yıla göre %10 oranında azalarak 142 seviyesine gerilemiştir.
4.1.4. Yurt Dışı Satışlar
Yurt Dışı Satışlar 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 271 62,8 1,1
Endeks 100 371 603 610
Yerli üreticinin yurt dışı satış miktarı soruş turma dönemi boyunca artmıştır. 2019
yılında 100 olan satışlar, 2022 yılında 371 seviyesine ulaşmıştır.
4.1.5. Kapasite
Kapasite 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 51 0 0
Kapasite Endeks 100 151 151 151
Değişim (%) - 8 20 0
KKO Endeks 100 108 129,7 129,6
Yerli üreticinin üretim kapasitesi 2020 yılında devreye alınan yeni yatırımlarla %51
artarak 108 seviyesine yükselmiştir. İzleyen yıllarda üretim kapasitesinde ilave bir değişiklik
olmamıştır. Kapasite kullanım oranı ise soruşturma dönemi boyunca artarak 2022 yılında 130
seviyesine ulaşmıştır.
4.1.6. Stoklar
Stoklar 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - -57 -64 543
Endeks 100 43 15 98
Soruşturma konusu dönemde yerli üreticinin dönem sonu stokları 2021 yılına kadar
azalmış, 2022’de ise ciddi miktarda artmıştır. 2019 yılında 100 olan dönem sonu stok 2021’de
43’e kadar gerilemiştir. Dönem sonu stoklar 2022’de %500’ün üzerinde artışla 98 seviyesine
yükselmiştir.
4.1.7. İstihdam ve Verimlilik
İstihdam- Verimlilik 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 7 14 26
İstihdam Endeks 100 107 123 154
Değişim (%) - 53 5 -20
Verimlilik Endeks 100 153 160 127
Polyester elyaf üretiminde istihdam edilen kişi sayısı soruşturma dönemi boyunca
artarak 2022’de 154’e ulaşmıştır. Kişi başına üretim olarak tanımlanan verimlilik ise 2019 -
2021 yılları arasında artmış ve 2021’de verimlilik 160 olmuştur. Verimlilik 2022’de %20
azalarak 127 seviyesine gerilemiştir.
4.1.8. Kârlılık
Karlılık 2019 2020 2021 2022
Değişim (%) - 502 76 -40
Endeks -100 402 709 422
Faaliyet k ârının net ciroya oranlanmasıyla elde edilen k ârlılık oranı 2020 ve 2021
yıllarında sırasıyla %502 ve %76 oranında artmış ve 2019 yılında zarar eden sektör 2020
yılında kara geçmiş; karlılık seviyesi korunma önleminin etkisiyle 2021’de 709’a
yükselmiştir, üretici firma karlılığı 2022 yılında %40 oranında azalarak 422 seviyesine
gerilemiştir.
4.1.9. Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi
Yerli üretimin ekonomik göstergeleri ile genel ve İran menşeli ithalatın gelişimi
birlikte incelendiğinde, genel ithalatın 2022 yılında azalırken İran menşeli ithalatın önlemin
uzatıldığı 2020 yılında azalmakla birlikte 2021 ve 2022 yıllarında yeniden artışa geçtiği
görülmektedir. İran menşeli ithalatın arttığı 2021 yılında yerli üreticinin üretim, yurt içi ve
yurt dışı satışlar v erilerinde düzelme olmasına rağmen ithalat artışının devam ettiği 2022
yılında üretim ve yurt içi satışlarda azalma görülmektedir. İran menşeli ithalatın 2021 yılında
artmasına karşılık genel ithalatın ve yurt içi satışların 2022’de azalması iç piyasada bi r miktar
küçülme meydana getirmiştir. Buna karşın, 2021 yılından itibaren İran menşeli ithalatın
piyasa payı artmıştır. Yerli üreticinin piyasa payı 2020’den itibaren azalmış , buna eşlik eden
üretim artışı sonucunda 2022 yılında dönem sonu stoklarda ciddi bir artış olduğu
anlaşılmaktadır. Üreticinin kapasite artışı ile paralel şekilde kapasite kullanım oranı
soruşturma dönemi boyunca artmış, istihdam soruşturma dönemi boyunca artmakla birlikte
verimlilik 2020 yılından itibaren, karlılık ise 2022 yılında düşüş göstermiştir.
İran menşeli ürünlerin ithal birim fiyatları 2020 yılı haricinde soruşturma dönemi
boyunca genel ithal birim fiyatların ın ve yerli üreticinin yurt içi satış fiyatının altında
seyretmiştir. Yerli üreticinin satış fiyatları ise soruşturma dönemi itibarıyla genel olarak genel
ithal birim fiyatları ile paralel seyretmekle beraber 2020 ve 2022 yıllarında yurt içi satış fiyatı
genel ithal birim fiyatların altında gerçekleşmiştir. İran menşeli ithalatın piyasa payı
soruşturma dönemi boyunca %1’i n altında seyretmekle ve 2020 yılında neredeyse
sıfırlanmakla birlikte 2021 yılından itibaren yeniden artmaya başlamıştır.
5. İRAN’IN DÜNYAYA İHRACATI
Dünya p olyester elyaf ihracatı 2021 yılında 4, 6 milyar $ seviyesinde gerçekleşmiş
olup, İran’ın dünya ihra catındaki payı %1 olmuştur. İran’ın soruşturma konusu eşya ihracatı
miktar ve değer bazında 2019 -2021 yılları arasında sürekli artmıştır. İhracat miktar bazında
2019 yılında 23 bin ton olurken bu rakam 2020 ve 2021 yıllarında artarak 2021’de 60 bin ton
seviyesine ulaşmıştır. Değer bazında ise anılan ülke ihracatı 2019 yılında 25,8 milyon $
olurken 2021’de 30,6 milyon $ seviyesine ulaşmıştır.
2019 2020 2021
Ton Bin $ Ton Bin $ Ton Bin $
Dünya 3.825.114 4.384.575 3.648.693 3.480.302 3.472.424 4.596.575
İran 23.043 25.829 35.697 30.690 60.132 50.221
Diğer Ülkeler 3.802.071 4.358.746 3.612.996 3.449.612 3.412.292 4.546.354
2019 2020 2021
Ton Bin $ Ton Bin $ Ton Bin $
Dünya 3.825.114 4.384.575 3.648.693 3.480.302 3.472.424 4.596.575
İran'ın Payı % 0,60 0,59 0,98 0,88 1,73 1,09
İran'ın Dünyaya
İhracatı
2019 2020 2021
Ton Bin $ B.F.
$/Ton Ton Bin $ B.F.
$/Ton Ton Bin $ B.F.
$/Ton
S. Dünya 23.043 25.829 1.121 35.697 30.690 860 60.132 50.221 835
1 Rusya
Federasyonu 5.308 5.582 1.052 12.927 10.790 835 31.917 27.488 861
2 Irak 7.838 8.997 1.148 11.276 9.378 832 12.865 9.611 747
3 Afganistan 4.605 5.378 1.168 7.650 7.037 920 5.756 5.336 927
4 Azerbaycan 1.888 2.120 1.123 1.735 1.611 929 2.292 1.777 775
5 Türkiye 949 986 1.039 223 229 1.027 2.035 1.711 841
6 Ermenistan 441 457 1.036 759 684 901 944 793 840
7 İspanya 0 0 0 0 0 0 712 627 881
8 Gürcistan 498 511 1.026 379 288 760 689 525 762
9 Bulgaristan 530 570 1.075 182 182 1.000 582 449 771
10 İtalya 0 0 0 84 76 905 493 373 757
Kaynak: www.trademap.org
2021 yılında İran’ın ihracatı nda en fazla payı olan ülkeler sırasıyla Rusya, Irak,
Afganistan, Azerbaycan ve Türkiye olmuştur. 2021 yılında İran’ın polyester elyaf ihracatının
yarısından fazlası Rusya’ya gerçekleşmiş ve bu ülkenin İran ihracatından aldığı pay değer
bazında %55 olmuştur. Türkiye’nin anılan ülke ihr acatından aldığı pay 2020 yılında %0,7
iken 2021’de %3’e yükselmiş, ülkemizin İran’ın polyester elyaf ihracatında 2020 yılında 7
olan sıralaması 2021’de 5’e yükselmiştir.
6. İLGİLİ TARAFLARIN GÖRÜŞLERİ VE DEĞERLENDİRMESİ
Bu kısımda, soruşturma kapsamında il gili taraflarca dile getirilen görüşler
sınıflandırılmıştır. Söz konusu görüşlerin birçok noktada örtüşmesi nedeniyle tekrarı önlemek
amacıyla ilgili taraf görüşleri dile getiren taraflara göre değil, ileri sürülen görüşlerin
konusuna göre sınıflandırılara k aşağıda sunulmaktadır. Ayrıca, söz konusu görüşlere ilişkin
değerlendirmelere de görüşlerin altında yer verilmektedir.
Türkiye’de ihtiyaç duyulan çeşitlilikte polyester elyaf üretimi bulunmamakta
veya ihtiyaç duyulan zamanda temin edilememektedir. Türk iye’deki yetersiz
renkli polyester elyaf üretimi ve artan talep durumundan dolayı iç piyasa
ihtiyacı karşılanamamaktadır.
Renkli tip elyaf ürünler, müşteri talebine göre geliştirilmekte olan özellikli ürünlerdir. Yerinde
doğrulama ziyareti sırasında üreti cinin renkli elyaf üretim tesisi de incelenmiş olup, üretimin
talep toplama yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, siyah renkli ya da
beyaz polyester elyaf için üretim sürekli devam etmektedir.
İran’ın fiyatları 2022 yılı harici nde Türkiye ithalat ortalamasının üzerinde
seyretmektedir. 2022’de Covid salgını sebebiyle diğer ülkelerden navlun
maliyetlerinin aşırı artması sebebiyle İran’dan CIF fiyatları arızi olarak
düşük görünmektedir. Bununla beraber, şikayetçi firmanın hazırladı ğı
Başvurunun Gizli Olmayan Özeti 4.1.Fiyat Kırılması ve Baskısı başlıklı
paragrafta da kabul edildiği üzere, İran’dan yapılan ithalat fiyat baskısı veya
kırılmasına yol açmamaktadır.
Bu husustaki değerlendirmelere Rapor’un üçüncü bölümünde yer verilmiştir.
Başvuru dosyasında yerli üretici büyüme planlarından bahsetmektedir.
İncelenmesi gereken, yerli üreticinin piyasa koşullarına uyum sağlamakta
olup olmadığıdır. Yerli üreticiler İran’dan önlemin yokluğunda serbest piyasa
koşullarına uyum sağlamakta ne gi bi güçlükle karşılaşacağı ve İran için 10
yılda uyum sağlayamama sebebi açıklanmalıdır.
Rekabet koşullarına uyum kapsamındaki değerlendirmelere Rapor’un yedinci
bölümünde yer verilmiştir. İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat çerçevesinde, bir
korunma önleminin alınmasını müteakip yerli üretim dalının rekabet koşullarına uyum
sağlaması yönündeki adımları değerlendirilmektedir. İran’ın soruşturma konusu ürün
üretiminde sahip olduğu hammadde ve diğer üretim maliyeti avantajları, anılan ülke menşeli
ithal birim fiyatlarının genel ithal birim fiyatları karşısında daha düşük olmasına sebep
olmaktadır. İran’ın coğrafi yakınlığı da göz önüne alındığında, önlem uygulamasına rağmen
halihazırda artışa geçen İran menşeli ithalatın önlemin kaldırılması durumunda hızlı şekilde
artacağı öngörülmektedir.
2022 yılında bir önceki yıla göre görünen birtakım gerilemelerin ihmal
edilecek düzeydeki İran’dan ithalat ile hiçbir ilişkisi yoktur. Söz konusu
ürünün İran’dan ithalatı son derece düşük seviyelerde olup, piyasa bozucu
bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu husustaki değerlendirmelere Rapor’un üçüncü ve dördüncü bölümlerinde yer
verilmiştir.
Yerli büyük üreticinin ekonomik göstergelerinde yıllar içinde olumlu yönde
büyük değişim olduğunu, kar rekorları kırdığ ını gözlemliyoruz. Tekelci yapı
nedeniyle Türkiye polyester elyaf piyasasının dünya pazarları ile bağı
kopmaktadır.
Bu husustaki değerlendirmelere Rapor’un dördüncü bölümünde yer verilmiştir.
Söz konusu önlemin yürürlük süresinin sürekli uzat ılmasının korunma
önlemlerinin genel prensiplerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında ulusal mevzuatımız uyarınca, korunma
önlemleri DTÖ üyesi ülkelere, ülke ayrımı gözetmeksizin, maksimum 10 yıl şeklinde
uygulanmaktadır. DTÖ üyesi olmayan ülkeler için ise, ilgili Mevzuat kapsamında bir süre
kısıtı bulunmamaktadır. Bu çerçevede, DTÖ üyesi olmayan İran’a yönelik uygulanan
önlemlerde bir süre sınırı bulunmamaktadır. Bununla birlikte ulusal mevzuatımız
çerçevesinde önlem in devamına gerek olup olmadığının tespiti amacıyla önlem süresi
sonunda soruşturma yürütülmektedir.
Sektörün temel girdilerinden biri olan polyester elyaf fiyatlarındaki fahiş
oranlar ve aşırıya kaçan koruma önlemleri kumaş ve konfeksiyon üretim ve
ihracatını da olumsuz etkilemeye başlamıştır. Girdi maliyetlerinin iç piyasada
olması gerekenden daha yüksek hale gelmesi, nihai ürün ithalatını da cazip
hale getirmektedir. Bu durum ithalat artışına, dolayısı ile döviz kaybına
sebebiyet vermektedir.
Yürütülen soruşturmada önlem uygulanacak ürünün değer zincirindeki yeri dikkate
alınmakla birlikte nihai değerlendirmede söz konusu ürünün yerli üretiminin iç piyasadaki
rekabet gücünü sağlamak amaçlanmaktadır. Bu nedenle, artan ithalatın yerli üretim dalı
üzerinde neden olduğu zarar veya zarar tehdidiyle sınırlı ve geçici olarak uygulanan
önlemlerde, düzenli liberalizasyon ilkesi ile önlemin etkisinin, intibak süreci ile eş zamanlı
olarak azaltılması amaçlanmaktadır.
7. YERLİ ÜRETİCİLERİN REKABET KOŞULLARINA UYUMU
Başvuru sahibi firma yatırım kararlarında soruşturma konusu polyester elyaf
üretiminde 2018 yılında kapasite artırımına giderek ilk faz yatırımlarını tamamlamıştır. Bu
kapsamda, firmanın 341 bin ton olan üretim kapasitesi 2018’de 516 bin tona yükselmiştir.
Firma yatırım kararı sonrasında hatların üretim için devreye alınmas ını yaklaşık 3 yıllık bir
süreçte planlamaktadır . Bu kapsamda firma, ikinci faz yatırımlarında da polyester elyafı
önceliklendirmiş ve 2021 yılında mevcut korunma önlemi devam ederken alınm ış olan yeni
yatırım kararı ile, ilave yeni polyester elyaf üretim tesisi 2024 yılı nda devreye girmesi
planlanmaktadır. ÜR -GE faaliyetleri kapsamında firma, yeni yatırımı ile ülkemizde ilk kez
uygulanacak olan, klasik üretim sürecinde girdiler arasında ger çekleşen kimyasal bağlamaya
gerek kalmadan üretim sürecini esas alan, çevreye duyarlı ve özellikle non -woven ürünlerde
uygulanacak olan Low-Melt üretim projesini hayata geçirmeyi planlamaktadır.
Firmanın ayrıca, hammadde maliyetlerini azaltmak amacıyla so ruşturma konusu
ürünün ana girdisi PTA üretimine ilişkin yatırım kararı alınmış olup, üretimin 2023 yılında
başlanması planlanmaktadır. Son olarak, yerli üretici firma, üretim maliyetlerini düşürme
çalışmaları kapsamında Adana merkez sahasındaki binalarını n çatılarına enerji üretimi
sağlayacak GES (Güneş Enerji Sistemi) kurulumuna başlamıştır.
Firmanın gerek yeni yatırım kararlarıyla gerek yeni üretim ve ürün geliştirme
süreçleriyle, gerekse üretim maliyetlerini düşürmeye yönelik hammadde üretimi ve yeni
tesislerde geliştirilmiş üretim teknolojisinin hayata geçirilmesi çalışmalarıyla, korunma
önleminin uygulandığı dönemde yurt içi piyasada rekabet gücünü arttırmaya başladığı
anlaşılmaktadır.
8. KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP ETMEDİĞİNİN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Soruşturma konusu dönemde polyester elyaf genel ithalatı dalgalı bir seyir izlemiş,
2022 yılında önceki yıla göre miktar bazında azalırken değer bazında artış göstermiştir. İran
menşeli ithalat ise 2021 yılından itibaren artarken anılan ülke menşel i ithal birim fiyatlar aynı
yıldan itibaren düşmeye başlamıştır. Soruşturma konusu ülke menşeli ithalatın, polyester elyaf
ithalatında yürürlükte olan korunma önlemine rağmen yeniden artmaya devam ettiği 2022
yılında yerli üreticinin yurt içi satışlar, ver imlilik, üretim, kârlılık, dönem sonu stoklar gibi
göstergelerinde bozulmalar meydana gelmiştir. Ayrıca, soruşturma konusu dönemde 2020 yılı
haricinde İran menşeli ithal birim fiyatlar yerli üreticinin makul bir kâr seviyesinde
sürdürmesi gereken yurt içi satış fiyatlarını kırmış ve baskılamıştır.
Diğer yandan, yerli üretici nin, korunma önleminin uygulanmayacağı bir rekabet
ortamına intibak etmekte olduğuna dair çalışmalar gerçekleştirdiği sundukları rekabete uyum
planları ışığında tespit edilmiştir. Mezkûr korunma önleminin süresinin uzatılmasıyla birlikte,
yerli üreticinin gerek üretim kapasitesini artırmaya, gerekse üretimde kullanılan
hammaddelerin üretimine yönelik yeni yatırımlara yöneldiği, maliyetlerini azaltma ve ürün
geliştirme faaliyetleriyle rekabet koşullarına uyum sağlama yönünde önemli gelişmeler
kaydettiği tespit edilmiştir.
Öte yandan, ülkemizin konum olarak İran’a en yakındaki ülke lerden biri olması ve
İran’a uygulanan uluslararası ambargo nedeniyle ülkenin mevcut kapasitesini diğer birçok
ihraç pazarında kullanamaması, ülkemizi İran için cazip pazarlardan biri haline getirmektedir.
Halihazırdaki korunma önlemine rağmen artmaya başlayan İran menşeli ithalata ek olarak
İran’ın soruşturma konusu eşya ihracatında ülkemizin sıralamasının giderek öne çıkması bu
hususu desteklemektedir. Ayrıca, İran’ın soruşturma konusu ürün üretiminde sahip olduğu
hammadde ve diğer üretim maliyeti avantajları, anılan ülke menşeli ithal birim fiyatlarına
gerek genel ithal birim fiyatları gerekse yerli üreticinin sat ış fiyatı karşısında rekabet
üstünlüğü sağlamaktadır. Bu hususlar ışığında, korunma önleminin süresinin uzatılmaması
durumunda İran menşeli ithalatın artan oranda ülkemize yönelmesinin muhtemel olduğu
değerlendirilmektedir.
9. SONUÇ
Soruşturma dönemi itibarıyla tüm ülkelerden ithalatın 2022 yılında miktar bazında
azaldığı, İran menşeli ithalatın ise 2020 yılında önleme bağlı olarak azaldığı fakat son yıllarda
korunma önlemindeki zorunlu liberalizasyon etkisiyle artarken ithal birim fiyatlarında
gerileme olduğ u; buna karşılık yerli üreticilerin ekonomik göstergelerinde eş zamanlı
bozulmalar olduğu görülmektedir. Öte yandan, ihraç pazarları arasında son dönemde
sıralaması yükselen ülkemize, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç
piyasasındaki artan kapasite , arz fazlası ve uygulanan ambargo gibi nedenlerle yönelmeye
devam edeceği düşünülmektedir.
Ayrıca, soruşturma dönemi olarak ele alınan 2019-2022 yılları arasında üretimi ve yurt
içi satışları 2021 yılına kadar artmış olmakla birlikte 20 22 yılında azalmış, aynı yıl yerli
üreticinin karlılık, verimlilik ve stok göstergelerinde bozulma meydana gelmiştir.
Buna ek olarak, yerli üreticinin ileri teknoloji, üretim ve kapasite artışına yönelik
giriştiği yatırımların tamamlanması için zamana ih tiyaç olması nedenleriyle, mevcut korunma
önleminin ciddi zararı gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, soruşturma konusu İran menşeli ürünün ithalatına karşı uygulanan
korunma önleminin uzatılması için Korunma Önle mlerine İlişkin Mevzuat kapsamında
gerekli şartların oluştuğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli polyester elyaf
ithalatında uygulanmakta olan ek mali yükümlülük şeklindeki korunma önleminin süresinin 3
yıl daha uzatılması ve anılan mevzuat gereğince mevcut korunma önleminin liberalize
edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde olacağı
değerlendirilmektedir.
G.T.İ.P. Madde Adı
Ek Mali Yükümlülük (%)
1.Dönem 2.Dönem 3.Dönem
21/9/2023-20/9/2024 21/9/2024-20/9/2025 21/9/2025-20/9/2026
5503.20.00.00.00 Poliesterlerden %17 %16,5 %16
Ek-1: Ülke Bazında İthalat İstatistikleri
5503.20.00.00.00
ÜLKELER
Miktar (Kg) Dolar Değeri B.F. (Dolar/kg)
2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022
MALEZYA 59.606.874 58.079.929 56.508.154 55.791.960 69.483.838 49.926.809 68.697.754 81.774.744 1,17 0,86 1,22 1,47
ÇİN 34.290.700 17.794.796 14.714.445 37.075.698 42.937.827 18.464.957 21.315.042 55.315.536 1,25 1,04 1,45 1,49
GÜNEY KORE 18.154.155 23.447.298 22.225.421 25.447.669 24.517.693 26.430.951 33.927.640 43.939.088 1,35 1,13 1,53 1,73
HİNDİSTAN 13.156.898 21.536.473 44.528.457 27.888.670 16.470.505 19.409.015 54.454.448 40.043.868 1,25 0,90 1,22 1,44
MISIR 21.115.535 14.110.134 32.959.386 15.863.464 22.348.349 12.147.072 35.155.739 21.357.306 1,06 0,86 1,07 1,35
TAYVAN 9.194.616 9.292.266 10.306.827 10.072.682 14.313.596 13.149.651 18.444.640 21.004.848 1,56 1,42 1,79 2,09
VİETNAM 26.745.456 11.298.333 4.670.303 8.214.565 29.675.127 10.223.319 5.757.120 11.860.006 1,11 0,90 1,23 1,44
ALMANYA 3.095.872 3.158.526 3.129.561 2.619.030 7.729.529 7.196.302 8.323.202 7.919.744 2,50 2,28 2,66 3,02
ROMANYA 8.466.498 6.780.978 4.153.953 4.936.420 11.121.368 8.181.204 5.522.900 7.586.099 1,31 1,21 1,33 1,54
PAKİSTAN 515.897 612.332 3.026.691 4.434.246 568.108 611.873 3.373.118 5.753.598 1,10 1,00 1,11 1,30
CEZAYİR 0 0 205.808 2.892.042 0 0 225.983 3.733.690 0,00 0,00 1,10 1,29
BELARUS 12.766.144 12.868.763 10.063.062 2.204.239 13.002.974 11.225.433 12.663.741 3.186.681 1,02 0,87 1,26 1,45
ÖZBEKİSTAN 0 0 22.500 2.312.512 0 0 11.250 2.960.873 0,00 0,00 0,50 1,28
NİJERYA 143.654 508.780 1.627.494 1.802.954 153.882 450.331 1.570.030 2.425.030 1,07 0,89 0,96 1,35
BELÇİKA 1.645.198 1.134.306 1.505.108 1.328.822 2.024.697 1.331.305 1.818.038 2.017.682 1,23 1,17 1,21 1,52
İRLANDA 233.964 154.630 390.343 354.188 313.080 300.806 833.999 913.704 1,34 1,95 2,14 2,58
ÇEKYA 717.687 633.199 523.299 379.773 927.656 684.850 598.864 699.409 1,29 1,08 1,14 1,84
BAE 0 0 592.254 502.504 0 0 637.759 697.866 0,00 0,00 1,08 1,39
ABD 290.532 85.618 593.355 162.383 484.350 181.695 866.998 591.677 1,67 2,12 1,46 3,64
UKRAYNA 2.218.623 1.818.406 1.826.766 304.056 2.697.237 1.952.949 2.364.159 490.391 1,22 1,07 1,29 1,61
İNGİLTERE 2.580 3.000 18.771 48.016 4.359 22.453 69.412 175.488 1,69 7,48 3,70 3,65
SUDAN 0 0 1.271.230 125.000 0 0 1.189.900 171.751 0,00 0,00 0,94 1,37
İSPANYA 911.550 52.780 77.019 96.540 1.445.954 98.377 100.585 153.110 1,59 1,86 1,31 1,59
BULGARİSTAN 14.978 0 43.217 84.332 18.088 0 74.182 152.823 1,21 0,00 1,72 1,81
ENDONEZYA 140.801 61.388 173.016 27.955 235.997 150.688 622.047 136.851 1,68 2,45 3,60 4,90
İRAN 197.688 12.000 89.182 90.127 182.019 15.311 107.501 105.646 0,92 1,28 1,21 1,17
GÜNEY AFRİKA C. 226.012 207.641 114.604 69.804 233.654 186.551 111.166 97.725 1,03 0,90 0,97 1,40
TAYLAND 194.157 82.321 352.008 12.416 451.956 416.874 575.472 68.238 2,33 5,06 1,63 5,50
5503.20.00.00.00
ÜLKELER
Miktar (Kg) Dolar Değeri B.F. (Dolar/kg)
2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022
MACARİSTAN 0 3.542 0 7.284 0 12.747 0 57.204 0,00 3,60 0,00 7,85
TANZANYA 0 0 0 42.715 0 0 0 56.755 0,00 0,00 0,00 1,33
TUNUS 0 0 165.514 39.647 0 0 194.075 54.737 0,00 0,00 1,17 1,38
İTALYA 60.538 24.250 368.920 22.213 82.160 35.488 456.094 47.499 1,36 1,46 1,24 2,14
SLOVENYA 0 0 0 22.819 0 0 0 35.002 0,00 0,00 0,00 1,53
YUNANİSTAN 22.000 37.500 39.500 16.000 34.044 35.856 54.654 21.502 1,55 0,96 1,38 1,34
FRANSA 5.881 29.969 1.702 2.410 9.781 38.633 3.274 6.797 1,66 1,29 1,92 2,82
AVUSTURYA 0 0 196 94 0 0 237 1.619 0,00 0,00 1,21 17,22
DANİMARKA 0 0 7 28 0 0 13 87 0,00 0,00 1,86 3,11
RUSYA F. 0 0 15.096 5 0 0 16.238 21 0,00 0,00 1,08 4,20
İSVİÇRE 0 0 14 3 0 0 17 19 0,00 0,00 1,21 6,33
HOLLANDA 0 75 21 1 0 96 43 6 0,00 1,28 2,05 6,00
FAS 0 0 0 1 0 0 0 5 0,00 0,00 0,00 5,00
ESTONYA 0 0 1 1 0 0 2 5 0,00 0,00 2,00 5,00
LİBYA 0 0 0 1 0 0 0 5 0,00 0,00 0,00 5,00
FİNLANDİYA 0 0 0 1 0 0 0 5 0,00 0,00 0,00 5,00
POLONYA 0 146.645 22.444 2 0 187.669 32.435 2 0,00 1,28 1,45 1,00
SLOVAKYA 0 0 0 2 0 0 0 2 0,00 0,00 0,00 1,00
KUZEY MAKEDONYA 47.075 0 0 0 48.630 0 0 0 1,03 0,00 0,00 0,00
HONG KONG 0 0 9 0 0 0 13 0 0,00 0,00 1,44 0,00
BREZİLYA 0 38 46 0 0 50 47 0 0,00 1,32 1,02 0,00
PORTEKİZ 0 0 3 0 0 0 4 0 0,00 0,00 1,33 0,00
GÜRCİSTAN 0 0 2.329 0 0 0 2.734 0 0,00 0,00 1,17 0,00
JAPONYA 35.890 414.773 0 0 80.956 416.722 0 0 2,26 1,00 0,00 0,00
IRAK 0 0 139.000 0 0 0 189.104 0 0,00 0,00 1,36 0,00
BANGLADEŞ 0 0 50.000 0 0 0 72.500 0 0,00 0,00 1,45 0,00
MEKSİKA 93.923 0 0 0 98.433 0 0 0 1,05 0,00 0,00 0,00
SIRBİSTAN 0 0 7 0 0 0 9 0 0,00 0,00 1,29 0,00
Genel Toplam 214.311.376 184.390.689 216.517.043 205.295.294 261.695.847 183.486.037 280.434.182 315.614.744 1,22 1,00 1,30 1,54
Ek-2: Ekonomik Göstergeler Tablosu
Ekonomik Göstergeler Birim 2019 2020 2021 2022
İthalat Ton 214.311 184.391 216.517 205.295
İran Menşeli İthalat Ton 198 12 89 90
Üretim Ton 100 164 196 196
Tüketim Ton 100 116 125 118
İthalatın Piyasa Payı % 100 74 81 81
İran Menşeli İthalatın Piyasa Payı % 100 5 36 39
Yerli Üretimin Piyasa Payı % 100 52 51 49
Yurt İçi Satışlar Ton 100 155 159 142
Yurt Dışı Satışlar Ton 100 371 603 610
Karlılık Ton -100 402 709 422
Stoklar Ton 100 43 15 98
Kapasite Ton 100 151 151 151
Kapasite Kullanım Oranı % 100 108 129,7 129,6
İstihdam Kişi 100 107 123 154
Verimlilik % 100 153 160 127