Tebliğler · No: 2023/35 · Resmî Gazete: 2024-01-18
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/200560
18 Ocak 2024 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 32433
TEBLİĞ
Ticaret Bakanlığından:
İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2023/35)
MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin amacı, 25/1/2023 tarihli ve 32084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) ile Bulgaristan Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti ve
Kuzey Makedonya Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı 5903.20 gümrük tarife pozisyonu altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla
emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş -deri taklidi/diğerleri” tanımlı eşya ithalatına yönelik olarak
başlatılan ve Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürüt ülen önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı
soruşturmanın tamamlanması neticesinde alınan kararın yürürlüğe konulmasıdır.
MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında
Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan İthalatta Haksız
Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bulgaristan: Bulgaristan Cumhuriyeti’ni,
b) ÇHC: Çin Halk Cumhuriyeti’ni,
c) Fransa: Fransa Cumhuriyeti’ni,
ç) GTİP: Gümrük tarife istatistik pozisyonunu,
d) Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu,
e) Kuzey Makedonya: Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’ni,
f) TGTC: İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetvelini,
ifade eder.
MADDE 4 - (1) 8/4/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) çerçevesinde ÇHC menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00
GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya
ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlem yürürlüktedir.
MADDE 5 - (1) Yürütülen soruşturma sonucunda, Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya’da yerleşik
firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi
bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı sonucuna
ulaşılmıştır.
(2) Ticaret Bakanlığına bağlı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma
sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren Bilgilendirme Raporu ekte yer almaktadır.
(3) Bu çerçevede, soruşturma neticesinde ulaşılan tespitleri değerlendiren Kurulun kararı ile Bulgaristan, Fransa
ve Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan soruşturma konusu eşya ithalatının İthalatta Haksız
Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) uyarınca ÇHC menşeli ithalatta yürürlükte bu lunan
dampinge karşı önleme tabi olmasına karar verilmiştir.
MADDE 6 - (1) Gümrük idareleri, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:
2023/14)’de GTİP ve tanımı belirtilen eşyanın, ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla Bulgaristan, Fransa
ve Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında ithalatında
aşağıdaki tabloda gösterilen şekilde dampinge karşı kesin önlemi uygular.
Menşe/Çıkış Ülkesi GTİP Eşyanın Tanımı Dampinge Karşı Önlem
Bulgaristan
Cumhuriyeti
Fransa Cumhuriyeti
5903.20.10.10.00 Mensucat, poliüretanla
emdirilmiş-deri taklidi. 1 ABD doları/kg
5903.20.10.90.00 Mensucat, poliüretanla
emdirilmiş-diğerleri.
Kuzey Makedonya
Cumhuriyeti
5903.20.90.10.00
Mensucat, poliüretanla sıvanmış,
kaplanmış veya lamine edilmiş-
deri taklidi. 2,2 ABD doları/kg
5903.20.90.90.00
Mensucat, poliüretanla sıvanmış,
kaplanmış veya lamine edilmiş-
diğerleri.
(2) 5/2/2005 tarihli ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin
Tebliğ (Tebliğ No: 2005/2) ile yürürlüğe konan ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:
2023/14) ile son nihai gözden geçirme soruşturması tamamlanan ÇHC menşeli ithalata ilişkin dampinge karşı önlemde
ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak değişiklikler bu önlem için de
geçerlidir.
(3) İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) çerçevesinde teminata bağlanmış
işlemlere yönelik olarak gümrük idarelerince İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kararın 11 inci
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlem tesis edilir.
(4) Bilgilendirme Raporunda soruşturma konusu eşya ile ilgili açıklamalar genel içerikli olup uygulamaya esas
olan yürürlükteki TGTC’de yer alan tarife pozisyonu ve eşya tanımıdır.
(5) Önleme tabi eşyanın yürürlükteki TGTC’de yer alan tarif e pozisyonunda ve/veya tanımında yapılacak
değişiklikler bu Tebliğ hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez.
MADDE 7- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 8- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
EK:
İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ
NO: 2023/35)’E DAİR BİLGİLENDİRME RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİ VE İŞLEMLER
1.1. Dayanak
(1) Bu Rapor, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi
Hakkında Kanun (Kanun), 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (Karar) ve
30/10/1999 tarihli ve 238 61 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe (Yönetmelik) dayanılarak hazırlanmıştır.
1.2. Soruşturma konusu eşya
(1) Soruşturma konusu eşya 5903.20 gümrük tarife pozisyonu (GTP) altında kayıtlı
“mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş -deri
taklidi/diğerleri” tanımlı eşyadır.
1.3. Soruşturma konusu eşyaya ilişkin yürürlükteki mevzuat
(1) 5/2/2005 tarihli ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız
Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2005/2) ile; Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)
menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP)
altında kayıtlı eşyanın ithalatında 1 ABD doları/kg, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00
GTİP altında kayıtlı eşyanın ithalatında 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlem
yürürlüğe konmuştur. Son nihai gözden geçirme soruşturmasının tamamlanması neticesinde
8/4/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) ile anılan önlemin devamına karar verilmiştir.
(2) Söz konusu önlem 15/6/2022 tarihli ve 31867 sayılı Resmî G azete’de yayımlanan
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2022/16) ile Malezya ve
Yunanistan menşeli/çıkışlı ithalata teşmil edilmiştir.
1.4. Başvuru ve soruşturma
(1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından ÇHC menşeli soruşturma konusu
eşya ithalatında İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14)
kapsamında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin Bulgaristan Cumhuriyeti
(Bulgaristan), Fransa Cumhuriyeti (Fransa) ve Kuzey Makedonya Cumhuri yeti (Kuzey
Makedonya) menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yoluyla etkisiz kılındığına ilişkin olarak re’sen bir
inceleme başlatılmıştır.
(2) Önlemlerin etkisiz kılındığına ilişkin iddia ve bulguların Kanun, Karar ve Yönetmelik
hükümleri çerçevesinde değerlendir ilmesi neticesinde Bulgaristan, Fransa ve Kuzey
Makedonya menşeli/çıkışlı söz konusu eşya ithalatı için İthalatta Haksız Rekabeti
Değerlendirme Kurulunca Yönetmeliğin 38. maddesi çerçevesinde önlemlerin etkisiz
kılınmasına karşı soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(3) İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) ile
Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı 5903.20 GTP altında kayıtlı
“mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş -deri
taklidi/diğerleri” ithalatına yönelik olarak başlatılan önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı
soruşturma tamamlanmıştır.
(4) Soruşturma başlangıcından itibaren soruşturma konusu eşya ithalatı, İthalatta Haksız
Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kararın 11’inci maddesi uyarınca İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) kapsamında uygulanan dampinge karşı
önlemler tutarlarında teminata bağlanmıştır.
1.5. Soruşturma dönemi
(1) Önlemin etkisiz kılınmasına yönelik belirlemeler için 1/1/2019 –31/12/2022 tarihleri
arası soruşturma dönemi; 1/1/2022 –31/12/2022 tarihleri arası raporlama dönemi olarak
belirlenmiştir.
1.6. İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve bilgilerin toplanması
(1) Soruşturma için gerekli bilgilerin temini amacıyla bilinen ithalatçılara ve yabancı
üretici/ihracatçılara soru formları gönderilmiş ve Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya’nın
Ankara’daki Büyükelçiliklerine bildirim yapılmıştır. İlk aşamada tarafların soru formlarını
cevaplandırmaları için posta süresi dâhil 37 günlük süre verilmiştir. Sonraki aşamada
Bakanlığımıza vaki makul süre uzatımı talepleri değerlendirilerek karşılanmış olup ilgili
taraflara normal süreye ilaveten ek süre de verilmiştir.
(2) Soruşturma kapsamında Kuzey Makedonya’da mukim Armaneks Dooel Eksport
Import Skopje (Armaneks) firması soru formuna cevap vermiştir. Firmaya eksiklik yazısı
gönderilmiş olup firma eksiklikleri büyük ölçüde tamamlayarak iş birliğinde bulunmuştur.
(3) Soruşturma kapsamında Bulgaristan’da mukim Bulway Enterprise Ltd. (Bulway),
Aglika Trade Ltd. ve Glassy Bulgaria Ltd. firmaları soru formuna cevap vermiştir. İlgili
firmalara eksiklik yazıs ı gönderilmiş olup Bulway firması eksiklikleri tamamlayarak iş
birliğinde bulunmuştur. Aglika Trade Ltd. ve Glassy Bulgaria Ltd. firmaları ise talep edilen ve
soruşturma açısından esaslı önem arz eden bilgi ve belgeleri sunmadığından iş birliğine gelmedi
olarak addedilmiştir.
(4) Bulgaristan Cumhuriyeti Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı ve Avrupa Birliği Türkiye
Delegasyonu soruşturmaya taraf olma taleplerini iletmiştir.
(5) İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB), İstanbul Tekstil ve
Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) ve Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları
Birliği (EHKİB) soruşturmaya taraf olma taleplerini iletmiştir.
(6) Kuzey Makedonya, Fransa ve Bulgaristan’da mukim ve iş birliğine davet edilen
ve/veya söz konusu so ruşturma ile ilgili/ilintili olabilecek diğer firmalardan zamanında ve
usulüne uygun herhangi bir başvuru alınmamıştır. Diğer taraftan, anılan ülke
Büyükelçiliklerinden, ülkelerindeki yerleşik soruşturma konusu ürünlerin üretici ihracatçılarına
ilişkin bilgi talebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır.
(7) Soruşturma sonucunda alınacak karara esas teşkil edecek bilgi, bulgu ve
değerlendirmeleri içeren genel nihai bildirim raporu tüm ilgili taraflara; firma özel bilgilerini
ve değerlendirmelerini de ih tiva eden firma özel nihai bildirimleri ise iş birliğinde bulunan
firmalara iletilmiş ve taraflara nihai bildirimdeki hususlara ilişkin görüşlerini sunma imkânı
tanınmıştır. Bulgaristan’da yerleşik Bulway firması nihai bildirime ilişkin yazılı görüşlerini
9/11/2023 tarihinde, Kuzey Makedonya’da yerleşik Armaneks firması nihai bildirime ilişkin
yazılı görüşlerini 10/11/2023 tarihinde bildirmiştir.
(8) Nihai bildirim raporunun yayımlanmasını müteakip 13/11/2023 tarihinde ilgili
tarafların katılımıyla kamu din leme toplantısı gerçekleştirilmiş ve taraflara görüşlerini sözlü
olarak belirtme imkânı tanınmıştır. Bu kapsamda, Bulway ve Armaneks firmaları ile İTHİB’in
yazılı görüşleri 14/11/2023 tarihinde alınmıştır.
(9) Tarafların soruşturma boyunca ortaya koyduğu tüm bilgi, belge ve görüşler incelenmiş
olup mezkûr görüşlerden mevzuat kapsamında değerlendirilebilecek olanlarına bu raporun ilgili
bölümlerinde yer verilmiştir.
2. ÖNLEMLERİN ETKİSİZ KILINMASINA İLİŞKİN BELİRLEMELER
2.1. Genel açıklamalar
(1) Soruşturma konusu eşyanın ithalatında uygulanan dampinge karşı önlemin Bulgaristan,
Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığı hususu
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde
soruşturulmuştur.
(2) Önlemin etkisiz kılınmasına ilişkin değerlendirme, Türkiye ile Kuzey Makedonya,
Türkiye ile Bulgaristan ve Türkiye ile Fransa arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir
değişiklik meydana gelip gelmediği, bu değişikliğin yürürlükteki dampinge k arşı önlemden
kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama,
işlem veya işten kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bu şekilde yürürlükteki dampinge karşı
önlemin iyileştirici etkisinin azaltılıp azaltılmadığının incelenmesi yoluyla yapılmıştır.
(3) Soruşturma kapsamında esaslı bilgi veya belgeleri sağlamayan firmalar Yönetmeliğin
26. maddesi çerçevesinde iş birliğinde bulunmadı olarak addedilmiştir. Bu durumda, önlemlerin
etkisiz kılınmasına yönelik belirlemeler için eldeki mevcut veriler kullanılmıştır.
2.2. Ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik ve yürürlükteki dampinge karşı
önlemin iyileştirici etkisinin azaltılması
2.2.1. Soruşturma konusu ürün ithalatının gelişimi
(1) Soruşturma konusu eşya ithalatının analizinde, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK)
özel ticaret sistemine göre açıklanan dış ticaret istatistikleri kullanılmıştır. Soruşturma konusu
ürünün toplam ithalatı; 2019 yılında 8,2 bin ton, 2020 yılında 11,5 b in ton, 2021 yılında 11,1
bin ton ve 2022 yılında 14,2 bin ton miktarında gerçekleşmiştir. Toplam ithalat miktar bazında
2020 yılında önceki yıla kıyasla %41 artmış, 2021 yılında %3 azalmış ve 2022 yılında %28
oranında artmıştır. Söz konusu ithalat değer bazında ise aynı dönemde sırası ile; 68 milyon, 79
milyon, 79 milyon ve 99 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. Soruşturma konusu ürün
ithalatına ilişkin ortalama birim fiyatların 2019 -2022 döneminde sırasıyla; 8,3; 6,8; 7,1 ve 6,9
ABD doları/kg düzeyinde bulunduğu görülmektedir.
(2) Hâlihazırda dampinge karşı önleme tabi olan ÇHC menşeli soruşturma konusu eşya
ithalatı; 2019 yılında 1,9 bin ton, 2020 yılında 2,7 bin ton, 2021 yılında 2,5 bin ton, 2022 yılında
3,4 bin ton seviyesinde gerçekleş miştir. ÇHC menşeli ithalat değer bazında ise aynı dönemde
sırası ile; 11 milyon, 13 milyon, 15 milyon ve 22 milyon ABD doları düzeyindedir. Söz konusu
ithalatta birim fiyatların ise 2019 yılında 5,9; 2020 yılında 5; 2021 yılında 5,9 ve 2022 yılında
6,4 ABD doları/kg düzeyinde olduğu ve ortalama birim fiyatların altında bulunduğu
görülmektedir.
(3) Kuzey Makedonya menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı; 2019 yılında 1.125 ton,
2020 yılında 1.551 ton, 2021 yılında 1.305 ton ve 2022 yılında 1.767 ton miktarında
gerçekleşmiştir. Toplam ithalat içerisinde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın miktar bazında
payı 2019 yılında %14 oranında iken 2020 yılında %13, 2021 ve 2022 yıllarında %12
oranındadır. Söz konusu ithalat değer bazında ise aynı dönemde sırası ile; 4,6 milyon , 7,3
milyon, 7 milyon ve 8,6 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. Kuzey Makedonya’dan
yapılan ithalat ÇHC menşeli ithalatın ardından ikinci sırada yer almaktadır. Soruşturma
döneminde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın birim fiyatlar ı sırasıyla 4,1; 4,7; 5,4 ve 4,9
ABD doları/kg düzeyinde ve ortalama ithal birim fiyat düzeyi ile dampinge karşı önleme tabi
ÇHC menşeli ithal birim fiyat düzeyinin altında bulunmaktadır.
(4) Soruşturma döneminin ilk yılı olan 2019’da Bulgaristan menşeli soruşturma konusu eşya
ithalatı bulunmamaktadır. Söz konusu ithalat 2020 yılında 94 ton olarak gerçekleşmiş, 2021
yılında 743 ton olup bir önceki yıla göre %692 artmış ve 2022 yılında 1.500 ton düzeyinde
gerçekleşmiş ve bir önceki yıla göre miktar bazında %108 oranında artış göstermiştir.
Bulgaristan menşeli ithalatın toplam ithalat içinde miktar bazında payı 2020 yılında %1
oranında iken 2021 yılında %7, 2022 yılında ise %11 oranındadır. Bulgaristan menşeli ithalat
değer bazında ise anı lan dönemde sırasıyla; 237 bin , 1,4 milyon ve 4,6 milyon ABD doları
tutarında gerçekleşmiştir. 2020 -2022 döneminde söz konusu ithalatta birim fiyatlar sırasıyla
2,5; 1,8; 3 ABD doları/kg seviyesinde ve ortalama ithal birim fiyatların oldukça altında
bulunmaktadır.
(5) Fransa menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı, 2019 yılında 10 ton, 2020 yılında 132
ton, 2021 yılında 544 ton ve 2022 yılında 248 ton düzeyinde bulunmaktadır. Fransa menşeli
soruşturma konusu eşya ithalatı değer bazında ise sırasıyla; 281 bin, 336 bin, 3,2 milyon ve 836
bin ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. 2019-2022 döneminde Fransa menşeli ithalatta birim
fiyatların sırasıyla 28; 2,6; 5,9 ve 3,4 ABD doları/kg seviyesinde olduğu ve ciddi oranda
düştüğü görülmektedir. 2020 yılında i thalat bir önceki yıla göre miktar bazında %1.235
oranında, 2021 yılında ise %313 oranında artış göstermiş olup birim fiyatlar keskin bir şekilde
ÇHC menşeli ithal birim fiyatlarının da altına düşmüştür. Fransa menşeli ithalatın toplam ithalat
içindeki miktar bazında payı sırasıyla; %0,1, %1, %5 ve %1,7’dir.
2.2.2. Uluslararası ticaret verileri
(1) Uluslararası ticaret verileri için Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) Ticaret Atlası
(Trademap) istatistiklerinden faydalanılmıştır. Bu kapsamda, Kuzey Makedonya’nın 2019 -
2022 döneminde soruşturma konusu eşya ihracatına ilişkin istatistikler incelendiğinde, anılan
ihracatın neredeyse tamamının Türkiye pazarına yönelik olarak gerçekleştirildiği, ihr acat
seviyesinin oldukça düşük olduğu ve dolayısıyla anılan ülkenin soruşturma konusu eşyada
dikkate değer ihracat ve üretim kapasitesinin bulunmadığı görülmektedir. Bununla birlikte,
Kuzey Makedonya’dan ülkemize ihracatta birim fiyatlar oldukça düşük düze ydedir. Kuzey
Makedonya’nın 2019-2022 döneminde soruşturma konusu eşyaya ilişkin ithalat istatistikleri
incelendiğinde, ÇHC menşeli ithalatının payının arttığı görülmektedir. TÜİK ile Trademap veri
tabanları karşılaştırıldığında Kuzey Makedonya dış ticaret verilerinde bir tutarsızlık görülmekte
olup soruşturma kapsamında resmi istatistik olan TÜİK verileri esas alınmıştır.
(2) Bulgaristan’ın 2019 -2022 yılları arasında soruşturma konusu eşyaya ilişkin ihracat
istatistikleri incelendiğinde, ihracat sev iyesinin oldukça düşük olduğu ve 2021 yılı itibarıyla
ihracatın çok büyük kısmının ülkemize yönelik olarak yapıldığı görülmekte olup soruşturma
konusu üründe belli başlı bir ihracat ve üretim kapasitesi bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bulgaristan’ın toplam ihracatı içerisinde ülkemizin miktar bazında payı 2019 yılında %31, 2020
yılında %43, 2021 ve 2022 yıllarında %88 oranındadır. Bulgaristan’dan ülkemize ihraç edilen
eşyaya ait birim fiyatların 2020 yılı sonrasında ortalama ihraç birim fiyatlarının altında ve
oldukça düşük olduğu görülmektedir. Bulgaristan’ın 2019 -2022 yıllarında soruşturma konusu
eşyaya ilişkin ithalat istatistikleri incelendiğinde ÇHC, sırasıyla ithalattan aldığı %14, %15,
%29 ve %41 oranlarında pay ile ilk sırada yer almaktadır. Bulgaristan ’ın ÇHC’den ithalatının
özellikle 2021 ve 2022 yıllarında arttığı görülmüş olup aynı dönemde Bulgaristan’ın ülkemize
ihracatının da arttığı tespit edilmiştir. ÇHC’den Bulgaristan’a ihracatta birim fiyatların ortalama
birim fiyatların altında bulunduğu görülmektedir.
(3) Fransa’nın 2019-2022 döneminde soruşturma konusu eşya ihracatına ilişkin istatistikler
incelendiğinde, genel ihracatı içerisinde ülkemize yapmış olduğu ihracatın miktar bazında
payının 2019 yılında %6, 2020 yılında %4, 2021 yılında % 13 ve 2022 yılında %10 oranında
olduğu görülmektedir. Aynı dönemde ihraç birim fiyatları sırasıyla 3,6; 7,9; 3,5 ve 4,8 ABD
doları/kg düzeyindedir. Fransa’dan ülkemize ihraç birim fiyatlarının diğer tüm ülkelere ihraç
birim fiyatlarından oldukça düşük olduğu görülmektedir. Fransa’da soruşturma konusu eşyaya
ilişkin ihracat ve üretim kapasitesinin bulunduğu ancak ülkemize ihracatının oldukça düşük
birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. Fransa’nın 2019 -2022
döneminde soruşturma konus u eşyaya ilişkin ithalat istatistikleri incelendiğinde, ÇHC’nin
Fransa’ya en fazla soruşturma konusu eşya tedarik eden ülkelerden biri olduğu ve birim
fiyatların düşük olduğu görülmektedir.
2.2.3. Ticaretin gerçekleştirilme şeklindeki değişikliğe ilişkin değerlendirme
(1) Soruşturma konusu ürünün resmi ithalat istatistiklerinin incelenmesinden, Kuzey
Makedonya’nın ülkemize ÇHC’den sonra en fazla ihracat yapan ikinci ülke konumunda olduğu
ve özellikle 2022 yılında ihracatın oldukça arttığı anlaşılm aktadır. Uluslararası ticaret
verilerinden görüldüğü üzere, dikkate değer miktarda üretim ve ihracat kapasitesi bulunmayan
Kuzey Makedonya’dan ülkemize ithalatta birim fiyatların da oldukça düşük olduğu
görülmektedir.
(2) Bulgaristan’dan ülkemize 2 019 yılında sıfır olan ithalatın hızla artarak 2022’de 1.545
ton düzeyine yükseldiği görülmektedir. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere,
Bulgaristan’ın ÇHC menşeli ithalatı özellikle 2021 ve 2022 yıllarında artmış olup aynı dönemde
Bulgaristan’ın ülkemize ihracatı da artmıştır. Soruşturma konusu eşyada önemli miktarda
üretim ve ihracat kapasitesi bulunmadığı anlaşılan Bulgaristan’ın ihracatının büyük bir
bölümünün oldukça düşük birim fiyatlar ile ülkemize yapıldığı görülmektedir.
(3) S oruşturma döneminde Fransa’nın Türkiye’ye soruşturma konusu eşya ihracatının
önemli miktarda arttığı ve Fransa’dan ülkemize yapılan ihracatta 2019 yılında 28 ABD
doları/kg olan birim fiyatın 2020 yılı itibarıyla ÇHC menşeli birim fiyatların da altında düştüğü
görülmektedir. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere, Fransa’da dikkate değer
ihracat ve üretim kapasitesi bulunduğu anlaşılmakta olup ülkemize yapılan ihracatın oldukça
düşük birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. ÇHC, oldukça düşük birim
fiyat düzeyi ile Fransa’ya en fazla soruşturma konusu ürün tedarik eden ülkelerden biri
konumundadır.
(4) Bu bağlamda, soruşturma konusu eşya ithalatında; Türkiye ile Kuzey Makedonya,
Türkiye ile Bulgaristan ve Türkiye ile Fransa arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde
değişiklik meydana geldiği tespit edilmiştir.
2.2.4. Yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisinin azaltılması
(1) Bu Raporun önceki bölümlerinde tespit edildiği üzere, soruşturma konuş eşyada dikkate
değer üretim ve ihracat kapasitesi bulunmayan Kuzey Makedonya ve Bulgaristan’dan ülkemize
düşük ithal biri m fiyatlar ile ithalatta artış meydana geldiği anlaşılmıştır. Fransa’dan ise
ülkemize diğer ülkelerden ayrışacak şekilde oldukça düşük birim fiyat ile ithalat
gerçekleştirilmiştir. Anılan ülkelerden düşük ithal birim fiyat ile ülkemize gerçekleştirilen
ithalattaki artışın yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini miktar ve birim fiyat
bazında azalttığı tespit edilmiştir.
2.3. Önlemlerin etkisiz kılınması faaliyetleri
2.3.1. Kuzey Makedonya’ya ilişkin belirlemeler
2.3.1.1. Armaneks Dooel Eksport Import Skopje firmasına ilişkin belirlemeler
(1) Soruşturma kapsamında iletilen soru formuna, Kuzey Makedonya’da mukim Armaneks
firması tarafından cevap verilmiştir. Firma tarafından sunulan soru formu cevaplarına ilişkin
Bakanlığımızca yapılan değerlendirme neticesinde; anılan firmaya 18/4/2023 tarihinde eksiklik
bildirimi yapılmıştır. Armaneks tarafından, 28/4/2023 tarihinde söz konusu eksikliklere yönelik
Bakanlığımıza gerekli bilgi ve belgeler sunulmuştur. Armaneks firması iş birliğinde bulundu
kabul edilmiştir.
(2) Soruşturma kapsamında firmanın Kuzey Makedonya’nın Üsküp şehrinde yer alan tesis
ve idari merkezde 31 Ağust os–1 Eylül 2023 tarihlerinde bir yerinde doğrulama soruşturması
gerçekleştirilmiştir.
(3) Armaneks firması, firma özel nihai bildirime ilişkin görüşlerini 10/11/2023 tarihinde
yazılı olarak iletmiş ve sözlü olarak da görüşlerini dile getirmek için d inleme toplantısı
düzenlenmesini talep etmiştir. Bu çerçevede, Armaneks firması ile 13/11/2023 tarihinde çevrim
içi bir toplantı yapılmış ve anılan firma toplantıda sunduğu ilave görüşlerini 14/11/2023
tarihinde yazılı olarak iletmiştir.
(4) Yerinde doğrulama soruşturmasında; Armaneks firmasının tesisinde ikisi birbirinin
aynı olmak üzere toplam üç adet hattı olduğu; f irmanın bu hatlarda iki farklı ürün üretimi
gerçekleştirdiği görülmüştür. Bu hatların ilkinde orijinal soruşturmada önleme tabi olan
ÇHC’den temin edilen poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucatın ana
girdi olarak kullanıldığı ve sürece dahil edilen çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla
bu ürünün, yine ÇHC menşeli pet film ile lamine edilerek son halini aldığı gözlemlenmiştir.
(5) Firmanın soruşturma kapsamındaki ürünlerinin sınai maliyeti incelendiğinde; ürünün
iki temel girdisi olan poliüretan emdirilmiş örme veya dokunmamış mensucat ile bu kumaşın
üzerini kaplamakta kullanılan pet filmlerin her iki sinin birden orijinal damping önlemine tabi
olan ÇHC menşeli olduğu anlaşılmıştır. Soruşturma konusu ürünün üretiminde kullanılan
yardımcı kimyasalların ise yerel kaynaklardan temin edildiği ancak bunların da sınai
maliyetteki etkisinin ihmal edilebilir seviyede olduğu tespit edilmiştir. Firma tesisinde yapılan
işlemler nedeniyle soruşturma konusu üründe %2 oranında katma değerin oluştuğu tespit
edilmiştir.
(6) Firma tesisinde yapılan doğrulamaların yanı sıra, Armaneks firmasının soru formu
cevaplarında yer alan soruşturma konusu ürün Türkiye satışları, ham madde alımları ve ürün
maliyet tabloları, ilgili finansal tablolar ve muhasebe kayıtları Üsküp il merkezinde yerleşik
muhasebe ofisinde kontrol edilmiştir. Muhasebe kayıtları ve beyan edilen bilgi lerin uyumlu
olduğu görülmüştür.
(7) Firma tarafından sunulan belgeler ile dış ticaret istatistikleri üzerinde yapılan
incelemede, firmanın üretiminin tamamına yakınının (%99) Türkiye’ye yönelik olduğu
görülmüştür.
(8) Bahse konu firmanın n ihai bildirim raporu ve dinleme toplantısı kapsamında sunmuş
olduğu görüşler ile açıklamalar aşağıda özetlenmiştir. Armaneks firması, soru formu cevabında
59. fasılda yer alan ürünleri üretmediğini beyan etmiştir. Anılan firma, eksiklik bildirimi
cevabında ise Türkiye’ye sınırlı miktarda 5903.20 GTP altında yer alan eşya ihracatının
bulunduğunu belirtmiştir. Ancak, soruşturma açılışında resmî istatistik verilerinin incelenmesi
neticesinde, Armaneks firmasının soruşturma döneminde Türkiye’ye 5903.20 GTP altında yer
alan soruşturma konusu eşya ihracatının bulunduğu tespit edilmiştir.
(9) Armaneks firması, firma özel nihai bildirim raporunda yer alan üretim h atlarının
birbirinin aynı olduğu ifadesinin gerçeği yansıtmadığın ı ileri sürmüştür. Konuya firma özel
nihai bildiriminde 2.2 numaralı başlık 5. maddede değinilmiştir. Firma özel nihai bildirim
raporunda üretim h atlarının birbirinin aynısı olduğu yönünde herhangi bir ifade
bulunmamaktadır.
(10) Armaneks firması, firma özel nihai bildirim rap orunda adı geçen “pet film”in ne
olduğunun anlaşılamadığını belirtmekte ve kullanılan kaplama malzemesinin Makedonya
menşeli olduğunu iddia etmektedir. Yapılan yerinde doğrulama sırasında Armaneks firmasının
tesisinde poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucatın çeşitli boya, polimer
ve kimyasallar vasıtasıyla ÇHC menşeli pet film ile birleştirildiği gözlemlenmiştir. Söz konusu
filmin ÇHC menşeli olduğu kayıtlardan teyit edilmiştir.
(11) Armaneks firması, firma tarafından sağlanan katma değere ilişkin hesaplamaların
hatalı olduğunu, firma alımlarının %42’sinin ÇHC dışından yapıldığı iddia etmektedir. Ancak,
firmanın temin ettiği ürünlerin büyük çoğunluğunun, tedarik eden ülke fark etmeksizin, ÇHC
menşeli olduğu firma tarafından doldurulan soru formunda, kayıtlarda ve firma tesislerinde
görülmüştür. Nitekim, Makedonya’da yerleşik firmaların üretici değil tacir durumunda
oldukları açık kaynak araştırması ve firma yerinde doğrulama sürecinde tespit ed ilmiştir.
Firmanın yarattığı katma değerin oldukça düşük oranda olduğu firmanın soru formuna verdiği
cevaptan sonra da sorgulanmış ve eksiklik yazısında da belirtilmiş ancak firma katma değerin
düşük olduğunu ve değerlerin doğru olduğunu hem eksiklik yazıs ı cevabında hem de yerinde
incelemede tevsik etmiştir.
(12) Armaneks firması, raşel baz üzerinden üretim yapıldığı tespitinin doğru olmadığını ve
raşel bazın suni deriye yakın bir ham madde olmadığını iddia etmektedir. Firma tesisinde
gerçekleştirilen yerinde doğrulama soruşturması sırasında raşel baz kullanıldığı tespit
edilmiştir. Firma özel nihai bildirim raporunun ilgili bölümünde yer verilen bu tespitimizi, firma
görüş yazısının devamında dile getirilen ifade desteklemekte olup soruşturma kapsam ında
sadece soruşturma konusu ürüne ilişkin tespitlere yer verilmiştir. Soruşturma konusu eşya
dışındaki ürünler soruşturma kapsamında yer almadığından bu soruşturma sırasında anılan
ürünlere ilişkin hiçbir belirleme yapılmamıştır.
(13) Armaneks firması, yerinde doğrulama soruşturması tamamlandıktan sonra düzenlenen
protokolde, bazı hususların yazılmadığı ve soruşturma otoritesi görüşlerinin paylaşılmadığını
öne sürmüştür. Yerinde doğrulama soruşturmasının tamamlanmasının ardından taraflar
arasında us ulüne uygun olarak protokol imzalanmıştır. Yerinde doğrulama soruşturmasına
ilişkin gözlemlerin firma özel nihai bildirim raporunda açıklanacağı bilgisi ayrıca firma ile
paylaşılmıştır.
(14) Armaneks firması, istenen bütün belgeleri sunduğunu, soruşturma otoritesinin kuruluş
belgesini istediğini net olarak ifade etmediğini iddia etmiştir. Firmanın muhasebe ofisinde
yapılan inceleme sırasında kuruluş belgesi birkaç kez talep edilmiş ancak önce bilgisay ardan
çıktı alınmakta olduğu, sonra tercüme edilmiş halinin arandığı, sonra tercüman tarafından
tercüme edilmeye çalışıldığı bilgisi verilmiş, sonuçta belge sunulmamıştır.
(15) Armaneks firması, önlemlerin etkisiz kılındığına yönelik tespitlerde katm a değer ile
ilgili bir mevzuatın bulunmadığını iddia etmiştir. Bilindiği üzere, 20/10/1999 tarihli ve
99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konan İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesi Hakkında Karar çerçevesinde önlemlerin etkisiz kılınması, yürürlükteki dampinge
karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik
gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya
Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile ö nleme konu ülkedeki firmalar arasındaki
ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge
karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine
dair delillerin bulunduğu haller olarak tanımlanmıştır. “Yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik
gerekçesi bulunmayan işlem ve iş”in tespitinde, firma tesislerinde gerçekleştirilen faaliyetler
ile soruşturma konusu eşya elde edilirken firma tarafından ne tür işlemlerin yapıld ığı ve bu
işlemler sırasında soruşturma konusu eşya elde edilirken eklenen katkı tespit edilmeye
çalışılmaktadır. Üretici bir firmanın gerçekleştirdiği işlemlerin niteliği üretilen katma değer ile
ölçülmektedir. Bu çerçevede, bir firmanın katma değer üreti p üretmemesi ve eğer üretiyor ise
bu katma değerin oranı firmanın önlemleri etkisiz kılıp kılmadığı konusunda genelgeçer bir
göstergedir.
2.3.1.2. Kuzey Makedonya’da mukim iş birliğine gelmeyen firmalar
(1) Soruşturma döneminde Kuzey Makedonya’da mukim diğer firmalar soruşturma
kapsamında iş birliğinde bulunmamış olup Kuzey Makedonya Büyükelçiliğinden de ülkede
yerleşik soruşturma konusu ürünün üretici ihracatçılarına ilişkin bilgi talebine yönelik herhangi
bir yanıt alınmamıştır. İş birliğinde bul unmayan firmalar için belirlemeler eldeki mevcut
verilere göre yapılmıştır. Bu çerçevede, soruşturma döneminde Kuzey Makedonya’dan yapılan
ithalatın artış gösterdiği, soruşturma konusu ürünlerde birim fiyatların soruşturma dönemi
boyunca ÇHC menşeli ithal birim fiyatların altında kaldığı, Türkiye’nin toplam ithalatı
içerisinde Kuzey Makedonya’nın payının yüksek olduğu görülmektedir. Diğer taraftan,
soruşturma döneminde Kuzey Makedonya’nın ÇHC menşeli ithalatının da arttığı tespit
edilmiştir. Yapılan bu tesp itler, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerden kaçınma dışında
yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş
sonucunda Türkiye ile Kuzey Makedonya’da yerleşik diğer firmalar arasındaki ticaretin
gerçekleştirilme şe klinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve Kuzey Makedonya
menşeli/çıkışlı olarak yapılan ithalat yoluyla yürürlükteki dampinge karşı önlemlerin iyileştirici
etkisinin azaltıldığına işaret etmektedir. Bu kapsamda, Kuzey Makedonya’da mukim diğer
firmaların da yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
2.3.2. Bulgaristan’a ilişkin belirlemeler
2.3.2.1. Bulway Enterprise Ltd. firmasına ilişkin belirlemeler
(1) Soruşturma kapsamında iletilen soru formuna, Bulgaristan’da mu kim Bulway firması
tarafından cevap verilmiştir. Firma tarafından sunulan soru formu cevaplarına ilişkin olarak
Bakanlığımızca yapılan değerlendirme neticesinde, anılan firmaya 22/5/2023 tarihinde eksiklik
bildirimi yapılmıştır. Bulway firması tarafından, 15/6/2023 tarihinde söz konusu eksikliklere
yönelik Bakanlığımıza gerekli bilgi ve belgeler sunulmuştur. Bulway firması iş birliğinde
bulundu kabul edilmiştir.
(2) Soruşturma kapsamında Bulgaristan’da yer alan firma tesis ve idari merkezinde 28 -
29/8/2023 tarihlerinde bir yerinde doğrulama soruşturması gerçekleştirilmiştir.
(3) Bulway firması, firma özel nihai bildirime ilişkin görüşlerini 9/11/2023 tarihinde yazılı
olarak iletmiş ve sözlü olarak da görüşlerini dile getirmek için dinleme toplantısı
düzenlenmesini talep etmiştir. Bu çerçevede, Bulway firması ile 13/11/2023 tarihinde çevrim
içi bir toplantı yapılmış ve anılan firma toplantıda sunduğu g örüşlerini 14/11/2023 tarihinde
yazılı olarak iletmiştir.
(4) Bulway firmasının üretim tesisi ile idari merkezinde yapılan incelemeler neticesinde;
farklı prosesleri gerçekleştiren makinelerden müteşekkil üretim hattının bulunduğu , Avrupa
ülkeleri menşeli mensucatın çeşitli katkı maddeleri kullanılarak ÇHC menşeli poliüretan ile
birleştirildiği görülmüştür.
(5) Firma üretim tesisinde yapılan incelemelerin yanı sıra, soru formu cevaplarında yer alan
soruşturma konusu ürünün Türkiye satışları, ham madde alımları ve ürün maliyet tabloları, ilgili
finansal tablolar ve muhasebe kayıtları Bulway firmasının hesaplarını tutan, bağımsız
muhasebe ofisinde kontrol edilmiştir. Muhasebe kayıtları ve beyan edilen bilgiler
doğrulanmıştır.
(6) Firma tarafından üretilen soruşturma konusu ürünlerin sınai maliyeti incelendiğinde ise;
ham maddelerin büyük kısmının ÇHC menşeli, gerisinin Avrupa ülkeleri menşeli olduğu
anlaşılmıştır. Ancak bunların da sınai maliyetteki etkisinin ihmal edilebilir seviyede olduğ u,
dolayısıyla yapılan işlemler nedeniyle ortaya çıkan katma değerin sınai maliyet içerisindeki
payının %15 oranı ile yetersiz olduğu tespit edilmiştir.
(7) Bulway firması, firma özel nihai bildirim raporuna ilişkin görüşlerinde, Bulgaristan’dan
Türkiye’ye yapılan toplam poliüretan suni deri ihracatını ve Bulway firmasının toplam ihracat
içerisindeki payını belirterek gönderdikleri tüm eşyanın, daha sonra farklı firmalara ihraç
edilmek üzere, Türkiye’de bulunan tesislerde katma değerli ürünlerin üretiminde kullanıldığını
ifade etmiştir. İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) ile
başlatılan önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmanın hedefi, İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 202 3/14) kapsamında ÇHC menşeli 5903.20 GTP
altında kayıtlı poliüretan suni deri ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin
Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya üzerinden ithalat yoluyla etkisiz kılınıp
kılınmadığının incelenmesidir. İhracat kapas itesine yapılan katkı bu soruşturma kapsamında
yer almamaktadır. Nihai bildirim raporunda, Bulway firması tesisinde ve idari ofisinde
gerçekleştirilen yerinde doğrulama soruşturmasında ulaşılan bilgiler özetlenmiştir. ÇHC
menşeli ham maddelerin kullanılan tüm ham maddeler içerisinde değer bazında oranının
oldukça yüksek olduğu ve tedarik edilen ham madde üzerine Bulway firması tarafından yeterli
katma değerin ilave edilmediği tespit edilmiştir.
(8) Bulway firması, katma değerli üreti minin Türkiye’de gerçekleştiğini ve sonra ihraç
edildiğini ifade etmiştir. Halihazırda devam eden önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı
soruşturmanın hedefi, ÇHC menşeli ithalatta uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin
Bulgaristan üzerinden ithalat yoluyla etk isiz kılınıp kılınmadığının incelenmesi olup ihracat
kapasitesine yapılan katkı soruşturma kapsamında bulunmamaktadır.
(9) Bulway firması, tesisteki hatların yatırım maliyetlerinin üretim prosesi ile ilişkili
olduğunu, kullanılan bileşenler ile aynı niteliğe sahip sağlığa zararsız ürünlerin Türkiye’de
bulunmadığını belirtmiştir. Bulway firması tarafından Türkiye’ye gönderilen ürünlerin sağlığa
zararlı olmayan bileşenler kullanılarak farklı bir teknikle elde ediliyor olması, önlemlerin
etkisiz kılınma sına ilişkin tespiti değiştirmemektedir. Ayrıca aynı işlemlerin yurt içinde de
yapılması mümkün olup bu durumda bir etkisiz kılma faaliyeti söz konusu olmayacaktır.
2.3.2.2. Bulgaristan’da mukim iş birliğine gelmeyen firmalar
(1) Soruşturma döneminde Bulgaristan’dan toplam ithalatın çok küçük bir kısmını
gerçekleştirmiş olan Bulway firması soruşturma kapsamında iş birliğinde bulunmuş olup
Bulgaristan’da mukim diğer firmalar iş birliğinde bulunmamıştır. Diğer taraftan, Bu lgaristan
Büyükelçiliğinden, ülkede yerleşik soruşturma konusu ürünün üretici ihracatçılarına ilişkin
bilgi talebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır. İş birliğinde bulunmayan firmalar için
belirlemeler eldeki mevcut verilere göre yapılmıştır. Bu çe rçevede, soruşturma döneminde
Bulgaristan’dan ülkemize yapılan ihracatın artış gösterdiği ve soruşturma konusu ürünlerde
birim fiyatların soruşturma dönemi boyunca ÇHC menşeli ithal birim fiyatların altında kaldığı
anlaşılmıştır. Diğer taraftan Bulgaristan ’ın; 2019 yılında 167 ton, 2020 yılında 132 ton, 2021
yılında 322 ton ve 2022 yılında 656 ton ile en fazla ithalatı ÇHC menşeli olarak gerçekleştirdiği
tespit edilmiştir. Yapılan bu tespitler, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerden kaçınma
dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya
iş sonucunda Türkiye ile Bulgaristan’da yerleşik diğer firmalar arasındaki ticaretin
gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve Bulgaristan menşeli/çıkışlı
olarak yapılan ithalat yoluyla yürürlükteki dampinge karşı önlemlerin iyileştirici etkisinin
azaltıldığına işaret etmektedir. Bu kapsamda, Bulgaristan’da yerleşik diğer firmaların da
yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
2.3.3. Fransa’ya ilişkin belirlemeler
(1) Fransa’da mukim herhangi bir firma soruşturma kapsamında iş birliğinde
bulunmamıştır. Diğer taraftan, Fransa Büyükelçiliğinden, ülkede yerleşik soruşturma konusu
ürünün üretici ihracatçılarına ilişkin bilgi ta lebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır. İş
birliğinde bulunmayan firmalar için belirlemeler eldeki mevcut verilere göre yapılmıştır. Bu
çerçevede, soruşturma döneminde Fransa’dan yapılan ithalatın artış gösterdiği, soruşturma
konusu ürünlerde birim fiyatların soruşturma dönemi boyunca gerilediği ve ÇHC menşeli ithal
birim fiyatlarının altında kaldığı, Türkiye’nin toplam ithalatı içerisinde Fransa’nın payının
soruşturma döneminde önemli oranda arttığı anlaşılmıştır. Öte yandan, Fransa’dan ülkemize
ihracatın oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. Yapılan
bu tespitler, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni
veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş son ucunda Türkiye ile
Fransa’da yerleşik firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin
meydana geldiğine ve Fransa menşeli/çıkışlı olarak yapılan ithalat yoluyla yürürlükteki
dampinge karşı önlemlerin iyileştirici etkisinin azaltıld ığına işaret etmektedir. Bu kapsamda,
Fransa’da mukim firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
2.3.4.İlgili taraflarca sunulan diğer görüşler
(1) İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Genel Se kreterliği (İTKİB)
bünyesinde yer alan Birliklerden İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği
(İTHİB), Kuzey Makedonya, Fransa ve Bulgaristan’ın söz konusu ürün grubunda üretici ülkeler
olmadıkları, halihazırda uygulanmakta olan önlemi n menşe sapması yoluyla etkisiz kılındığı ,
yerli üreticilerin, haksız rekabet baskısı ile karşı karşıya kalmaya devam etmesi sebebiyle
halihazırda uygulanmakta olan önlemin Avrupa Birliği ülkeleri ile serbest ticaret anlaşmamızın
bulunduğu ülkeleri kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiği yönünde görüşlerini iletmiştir.
3. NİHAİ DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
3.1. Nihai değerlendirme
(1) Soruşturma konusu ürünün resmi ithalat istatistiklerinin incelenmesinden, Kuzey
Makedonya’nın ülkemize ÇHC’den sonra en fazla ihracat yapan ikinci ülke konumunda olduğu
ve özellikle 2022 yılında ihracatın oldukça arttığı anlaşılmaktadır. Uluslararası ticaret
verilerinden de görüldüğü üzere, soruşturma konusu üründe dikkate değer miktarda üretim ve
ihracat kapasitesi bulu nmayan Kuzey Makedonya’dan ülkemize ithalatta birim fiyatlar da
oldukça düşük düzeyde bulunmaktadır.
(2) Kuzey Makedonya’da mukim Armaneks firmasının kurulu bir tesisinin bulunduğu,
ancak firmanın gerçekleştirdiği süreçler ile firma tarafından soru formu kapsamında ve yerinde
doğrulama esnasında sunulan bilgi, belge ve bulgular ışığında ÇHC menşeli önlem konusu
ürünün temel parçası olan poli üretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucat ve
ÇHC’den ithal edilen bileşenin birleştirilmesi suretiyle Türkiye’ye ihraç edildiği, ürünün temel
vasıflarının yapılan işlemlerle değişmediği, yaptığı işlemlerle yarattığı %2 oranında katma
değerin yetersiz olduğu ve bu çerçevede yürürlükteki dampinge karşı vergiden kaçınma dışında
yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş
sonucunda yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemlerin etkisiz kılındığı tespit edilmiştir.
(3) Bulgaristan’dan ülkemize 2019 yılında sıfır olan ithalatın hızla artarak 2022’de 1.545
ton düzeyine yükseldiği görülmektedir. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere,
Bulgaristan’ın ÇHC menşeli ithalatı özellikle 2021 ve 2022 yıllarında artmış olup aynı dönemde
Bulgaristan’ın ülkemize ihracatı da artmıştır. Önemli miktarda üretim ve ihracat kapasitesi
bulunmadığı anlaşılan Bulgaristan’ın ihracatının büyük bir bölümünün oldukça düşük birim
fiyatlar ile ülkemize yapıldığı görülmektedir.
(4) Bulgaristan’da mukim Bulway firması tarafından, soruşturma konusu ürünün temel
bileşeninin ÇHC’den ithal edilip firma tesislerinde bir araya getirilerek Türkiye’ye ihraç
edilmesi ve yapılan işlemlerle yaratılan %2 oranında katma değerin yetersiz olması nedeniyle
yürürlükteki dampinge karşı vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik
gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükte bulunan dampinge
karşı önlemlerin etkisiz kılındığı tespit edilmiştir.
(5) Bulgaristan’da yerleşik Aglika Trade Ltd. ve Glassy Bulgaria Ltd. firmaları ise soru
formuna çok eksik bir şekilde cevap vermiş olup talep edilen ve soruşturma açısından esaslı
önem arz eden bilgi ve belgeleri sunmadığından iş birliğine gelmedi olarak addedilmiştir.
(6) Soruşturma döneminde Fransa’dan ülkemize yapılan ihracat 2019 yılında 10 ton
seviyesinde iken %1220 oranında artış göstererek 2020 yılında 132 ton düzeyine, 2021 yılında
ise 544 ton seviyesine yükselmiş olup 2022 yılında 248 ton düzeyindedir. Fransa’dan ithalatta
28 ABD doları/kg olan birim fiyatın 2020 yılı itibarıyla ÇHC menşeli birim fiyatların da altında
düştüğü görülmüştür. Uluslararası ticaret verilerinden, Fransa’da dikkate değer ihracat ve
üretim kapasitesi bulunduğu anlaşılmakta olup ülkemize yapılan ihracatın oldukça düşük birim
fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. ÇHC, oldukça düşük birim fiyat düzeyi
ile Fransa’ya en fazla soruşturma konusu ürün tedarik eden ülkelerden biri konumundadır.
(7) Bulgaristan ve Kuzey Makedonya’da yerleşik ve iş birliğinde bulunmayan diğer
firmalar ile Fransa’da mukim firmalar için belirlemeler mevcut verilere göre yapılmış olup
anılan firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yete rli bir haklı
nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda
yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
3.2. Sonuç
(1) Soruşturma çerçevesinde ulaşılan bilgi ve bulgular ışığında, İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) kapsamında ÇHC menşeli eşya ithalatında
yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin, Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya
menşeli/çıkışlı 5903.20 GTP altında kayıtlı “mensucat, poliüretanl a emdirilmiş, sıvanmış,
kaplanmış veya lamine edilmiş -deri taklidi/diğerleri” ithalatına teşmil edilmesine İthalatta
Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca karar verilmiştir.
(2) İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2 023/4)
çerçevesinde teminata bağlanmış işlemlere yönelik olarak gümrük idarelerince Kararın 11 inci
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesine karar verilmiştir.