Tebliğler · No: 2024/8 · Resmî Gazete: 2024-06-30
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/202903
30 Haziran 2024 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 32588
TEBLİĞ
Ticaret Bakanlığından:
İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2024/8)
MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 3/11/2023 tarihli ve 32358 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/6) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan
kararı içermektedir.
MADDE 2 - (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Ge nel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma
kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu EK-2’de yer almaktadır.
MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sürecinde varılan tespitler
ışığında Ek-1’de yer alan tabloda Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ve eşya tanımları belirtilen ürünlerin ithalatında 3
(üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün Ek-1’de yer alan tabloda gösterildiği şekilde
belirlenmesine, Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 12.3 maddesi gereğince soruşturma konusu
eşyanın ihracatçıları olarak önemli bir menfaati olan Dünya Ticaret Örgütü üyeleri ile talep olması halinde istişarelerde
bulunulmasına, Korunma Önlemleri Anlaşma sı’nın 9.1 maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet
tanınmasına ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy
birliği ile karar vermiştir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.
MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
EK 1- KORUNMA ÖNLEMİ KAPSAMI ÜRÜNLER
Sıra GTİP
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönemi
(15/06/2024-
06/01/2025)
2. Dönemi
(07/01/2025-
06/01/2026)
3. Dönemi
(07/01/2026-
06/01/2027)
1 7213.10.00.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
2 7213.91.10.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
3 7213.91.41.00.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
4 7213.91.41.00.12 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
5 7213.91.41.00.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
6 7213.91.41.00.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
7 7213.91.49.00.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
8 7213.91.49.00.12 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
9 7213.91.49.00.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
10 7213.91.49.00.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
11 7213.91.70.10.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
12 7213.91.70.10.12 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
13 7213.91.70.10.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
14 7213.91.70.10.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
15 7213.91.70.90.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
16 7213.91.90.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
17 7213.99.10.00.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
18 7213.99.10.00.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
19 7213.99.10.00.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
20 7213.99.90.10.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
21 7213.99.90.10.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
22 7213.99.90.10.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
23 7213.99.90.90.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
24 7227.10.00.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
25 7227.20.00.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
26 7227.90.10.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
27 7227.90.50.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
28 7227.90.95.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
Ek-2
FİLMAŞİN İTHALATINA YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA
İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
1.1. Başvuru Sahibi
Türkiye’de üretim yapan filmaşin üreticileri adına Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD)
tarafından Bakanlığımıza iletilen başvuruda, filmaşin ithalatının mutlak ve nispi olarak arttığı ve bu
durumun filmaşin yerli üreticileri üzerinde ciddi zarar oluşt urduğu iddiası ile anılan ürünün
ithalatında korunma önlemi uygulanması talep edilmiştir. Başvuru sahibi firmalar, Habaş Sınai ve
Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş., İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş., İskenderun
Demir ve Çelik A.Ş., Tosyalı Filmaşin ve İnşaat Demir Üretim Sanayi A.Ş. ve Diler Demir Çelik
End. ve Tic. A.Ş. olarak; Kroman Çelik Sanayi A.Ş. ile Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret
A.Ş. ise başvuruyu destekleyen firmalar olarak belirtilmiştir.
1.2. Başvurunun Temsil Durumu ve Yerli Üretici Firmalara İlişkin Bilgi
Başvuru sahibi firmalar soruşturma konusu ürünün Türkiye’deki üretiminin önemli bir kısmını
gerçekleştirmektedir. Bu durumda, başvuru sahibi firmaların İthalatta Korunma Önlemleri
Yönetmeliği’nin 2 nci maddesinde “yurtiçinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip
malların tamamını veya önemli bir kısmını üreten üreticiler” şeklinde belirtilen “yerli üretici”
tanımını karşıladığı değerlendirilmektedir.
1.3. Soruşturma Açılması
Başvuru dosyasının ön incelemesinde, ithalat artışı, yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde
zarar veya zarar tehdidi ve her ikisi arasında illiyet bağının bulunduğuna ilişkin bulgular İthalatta
Korunma Önlemleri Kurulu’na sunulmuş olup, Kurul başvuru konusu ürün için Korunma Önlemi
Soruşturması açılmasına karar vermiştir.
Bu çerçevede, 3/11/2023 tarihli ve 32358 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2023/6 sayılı Tebliğ ile Kurul kararı ilan edilerek anılan eşya
ithalatına karşı k orunma önlemi soruşturması açılmıştır. Ayrıca, soruşturmanın açıldığına ilişkin
bildirim 8/11/2023 tarih ve G/SG/N/6/TUR/29 kodu ile Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) internet
sitesinde yayımlanmıştır.
1.4. Geçici Önlem Alınması
Bahse konu yürütülen soruşturma sürec inde varılan ön tespitler ışığında filmaşin ürünlerinin
ithalatında yerli üreticiler üzerinde ortaya çıkacak telafisi güç zararların önlenebilmesini teminen
31/12/2023 tarihli ve 32416 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 200 gün
süreyle 175 $/ton seviyesinde ek mali yükümlülük şeklinde geçici korunma önlemi uygulanmaya
başlanmıştır. Bahse konu Cumhurbaşkanı Kararı 7/1/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ayrıca, söz
konusu geçici önlemin alınmasına ilişkin bildirim 5/1/2024 tarih v e G/SG/N/7/TUR/14
G/SG/N/11/TUR/29 kodu ile DTÖ internet sitesinde yayımlanmıştır.
1.5. İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı
Soruşturma açılış tebliğinde, ilgili taraflara istenen bilgi ve belgeleri sunmaları ve varsa sözlü olarak
dinlenme taleplerini iletmeleri için soruşturmanın açılış tarihinden itibaren 30 gün süre verilmiştir.
Bununla birlikte süre uzatma talepleri, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanmıştır.
Bu çerçevede, öngörülen süre içerisinde Türkiye’de yerleşik ithalatçı firma sıfatıyla 4, yurtdışı
ihracatçı sıfatıyla 10 ve yabancı hükümet/diplomatik temsilcilik/sektör kuruluşu niteliğinde 14 adet
olmak üzere toplam 28 adet ilgili taraf başvurusu alınmış ve ilgili tarafların görüşlerinin dinlenilmesi
amacıyla 24/1/2024 tarihinde kamu dinleme toplantısı gerçekleştirilmiştir. İlgili tarafların listesi Ek-
2a’da sunulmaktadır.
1.6. Yerinde İnceleme
Soruşturma kapsamında başvuru sahibi firmalarca Bakanlığımıza iletilen ekonomik göstergelerin
doğruluğunu teyit etmek ve üretim süreci ni yerinde incelemek amacıyla 6 ve 7 Mart 2024
tarihlerinde, İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. ve Tosyalı Filmaşin ve İnşaat Demir Üretim Sanayi
A.Ş.’nin, 13 Mart 2024 tarihlerinde Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş.’nin, 27 Mart 2024 tarihinde
İçdaş Çelik En erji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş.'nin yerleşik üretim tesislerinde üretim yerinde
inceleme yapılmıştır. Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.’nin filmaşin üretimini
diğer firmalar ile aynı üretim süreci ile gerçekleştirdiğinden söz konusu fi rmanın üretim tesisinin
yerinde incelenmesi gerekli görülmemiştir. Diğer taraftan, 5 Nisan 2024 tarihinde çevrimiçi yapılan
toplantıda Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.’nin ekonomik göstergelerine ilişkin
veriler incelenmiş olup doğruluğu teyit edilmiştir.
1.7. Soruşturma Dönemi
Soruşturma dönemi olarak 1/1/2019 – 31/12/2023 arası 5 yıllık dönem esas alınmıştır.
2. SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN
2.1. Soruşturma Konusu Ürünün Tanımı, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ve
Kullanım Alanları
Soruşturma konusu filmaşin ürünleri, Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde 72.13 ve 72.27 gümrük tarife
pozisyonları (GTP) altında yer almakta dır. Bu GTP’ler altında sınıflandırılan eşyadan soruşt urma
kapsamında yer alan ürünlere ait 12’li Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlarına (GTİP) ilişkin tablo
Ek-2b’de gösterilmektedir.
Piyasada tel çubuk , kangal veya filmaşin olarak adlandırılan çelik mamuller, sıcak haddelenerek
üretilen yuvarlak kesite s ahip olan bir yarı mamuldür. Filmaşin mamulleri aşağıdaki ürünlerin
üretiminde kullanılır:
Tel çit, dikenli tel, çivi, zımba teli, kablo zırh teli, bağlama teli ve galvanizli tel,
Yatak yayı, çelik halat, yaylık tel ve endüstriyel yay,
Cıvata, vida, somun, rondela ve saplama,
Kaynak teli ve elektrot,
Ön gerilmeli beton teli, ön gerilmeli beton demeti ve tarım yayı,
Demir yolu gergi kıskacı
2.2. Soruşturma Kapsamı Ürünlerde Muafiyet Talepleri
Soruşturma sürecinde ithalatçı yerli üretici firmalar tarafında n 7213.20 (Otomat çelikleri),
7213.91.20.00.00 (Lastik Teli) , 7227.90.10.00.00, 722790.95.00.00 (Alaşımlı filmaşinler)
GTP/GTİP kodu altında sınıflandırılan bazı özel kalite ve teknik özelliklere sahip filmaşin
ürünlerinde, yerli üretimin bulunmadığı veya yeterli düzeyde yerli üretimin olmadığı belirterek
anılan ürünlerin soruşturma kapsamından çıkarılması ve korunma önlemi uygulanmaması talep
edilmiştir.
Yapılan değerlendirme sonucunda, ithalatçı yerli üreticiler tarafından belirli kalite ve teknik
özellikleri belirtilen ve Türkiye’de üretimi olmayan 7213.91.20.00.00 GTİP kodlu “Tekerlek dış
lastiği çelik kordunda kullanılacak türde olanlar” tanımlı ürün ile yeterli düzeyde yerli üretimi
bulunmayan 7213.20 GTP kodunda sınıflandırılan otomat çeliklerden filmaşinler, kullanıcı
sektörlerin üretimlerinin aksamamasını teminen soruşturma kapsamı dışında bırakılmıştır.
7227.90.10.00.00 ve 722790.95.00.00 GTİP kodunda sınıflandırılan alaşımlı çelikten filmaşinlerin
yerli üretimi bulunduğundan soruşturma kapsamı dışında tutulmamıştır.
2.3. Soruşturma Konusu Ürünün Üretim Süreci ve Benzer/Doğrudan Rakip Ürün Tespiti
Soruşturma konusu ürünün üretimi ülkemizde ve dünyada genel olarak iki yöntemle yapılmaktadır.
Birinci yöntemde, üretim entegre demir -çelik tesislerinde demir cevherinin kok kömürü ile
ergitilmesiyle gerçekleştirilmekte olup, ikinci yöntemde ise üretim elektrikli ark ocaklarında
hurdadan gerçekleştirilmektedir.
Demir cevheri veya hurdanın ergitilmesi sonucunda slab veya kütük üretimi yapılmakta olup, yarı
mamul niteliğinde olan bu ürünlerden slabın haddelenmesi ile yassı çelik ürünleri, kütüğün
haddelenmesi ile uzun çelik ürünleri üretilmektedir. Uzun çelik ürünlerine ilişkin üretim sürecinde
kütüğün işlenmesiyle inşaat demiri, filmaşin, profil ve tel üretimi elde edilmektedir.
Filmaşin üretim süreci çelik kütüklerin tav fırınında uygun sıcaklıkta tavlanması ile başlamaktadır.
Tavlanmış olan kütükler, hadde tezgahlarından ve proses sonunda spin makinasından geçirilmek
suretiyle, istenilen çaplarda filmaşin yarı mamul haline getirilmektedir. Üretim sırasında ve
sonrasında gerekli kalite kontrol işlemi yapılmaktadır. Üretilen ürünler bağlama ve etiketleme
işlemi sonrası stok sahasına aktarılmaktadır. Stok sahasından nihai kullanıcılara sevk edilmektedir.
Soruşturma konusu ürünün yerli ve ithal olanları arasında üretim süreci, teknik özellikler, dağıtım
kanalları ve kullanıcı/tüketici tercihleri açısından farklılık bulunmamaktadır. İthal ve yerli ürünler
birbirlerinin yerine kullanılabilmekte ve fiziksel -kimyasal özellikleri, teknoloji leri benzerlik
göstermektedir. Bu faktörler göz önüne alındığında yerli üretilen filmaşinler ile ithal edilenler
benzer ve doğrudan rakip ürün olarak değerlendirilmektedir.
2.4. Soruşturma Konusu Ürünün İthalatında Uygulanan Mevzuat
Soruşturma konusu ürün olan filmaşin ürünlerinin üçüncü ülkelerden ithalatında 2023 yılı İthalat
Rejimi Kararı kapsamında %3 ila %40 arasında değişen oranlarda gümrük vergisi uygulanmaktadır.
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığımız ülkelerden ithalatta
(Venezuela ve BAE hariç) ikili anlaşmalardan kaynaklanan karşılıklı sağlanan tavizler
doğrultusunda %0 gümrük vergisi uygulanmaktadır. İthalatta alınan KDV oranı ise %20’dir.
Soruşturma konusu ürünlerin ithal atında uygulanmakta olan vergilere ilişkin detaylı bilgiler Ek-
2c’de yer alan tabloda gösterilmektedir.
3. İTHALAT ARTIŞI VE İTHALATIN GERÇEKLEŞME KOŞULLARI
Soruşturma konusu ürün için mutlak ve nispi ithalatın, ithalatın yurt içi piyasadan aldığı payın ve
ithalatın ülkelere göre dağılımının yıllar itibariyle seyri aşağıda verilmektedir. Raporun bu kısmında
2019-2023 tam yıl ithalat verileri kullanılmıştır. 7213.91.20.00.00 GTİP kodlu lastik teli ile 7213.20
GTP kodlu otomat filmaşinler soruşturma kapsamından tamamıyla çıkarıldığından anılan ürünlere
ilişkin ithalat verileri geçici önlem raporundan farklı olarak nihai soruşturma raporunda hariç
bırakılmıştır.
3.1. Mutlak İthalat
İTHALAT
Toplam
Miktar
(Ton)
Toplam
Değer
(Bin $)
B.F.
($/Ton)
DİR
Miktar
(Ton)
DİR
Pay
(%)
Değişim %
Miktar
(Ton) (Bin $) B.F.
($/Ton)
2019 289.644 178.796 617 187.055 65%
2020 241.770 145.468 602 120.793 50% -17% -19% -3%
2021 377.599 308.121 816 246.216 65% 56% 112% 36%
2022 344.281 314.169 913 264.765 77% -9% 2% 12%
2023 753.289 532.886 707 325.685 43% 119% 70% -22%
Soruşturma konusu ürün gruplarının 2019-2023 yılları itibariyle toplam ithalatı yukarıdaki tabloda
gösterilmektedir.
Buna göre 2019 yılında filmaşin ithalatı yaklaşık 289,6 bin ton iken, 2020 yılında %17 oranında
azalma ile 241,8 bin ton seviyesine gerilemiş, 2021 yılında %56 oranında artış ile 377,6 bin ton
seviyesine yükselmiş, 2022 yılında ise %9 az alış ile 344 bin ton olmuştur. 2023 yılında bir önceki
yıla göre %119 oranında artarak 753,3 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Soruşturma döneminin
ilk yılı olan 2019 yılına göre ithalat miktarı %160 oranında artış göstermiştir.
Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında yapılan ithalatın miktar bazında toplam ithalat içinde payı
soruşturma dönemi boyunca ortalama %60 olarak gerçekleşmiştir. 2022 yılında DİR payı %77 iken,
2023 yılında %43 seviyelerine gerilemiştir.
İthalat değeri ise 2019 yılında 178,8 m ilyon dolar iken 2020 yılında %19 azalarak 145,5 milyon
dolara gerilemiş, bu yıldan sonra düzenli artış göstererek 2022 yılında bir önceki yıla göre %2 artışla
314,2 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılında ise bir önceki yıla göre %70 oranında
artarak 532,9 milyon dolara yükselmiştir. Aynı yılda 2019 yılına göre ithalat değeri %198 oranında
artmıştır. Soruşturma döneminde ithalat miktar ve değer bazında mutlak olarak atış göstermiştir.
Soruşturma konusu dönemde ithal birim fiyatları dalgalı bir seyir izlemiştir. İthal birim fiyatları,
2020 yılında 2019 yılına göre %3 azalmış olmakla birlikte, 2021 ve 2022 yıllarında birim fiyatlar
artış göstermiştir. 2023 yılında ise bir önceki yıla göre ithal birim fiyatları %22 oranında azalarak
2021 seviyesinin de oldukça altında gerçekleşmiştir.
3.2. Nispi İthalat (İthalatın Yerli Üretime Oranı)
Nispi ithalat, ithalatın yerli üretime oranına tekabül etmekte olup söz konusu veri aşa ğıda yer alan
tabloda endeks değerleriyle gösterilmiştir. İthalatın yerli üretime o ranı, ithalatın toplam Türkiye
üretimine miktar bazında oranlanması sonucunda elde edilmektedir.
Nispi İthalat 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 85 128 126 336
Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, 2019 yılında 100 olan ithalatın yerli üretime oranı endeksi
2020 yılında 85 puana gerilemiş, 2021 yılında 128’e yükselirken 2022 yılında hafif azalışla 126
seviyelerinde gerçekleşmiştir. 2023 yılında belirgin bir biçimde artarak 336 puana yükselmiştir.
3.3. İthalatın Piyasa Payı
İthalatın piyasa payı hesabında, başvuru sahibi firmaların yurt içi satışlarına ilişkin olarak sunduğu
veriler ile ithalat istatistikleri kullanılarak yurt içi piyasa (tüketim) verisine ulaşılmıştır.
İthalatın Piyasa Payı 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 76 101 103 212
İthalatın piyasa payı endeksi 2019 yılında 100 iken 2020 yılında 76 puana gerilemiş, 2021 ve 2022
yıllarında yükseliş kaydederek sırasıyla 101 ve 103 puan olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılında 212
puan ile soruşturma dönemindeki en yüksek seviyeye yükselmiştir.
3.4. Ülkeler İtibariyle İthalat
Yukarıdaki tabloda 2021 -2023 yılları itibariyle en çok ithalat yapılan ilk 15 ülkenin ithalat
miktarları, ithalat değerleri ve toplam ithalattan aldıkları pay yer almaktadır. Ülkeler bazında
ithalata ilişkin detaylı veriler ise Ek-2d’de yer almaktadır.
Bu veriler ışığında, 2023 yılı itibariyle miktar baz alınarak yapılan sıralamada filmaşin ithalatında
Rusya’nın ilk sırada yer aldığı ve ardından Malezya, Mısır, Güney Kore ve İspanya’nın geldiği
İTHALATÇI
ÜLKELER
Miktar (Ton) Değer (Milyon $) Miktar Pay (%)
2021 2022
2023 2021 2022 2023 2021 2022
2023
Rusya Federasyonu 111.643 173.433 211.904 79 125 129 30% 50% 28%
Malezya - - 177.599 - - 111 0% 0% 24%
Mısır 9.580 24 136.459 6 0 91 3% 0% 18%
Güney Kore 23.817 31.161 72.935 22 37 65 6% 9% 10%
İspanya 99.000 52.547 48.977 86 54 45 26% 15% 7%
Çin 13.751 13.137 35.015 10 14 24 4% 4% 5%
Almanya 38.375 26.514 17.944 34 29 19 10% 8% 2%
İtalya 18.259 10.208 11.903 16 13 12 5% 3% 2%
Avusturya 16.407 17.718 10.548 17 22 14 4% 5% 1%
Kazakistan - - 9.038 - - 5 0% 0% 1%
Bosna-Hersek 17.399 1.532 8.568 12 1 7 5% 0% 1%
İsviçre 6.185 7.539 8.522 6 10 10 2% 2% 1%
Azerbaycan 1.945 5.554 1.743 1 4 1 1% 2% 0%
BAE 338 - 1.105 0 - 1 0% 0% 0%
Umman - - 499 - - 0 0% 0% 0%
Diğer 20.902 4.913 531 16 4 1 6% 1% 0%
Genel Toplam 377.599 344.281 753.289 308 314 533 100% 100% 100%
görülmektedir. Söz konusu ülkelerin miktar bazında ithalatta n aldıkları pay %86 olarak
gerçekleşmiştir.
2021 yılından 2023 yılına kadar ülkelerin toplam ithalattan aldıkları paylarda belirgin değişiklikler
olmuştur. Malezya ve Mısır geleneksel tedarikçi ülkeler olmamasına rağmen soruşturma döneminin
son yılında bu ülkelerden ithalat önemli ölçüde artmıştır. Anılan dönem itibariyle toplam ithalat
içindeki ülkelerin miktar payına bakıldığında; Rusya’nın payı %30’dan % 28’e gerilerken,
Malezya’nın payı %0’dan %24’e, Mısır’ın payı %3’den %18’e, Güney Kore’nin payı %6 ’dan
%10’a yükseldiği görülmektedir.
3.5. Gelişme Yolundaki Ülkeler (GYÜ) İtibariyle İthalat
Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9 uncu maddesi “Gelişme yolunda üye ülke menşeli bir ürüne
karşı, bu ülkenin ilgili ürünün ithalatçı üye ithalatındaki payı yüzde 3'ü ve toplu olarak yüzde 3'ten
daha az ithalat payına sahip gelişme yolundaki üye ülkelerin ilgili ürünün toplam ithalatının yüzde
9'unu geçmediği sürece, korunma tedbirleri uygulanmayacaktır” hükmünü içermektedir.
Bu çerçevede, gelişme yolundaki ülke (GYÜ) statüsündeki ülkeler ile diğer ülkelerin 2023 yılı
içindeki ithalat payları incelenmiş olup Ek-2f’de yer veri len m uafiyet tanınacak ülkeler listesi
belirlenmiştir. Söz konusu muafiyet, her bir muaf ülke için 2023 yılı toplam ithalatının %3’ü (22.599
ton) ve tüm muaf ülkeler i çin toplam ithalatın %9’u (67.796 ton) seviyesinde belirlenecek tarife
kontenjanı şeklinde uygulanacaktır.
3.6. Öngörülmeyen Gelişme
Son yıllarda b aşta ABD ve Avrupa Birliği olmak üzere pek çok ülke yerli üreticilerini korumak
amacıyla ithalatı kısıtlayıcı tedbirler almışlardır. Nitekim ABD Section 232 önlemi kapsamında
filmaşini de kapsayan demir çelik ürünleri ithalatında %25 oranında ek gümrük ver gisi tatbik
ederken AB ise yine içinde filmaşin ürünlerinin de yer aldığı ürünlerin ithalatında korunma önlemi
uygulamaktadır. Demir çelik sektörü açısından dünyanın en büyük pazarlarından olan ABD ve AB
pazarına girişi kısıtlanan ihracatçı ülkelerde oluşa n âtıl kapasite Türkiye pazarına yönelmiş ve bu
durum Türkiye’de filmaşin ürününde ithalat artışına sebep olmuştur.
Bununla beraber, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle başta AB, ABD ve Kanada olmak üzere pek çok
ülke Rusya’dan gerçekleştirilen ithalata yasak lama/kısıtlama getirmiş olup herhangi bir kısıtlama
uygulamayan ülkemiz pazarı Rus menşeli ürünlerin hedef pazarı haline gelmiştir. Nitekim, 2023
yılında Rusya’dan filmaşin ürünleri ithalatı soruşturma dönemi boyunca en yüksek seviyeye çıkarak
211,9 bin ton olarak gerçekleşmiştir.
Bir diğer öngörülmeyen gelişme ise dünya genelinde çelik ürünlerdeki aşırı kapasite sorunudur.
Nitekim OECD’nin konuya ilişkin raporunda1, OECD Çelik Komitesi'ne katılan hükümetlerin aşırı
kapasiteyi küresel çelik sektörünün kar şı karşıya olduğu temel zorluklardan biri olarak gördüğü
ifade edilmektedir.
4. CİDDİ ZARAR VEYA CİDDİ ZARAR TEHDİDİ
Bu bölümde yer verilen soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin ekonomik göstergeler,
başvuru sahibi firmaların sağladığı verilere ve ithalat istatistiklerine dayanmaktadır.
1 Rapor OECD Bilim, Teknoloji ve Yenilik Direktörlüğünden (STI) Masanobu Nakamizu tarafından yazılmıştır.
12/04/2023 tarihinde OECD Çelik Komitesi tarafından yazılı prosedürle onaylanmış, gizliliği kaldırılmış ve OECD
Sekreterliği tarafından yayına hazırlanmıştır.
4.1. Tüketim
Tüketim 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 110 129 115 123
Tüketim verisine başvuru sahibi firmaların yurtiçi satış verileri ile ithalat verileri konsolide edilerek
ulaşılmıştır. 2019 yılında 100 olan tüketim endeksi 2021 yılına kadar sürekli artarak 129’a
yükselmiş, 2022 yılında 115 puana gerilerken 2023 yılında 123 puana yükselmiştir.
4.2. Üretim
Üretim 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 99 102 94 77
Soruşturma konusu ürün üretimi soruşturma dönemi boyunca dalgalı bir seyir izlemiştir. 2019’da
100 olan üretim endeksi 2020 yılında 99 puana gerilerken 2021 yılında 102 puana yükselmiştir. Bu
tarihten sonra üretim sürekli azalarak 77 puan seviyelerine gerilemiştir.
4.3. Yurt içi satışlar
Yurt içi satışlar 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 115 128 114 99
Filmaşin yurt içi satışları, 2019’dan 2021 yılına kadar düzenli olarak artmıştır. Ancak yurtiçi satış
endeksi bu tarihten sonra sürekli azalarak 2022 yılı nda 114 puana, 2023 yılında 99 puana
gerilemiştir.
4.4. Yurt dışı satışlar
Yurt dışı satışlar 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 84 62 66 47
Soruşturma konusu dönem boyunca başvuru sahibi firmaların yurt dışı satış endeksi azalış
göstermiştir.
4.5. Kapasite
Kapasite 2019 2020 2021 2022 2023
Kapasite (Endeks) 100 100 100 100 100
KKO (Endeks) 100 99 102 94 77
Başvuru sahibi yerli üreticilerin film aşin üretim kapasitesi soruşturma dönemi boyunca değişiklik
göstermemiştir. Var olan kapasitesinin ne kadarının üretimde kullanıldığını gösteren kapasite
kullanım oranı (KKO) ise, üretimdeki değişimlere paralel şekilde 2019 ve 2021 yılları arası belirgin
bir değişim yaşanmamıştır. 2022 ve 2023 yılların da üretimdeki düşüşle birlik te KKO endeksi
belirgin biçimde düşüş göstermiştir. 2022 yılında Endeks 94 puana, 2023 yılında 77 puana kadar
gerilemiştir.
4.6. Stoklar
Stoklar 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 260 82 90 92
2019 yılında 100 olan stoklar endeksi 2020 yılında önemli ölçüde artış göstererek 260 puana
ulaşmış, 2021 yılında 88 puana, 2022 yılında 90 puana gerilemiştir. Dönem sonu stoklar azalmaya
2023 yılında hafif artışla aynı döneminde 92 puana yükselmiştir.
4.7. İstihdam
İstihdam 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 104 115 99 100
İstihdamın, soruşturma döneminde dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Endeks olarak istihdam,
2019 yılı 100 kabul edildiğinde 2022 yılında 115’e yükselirken 2023 yılında 100 puana gerilemiştir.
4.8. Verimlilik
Verimlilik 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 95 89 95 77
İstihdam edilen kişi başına düşen üretim mikt arı olarak hesaplanan verimlilik soruşturma dönemi
boyunca dalgalı bir seyir izlemiştir. 2019 yılında 100 olan istihdam endeksi 2020 yılında 95 puana,
2021 yılında 89 puana gerilemiştir. 2022 yılında 95 puana yükselirken 2023 yılında belirgin bir
biçimde azalarak 77 puana gerilemiştir.
4.9. Karlılık
Karlılık 2019 2020 2021 2022 2023
Endeks 100 408 915 306 -46
Faaliyet karının net ciroya oranlanmasıyla elde edilen karlılık oranı 2021 yılında en yüksek
seviyesinde gerçekleşirken bu yıldan itibaren aşağı yönlü bir eğilim hakim olmuştur. 2019 yılında
100 olan karlılık endeksi 2020 yılında 408 puana, 2021 yılında 915 puana yükselmiştir. 2022 yılında
306 puan olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılında ise karlılık endeksinde negatif bir eğilim tespit
edilmiştir. 2023 yılında karlılık endeksi aynı döneminde ise -46 puana gerilemiştir.
4.10.Yerli Üretimin Ekonomik Göstergelerinin Değerlendirilmesi
Soruşturma konusu ürünün mutlak ithalatı son yılda miktar ve değer bazında ani ve keskin bir artış
göstermiştir. 2023 yılında ithalat miktar bazında soruşturma dönemi boyunca en yüksek seviyeye
çıkarak artış oranı %118,8 oranında gerçekleşmiştir.
Başvuru sahibi firma ların üretim, yurtiçi satışlar, istihdam gibi bazı ekonomik göstergeleri 2021
yılına kadar olumlu ya da yatay bir seyir izlemiş olsa da, 2022 ve 2023 yılında ekonomik
göstergelerde önemli ölçüde bozulmalar ın olduğu görülmektedir. Ayrıca pozitif seyreden karlılık
oranlarının son dönemde azalma ile negatif seviyelerde gerçekleşmiştir. Aynı yılda, üretim, yurtiçi
satış, istihdam, verimlilik ile kapasite kullanım oranlarının baz yıl olan 2019 yılına göre de düşük
düzeyde gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Bu kapsamda, yerli üretimin soruşturma dönemi i tibariyle ekonomik göstergeleri bir bütün olarak
değerlendirildiğinde yerli üreticilerin üretim, yurtiçi satışlar, kapasite kullanım oranı, istihdam,
karlılık, verimlilik gi bi ekonomik göstergelerinde önemli ölçüde bozulmanın olduğu
anlaşılmaktadır. Başvuru sahibi yerli üreticilerin ekonomik göstergelere ilişkin End eks değerlerini
içerir tablo Ek-2e’de yer almaktadır.
5. NEDENSELLİK BAĞI
5.1. Fiyat Kırılması ve Baskısı
Soruşturma konusu filmaşin ithal birim fiyatları ile yurtiçi satış birim fiyatlar ı karşılaştırılmış,
soruşturma dönemi boyunca yurt içi fiyatların ithalat birim fiyatlarının altında seyrettiği, bu
kapsamda ithal birim fiyatlarının yurt içi satış birim fiyatlarını kı rmadığı görülm üştür. Bununla
birlikte 2023 yılında birim ithalat fiyatları ile yurt içi birim satış fiyatı arasındaki makasın ithalat
birim fiyatlarının önemli ölçüde düşmesi sonucu daralmaya başlamıştır.
Diğer yandan, ticari maliyetlere %10 olarak belirlenen makul kar oranının eklenmesi ile oluşturulan
yurtiçi satış fiyatı elde edilmiştir. Buna göre oluşturulan yurtiçi satış fiyatı ile karşılaştırıldığında
benzer şekilde 2019-2022 yılları arasında ithal ürünlerin, başvuru sahibi firmaların yurt içi fiyatları
üzerinde bir baskı oluşturmadığı, bununla birlikte 2023 yılında %X fiyat baskısının oluştuğu tespit
edilmiştir.
Sonuç olarak yerli üretim artan ithalattan dolayı ciddi zarar görmüş olup bu zararın devam etmesi
ve önümüzdeki dönemde artması yönünde tehdit bulunmaktadır.
5.2. Fiyat Dışı Faktörler
İthal ürünlerin yerli üretim dalı tarafından üretilen filmaşin ürünü karşısında rekabet koşullarını
güçleştiren kalite, teknik özellikler, tasarım, tüketici tercihi vb. fiyat dışı faktör bulunmamaktadır.
5.3. Diğer Faktörlerin Etkisi
Bu bölümde, soruşturma konusu ürünün ithalatındaki artış dışında kalan faktörlerin yerli üretim
üzerinde zarara yol açıp açmadığı hususu incelenmiştir.
Yerli üretim dalının öngörülemeyen gelişmeler kaynaklı 2023 yılın da gerçekleşen ani ve keskin
ithalat artışından ötürü gördüğü zararın diğer faktörlerden kaynaklanmadığı değerlendirilmektedir.
Olası bu faktörlere ilişkin değerlendirmeler aşağıda sunulmaktadır.
İhracatta düşüş: ihracat yerli üretim dalının toplam satışları içinde yerli ü retim dalı içinde zarara
neden olacak kadar yüksek bir paya sahip değildir. Nitekim Türkiye yurtiçi filmaşin pazarı
tüketimin canlı olduğu geniş bir pazar olup ihracat , yerli üretim dalının önceliği konumunda
değildir. Bu itibarla, zararın sebebi ihracat satışlarındaki azalmanın yarattığı olası bir zarar değildir.
Tüketimde daralma: Türkiye toplam tüketimi daralmamakta; aksine pazardaki talep atmaktadır.
İç piyasada talebi aşan boyutta üretim kapasitesi: Yerli üretim dalının üretim kapasitesi iç piyasa
talebini aşan boyutta olsa da ithalat artışının yaşandığı son döneme kadar makul kapasite kullanım
oranları ile zarar etmeden faaliyet gösterilmiştir. Ayrıca soruşturma dönemi boyunca kapasite
değişmemiş ve herhangi bir kapasite artışlarına gidilmemiştir. D olayısıyla, görülen zararın nedeni
iç piyasada talebi aşan boyutta üretim kapasitesi değildir.
Alternatif ürünlerin gelişmesi/yeni gelişen teknolojilere ayak uydurulamaması: Yerli üretim dalı
ithalatla rekabet edebilecek şekilde başvuru konusu ürünleri üre tebilmekte olup bu dönemde
getirilen herhangi bir alternatif ürün veya teknoloji olmamıştır. Diğer taraftan yerli üretim dalı
tarafından kalite ve teknik özellik itibariyle üretilmeyen ürünler soruşturma kapsamı dışında
tutulmuştur.
Finansman giderlerinde , amortisman giderlerinde ya da diğer giderlerdeki artış: Bahse konu
giderlerde artış olması gibi bir durum söz konusu değildir. Zira, finansman, amortisman ve faaliyet
giderleri toplamının ticari maliyet içindeki payı şikâyete konu dönem süresince istikra rlı
seyretmiştir.
6. İLGİLİ TARAFLARIN GÖRÜŞLERİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu kısımda, soruşturma kapsamında ilgili taraflarca dile getirilen görüşler sınıflandırılmıştır. Söz
konusu görüşlerin birçok noktada örtüşmesi nedeniyle tekrarı önlemek amacıyla ilgili taraf görüşleri
dile getiren taraflara göre değil, ileri sürülen görüş lerin konusuna göre sınıflandırılarak aşağıda
sunulmaktadır. Ayrıca, söz konusu görüşlere ilişkin değerlendirmelere de görüşlerin altında yer
verilmektedir.
- Yerli sanayinin durumu göz önüne alındığında bir korunma önlemi uygulanması için
gerekli şartlar oluşmamıştır. Genel olarak, yerli sanayi oldukça iyi bir durumda
görünmektedir. Bununla birlikte sektör, kârın artış eğiliminde olmasına rağmen hala
zor durumda olduğunu iddia etmektedir. Raporda ayrıca, 2023 yılı hariç olmak üzere,
2019 ve 2022 yılları arasında üretim hacmi, kapasite kullanım oranı, yurtiçi satışlar ve
istihdam istikrarlı bir seyir izlemiştir.
Soruşturma raporunun 4 üncü bölümünde “Ciddi Zarar ve Ciddi Zarar Tehdidi” başlığı
altında yerli üreticinin ekonomik göstergeleri ve yerli üretim d alının ithalat verileri ile
konsolide edilen piyasa verilerine ilişkin değerlendirmeler yer almaktadır.
Başvuru sahibi firmaların üretim, yurtiçi satışlar, istihdam gibi bazı ekonomik göstergeleri
2021 yılına kadar olumlu ya da yatay bir seyir izlemiş ol sa da, 2022 ve 2023 yılında
ekonomik göstergelerde önemli ölçüde bozulmaların olduğu görülmektedir. Buna göre 2023
yılında, üretim %18 oranında azalarak 2,21 milyon tona, yurtiçi satışlar %14 azalarak 1,63
milyon tona, kapasite kullanım oranları üretimdeki düşüşle birlikte %54 seviyelerine kadar
gerilemiştir. Ayrıca pozitif seyreden karlılık oranlarının son dönemde azalma ile negatif
seviyelerde gerçekleştiği görülmektedir.
Son dönemde, üretim, yurtiçi satış, yurtdışı satış verileri, istihdam, verimlilik v erileri ile
kapasite kullanım oranlarının baz yıl olan 2019 yılına göre de düşük düzeyde gerçekleştiği
tespit edilmiştir.
- İthalatta 2023 yılının ilk yarısında gerçekleşen artış öngörülmeyen gelişmelerden
kaynaklanmamıştır. Geçici önlem raporunda belirtil en Rusya'nın Ukrayna'yı işgali,
dünya genelinde çelik sektöründeki kapasite fazlası ve AB ile ABD'nin korumacı
önlemleri, Gümrük Tarifleri ve Ticaret Genel Anlaşması (“GATT”) XIX. Madde
kapsamında “öngörülemeyen gelişmeler” olarak nitelendirilmesi mümkün
bulunmamaktadır. Diğer taraftan, yerli üretim dalı tarafından sunulan
öngörülemeyen gelişmeler geçmiş yıllarda da var olduğu ve bu nedenle söz konusu
gelişmelerin hiçbiri öngörülemeyen gelişme olarak kabul edilebilecek nitelikte değildir.
Örneğin Section 23 2 önleminin Mart 2018’de yürürlüğe konulmuş ve benzer şekilde
AB tarafından uygulanan korunma önlemlerinin de 6 yıldır yürürlükte
bulunmaktadır.
Soruşturma raporunun 3 üncü bölümünde “İthalat Artışı ve İthalatın Gerçekleşme Koşulları”
başlığı altında öngörülemeyen gelişmelere ilişkin değerlendirmeler yer almaktadır.
Diğer taraftan, şikayette belirtilen bu gelişmeler her ne kadar son dönemde yaşanan
gelişmeler olmasa da; etkileri diğer öngörülemeyen gelişmelerle birleşerek son dönemde
vuku bulan ithalat a rtışına neden olmuştur. Söz konusu gelişmelerin DTÖ üyeliğimiz
esnasında öngörülmesi mümkün bulunmamaktadır.
- Yerli üretim dalının maruz kaldığı ileri sürülen zarar ithalat artışından
kaynaklanmamıştır. Söz konusu ithalat artışının, büyük ölçüde 2023 yılı Şubat ayında
yaşanan deprem nedeniyle fabrikaların kapanması ve bunun sonucunda üretimin
azalması gibi istisnai bir durumdan kaynaklanan talep artışı dolayısıyla oluşmuştur.
Bu duruma, artan enerji maliyetleri ve ücretler nedeniyle yerli sanayinin azalan
rekabet gücü eşlik etmektedir. Yerli sanayinin karşılaştığı zorluklar, diğer
faktörlerden kaynaklanmıştır. Söz konusu diğer faktörlerin neden olduğu herhangi bir
zarar ithalata atfedilemez ve korunma önlemlerinin uygulanmasını haklı göstermek
için kullanılamaz.
2023 yılı Şubat ayında Türkiye’nin güney ve güneydoğu illerini etkileyen depremler, bu
bölgede (İskenderun ve Osmaniye) yer alan sadece 2 filmaşin üreticisi (İskenderun Demir
ve Çelik A.Ş. ve Tosyalı Filmaşin ve İnşaat Demir Üretim Sanayi A Ş.) firm aların
üretimlerinin kısa zamanlı aksamasına neden olmuştur. Diğer taraftan, yerli üreticilerden
alınan bilgiye göre İsdemir 24 Nisan 2023 tarihinde, Tosyalı Grubu ise depremden bir hafta
sonra tekrar üretime başladığı, depremin olumsuz etkisinin üretimde yalnızca 100 bin tonluk
azalmaya neden olduğu belirtilmiştir.
Bununla birlikte, Türkiye’nin toplam filmaşin üretim kapasitesinin (7,5 milyon ton) depreme
rağmen yurtiçi tüketimi rahatlıkla karşılayacak seviyede olduğu, ayrıca söz konusu iki firma
haricinde başvuruyu destekleyen ve başvuruda yer almayan diğer firmalar ile birlikte
piyasada önemli üretim paylarına sahip diğer filmaşin üreticisi firmaların bulunduğu dikkate
alındığında, ithalat artışının nedeninin iddia edildiği gibi depremden kaynaklanan tü ketim
artışı ya da yerli üretim dalındaki 2 firmanın üretimine ara vermesinin olmadığı
değerlendirilmektedir. Ayrıca soruşturma döneminde depremin etkili olduğu 2023 yılının
sadece ilk yarısına ait yerli üretim dalının verileri değil 2023 yılının tamamına ait veriler
incelenmiştir.
Diğer taraftan, Raporun 5.3 üncü bölümünde soruşturma konusu ürünün ithalatındaki artış
dışında kalan diğer faktörlerin yerli üretim üzerinde zarara yol açıp açmadığı hususu
incelenmiş olup yerli üretim dalının öngörülemeyen gelişmeler kaynaklı ani ve keskin ithalat
artışından ötürü gördüğü zararın diğer faktörlerden kaynaklanmadığı değerlendirilmektedir.
Ayrıca, son dönemde %22 oranında azalış gösteren ithalatın ortalama birim fiyatları, yerli
üreticinin satış fiyatlarını %7 or anında baskılamakta olup bu durumu yerli üreticinin son
dönemdeki negatif karlılığının artan ithalattan kaynaklandığını teyit eder niteliktedir.
Enerji maliyetleri ve işci ücretlerin toplam üretim maliyetine etkisi değerlendirildiğinde,
başvuru sahibi fir malar tarafından iletilen ürün maliyet tablosu ve yapılan yerinde
incelemelerden enerji maliyeti ve işçi ücretlerin toplam üretim maliyeti içerisindeki payının
diğer maliyet kalemlerine göre oldukça düşük düzeyde olduğu ve bu kalemlerdeki maliyet
artışının toplam üretim maliyetini etkileyecek kadar yüksek olmadığı sonucuna varılmıştır.
Soruşturma kapsamı ürünler içerinde 7213.20, 7213.91.20.00.00, 7227.90.10.00.00,
722790.95.00.00 GTP/GTİP kodu altında sınıflandırılan Türkiye’de üretimi
bulunmayan oldukça spesifik özellikte ve kalitede ürünler yer almaktadır. Söz konusu
ürünlerde yeterli düzeyde yerli üretim bulunmamakta olup kullanıcı firmaların sipariş
talepleri yerli üreticilerce karşılanamamaktadır. Söz konusu tari fe numarası altında
sınıflandırılan filmaşinlere korunma önlemi uygulanması, bu ürünleri nihai üretimde
kullanan Türkiye’de yerleşik sanayicilerin üretimlerini durdurmasına ve mevcut
pazarların kaybedilmesine yol açacaktır. Söz konusu ürünleri girdi olarak kullanan
firmaların uluslararası piyasalarda rekabet gücünün artması ve ülke ekonomisi
yararının gözetilmesi için anılan ürünlerin soruşturma kapsamından çıkarılması veya
olası bir korunma önleminden muafiyet sağlanması gerekmektedir.
Soruşturma kapsamın da başvuru sahibi firmalarca Bakanlığımıza iletilen ekonomik
göstergelerin doğruluğunu teyit etmek ve firmaların soruşturma kapsamından çıkarılması
talep ettiği GTİP kodu, tanımı ve teknik özellikleri belirtilen ürünlere ilişkin yurtiçi üretim
ve kapasite durumunun tespit edilmesi amacıyla yerli üreticilerin üretim tesislerinde yerinde
inceleme yapılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda, yerli üretim dalının ithal edilen ürünlerin
çok büyük çoğunluğunu üretebildiği tespit edilmiştir. Ancak, ithalatçı yerli üre ticiler
tarafından belirli kalite ve teknik özellikleri belirtilen söz konusu ürünlerin Türkiye’de
üretimi olmadığı veya yetersiz olduğu sonucuna varılmış bu çerçevede, söz konusu ürünlere
ilişkin muafiyet talepleri, kullanıcı sektörlerin üretimlerinin aks amamasını teminen
değerlendirmeye alınmıştır. Bu konudaki değerlendirmelerimize soruşturma raporunun 2.3
üncü bölümünde “Soruşturma Kapsamı Ürünlerde Muafiyet Talepleri” başlığı altında yer
verilmektedir.
- Soruşturma dönemi itibariyle 2022 yılında Mısır’ın filmaşin ithalatından aldığı pay
muafiyet sağlanması için gerekli olan %3’ün oldukça altında kalmıştır. İthalat
rakamlarının analizi neticesinde Mısır’ın Anlaşma’nın 9.1 maddesi hükümlerine göre
geçici korunma önleminden ve alınacak olası bir nihai korunm a önleminden muaf
tutulması gerekmektedir.
Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9 uncu maddesi “Gelişme yolunda üye ülke menşeli bir
ürüne karşı, bu ülkenin ilgili ürünün ithalatçı üye ithalatındaki payı yüzde 3'ü ve toplu olarak
yüzde 3'ten daha az ithalat payına sahip gelişme yolundaki üye ülkelerin ilgili ürünün toplam
ithalatının yüzde 9'unu geçmediği sürece, korunma tedbirleri uygulanmayacaktır. ”
hükmünü içermektedir. Bu kapsamda soruşturma döneminin son yılı olan 2023 yılı ithalat
verilerine göre bir değerlendirme yapılarak korunma önleminden muafiyet sağlanacak GYÜ
listesi belirlenmiş olup ülke bazlı ithalat verilerine ve ülkelerin miktar paylarına Ek -2d’de
yer verilmiştir.
7. REKABETE UYUM PLANI
Korunma önlemi uygulamaları ile yerli üreticilerin piyasa ko şullarına uyumunun
kolaylaştırılması amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, yerli üreticiler tarafından sunulan yapısal uyum
programı kapsamında muhtemel bir korunma önlemi uygulaması süresince,
-yerli üretim dalının piyasadaki tüketim miktarından daha yüksek bir üretim kapasitesinin
bulunduğu,
-gerçekleştirilmesi planlanan stratejik yatırımlarla yurtiçi filmaşin kullanıcılarının uzun yıllardır
ithal etmek durumunda kaldıkları özellikli ürünlerin üretimine odaklanacaklarını,
-ARGE ve yatırım projeleri ile ürün kalitesinin daha da geliştirileceği
belirtilmiştir.
Bu faaliyetler ile birlikte başvuru sahibi firmaların genel performansının iyileşmesi, son
dönemde bozulmaya başlayan ekonomik göstergelerin düzelmesi durumunda ileriki yıllarda daha
rekabetçi bir yapıya kavuşmasının beklendiği beyan edilmiştir.
8. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
Soruşturma konusu eşyanın ithalat seyri ile yerli üreticilerin ekonomik göstergelerinin ve piyasa
koşullarının birlikte ele alınması sonucunda, ithalatta mutlak ve nispi bir artışın olduğu ve yerli
üreticilerin bu ithalattan ciddi zarar gördüğüne ilişkin tespitler yapılmıştır.
Diğer yandan öngörülmeyen gelişmeler değerlendirildiğinde , başta ABD ve Avrupa Birliği olmak
üzere pek çok ülkede yerli üreticilerin korunması amacıyla demir çelik ü rünlerinde ithalatı
kısıtlayıcı tedbirler, dünyanın en büyük pazarlarından olan bu ülkelere pazara girişi kısıtlayarak
ihracatçı ülkelerde oluşan âtıl kapasitenin Türkiye pazarına yönelmesine neden olmaktadır.
Bununla beraber, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle AB, ABD ve Kanada olmak üzere pek çok ülke
tarafından Rusya’dan demir-çelik ürünleri ithalatına yönelik yasaklama/kısıtlama uygulamaları Rus
menşeli ürünleri ülkemiz hedef pazarı haline getirmiştir. Ayrıca dünya genelinde çelik ürünlerdeki
aşırı kapasit e sorununun sektörün karşılaştığı temel zorluklardan olduğu bilinmektedir. Aşırı
kapasite ve diğer ülkelerin uyguladıkları ticari önlemler nedeniyle satılamayan ürünler, soruşturma
kapsamı ürünlerde sıradan gümrük vergileri haricinde başkaca bir ticari önlem de bulunmadığından
öngörülemeyen bir şekilde ülkemize yönelik ticaret sapmalarına neden olarak ani, keskin ve önemli
miktarlarda ithalat artışları meydana getirmiştir.
Bu çerçevede, dünya genelinde yaşanan ithalatı arttırıcı bu gelişmelerin, önümüzdek i dönemlerde
de etkisini sürdüreceği ve halihazırda filmaşin üreticileri üzerinde ciddi zarar meydana getirdiği
yönünde açık kanıtların bulunduğu anlaşılmış olup geçici korunma önleminin nihai önlem olarak
devam etmemesi durumunda ithalat artışının artarak devam etmesinin kuvvetle muhtemel olduğu
ve bu çerçevede yerli üretim dalının öngörülmeyen ithalat artışına bağlı olarak ciddi zarar ve ciddi
zarar tehdidine maruz kalmaya devam edeceği değerlendirilmektedir.
Bunun yanında, yerli üretimin durumunu etkiley ebilecek diğer faktörlerin ciddi zarar üzerinde
etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, ithalat artışı ile ciddi zarar arasında nedensellik
bağının bulunduğu ve soruşturma konusu ürünlerin ithalatına karşı korunma önlemi uygulanması
için İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat kapsamında gerekli şartların oluştuğu
değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, soruşturma konusu ürün ithalatında 3 yıl süreyle ton başına ek mali yükümlülük
şeklinde korunma önlemi uygulanmasının, ek mali yükümlül üğün aşağıdaki tabloda gösterildiği
şekilde belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.
Sıra GTİP
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönemi
(15/06/2024-
06/01/2025)
2. Dönemi
(07/01/2025-
06/01/2026)
3. Dönemi
(07/01/2026-
06/01/2027)
1 7213.10.00.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
2 7213.91.10.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
3 7213.91.41.00.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
4 7213.91.41.00.12 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
5 7213.91.41.00.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
6 7213.91.41.00.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
7 7213.91.49.00.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
8 7213.91.49.00.12 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
9 7213.91.49.00.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
10 7213.91.49.00.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
11 7213.91.70.10.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
12 7213.91.70.10.12 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
13 7213.91.70.10.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
14 7213.91.70.10.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
15 7213.91.70.90.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
16 7213.91.90.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
17 7213.99.10.00.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
18 7213.99.10.00.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
19 7213.99.10.00.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
20 7213.99.90.10.11 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
21 7213.99.90.10.13 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
22 7213.99.90.10.19 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
23 7213.99.90.90.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
24 7227.10.00.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
25 7227.20.00.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
26 7227.90.10.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
27 7227.90.50.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
28 7227.90.95.00.00 175 ABD Doları /Ton 170 ABD Doları /Ton 165 ABD Doları /Ton
Ek-2a: İlgili Tarafların Listesi
İLGİLİ TARAFLAR / INTERESTED PARTIES İŞTİGAL SAHASI/FIELD OF ACTIVITY ÜLKE/COUNTRY
1 Kore Ticaret Sanayi ve Enerji Bakanlığı Yabancı Hükümet / Foreign Government Kore Cumhuriyeti/Republic of Korea
2 Rusya Federasyonu Ticaret Mümessilliği Yabancı Hükümet / Foreign Government Rusya Fedarasyonu/Russian Federation
3 Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Yabancı Hükümet / Foreign Government AB/EU
4 Mısır Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Yabancı Hükümet / Foreign Government Mısır/Egypt
5 Taipei Ekonomi ve Kültür Misyonu Yabancı Hükümet / Foreign Government Çin Tayvanı/Chinese Taipei
6 Birleşik Krallık İş ve Ticaret Bakanlığı Yabancı Hükümet / Foreign Government Birleşik Krallık/United Kingdom
7 Malezya Yatırım Ticaret ve Sanayi Bakanlığı Yabancı Hükümet / Foreign Government Malezya/Malaysia
8 İspanya Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Müsteşarlığı Yabancı Hükümet / Foreign Government İspanya/Spain
9 Türkiye Çelik Üreticileri Derneği Sektör Kuruluşu / Industry Organization Türkiye/Türkiye
10 İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Sektör Kuruluşu / Industry Organization Türkiye/Türkiye
11 Çin Demir ve Çelik Derneği Sektör Kuruluşu / Industry Organization Çin Halk Cumhuriyeti/ People's Republic of China
12 İspanya Demir ve Çelik Derneği Sektör Kuruluşu / Industry Organization İspanya/Spain
13 Kore Demir & Çelik Birliği Sektör Kuruluşu / Industry Organization Kore Cumhuriyeti/Republic of Korea
14 Alman Demir Çelik Sanayicileri Birliği Sektör Kuruluşu / Industry Organization Almanya/Germany
15 Akçelik Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. İthalatçı / Importer Türkiye/Türkiye
16 Bekaert İzmit Çelik Kord Sanayi ve Ticaret A:Ş. İthalatçı / Importer Türkiye/Türkiye
17 Hasçelik Sanayi ve Ticaret A:Ş. İthalatçı / Importer Türkiye/Türkiye
18 Oerlikon Kaynak Elektrodları ve Sanayi A.Ş. İthalatçı / Importer Türkiye/Türkiye
19 JFE Steel Corporation İhracatçı/Exporter Japonya/Japan
20 Jiangsu Shagang International Trade Co. İhracatçı/Exporter Çin Halk Cumhuriyeti/ People's Republic of China
21 Kobe Steel, Ltd. İhracatçı/Exporter Japonya/Japan
22 Nippon Steel Corporation İhracatçı/Exporter Japonya/Japan
23 POSCO Holdings Inc. İhracatçı/Exporter Kore Cumhuriyeti/Republic of Korea
24 Qingdao Special Iron & Steel Co., Ltd İhracatçı/Exporter Çin Halk Cumhuriyeti/ People's Republic of China
25 Elmarakbysteel İhracatçı/Exporter Mısır/Egypt
26 Suez Steel Company İhracatçı/Exporter Mısır/Egypt
27 Al-Ezz Dekheila Steel Company (EZDK) – Alexandria S.A.E İhracatçı/Exporter Mısır/Egypt
28 Alliance Steel (M) Sdn Bhd İhracatçı/Exporter Malezya/Malaysia
Ek-2b: Soruşturma Konusu Ürünler
Sıra GTİP Ürün Tanımı
1 721310000000 Haddeleme işlemi sırasında üzerlerinde çentikler, yivler, oluklar veya diğer şekil bozuklukları bulunanlar
2 721391100000 Betonun takviyesinde kullanılan türden olanlar
3 721391410011 Civata ve somun imali için filmaşin
4 721391410012 Elektrot imali için filmaşin
5 721391410013 Tel ve çivi imali için filmaşin
6 721391410019 Diğerleri
7 721391490011 Civata ve somun imali için filmaşin
8 721391490012 Elektrot imali için filmaşin
9 721391490013 Tel ve çivi imali için filmaşin
10 721391490019 Diğerleri
11 721391701011 Civata ve somun imali için filmaşin
12 721391701012 Elektrot imali için filmaşin
13 721391701013 Tel ve çivi imali için filmaşin
14 721391701019 Diğerleri
15 721391709000 Diğerleri
16 721391900000 Ağırlık itibariyle %0,75'den fazla karbon içerenler
17 721399100011 Civata ve somun imali için filmaşin
18 721399100013 Tel ve çivi imali için filmaşin
19 721399100019 Diğerleri
20 721399901011 Civata ve somun imali için filmaşin
21 721399901013 Tel ve çivi imali için filmaşin
22 721399901019 Diğerleri
23 721399909000 Diğerleri
24 722710000000 Yüksek hız çeliğinden
25 722720000000 Siliko manganez çeliğinden
26
722790100000
Ağırlık itibariyle %0,0008 veya daha fazla bor ile bu fasılın 1 (f) notunda belirtilen minimum miktarlardan az oranda herhang i bir elementi içerenler
27 722790500000 Ağırlık itibariyle en az %0,9 en fazla %1,15 karbon, en az % 0,5, en fazla % 2 krom ve eğer varsa, en fazla %0,5 molibden içerenler
28 722790950000 Diğerleri
Ek-2c: Soruşturma Konusu Eşyanın İthalatında Uygulanan Mevzuat
Sıra GTİP KDV
Gümrük Vergileri (%)
AB-STA G.KORE MALEZYA SİNGAPUR VENEZUELA GTS
EAGÜ
GTS
ÖTDÜ
GTS
GYÜ D.Ü.
1 721310000000 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
2 721391100000 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
3 721391410011 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
4 721391410012 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
5 721391410013 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
6 721391410019 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
7 721391490011 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
8 721391490012 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
9 721391490013 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
10 721391490019 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
11 721391701011 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
12 721391701012 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
13 721391701013 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
14 721391701019 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
15 721391709000 20 0 0 0 0 8 40 40 40 40
16 721391900000 20 0 0 0 0 8 40 40 40 40
17 721399100011 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
18 721399100013 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
19 721399100019 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
20 721399901011 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
21 721399901013 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
22 721399901019 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
23 721399909000 20 0 0 0 0 8 40 40 40 40
24 722710000000 20 0 0 0 0 1,2 6 6 6 6
25 722720000000 20 0 0 0 0 1,6 8 8 8 8
26 722790100000 20 0 0 0 0 8 40 40 40 40
27 722790500000 20 0 0 0 0 0,6 3 3 3 3
28 722790950000 20 0 0 0 0 6 30 30 30 30
Ek-2d: Ülkeler İtibariyle İthalat
İTHALATÇI
ÜLKELER
Miktar (Ton) 2023
Miktar
Pay
Değer (Milyon $) B.F. (Dolar/ton)
2019 2020 2021 2022
2023 2019 2020 2021 2022 2023 2019 2020 2021 2022
2023
Rusya
Federasyonu 90.758 29.342 111.643 173.433 211.904 28% 43 13 79 125 129 474 442 708 721 608
Malezya - - - - 177.599 24% - - - - 111 - - - - 625
Mısır - - 9.580 24 136.459 18% - - 6 0 91 - - 608 1107 664
Güney Kore 7.370 15.600 23.817 31.161 72.935 10% 5 10 22 37 65 682 655 927 1192 894
İspanya 130.762 117.886 99.000 52.547 48.977 7% 84 70 86 54 45 646 596 872 1023 915
Çin 6.424 8.096 13.751 13.137 35.015 5% 4 5 10 14 24 655 569 735 1048 676
Almanya 16.253 31.243 38.375 26.514 17.944 2% 13 20 34 29 19 829 655 897 1107 1073
İtalya 6.448 10.802 18.259 10.208 11.903 2% 5 7 16 13 12 720 651 892 1226 971
Avusturya 14.493 13.110 16.407 17.718 10.548 1% 14 12 17 22 14 944 880 1058 1256 1321
Kazakistan - - - - 9.038 1% - - - - 5 - - - - 526
Bosna-Hersek - 47 17.399 1.532 8.568 1% - 0 12 1 7 - 587 718 963 764
İsviçre 2.922 3.757 6.185 7.539 8.522 1% 3 3 6 10 10 867 758 980 1339 1164
Azerbaycan - 93 1.945 5.554 1.743 0% - 0 1 4 1 - 450 750 795 561
BAE - 25 338 - 1.105 0% - 0 0 - 1 - 672 702 - 839
Umman - - - - 499 0% - - - - 0 - - - - 605
Diğer 14.213 11.771 20.902 4.913 531 0% 8 5 16 4 1 541 466 784 887 1026
Genel Toplam 289.644 241.770 377.599 344.281 753.289 100% 179 145 308 314 533 617 602 816 913 707
Ek-2e: Yerli Üretimin Ekonomik Göstergeleri
EKONOMİK
GÖSTERGELER Birim 2019 2020 2021 2022 2023
İthalat Ton 289.644 241.770 377.599 344.281 753.289
Tüketim Endeks 100 110 129 115 123
Üretim Endeks 100 99 102 94 77
İthalat/ Yerli
Üretim oranı Endeks 100 85 128 126 336
İthalatın piyasa
payı Endeks 100 76 101 103 212
Genel İthalat B.F. $/Ton 617 602 816 913 707
Yurt içi satışlar Endeks 100 115 128 114 99
Yurt dışı satışlar Endeks 100 84 62 66 47
Kapasite Endeks 100 100 100 100 100
KKO Endeks 100 99 102 94 77
Stoklar Endeks 100 260 82 90 92
İstihdam Endeks 100 104 115 99 100
Verimlilik Endeks 100 95 89 95 77
Karlılık Endeks 100 408 915 306 -46
Ek-2f: Önlemden Muaf Tutulacak GYÜ Listesi
Afganistan İslam Cumhuriyeti, Angola Cumhuriyeti, Arjantin Cumhuriyeti, Arnavutluk Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti, Beliz e, Benin
Cumhuriyeti, Belarus Cumhuriyeti, Butan Krallığı, Bolivya Çok Uluslu Devleti, Bosna Hersek, Botsvana Cumhuriyeti, Burkina Faso, Myanmar Birliği
Cumhuriyeti, Burundi Cumhuriyeti, Cabo Verde Cumhuriyeti, Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti, Cibuti Cumhuriyeti, Cook Adala rı, Çad
Cumhuriyeti, Doğu Timor Demokratik Cumhuriyeti, Dominik Cumhuriyeti, Dominika, Ekvator Cumhuriyeti, E kvator Ginesi Cumhuriyeti, El Salvador
Cumhuriyeti, Eritre Devleti, Esvatini Krallığı, Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti, Fiji Cumhuriyeti, Kotdivuar Cumhuriy eti, Filipinler
Cumhuriyeti, Filistin Devleti, Gabon Cumhuriyeti, Gambiya Cumhuriyeti, Gana Cumhuriyeti, Gine Cumhuriyeti, Gine -Bissau Cumhuriyeti, Grenada,
Guatemala Cumhuriyeti, Güney Sudan Cumhuriyeti, Haiti Cumhuriyeti, Honduras Cumhuriyeti, Irak Cumhuriyeti, İran İslam Cumhuri yeti, Jamaika,
Kamboçya Krallığı, Kamerun Cumhuriyeti, Kazakistan Cumhuriyeti, Kenya Cumhuriyeti, Kırgız Cumhuriyeti, Kiribati Cumhuriyeti, Kolombiya
Cumhuriyeti, Komorlar Birliği, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kosova Cumhuriyeti, Kosta Rika Cumhuriyeti, K ore Demokratik
Halk Cumhuriyeti, Küba Cumhuriyeti, Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti, Lesotho Krallığı, Liberya Cumhuriyeti, Libya Devleti, Lübnan Cumhuriyeti,
Madagaskar Cumhuriyeti, Malavi Cumhuriyeti, Maldivler Cumhuriyeti, Mali Cumhuriyeti, Marşal Adaları Cumhuriyeti, Mikronezya F edere Devletleri,
Moğolistan, Moldova Cumhuriyeti, Moritanya İslam Cumhuriyeti, Morityus Cumhuriyeti, Mozambik Cumhuriyeti, Namibya Cumhuriyeti, Nepal Federal
Demokratik Cumhuriyeti, Nijer Cumhuriyeti, Nijerya Federal Cumhuriyeti, Nikaragua Cumhuriyeti, Niue, Orta Afrika Cum huriyeti, Özbekistan
Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti, Palau Cumhuriyeti, Papua Yeni Gine Bağımsız Devleti, Paraguay Cumhuriyeti, Peru Cumh uriyeti, Ruanda
Cumhuriyeti, Samoa Bağımsız Devleti, Sao Tome Ve Prinsipe Demokratik Cumhuriyeti, Senegal Cumh uriyeti, Sierra Leone Cumhuriyeti, Solomon
Adaları, Somali Federal Cumhuriyeti, Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti, Saint Lucia, Saint Vincent ve Grenadinler, S udan Cumhuriyeti,
Surinam Cumhuriyeti, Tacikistan Cumhuriyet, Tanzanya Birleşik Cumhuriy eti, Togo Cumhuriyeti, Tonga Krallığı, Tuvalu, Türkmenistan, Uganda
Cumhuriyeti, Ürdün Haşimi Krallığı, Vanuatu Cumhuriyeti, Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti, Yemen Cumhuriyeti, Zambiya Cumhuriy eti, Zimbabve
Cumhuriyeti