Tebliğler · No: 2025/3 · Resmî Gazete: 2025-05-16
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/207158
16 Mayıs 2025 CUMA Resmî Gazete Sayı : 32902
TEBLİĞ
Ticaret Bakanlığından:
İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2025/3)
MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 7/12/2024 tarihli ve 32745 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/10) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan
kararı içermektedir.
MADDE 2 - (1) Ticaret Bakanlığı İthalat G enel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma
kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.
MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda varılan tespitler
ışığında 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan eşyanın İran İslam Cumhuriyeti
menşeli olanlarının ithalatında geçici önlemin uygulama süresi de dahil olmak üzere 3 (üç) yıl süreyle ek mali
yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde
birinci yıl 36 ABD Doları/Ton, ikinci yıl 35 ABD Doları/Ton ve üçüncü yıl 34 ABD Doları/Ton olarak belirlenmesine
ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bu lunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle
karar vermiştir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.
MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
GİZLİ
EK-1
İRAN İSLAM CUMHURİYETİ MENŞELİ DÜZ CAM İTHALATINA
YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET
SONUÇ RAPORU
SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
Başvuru
19/11/2021 tarihli ve 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran
İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin
Karar” çerçevesinde, 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP)
sınıflandırılan İran menşeli düz c am ithalatında uygulanan korunma önleminin süresi
11/12/2024 tarihinde sona ermiştir.
Mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasına ilişkin olarak yerli üreticilerden
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. tarafından başvuruda bulunulmuştur.
Hâlihazırda, 12/12/2024 tarihi itibarıyla “İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam
İthalatında Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar” çerçevesinde, İran menşeli
düz cam ithalatında, 12/12/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 200 gün süreyle “ton
başına 36 ABD Doları” tutarında geçici korunma önlemi uygulanmaktadır.
Soruşturmanın Açılması
Başvuru dosyasının ön incelemesinde, korunma önleminin yürürlükte olduğu süreçte,
İran menşeli ithalatın 2023 yılına kadar artış kayd ettiği, yerli üretici nin ekonomik
göstergelerinde bir miktar bozulma olduğu, İran’dan düz cam ithalatının yerli üretici üzerinde
ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturduğu ve gecikmenin telafisi güç zararlara yol
açabileceği yönündeki tespitler İthal atta Korunma Önlemlerini D eğerlendirme Kurulu’nun
(Kurul) değerlendirmesine sunulmuştur.
Kurul, yapmış olduğu değerlendirme neticesinde başvuru konusu ürünün ithalatına
karşı korunma önlemi soruşturması açılmasına karar vermiştir. Bu kapsamda, 7/12/2024 tarihli
ve 32745 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ
(Tebliğ No: 2024/10) ile korunma önlemi soruşturması açılmıştır.
Diğer taraftan, 11/12/2024 tarihli ve 9229 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe
konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Geçici Korunma Önl emi
Uygulanmasına İlişkin Karar çerçevesinde, ithalattan kaynaklanabilecek telafisi güç zararların
ortaya çıkmasının engellenebilmesini teminen 12/12/2024 itibaren başlamak üzere 200 gün
süreyle “ton başına 36 ABD Doları” tutarında ek mali yükümlülük olarak geçici korunma
önlemi uygulaması yürürlüğe girmiştir.
Ayrıca, soruşturmanın açıldığına ilişkin İran İslam Cumhuriyeti’ne bildirim yapılmıştır.
Başvurunun gizli olmayan özeti Bakanlığın web sayfasında duyurulmuştur.
GİZLİ
Soruşturma açılmasını müteakip, diğer yerli üretici Düzce Cam A.Ş. ekonomik
verilerini Bakanlığımıza iletmek suretiyle soruşturmaya dahil olmuştur.
Soruşturma Dönemi
Soruşturma dönemi olarak Ocak 2020 – Eylül 2024 dönemi esas alınmıştır. Soruşturma
raporunda yer alan değerlendirmeler, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ile soruşturma
konusu ürünün ithalatının 20 20-2023 arasındaki yıllık verileri ile 20 23 ve 2024 yıllarının ilk
dokuz aylık verilerine dayanmaktadır.
İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı
Soruşturma kapsamında ilgili taraf olmak için belirlenen süre içerisinde herhangi bir
ithalatçı/ihracatçı firma veya hükümet, ilgili taraf olmak için başvuruda bulunmamıştır.
Yerinde İnceleme
Soruşturma kapsamında, yerli üreticiler nezdinde 21/1/2025 ve 23/1/2025 tarihlerinde
incelemelerde bulunulmuştur. Bu incelemeler sırasında, firmalardan daha önce sağlanan
bilgilerin teyit edilmesine yönelik belgeler toplanmış, genel üretim faaliyetleri ve süreçler i ile
pazar koşulları hakkında bilgi alınmıştır.
SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN
Genel Bilgiler
Soruşturma konusu ürünler içerisinde, 70.04 GTP altında “çekme ve üfleme cam (plaka
halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın,
fakat başka şekilde işlenmemiş)” , 70.05 GTP altında “float cam ve yüzeyi taşlanmış veya
parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan
bir tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş” tanımlı ürünler yer almaktadır.
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Kararın 6 ncı maddesi “Korunma önlemi
uygulanan bir malın korunma önlemiyle korunması amaçlanan katma değere sahip nitelikteki
aksam ve parçalarının ithalinde bu aksam ve parçalar veya bunlar kullanılarak üretilen ürün
korunma önlemine tabi ürün sayılır. Söz konusu aksam ve parçaların farklı tarihlerde ve/veya
farklı gümrüklerden ve/veya farklı ithalatçılar tarafından ithalinde de bu fıkra hükümle ri
uygulanır.” hükmünü amirdir.
Bu madde çerçevesinde yapılan incelemede, ilk önlemin 12/12/2015 tarihinde yürürlüğe
girmesinden sonra 70.04 ve 70.05 GTP’li ürünün İran’dan ithalatında önemli bir düşüş
gerçekleştiği, buna mukabil olarak aynı dönemde 70.06 GTP altında yer alan “70.03, 70.04
veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış,
delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle
çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar” tanımlı ürünün ithalatının ciddi şekilde arttığı
tespit edilmiştir. İlk önlemin uzatılmasına yönelik olarak yürütülen soruşturm ada, 70.06 GTP
altında yapılan ithalatın önleme tabi ürünün üzerine düşük katma değer ile işçilik ve işlem
GİZLİ
görmüş ürünü kapsadığı belirlenmiştir. Bu itibarla, İran menşeli 70.06 GTP altında
sınıflandırılan ürün de hâlihazırda yürürlükte olan Karar kapsamın da uygulanan korunma
önlemine tabi tutulmuştur.
Bu çerçevede, soruşturma kapsamında yapılan değerlendirmelerde 70.06 GTP’li
ürünlerin verileri de kullanılmış olup, “soruşturma konusu ürün” kapsamı olarak 70.04, 70.05
ve 70.06 GTP’leri altında sınıflandırılan ürünler kastedilmektedir.
Üretim Süreci
Soruşturmaya konu ürün olan düz cam; ayna, lamine, boyalı, kaplamalı camlar, buzlu,
enerji camları ile birlikte temel camlar olarak sınıflandırılmaktadır. Tüm cam uygulamaları için
temel ürün olan düz cam büyük pl akalar halinde üretilmekte ve kullanılacakları alanın
özellikleri doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da çeşitli işleme süreçlerinden geçirilerek
bitmiş ürün haline getirilmektedir.
Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre sınai ara ürün olarak girdi teşkil etmektedir. Düz
cam ürünlerinin en yoğun kullanıldığı sektör inşaat sektörüdür. Bunun yanında mobilya, beyaz
eşya, güneş enerjisi ve otomotiv sektörlerinde kullanılmaktadır. Özellikle düz camda, inşaat ve
otomotiv sektöründe yaşanan gelişmelerin etki si birebir gözlenmektedir. İnşaat sektöründeki,
güneş enerjisine yönelik yüksek performanslı camlar ya da otomotivde yeni girilen projeler,
düz cam faaliyetlerini etkileyen unsurlardır. Sektördeki kullanıcılar, camı işleme süreçlerinde
kullanan sanayici f irmalardır. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam,
kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak
kullanılmaktadır.
Düz cam, Türk Standartları Enstitüsü’nün TS EN 572 -2 No’lu yapılarda kullanılan
temel soda kireç silikat cam mamuller - Bölüm 2: yüzdürme (fl oat) cam standardına ve ISO -
9001 Kalite Yönetim Sistem ve ISO -14001 Çevre Yönetim Sistemi’ne uygun olarak
üretilmektedir.
Düz cam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Yerli üreticiler
tarafından kullanılan float teknolojisi, kum ve diğer hammaddelerin (kalker, feldspat, dolomit,
soda, sodyum sülfat) doğalgaz ve elektrik kullanılarak özel fırınlarda 1500 -1600ºC’de
ergitilmesi, kalay banyosu üzerinde yüzdürülmesi ve kontrollü bir şekilde soğutularak düz cama
dönüştürülmesi prensibine dayanmaktadır.
Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün
Soruşturma konusu düz cam, inşaat sektörü başta olmak üzere birçok sektörde sınai ara
ürün olarak kullanılmaktadır. Düz camı, işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmaların ürüne
talebinde fiyatın başlıca belirleyici unsur olduğu tespit edilmiştir. Pencere, mobilya, beyaz eşya
gibi ürünlerin bir parçası olan düz cam ürünü, nihai tüketiciler tarafından doğrudan satın
alınmamaktadır. Ayrıca, ürünün genel fiziksel özellikleri, ürün kalitesinin ve markasının
kullanıcılar tarafından doğrudan ayırt edilebilmesini mümkün kılmamaktadır. Y erli ve ithal
olanlarının kullanım alanları aynıdır; fiziksel -kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri
benzerlik göstermektedir.
GİZLİ
Soruşturma konusu ürün ün ithal ve yerli olanları , dağıtım kanalları açısından da
birbirleriyle karşılaştırılmıştır. İran menşeli düz cam, ithalatçılar tarafından toptancılara ve
sanayicilere satılmaktadır. Yerli düz cam ise aynı firmalara yetkili satıcılar aracılığı ile ya da
sanayici müşterilere doğrudan dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, her iki ürün de pazarda aynı
dağıtım kanalını kullanmaktadır. Buna ek olarak, İran menşeli düz cam, ağırlıklı olarak inşaat
ve mobilya sektöründe kullanılmaktadır. Bu sektörler in pazarın büyük çoğunluğunu
oluşturması nedeniyle de İran menşeli düz cam ile yerli düz cam ın aynı alanlarda kullanıldığı
tespit edilmiştir.
Bu çerçevede, nihai kullanım alanları, üretim teknolojileri, talep yapısı, piyasaya arz
koşulları ve dağıtım kanal ları açısından değerlendirildiğinde, soruşturma konusu ürünün yurt
içinde üretilenleri ile ithal edilenleri benzer ürün olarak değerlendirilmektedir.
Yerli Üretim
Ülkemizde düz cam üretimi yapan iki firma bulunmakta olup, bu üreticilerin yerli
üretimi temsil oranları 20 23 yılı verileri itibariyle aşağıda gösterilmektedir. Başvuru sahibi
Şişecam ve Düzce Cam firmaları düz cam hattı, lamine hattı, kaplama hattı, solar cam hattı ve
ayna hattı ile üretim yapmakla birlikte, üretim faaliyetlerinin en büyük kısmını düz cam imalatı
oluşturmaktadır.
Başvuru Temsil
Durumu Unvan Üretim Miktarı
(Ton) (2023)
Üretim Payı
(%)
Başvuru Yapan
Üretici
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları
A.Ş. (Şişecam) X X
Başvuruya
Finansal Verilerini
Paylaşmak
Suretiyle Destek
Veren Üretici
Düzce Cam Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Düzce Cam) X X
Toplam: X
100
Soruşturmada verileri kullanılan firmalar, yerli üretimin tamamını temsil etmekte dir.
Başvuru sahibi bu iki firmanın, İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde
“yurtiçinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya önemli bir
kısmını üreten üreticiler” şeklinde belirtilen “yerli üretici” tanımını karşıladıkları ve bu
çerçevede temsil şartını sağladığı değerlendirilmektedir.
Mevzuat
Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler
Soruşturma konusu ürünün ithal atında uygulanmakta olan gümrük vergileri aşağıdaki
tabloda gösterilmektedir. DTÖ üyesi olmayan ülkeler (Azerbaycan Cumhuriyeti hariç) için
GİZLİ
gümrük vergisi , 1/1/2020 tarihinden geçerli olmak üzere %20 1 olarak belirlenmiş olup,
1/1/2024 tarihinden itibaren de söz konusu ürüne yönelik %5 oranında İGV 2 yürürlüğe
girmiştir. Diğer taraftan, yürürlükte olan KDV oranı %20’dir.
GTİP
Gümrük Vergisi Oranı (%)
AB ve STA GTS Ülkeleri DÜ
EAGÜ ÖTDÜ GYÜ
70.04 0 0 0 0 3 - 4,4 (Min 0,4 EUR/100
kg/br)
70.05 0 0 0 0 2 - 3
70.06 0 0 0 0 3
İlave Gümrük Vergisi Oranı (%)
AB ve STA GTS Ülkeleri DÜ EAGÜ ÖTDÜ GYÜ
70.04 0 5-10 5-10 5-10 10
70.05 0 5 5 5 5
7006.00.90.00.11
7006.00.90.00.12
7006.00.90.00.19
0 10
10
10 10
Mevcut Korunma Önlemi
2014 yılında yerli üreticilerin başvurusu üzerine, İran menşeli düz camın ithalat
koşullarının incelenmesi sonucunda 2015/8118 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı3 ile üç yıl süreyle
ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır.
11/12/2018 tarihi itibarıyla süresi sona eren önlem, 452 sayılı Karar 4 kapsamında,
11/12/2021 tarihi itibariyle sona eren önlem ise 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında,
üçer yıl süreyle iki defa uzatılmıştır. Hâlihazırda, 200 gün süreyle geçici olarak yürürlükte
bulunan önlem, 36 ABD Doları/Ton seviyesinde ek mali yükümlülük şeklinde
uygulanmaktadır.
Gözetim Uygulaması5
Soruşturma konusu ürünün, 70.04 ve 70.05 GTP’ li olanları için 500 ABD Doları/Ton,
7005.10.80.00.00 GTİP’li olanları için 600 ABD Doları/Ton, 70.06 GTP’ li olanları için 700
ABD Doları/Ton, 7006.00.90.00.19 GTİP’li olanları için ise 7.000 ABD Doları/Ton birim
gümrük kıymeti altında olanlarının ithalatında ülke ayrımı gözetilmeksizin ileriye yönelik
gözetim uygulanmaktadır.
1 1964 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (31/12/2019 tarihli ve 30995 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete)
2 8044 Sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar
( 31.12.2023 tarih ve 32416 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete)
3 12/11/2015 tarihli ve 29530 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanmıştır.
4 11/12/2018 tarihli ve 30622 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanmıştır.
5 İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (No: 2020/1) (22/2/2020 t. ve 31047 s. R.G.)
GİZLİ
Dampinge Karşı Önlem6
7005.29 GTP’li ürünlerin Rusya menşeli olanlarının ithalatına yönelik olarak %8 ve
%10 oranlarında dampinge karşı önlem uygulanmaktadır.
İTHALATIN SEYRİ
Bu bölümde soruşturma konusu ürün için yıllar itibariyle ithalatın seyri, piyasa payı ve
yerli üretime oranına ilişkin istatistikler yer almaktadır. Bunun yanında, ü lke bazında ithalat
verileri sunularak yerli ve itha l ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca , anılan
ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir soruşturma olması sebebiyle her kısımda İran
menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır.
İthalatın miktar bakımından değerlendirilmesinde temel miktar b irimi olarak ton
kullanılmıştır.
İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi
Toplam İthalat Miktar (Ton) Değer ($) B.F($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($)
2020 304.409 155.606.913 511 - -
2021 385.733 220.979.064 573 %27 %42
2022 337.858 254.541.526 753 -%12 %15
2023 418.763 259.870.650 621 %24 %2
2023(1-9) 340.255 210.612.741 619 - -
2024(1-9) 191.814 133.846.926 698 -%44 -%36
Soruşturma konusu ürünün tüm ülkelerden yapılan ithalat miktarı, 20 21 yılında bir
önceki yıla göre % 27 oranında artmıştır. İthalat, 202 2 yılında ise % 12 azalarak 338 bin tona
gerilemiştir. 2023 yılının dönemsel verileri, 2024 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise
%44 oranında azaldığı görülmektedir. İthalat değerlerine bakıldığında ise , 2024 yılına kadar
toplamda %59 oranında artış kayde den ithalat değerinin, 2024 yılının ilk dokuz ay lık
döneminde, 2023 yılının aynı dönemine göre %36 oranında azaldığı anlaşılmaktadır.
İthal birim fiyatlarının soruşturma konusu dönemde 2022 yılında 753 $/Ton fiyatıyla en
yüksek seviyeye ulaştığı, izleyen dönemlerde ise düşüş seyri gösterdiği anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, tüm ülkelerden gerçekleşen düz cam ithalatı 70.04, 70.05 ve 70.06
GTP’leri için ayrı ayrı da incelenmiştir.
6 İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (No: 2017/35) (23.12.2017 t. 30279 s. R.G.)
GİZLİ
70.04 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalat miktarı 2020 yılında 2.303 ton olarak
gerçekleşmiştir. İ thalat, 2021 yılında artarak 3.193 tona ulaşmış, ancak izleyen dönemlerde
azalmış ve 2023 yılında 1.390 tona gerilemiştir.
İthalat değeri de , 2022 yılındaki artış dışında, soruşturma dönemi boyunca miktar ile
benzer sey ir izlemiştir. Belirtilen yılda , birim fiyatlar 781 $/Ton ile en yüksek seviyesine
ulaştığı görülmektedir.
Düz cam ithalatının büyük kısmının 70.05 GTP kapsamında gerçekleştiği
görülmektedir. 2020 yılında 298 bin ton olan ithalat miktarı 20 23 yılında 411 bin tona
yükselmiştir. 2024 yılının dönemsel ver isinde ise önceki yıl ın aynı dönemine o ranla % 47
azalarak 177 bin tona gerilemiştir. Diğer yandan, 20 23 yılına kadar a rtan ithalat değeri 2024
yılının dönemsel verisinde ithalat miktarındaki azalışa paralel seyir göstermiş ve %45 oranında
azalmıştır.
70.06 GTP kapsamında yapılan ithalat miktarı 2020 yılında 4,5 bin ton iken, soruşturma
dönemi boyunca dalgalı seyir izlemiş ve son dönemsel veride 14 bin ton olarak gerçekleşmiştir.
Değer bakımından incelendiğinde ise, ithalatın 2021 yılında %29, 2022 yılında ise %4 oranında
artarak 43 milyon $’a, 2023 yılında ise %12 artarak 48 milyon $’a yükseldiği görülmektedir.
2020 yılında 6.929 $/Ton olan birim fiyatın yıllar itibariyle dalgalı seyretmiş, 2023
yılında 8.046 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. 2024 yılının ilk dokuz aylık verisinde birim fiyatın
önemli ölçüde düşerek 2.789 $/Tona gerilemesi dikkat çekmektedir.
Mevcut korunma önleminin 70.06 GTP altındaki ürüne de teşmil edilmesi sonucunda
GTP’ler arasında gerçekleşen kaymanın sona erdiği, bundan dolayı 70.06 GTP ithalat
GTP Yıl Miktar
(Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim
(Ton) Değişim ($)
70.04
2020 2.303 955.785 415 - -
2021 3.193 1.546.815 484 %39 %62
2022 2.226 1.737.302 781 -%30 %12
2023 1.390 1.083.003 779 -%38 -%38
2023(1-9) 1.305 914.628 701 - -
2024(1-9) 978 494.978 506 -%25 -%46
70.05
2020 297.515 122.835.310 413 - -%
2021 376.697 178.301.599 473 %27 %45
2022 328.159 210.008.270 640 -%13 %18
2023 411.420 210.941.563 513 %25 %
2023(1-9) 334.302 172.305.175 515 - -
2024(1-9) 177.046 94.897.269 536 -%47 -%45
70.06
2020 4.592 31.815.818 6.929 - -
2021 5.844 41.130.650 7.039 %27 %29
2022 7.473 42.795.954 5.727 %28 %4
2023 5.954 47.846.084 8.037 -%20 %12
2023(1-9) 4.647 37.392.938 8.046 - -
2024(1-9) 13.790 38.454.679 2.789 %197 %3
GİZLİ
verilerinin soruşturma dönemi boyunca yalnızca bu GTP altında yer al an spesifik ürünleri
yansıttığı, bu nedenle birim fiyatların yüksek seyrettiği değerlendirilmektedir. 2024 yılının
dönemsel verisinde ise ithalat miktarının bir önceki yılın dönem sel verisine göre yaklaşık üç
kat artarak 14 bin tona ulaştığı, bu dönemde ortalama ithal birim fiyatın, hem önceki yıl
dönemsel verisine hem de soruşturma dönemindeki diğer yıllara oranla azalış kaydettiği
görülmektedir.
Aşağıdaki tabloda, İran menşeli dü z cam ithalatı gösterilmiştir. Düz cam ithalatı 2021
yılında miktar ve değer bakımından artmış, 2022 yılında ithalat miktarı % 50, değeri ise % 37
oranında azalmıştır. 2023 yılında da miktar ve değer bakımından sırasıyla %65 ve %72 oranında
azalan ithalat, düşüş seyrine dönemsel verilerde de devam etmiştir.
İran
Menşeli İthalat Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim (Ton) Değişim
($)
2020 21.355 5.080.768 238 - -
2021 125.093 45.747.718 366 %486 800%
2022 62.219 29.024.421 466 -%50 -37%
2023 21.672 8.221.560 379 -%65 -72%
2023(1-9) 19.219 7.415.986 386 - -
2024(1-9) 7.268 2.332.827 321 -%62 -%69
İran menşeli düz cam ithalatı GTP bazında incelendiğinde 2023 yılında ithalatın %99,8
oranında 70.05 GTP’ den yapıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, 2022 yılında artış kaydederek 466
$/Ton olan ithal birim fiyat, 2023 yılından itibaren azalış seyrine girmiş, dönemsel verilerde de
düşmeye devam etmiştir.
70.04 GTP’ den İran’dan yapılan ithalatın soruşturma dönemi içerisinde sadece 2021 ve
2022 yıllarında, sırasıyla 355 ve 234 ton olarak ve 459 $/Ton, 562 $/Ton birim fiyatlarla
gerçekleştiği görülmektedir.
GTP Yıl Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($)
7004 2021 355 163.026 459 - -
2022 234 131.273 562 -%34 -%19
7005
2020 21.331 5.069.796 238 - -
2021 124.715 45.577.359 365 %485 -%37
2022 61.985 28.892.389 466 -%50 -%72
2023 21.626 8.191.281 379 -%65 -%10
2023(1-9) 19.173 7.385.707 385 - -
2024(1-9) 7.256 2.305.557 318 -%62 -%69
7006
2020 24 10.972 457 - -
2021 23 7.333 314 -%3 -%33
2022 0,02 759 34.500 -%100 -%90
2023 46 30.279 659 %208655 %3889
GİZLİ
GTP Yıl Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($)
2023(1-9) 46 30.279 659 - -
2024(1-9) 11 27.270 2.385 -%75 -%10
Nispi İthalat
İthalatın Yerli Üretime Oranı
Nispi İthalat (%) 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-
9)
İthalatın Yerli Üretime Oranı
Endeks 100 98 76 111 100 51
İran Menşeli İthalatın Yerli
Üretime Oranı Endeks 100 452 201 82 100 38
İthalatın yerli üretime oranı endeksi 20 20 yılında 100 iken izleyen dönemde azalarak
2022 yılında 7 6’ya gerilemiş, 202 3 yılında ise 1 11 seviyesine yükselmiştir. İran menşeli
ithalatın yerli üretime oranı endeksi ise, 2021 yılında önemli artış göstererek bu yılda 452’ye
yükselmiş, 202 3 yılında ise 82’ye gerilemiştir. Öte yandan, 202 3 yılının ilk dokuz aylık
döneminde 100 olan endeks, 202 4 yılının aynı döneminde önemli düzeyde azalarak 38’e
gerilemiştir.
İthalatın Piyasa Payı
İthalatın piyasa payı hesabında, ithalat miktarı ile ülkemizdeki üretimin tamamını
gerçekleştiren başvuru sahibi yerli üreticilerin yurt içi satış miktarlarının toplanmasıyla iç
piyasa (tüketim) büyüklüğü tespit edilmiş olup, ithalatın tüketime oranlanması ile ithalatın
piyasa payı elde edilmiştir.
Yurt içi Piyasa (Ton) 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
İthalat Miktarı 304.409 385.733 337.858 418.763 340.255 191.814
İran İthalat Miktarı 21.355 125.093 62.219 21.672 19.219 7.268
Genel İthalat Piyasa
Payı Endeks 100 120 117 111 100 95
İran’dan İthalatın Piyasa
Payı Endeks 100 489 249 92 100 40
İthalatın piyasa payı endeksi genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele
alınmıştır. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, ithalatta yaşanan artışla birlikte, genel ithalatın
piyasa payı endeksi 20 20 yılında 100 iken, 20 21 yılında 120’ye yükselmiş olup endeks 2022
yılından itibaren tekrar gerilemiş ve 202 3 yılında 1 11 olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılının
dönemsel verisinde 100 olan endeks, 2024 yılının aynı döneminde 95 olarak gerçekleşmiştir.
GİZLİ
İran menşeli ithalatın piyasa payı endeksi 2021 yılında bir önceki yıla kıyasla önemli artış
göstermiş ve 489 seviyesine gelmiştir. 2022 yılında 249’a gerileyen endeksin, 2023 yılında da
azalarak 92’ye gerilediği anlaşılmaktadır. 2024 yılının dönemsel verisinde de 2023 yılının aynı
dönemine göre kayda değer düzeyle azalışla 40’a gerilediği görülmektedir.
Ülkeler İtibarıyla İthalat
Soruşturma konusu ürünün tedarikçi ülkeler itibarıyla ithalat miktarları Ek -1’de yer
almakta olup, aşağıdaki tabloda ilk 1 3 ülkenin payları ve ortalama birim fiyatları
gösterilmektedir. 202 0 ve 2021 yıllarında düz cam ithalatı en fazla Bulgaristan’dan
gerçekleşmişken, 2023 yılında % 39 oranıyla en fazla ithalatın Çin’den gerçekleşmesi dikkat
çekmektedir. 2024 yılının dönemsel verilerinde ise, Çin’den ithalatın tekrar % 13 seviyesine
gerilediği anlaşılmaktadır. 2023 yılı için en fazla ithalatın yapıldığı diğer iki ülke sırasıyla %12
ve % 10 oranlarıyla Rusya ve Bulgaristan’dır.
2024 yılının ilk 9 aylık döneminde, Azerbaycan’dan yapılan ithalatın bir önceki yılın
aynı dönem ine göre yaklaşık 7 kat arttığı ve ilk 9 ayda düz cam ithalatının %20’sinin
Azerbaycan’dan ithal edildiği ve bu oran ile en fazla ithalatın yapıldığı ülke konumuna geldiği
görülmektedir. Diğer taraftan ortalama ithal birim fiyatların 314 $/Ton olarak gerçekleştiği, bu
fiyatın genel ortalama ve İran ithal birim fiyatının altında kaldığı anlaşılmaktadır.
İran, bu sıralamada 2023 yılı için %5 oranıyla 6. sırada yer almaktadır. İran’ın genel
ithalat içerisindeki payı 2021 yılında %32 oranıyla soruşturma dönemi süresince en yüksek
seviyesine ulaşmış olup, 2022 yılında % 18’e ve 2023 yılında % 5’e gerilemiş, dönemsel
verilerde de azalış seyri devam etmiştir.
İthalatta gerçekleşen birim fiyatlar incelendiğinde ise İran menşeli ithalatta birim
fiyatların, diğer ana te darikçi ülke fiyatlarına göre düşük seviyelerde gerçekleştiği
görülmektedir.
Ülke Adı
2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF
(Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
Çin %12 554 %6 992 %14 920 %39 576 %42 554 %13 1314
Rusya %15 341 %8 506 %15 533 %12 444 %12 448 %14 406
Bulgaristan %22 349 %20 319 %11 447 %10 472 %10 465 %5 546
Pakistan - 264 - 420 %3 412 %5 299 %5 311 - 342
Belçika %8 707 %9 701 %9 900 %5 877 %5 942 %13 702
İran %7 238 %32 366 %18 466 %5 379 %6 386 %4 321
Mısır %4 288 %2 532 - 805 %5 361 %4 387 %6 304
Azerbaycan - - %2 333 %3 442 %5 325 %3 340 %20 314
Almanya %4 2.162 %4 2.012 %5 2.026 %3 2.905 %2 3065 %4 1956
Polonya %1 924 %1 926 %2 1.175 %2 1.324 %1 1348 %2 1195
ABD %2 673 %5 558 %7 622 %1 757 %2 728 %1 1017
Malezya - 351 - 25.667 - - %1 356 %1 356 %5 898
S. Arabistan %10 239 - 235 - 1.021 %1 394 %1 412 - 351
GİZLİ
Ülke Adı
2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF
(Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton) (Ton) ($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
Diğer %15 694 %11 819 %13 1.034 %5 1.130 %5 1.245 %15 778
G. Toplam %100 511 %100 573 %100 753 %100 621 %100 619 %100 698
Fiyat Karşılaştırması
Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere,
2023 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan ülkelerin ithal birim
fiyatları farklılık arz etmekle birlikte , genellikle Belçika, Almanya, Polonya, ABD menşeli
ürünlerin fiyatları yüksek seyrederken, İran’ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından
hem de ortalama ithal birim fiyatlarından çok daha düşük seyretmektedir. Diğer taraftan, 2023
yılı için %5 paya sahip olan Mısır ve Azerbaycan’dan yapılan ithalat larda da birim fiyatların
düşük seyrettiği görülmektedir.
Tüm ülkelerden yapılan ithalatta ortalama ithal birim fiyatları 20 22 ve 2023 yıllarında
sırasıyla 753 $/Ton ve 621 $/Ton iken, İran menşeli ithal birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla
466 $/Ton ve 379 $/Ton seviyesinde gerçekleşmiştir.
Soruşturma konusu ür ünün yerli ve İran menşeli ithal olanlarının ortalama birim
fiyatlarının karşılaştırıldığı tablo aşağıda yer almaktadır.
“Fiyat kırılması”, ithal ürünlerin fiyatının yerli ürünlerin fiyatının ne kadar altında
olduğunu, “fiyat baskısı” ise yerli ürünlerin ortalama birim ticari maliyetine makul bir kâr oranı
eklenmesiyle bulunan fiyatın, ortalama ithal birim fiyatı tarafından ne oranda baskılandığını
göstermektedir. Bu hesaplamalarda [(Yerli Fiyatı -İthal Fiyatı)/Yerli Fiyatı] formülü
kullanılmıştır. Fiyat yı pranması hesabında ise yerli ürün yurt içi satış fiyatları yıllık ÜFE
endeksi kullanılarak reel hale getirilmiştir. İnceleme konusu ürünün ton bazında fiyat
karşılaştırması aşağıda yer almaktadır.
Fiyat Karşılaştırması Birim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Yurt İçi Satış Fiyatı TL/Ton X X X X X X
$/Ton X X X X X X
Ticari Maliyet + %10 Kâr
TL/Ton X X X X X X
$/Ton X X X X X X
İran Menşeli İthal Birim Fiyatı ($) $/Ton 238 366 466 379 386 321
Fiyat Kırılması % -X -X -X -X -X -X
Fiyat Baskısı % -X -X -X -X -X -X
Fiyat Yıpranması (Yurt İçi Satış
Reel Fiyatı) TL/Ton X X X X X X
GİZLİ
Fiyat Karşılaştırması Birim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Dolar Kuru 7,02 8,85 16,57 23,74 22,14 32,27
Kaynak: Şişecam, Düzce Cam, TÜİK, TCMB.
Yukarıda sunulan verilere göre yerli üreticilerin yurt içi ortalama birim satış fiyatı 2020-
2023 döneminde X-X $/Ton aralığında seyrederken, aynı dönemde İran menşeli ithal ürünlerin
birim fiyatı 238-466 $/Ton arasında gerçekleşmiştir.
Ayrıca, soruşturma dönemi boyunca İran’dan yapılan ithalatın gözetim uygulamasının,
gümrük vergilerinin etkileri ile yerli ürünlerde fiyat kırılması veya baskısı oluşmadığı
görülmektedir.
YERLİ ÜRETİM DALININ EKONOMİK GÖSTERGELERİ
Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları
tarafından sağlanan, 2020-2023 yıllarının tamamı ile 202 3 ve 2024 yıllarının ilk dokuz aylık
dönemini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Tablolarda yer alan veriler, yıllık
bazda 2020 rakamlarına göre endekslenmiştir.
Tüketim
İç piyasa büyüklüğünün yıllar içindeki değişimine bakıldığında, 2021 yılında piyasanın
bir önceki yıla göre % 20 genişlediği, izleyen yıllarda ise 2023 yılına kadar toplam %9 oranında
daraldığı, bu seyrin 2024 yılının dönemsel verisinde de devam ettiği anlaşılmaktadır.
Tüketim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 120 117 111 100 95
Üretim
Üretim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 130 145 124 100 111
2020 yılından itibaren artan yerli üretim miktarı 2023 yılında gerilemeye başlamıştır.
Dönemsel verilerde üretim miktarının tekrar arttığı görülmektedir.
Yurt İçi Satışlar
Yurt İçi Satışlar 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 118 119 103 100 111
Yerli üreticilerin yurt içi satışları, 2021 yılında bir önceki yıla göre %18 oranında artmış,
izleyen yılda ise bu miktar %1 artış kaydederek hemen hemen stabil devam etmiştir. 2023
GİZLİ
yılında %16 azalarak endeks 103 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılı dönemsel verilerinde
ise, bir önceki yılın dönemsel verisine göre %11 oranında artmıştır.
Yurt Dışı Satışlar
2020 yılında 100 olan endeks 2021 yılında artış kaydederek 155’e, 2022 yılında ise 174
seviyesine ulaşmıştır. 2023 yılında bir miktar azalarak 143 seviyesine gerileyen endeksin, 2024
yılının dönemsel verisinde tekrar artış kaydettiği görülmektedir.
Yurt Dışı Satışlar 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 155 174 143 100 142
Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı
Kapasite 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Kapasite (Endeks) 100 112 130 122 100 107
KKO (%) (Endeks) 100 116 112 101 100 104
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürüne ilişkin üretim kapasitesi endeksi 2020
yılında 100 iken izleyen iki yıl içerisinde artış kaydetmiş ve 2022 yılında 130 seviyesinde
gerçekleşmiştir. 2023 yılında azalarak 122’ye gerileyen endeks, 2024 yılının dönemsel
verisinde bir önceki yıla göre artış kaydetmiştir. Üreticilerin mevcut kapasitelerinde meydana
gelen azalışların soğuk tamir zamanı gelen hatların devre dışı kalmasından kaynaklandığı
anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, 2021 yılındaki artan kapasite miktarına ilaveten, üretim artışına bağlı
olarak kapasite kullanım oranı (KKO) 116’ya ulaşmış, izleyen dönemlerde ise azalış seyri
izleyerek 2023 yılında 101’e gerilemiştir. KKO, 2024 yılının dönemsel verilerinde de bir miktar
artış kaydettiği görülmektedir.
İstihdam
İstihdam 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 96 110 105 100 93
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürünün üretiminde istihdam ettiği doğrudan işçi
sayısı, soruşturma dönemi boyunca dalgalı seyir izlemiştir.
Verimlilik
Verimlilik 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 136 133 117 100 119
GİZLİ
İşçi başına bir yılda üretilen düz cam miktarını gösteren ve 2020 yılında 100 olarak
alınan verimlilik endeksi, 2021 yılında artarak 136’ya ulaşmıştır. 2023 yılında ise bir miktar
gerileyen endeks 117 olarak gerçekleşmiştir.
Dönem Sonu Stoklar
Stoklar 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 113 225 272 100 122
Soruşturma konusu dönemde yerli üreticilerin dönem sonu stokları sürekli artış
kaydetmiştir.
Kârlılık
Kârlılık 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Endeks 100 218 137 117 100 53
Yerli üreticilerin 2020 yılında 100 olan endeks seviyesi , 2021 yılında %118 artış
kaydederek 218’e ulaşmıştır. İzleyen yıllarda ise düşüş göstermiş ve 2023 yılında 117’ye
gerilemiştir. 2024 yılının dönemsel verilerinde karlılık oranı endeksinin 53’e kadar gerilemesi
dikkat çekmektedir.
Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi
Soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin temel ekonomik göstergeler Ek-2’de
yer almaktadır. Bu verilere göre soruşturma konusu dönemde iç piyasada 2021 yılın dan sonra
daralma olduğu görülmüş, genel ithalatın piyasa payı, dalgalı bir seyir izlerken, İran’dan
yapılan ithalat ın piyasa payı 20 21 yılında önemli artış kaydetmiştir. 202 3 yılında ise genel
ithalatın piyasa payı artış kaydederken, İran’ın piyasa payında azalma olmuştur.
Yerli üretim 20 21 ve 202 2 yıllarında artış kaydetmiş ve 2022 yılında X seviyesine
ulaşmıştır. 2023 yılında ise düz cam üretim miktarı gerileyerek X seviyesinde gerçekleşmiştir.
2020-2022 döneminde yerli üreticilerin yurt içi satışlarında % 19 oranında artış
gerçekleşmiştir. 2023 yılında ise, tüketim ve üretim miktarındaki azalış seyrine uygun olarak
yerli üreticilerin yurt içi satışları da azalmıştır. Ancak bu dönemde genel düz cam ithalatının
artış kaydettiği ve genel ithalatın piyasa payının yükseldiği görülmektedir. Yurt dışı satışlar ise,
üreticilerin üretim ve yurt içi satışlarına paralel seyir izleyerek, 2023 yılına kadar artmış, 2023
yılında ise azalmıştır. Yerli üreticilerin stok miktarı ise soruşturma konusu dönem boyunca
artmıştır.
Yerli üreticilerin 2020 yılında mevcut üretim kapasitesinin X olarak gerçekleştiği
görülmektedir. Bu miktar, yerli üreticilerden birinin soğuk tamir zamanı gelen hatlarının bir
süreliğine devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ancak bu nedenle azalan üretim
kapasitesinin, 2020 yılında bir yerli üreticinin açılan ilave bir hattı ve 2021 yılı içerisinde soğuk
tamiri tamamlanan hatlarla birlikte 2021 yılında X üzerine çıktığı, soğuk tamire alınmış olan
GİZLİ
hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan X kapasiteli hat ve 2021 yılının Aralık ayında
devreye alınan X kapasiteli diğer hat ile birlikte yerli üret icilerin yıllık üretim kapasitesi 2022
yılında X ulaşmıştır.
DÜNYA PİYASASININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Düz cam piyasasının incelenmesinden tüketim tercihini belirleyen esas faktörün ürünün
fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. Önceki bölümlerde de ele alındığı üzere, İran menşeli düz
camların ithal birim fiyatları ülkemizin ve diğer ülkelerin fiyatlarının altında seyretmektedir.
Bu durum, İran üreticilerinin enerji ve hammadde kaynakları nedeniyle önemli maliyet
avantajına sahip olmalarından ve düşük üretim maliyeti avantajı ile ihraç pazarlarında rekabetçi
fiyat düzeyleri ile faaliyet göstermelerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Ayrıca,
İran’da kurulu fabrikaların Türkiye sınırına yakın lokasyonda bulunmasının sağladığı lojistik
avantaj da taşıma maliyetlerini düşürmektedir.
İran’ın 10 adet düz cam fabrikası yıllık 1,5 milyon tonluk üretim kapasitesine sahiptir
ve fiili yıllık üretim miktarı 980 bin tondur. 400 bin ton olan yıllık ihracat 100 milyon dolar
tutarındadır ve en çok Irak, Afganistan, Türkiye ve Hind istan’a yapılmaktadır. Düz cam
üretiminde en önemli ostanlar Kazvin, Yezd ve Merkezi’dir (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret
Bakanlığı, 2016).7
İran’da float cam üretim kapasitesi 2003 öncesi dönemde toplam 4 üretim hattı ile 420
bin ton düzeyinde iken, günümüze kadar yapılan yatırımlarla hat sayısı 10’a, yükselmiştir. İran,
Ortadoğu pazarında Türkiye’den sonra ikinci büyük düz cam pazarı konumundadır. Ülkede
kurulu kapasite ile iç pazar talebi karşılaştırıldığında mevcut durumda olduğu gibi önümüzdeki
dönemde de sürecek arz fazlası mevcuttur. Buna rağmen, mevcut kurulu kapasiteye ilave olarak
ülkenin en büyük düz cam üreticisi Kaveh Glass Group resmi web sitesinde yer alan haberlere
göre, yerli ve yurt dışı pazarlarda talep artışına bağlı olarak, Sachi Urmi a Float fabrikasının
Urmia şehrinde 46 hektarlık bir arazi üzerine inşa edildiği ve bu fabrikanın üretim kapasitesinin
günde 950 ton olacağı duyurulmaktadır.8
Bu durumda, ülkedeki kapasite fazlasının önümüzdeki dönemde de sürmesi ve buna
bağlı olarak üret icilerin, fazla kapasitelerini ihraç pazarlarına yönlendirmeye devam etmeleri
beklenmektedir.
International Trade Center (ITC)’dan elde edilen istatistikler ışığında, 70.04 ve 70.05
GTP kapsamında, düz cam ihracatçısı ülkelerin ilk 15’inden gerçekleşen ihracat verileri aşağıda
yer alan tabloda gösterilmektedir.
Bu tabloda yer alan verilere göre, soruşturma konusu ürünün küresel ihracatında 20 23
yılındaki miktar sıralamasına göre ilk 3 sırada Çin, Almanya ve İran gelmektedir. İran, küresel
düz cam ihracatında 3 üncü sıradadır.
7 https://www.daka.org.tr/panel/files/files/yayinlar/Iran%20Genel%20Gorunum.pdf
8 https://kavehglass.com/?page_id=8270&lang=en
GİZLİ
İhracatçı Miktar (Ton) Değer (Bin $)
2020 2021 2022 2023 2020 2021 2022 2023
Çin
1.208.50
6 944.031
1.318.21
5
1.389.05
3 673.996
1.022.87
4
2.158.03
4
1.077.01
9
Almanya 948.064 1.112.861
1.078.96
7 899.116 594.844 756.141 859.166 825.510
İran 457.856 693.135 576.284 447.616 77.637 98.318 107.070 89.604
Endonezya 427.007 394.586 364.581 407.596 149.000 156.001 164.062 179.674
Belçika 36.299 471.055 422.857 406.219 236.556 313.638 314.795 356.342
Fransa 591.839 572.049 455.645 323.493 239.238 285.021 290.868 242.492
Çek
Cumhuriyeti 249.276 258.406 320.064 299.378 96.887 125.607 221.549 226.491
Tayland 274.640 292.748 295.959 279.902 130.755 158.797 172.836 149.022
Türkiye 164.601 262.352 302.298 265.512 47.457 84.379 131.402 104.260
BAE 159.902 198.406 144.977 141.659 67.205 114.844 105.716 102.367
Mısır 6.161 8.910 129.958 134.687 29.593 55.047 89.958 92.828
Belarus 287.371 273.083 112.861 108.938 60.368 96.429 51.192 47.276
Malezya 92.934 88.625 103.270 108.393 277.293 446.391 525.060 440.776
Vietnam 52.893 13.122 82.916 90.532 36.591 104.492 70.369 82.556
Kırgızistan 113.033 218.339 110.471 80.594 27.592 87.773 40.178 20.822
Lüksemburg 139.289 139.573 86.186 76.424 74.290 76.418 47.636 43.346
Japonya 177.270 197.896 177.223 172.230 698.856 821.467 600.014 530.059
Diğer
2.702.56
4 5.406.738
1.455.40
1
1.305.03
8
3.982.25
3
4.271.48
6
1.341.54
2
2.752.63
5
Dünya
8.089.50
5
11.545.91
5
7.538.13
3
6.936.38
0
7.500.41
1
9.075.12
3
7.291.44
7
7.363.07
9
Diğer taraftan, söz konusu ülkelerin dünya ihraç fiyatları benzer şekilde ilk 1 7’de yer
alan ihracatçılar için incelendiğinde, en büyük ihracatçı olan Çin’in ihraç birim fiyatlarının
2020 yılında ortalama birim fiyatların altında olmakla birlikte , 2021 ve 2022 yıllarında
yükselişe geçtiği ve ortalama fiyatlardan yüksek olduğu görülmektedir. 2023 yılında ise tekrar
düşüş kaydetmesi dikkat çekmektedir.
Dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan İran’ın fiyatlarının soruşturma dönemi
boyunca en düşük seviyelerde seyrettiği, en yüksek fiyatlı ülke lerin ise Malezya ve Japonya
olduğu görülmektedir.
İhracatçılar Birim fiyat
2020 2021 2022 2023
Çin 558 1.084 1.637 775
Almanya 627 679 796 918
İran 170 142 186 200
Endonezya 349 395 450 441
Belçika 6.517 666 744 877
Fransa 404 498 638 750
Çek Cumhuriyeti 389 486 692 757
Tayland 476 542 584 532
GİZLİ
İhracatçılar Birim fiyat
2020 2021 2022 2023
Türkiye 288 322 435 393
BAE 420 579 729 723
Mısır 4.803 6.178 692 689
Belarus 210 353 454 434
Malezya 2.984 5.037 5.084 4.066
Vietnam 692 7.963 849 912
Kırgızistan 244 402 364 258
Lüksemburg 533 548 553 567
Japonya 3.942 4.151 3.386 3.078
Diğer 1.474 790 922 2.109
Dünya 927 786 967 1.062
Diğer taraftan, İran’ın tüm dünyaya gerçekleştirdiği düz cam ihracatı da ilk 10 ülke
itibariyle aşağıda yer alan tabloda ele alınmıştır.
Miktar (Ton) Değer (Bin $)
İthalatçılar 2020 2021 2022 2023 2020 2021 2022 2023
Irak
141.130
147.993
149.870
157.350
23.929
20.678
25.029
31.201
Türkiye
44.480
162.268
123.011
53.995 7.165
21.927
24.833
11.345
Afganistan
79.181
62.417
49.160
53.737
13.927 9.472 8.696
10.424
BAE
18.151
29.812
35.175
31.964 2.923 4.070 6.257 5.708
Gürcistan 7.926
28.720
24.103
19.987 1.293 3.653 3.826 3.862
Ermenistan
15.874
18.125
17.512
19.625 2.546 2.302 2.934 3.963
Azerbaycan
54.495
39.321
24.575
19.032 8.903 5.405 4.414 4.367
Kuveyt 1.547
10.472
13.423
16.194 280 1.478 2.955 3.131
Umman
10.741
11.354
11.563
14.119 1.817 1.838 2.262 2.638
Katar
13.987
20.069
19.352
10.235 2.174 2.759 3.474 1.759
Diğer
70.344
162.584
108.540
51.378
12.680
24.736
22.390
11.206
Dünya
457.856
693.135
576.284
447.616
77.637
98.318
107.070
89.604
Düz cam ticaretinde İran’ın ihracat yaptığı ülkeler içinde, 2021 yılında Türkiye birinci,
2022 ve 2023 yıllarında ise ikinci sıradadır. Türkiye’nin İran’ın söz konusu GTP’ler
çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2020, 2021, 2022, 2023 sırasıyla %10, %23, %21
ve %12 şeklinde gerçekleşmiştir.
GİZLİ
YERLİ ÜRETİCİLERİN REKABET KOŞULLARINA UYUMU
Bu bölümde, mevcut korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin
sektördeki rekabet koşullarına uyum sağlamak üzere yürüttüğü faaliyetler ele alınmakta ve yerli
sanayi dalının -gelecekte önlemin yürürlükte olmayacağı koşullara - intibak etmekte olduğunu
gösteren deliller ortaya konulmaktadır.
Ülkemizde düz cam alanında ü retim yaparak inşaat, mobilya, enerji ve beyaz eşya
sektörlerine girdi sağlayan iki yerli üretici bulunmaktadır. 2015 yılında korunma önleminin
yürürlüğe girmesi ile birlikte her iki yerli üretici de üretimlerini, yurt içi satışlarını ve
kapasitelerini arttırmışlardır.
Üreticilerden X firması, küresel çapta otomotiv camlarındaki artan ihtiyacı karşılamak
üzere X ton/yıl üretim kapasiteli yeni otocam float hattı 2023 Ekim ayında devreye almıştır.
Türkiye için bir float hattı büyüklüğüne ulaşmış otomotiv camı ihtiyacının artarak devam ettiği,
küresel çapta artan rekabet sonucunda, otomotiv ham cam talebinin karşılanması ve
operasyonel verimlilik artışı hedeflendiği ifade edilmektedir.
Kapasite ve verimlilik artışlarıyla desteklenen bu yatırım ile Firmanın mevcut durumda
otocam üretimi yapan float hatları da kapasiteleri ve verimlilikleri artırılarak tamamen mimari
cam üretimine yönlendirilebileceği ve Firmanın otocam üretim tesislerinde ince ve çok ince
kalınlıktaki renksiz ve çeşitli renklerdeki ham cam ihtiya cının tamamına yakını yeni float
hattından karşılanabileceği belirtilmektedir.
Diğer taraftan, yerli üreticilerden birinin global ölçekte en yüksek kapasiteye sahip 5
düz cam yatırımından biri olan float hattının yapımına devam edilmektedir. Bu hattın 2026 da
devreye alınması öngörülmektedir. Diğer float hattının ise soğuk tamir ve kapasite artışı
çalışmaları devam etmektedir. Bu iki yatırımın da tamamlanmasıyla birlikte Türkiye’deki
toplam float üretim kapasite si %30 oranında artarak X ton hacme ulaşaca ğının beklendiği
açıklanmaktadır.
Ayrıca, düz cam sektöründe artan kaplamalı cam ihtiyacını karşılamak üzere, 2026
yılında faaliyete geçmesi planlanan kaplamalı cam yatırımları kapsamında X’ te yıllık X
metrekare, X yerinde yıllık X metrekare, X yerinde ise yıllık X metrekare kapasiteli kaplamalı
cam hattı yatırımları gerçekleştirileceği beyan edilmektedir. Bu yatırımlarla Firmanın cam
kaplama hatlarının sayısı dünya genelinde X sayısına ulaşacaktır. Şu an 4 farklı hatta ortalama
ürün karışımı ile toplam X metrekare olan kaplamalı cam kapasitesinin de yaklaşık iki kat
büyüterek X metrekareye çıkartmayı hedeflendiği açıklanmaktadır.
Türkiye’deki iki ana cam üreticisinden diğeri olan X Firması , Korunma önleminin
yürürlükte olduğu süreçte, yeni yatırımlar için hazırlıklar yapılmış ve 2024’te ise düşük demirli
solar c am üretim hattını devreye alarak, g üneş paneli teknolojisinde ülkeye katma değer
sağlamaya devam etmektedir.
Diğer taraftan, soruşturma konusu dönem içerisinde, Firmanın X tesisinde 2 float ve 1
solar cam üretim hattı kurulumu planlanmış ve 2022 yılında ÇED olumlu kararı alınmasını
müteakip inşaat çalışmaları başlamış ve büyük ölçüde tamamlanmıştır. Anılan tesisinin inşaat
ve makine parkur kurulum çalışmalarının hızla devam ettiği ifade edilmektedir.
GİZLİ
Ayrıca, Firma ilerleyen yıllarda X t esisinde 2 float ve 1 solar cam üretim hattı
kurulmasının hedeflendiği belirtilmekte ve buna ilişkin çalışmaların devam ettiği, böylelikle
Firmalarının toplamda 6 float ve 3 solar cam üretim hattıyla birlikte ülkemiz e katma değer
sağlamaya devam edeceği belirtilmektedir.
Sonuç olarak, korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin
kapasite artışına gittiği, üretiminin ve satışların arttırıldığı ve önemli yatırımların hayata
geçirildiği ve halen devam eden ve yeni başlayacak olan yatırımların bulunduğu somut sayısal
verilerle ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede, yerli sanayi dalının intibak etmekte olduğuna
dair delillerin mevcudiyeti tespit edilmiştir.
KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP
ETMEDİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu bölümde mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için
gerekli olmaya devam edip etmediğinin tespitine yönelik değerlendirmeler yer almaktadır.
Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı, 2020 yılında, Covid -19 salgınının küresel
etkilerinin iç piyasaya da yansımaları sonucunda arz ve talep denge sinde bir miktar
dengesizliklere neden olmuştur. Özellikle bu dönemin ilk yarısında, düz cam tüketimi, çevre
ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de azalmıştır. Ürünün genel ithalatı, 2021 ve 2023 yıllarında
miktar ve değer bakımından artış kaydetmiştir. 2024 yılının dönemsel verilerinde ise, düz cam
ithalatının azaldığı, ortalama birim fiyatın ise yükseldiği görülmektedir.
İran menşeli ürünün ithalatı ise, 2021 yılında bir önceki yıla oranla yaklaşık 6 kat artarak
önemli artış göstermiştir. 2021 ve 2022 yıllarında ülkemize düşük birim fiyat ile tedarik
sağlayan İran’ın, ithalat yaptığımız tüm ülkeler içerisindeki payı %32 ve %18 oranlarıyl a en
fazla ithalatın yapıldığı ülke konumuna gelmiştir. 2023 yılında bir miktar azalarak 5 inci sıraya
gerilemiş olsa dahi, ithalat düşük birim fiyat ile seyretmeye devam etmiştir.
İran’dan ortalama ithal birim fiyatı gerek genel ortalama birim fiyatlarının gerekse yerli
üreticilerin yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalmaktadır. Mevcut en güncel görünümü
veren 2024 yılının dönemsel verilerinde, korunma önlemine rağmen, İran menşeli ithal
ürünlerin, maliyet ve diğer avantajlar sayesinde elde ettiği fiyat rekabeti üstünlüğünün ülkemiz
piyasasında düz cam tüketiminde önemli yer tuttuğu tespit edilmiştir.
İran menşeli düz cam, iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle
konum olarak en yakındak i ülke olan ülkemize yönelmeye devam etmekte, b u durum, önlem
süresinin uzatılmaması halinde, önleme rağmen dönem dönem yükselen İran menşeli ürünlerin
ithalatının yükselme hızının daha da artma olasılığına işaret etmektedir.
Yerli üretim göstergelerinde i se, yerli üreticilerin üretim yurt içi ve yurt dışı satış
miktarının, 2021 yılında önemli artış kaydettiği görülmüştür. 2021 ve 2022 yılları içerisinde
yerli üreticilerden X’ın soğuk tamiri tamamlanan hatlarının ve yeni hattının devreye alınması
ile yerli üreticilerin toplam kapasitesinin X tonun üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu
itibarla, yerli üreticilerin soruşturma döneminde toplam X ila X ton seviyesinde seyreden yurt
içi talebi karşılama kabiliyetine sahip olduğu görülmektedir.
GİZLİ
Ayrıca, International Trade Center (ITC) verilerine göre, soruşturma konusu üründe ,
İran’ın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payının 20 20, 2021,
2022 ve 20 23 yıllarında s ırasıyla % 10, % 23, %21 ve %12 şeklinde paya sahip olduğu
görülmektedir.
Diğer yandan, korunma önleminin yerli sanayi dalı açısından etkilerinin ekonomik
göstergelerdeki kârlılığa belirli ölçülerde yansıdığı görülmüş ve yerli üreticiler rekabetçi pazara
uyum sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalara başlamış ve yatırım planları yapmış, bunların bir
kısmını ise hayata geçirmişlerdir. Bu bakımdan, korunma önleminin süresinin uzatılmaması
halinde yerli üreticiler tarafından sürdürülmekte olan yüksek maliyetli kapasite artışının ve ileri
teknolojiyle üretim sağlayan yeni hat yatırımlarının sekteye uğraması söz konusu olup,
sürdürülen projeler yoluyla, düz camın farklı model ve konseptlerde ürün arzını arttırarak
inşaat, mobilya, otomotiv, beyaz eşya sektörlerinin tal eplerine cevap verebilme stratejisi zarar
görecektir.
Sonuç olarak, İran menşeli düz cam ithalat miktarının soruşturma dönemi içerisinde
özellikle belli yıllarda yüksek oranlı artış göstermesi ve daha ucuz ithal ürünlerin piyasaya
girmesi, yerli üreticiler in giriştiği yatırımların sonuç vermesi için zamana ihtiyaç olması
nedenleriyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli
olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
SONUÇ
Soruşturma dönemi içerisinde, özellikle 2021 yılında önemli artış kayde den düz cam
ithalatı, izleyen yılda azalsa da 2023 yılında tekrar artış kaydetmiştir. 2024 yılı sonrası getirilen
yasal düzenleme ile %5 oranında ilave gümrük vergisinin yürürlüğe girmesi ile belirtilen yılın
ilk 9 aylık döneminde bir önceki döneme göre düşen ithalat miktarının halen önemli paya sahip
olması dikkat çekmektedir.
Öte yandan, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç
piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan
ülkemize yönelmeye devam edeceği düşünülmektedir.
İran menşeli ürünlerin gerek tüm ülkelerden gerçekleşen ortalama ithal birim
fiyatlarının gerekse yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalması neticesinde ortaya çıkan
fiyat rekabeti üstünlüğü yerli üretimi tehdit eden önemli bir faktördür.
Ayrıca, dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan İran’ın, Türkiye’ye gerçekleştirdiği
ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payı 20 21 ve 2022 yıllarında %23 ve %21 olarak
gerçekleşmiştir. Diğer taraftan, İran’dan ülkemize yapılan ihracatın birim fiyatları, diğer ülke
ihraç birim fiyatlarının altında kalmaktadır.
Bu bağlamda, 2015 yılından beri uygulanmakta olan korunma önleminin de etkisiyle
meydana gelen olumlu gelişmelerin ve yerli üreticilerin yatırım ç alışmalarının devamı
bakımından mevcut önlemin süresinin uzatılması önem kazanmaktadır.
GİZLİ
Soruşturma dönemi içerisinde, 2021 yılında İran ithalat miktarının önemli ölçüde
yükselişe geçmesi, ortalama ithal birim fiyatlarının düşük seyretmesi, yerli üreticiler in ileri
teknoloji üretim ve kapasite artışına yönelik giriştiği yatırımların tamamlanması için zamana
ihtiyaç olması nedenleriyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek
için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
Sonuç itibar iyle, soruşturma konusu ürünün İran menşeli olanlarının ithalatında
uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için gerekli şartların oluştuğu
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli düz cam ithalatında uygulanmakta olan
korunma önleminin süresinin 3 yıl daha uzatılması ve mevcut korunma önleminin dönemler
itibarıyla liberalize edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde olacağı
değerlendirilmektedir.
GTİP ÜRÜNÜN TANIMI
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönem
(12/12/2024 -
11/12/2025)
2.Dönem
(12/12/2025 -
11/12/2026)
3.Dönem
(12/12/2026 -
11/12/2027)
70.04
Çekme ve üfleme cam (plakahalinde),
absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da
yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın,
fakat başka şekilde işlenmemiş):
36 ABD
Doları/Ton
35 ABD
Doları/Ton
34 ABD
Doları/Ton
70.05
Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış
cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici)
veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir
tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde
işlenmemiş:
70.06
70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki
camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli,
aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış
veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer
malzemelerle çerçevelenmemiş veya
donatılmamış olanlar:
GİZLİ
GENEL İTHALAT TABLOSU
70.04, 70.05,
70.06
Ton (Net) Dolar Değeri
2020 2021 2022 2023 2023-9 2024-9 2020 2021 2022 2023 2023-9 2024-9
Çin 35.670 21.954 47.730 163.253 143.073 24.527 19.775.207 21.782.251 43.934.853 94.052.257 79.201.988 32.233.018
Rusya Fed. 46.005 31.084 51.077 50.060 39.526 27.697 15.691.415 15.732.078 27.240.671 22.211.397 17.711.934 11.241.129
Bulgaristan 67.966 76.485 37.079 42.007 35.301 8.931 23.688.453 24.396.084 16.565.439 19.815.735 16.421.501 4.873.182
Pakistan 738 245 8.877 22.941 17.787 207 194.627 103.074 3.654.162 6.865.000 5.527.981 70.699
Belçika 23.708 35.163 30.143 22.751 16.925 24.083 16.764.633 24.659.997 27.142.399 19.959.622 15.943.665 16.897.967
İran 21.355 125.093 62.219 21.672 19.219 7.268 5.080.768 45.747.718 29.024.421 8.221.560 7.415.986 2.332.827
Mısır 13.432 5.971 1.507 19.943 14.525 10.637 3.865.801 3.176.031 1.213.407 7.203.902 5.627.739 3.230.606
Azerbaycan - 8.594 10.482 19.565 11.117 37.888 2.859.538 4.630.659 6.352.549 3.774.441 11.884.807
Almanya 11.725 17.194 17.739 11.226 8.413 7.745 25.347.728 34.587.257 35.940.796 32.612.269 25.783.586 15.148.777
Polonya 2.725 3.542 5.741 6.721 4.922 3.094 2.519.212 3.281.480 6.745.432 8.897.406 6.632.770 3.696.856
ABD 6.878 18.172 21.962 6.173 5.740 1.311 4.627.109 10.137.774 13.655.393 4.671.099 4.177.099 1.332.812
Malezya 101 0 - 5.318 4.445 9.368 35.347 154 - 1.891.750 1.584.529 8.412.838
S.Arabistan 29.453 113 50 4.812 3.806 269 7.044.734 26.475 51.136 1.897.505 1.567.685 94.387
Diğer 44.653 42.125 43.252 22.322 15.458 28.791 30.971.879 34.489.153 44.742.758 25.218.599 19.241.837 22.397.021
G.Toplam 304.409 385.733 337.858 418.763 340.255 191.814 155.606.913 220.979.064 254.541.526 259.870.650 210.612.741 133.846.926
GİZLİ
EK-2: TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER
Gösterge Birim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9)
Tüketim Endeks 100 120 117 111 100 95
İthalat Ton 304.409 385.733 337.858 418.763 340.255 191.814
İran menşeli ithalat Ton 21.355 125.093 62.219 21.672 19.219 7.268
İthalat piyasa payı Endeks 100 120 117 111 100 95
İran piyasa payı Endeks 100 489 249 92 100 40
Üretim Endeks 100 130 145 124 100 111
Yurt içi satışlar Endeks 100 118 119 103 100 111
Yurt dışı satışlar Endeks 100 155 174 143 100 142
Kapasite Endeks 100 112 130 122 100 107
KKO Endeks 100 116 112 101 100 104
İstihdam Endeks 100 96 110 105 100 93
Verimlilik Endeks 100 136 133 117 100 119
Stoklar Endeks 100 113 225 272 100 122
Kârlılık Endeks 100 218 137 117 100 53