Kurum Yönetmelikleri · Resmî Gazete: 1991-02-27
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/35038
İSTANBUL
ATATÜRK HAVALİMANI SERBEST BÖLGESİ KIYI (OFF-SHORE) BANKACILIĞI MERKEZİ
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ KISIM
Genel
Hükümler
Madde 1- Bu yönetmeliğin amacı, 6/6/1985 tarih ve 3218 sayılı
Serbest Bölgeler Kanunu, 223 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 18/9/1990, tarih ve 90/999
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerine bağlı olarak İstanbul Atatürk
Havalimanı Serbest Bölgesi Kıyı Bankacılığı Merkezi'nin kurulması,
yönetilmesi ve işletilmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Madde 2- Bu Yönetmelik, birinci maddede belirtilen amaçla,
a) Faaliyet
Ruhsatı alınmasını ve iptali işlemlerini,
b) Bölgenin
düzenlenmesiyle ilgili esasları,
c) Serbest bölge
ile ilgili faaliyetlerin tabi olacağı esasları,
d) Teşvikleri,
e) Serbest
Bölgeleri Tesis ve Geliştirme Fonu ile ilgili işlemleri kapsar.
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen kısaltmalar aşağıda
açıklanmıştır.
a) Bakanlık;
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanlık,
b) DTP; Devlet
Planlama Teşkilatı,
c) HDTM; Hazine ve
Dış Ticaret Müsteşarlığı,
d) Bölge Müdürü;
İstanbul Atatürk Havalimanı Serbest Bölge Müdürü,
e) Bölge; İstanbul
Havalimanı Serbest Bölgesi,
f) Fon; Serbest
Bölgeleri Tesis ve Geliştirme Fonu,
g) Faaaliyet Ruhsatı; Bölge'de kıyı bankacılığı faaliyetinde
bulunabilmek içim gerekli ruhsat,
h) Kıyı
Bankacılığı Merkezi; İstanbul Atatürk Havalimanı Serbest Bölgesi Kıyı
Bankacılığı Merkezi,
ı) Banka;
Özellikle kıyı bankacılığı faaliyetinde bulunmak üzere HDTM' nın bağlı olduğu Bakanlık tarafından kurulmasına izin
verilen bankalar ve Türkiye'de fiilen bankacılık faaliyetinde bulunmayan
yabancı bankaların şubeleridir.
Bölge
Madde 4- Bölge Müdürlüğü' nün kuruluş, görev yetki ve çalışma
esasları Bakanlar Kurulu'nun 16/8/1985 tarihli ve 85/9801 sayılı Kararı ile
düzenlenmiştir.
İKİNCİ
KISIM
Bölgenin
Sınırları, Faaliyet Konuları, Başvuruda Bulunacak Bankaların Haiz Olmaları
Gereken Özellikleri, Faaliyet Ruhsatı'nın Alınması İptali ve Teşvikler
Bölgenin
Madde 5- Bölgenin sınırları, Bakanlar Kurulunun 30/11/1990
tarih ve 90/1210 sayılı Kararıyla , kıyı bankacılığı (off-shore banking) faaliyetlerinin
yürütülmesi amacıyla serbest bölge olarak belirlenen İstanbul, Ataköy Turizm
Kompleksindeki Galleria Ünitesinin C blok 1 inci 2
inci katlarındaki ilgili bölümlerin sınırlarıdır.
Faaliyet
Madde 6- İstanbul Atatürk Havalimanı Serbest Bölgesi Kıyı (off-shore) Bankacılığı
Merkezinde, Bakanlar Kurulu'nun 18/9/1990 tarihli ve 90/999 sayılı kararında
ve bu karara dayanılarak çıkarılan veya çıkarılacak mevzutta
belirtilen kıyı (off-shore)
bankacılığı faaliyetleri yürütülür.
Başvuruda
Madde 7- Kıyı Bankacılığı Merkezi'nde faaliyette
bulunabilecek bankalar, HDTM' nın bağlı olduğu
Bakanlık tarafından çıkarılan ve 19/12/1990 tarihli Resmi Gazete'de
yayımlanan 1 No.lu Tebliğ'de açıklandığı şekilde, ya bu amaçla kurulacak bankalar veya halen Türkiye'de
fiilen bankacılık faaliyetinde bulunmayan yabancı bankaların şubeleridir. Sözkonusu Tebliğ, bu banka veya şubelerin sahip olması
gereken özellikleri de açıklar.
Faaliyet
Madde 8 - Kıyı Bankacılığı Merkezi'nde bankacılık faaliyeti
göstermek isteyen bütün bankalar, 3218 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine göre,
bu faaliyetlerini DPT'den Faaliyet Ruhsatı almak kaydı ile yapabilirler.
Faaliyet Ruhsatı alacak bankalar;
a) HDTM' nın bağlı olduğu Bakanlıktan, 1 No.lu
Tebliğ'in 4 üncü maddesine göre kıyı bankacılığı faaliyetinde bulunmak için
alacakları banka kurma veya şube açma iznini,
b) Bankanın
yabancı ortağı varsa bu konu ile ilgili olarak DPT Yabancı Sermaye
Başkanlığından alacakları İzin Belgesi'ni,
c) Faaliyet
Ruhsatı Müracaat Formu ve eki "Faaliyet Ruhsatı Yıllık Ücreti"
makbuzunu,
bir dilekçe ekinde
DPT Müsteşarlığı, Serbest Bölgeler Başkanlığı'na verirler. Başkanlık bu
dilekçeyi iki iş günü içinde cevaplandırır. Başkanlığın "Faaliyet
Ruhsatı" verilmesi konusunda uygun görüş yazısını alan bankalar, yazı
tarihini takip eden bir ay içinde, İstanbul Ataköy Turizm Kompleksinde
bulunan Galleria Ünitesi içinde kıyı bankacılığı
yürütülmesi amacıyla serbest bölge olarak belirlenen alanda bulunan
işyerlerini, Bölge Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Ataköy Turizm Tesisleri ve
Ticaret A.Ş.'den kiralar ve kira sözleşmesinin bir örneğini Serbest Bölgeler
Başkanlığı'na vererek "Faaliyet Ruhsat" larını
alırlar. "Faaliyet Ruhsatı" süresi 10 yıl olup bu süre tarafların
uygun görüşüyle 10 uncu yıl sonunda tekrar uzatılabilir.
Faaliyet
Madde 9- DPT Müsteşarlığı, bir bankanın "Faaliyet
Ruhsatı" nı aşağıdaki hallerde iptal edebilir.
a) Serbest
Bölgeler Kanunu ile bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata uyulmadığının veya
Bankanın "Faaliyet Ruhsatı" almak için yaptığı başvuruya göre haiz
olduğu şart ve niteliklerin yitirilmiş olduğunun Bölge Müdürlüğünce tespit
edilmesi.
b) Banka'nın
işyeri kullanma hakkını kaybetmesi.
Madde 10- Kıyı Bankacılığı Merkezinde faaliyet gösterecek
bankalar da diğer serbest bölgelerdeki kullanılıcılar gibi aşağıdaki
teşviklerden yararlanırlar.
a) Bölge
faaliyetleri nedeniyle elde edilen kazançlar her türlü vergi, resim ve
harçlardan muaf olup, kambiyo mükelleflerine dair mevzuata da tabi değildir.
b) Bankaların
Bölge faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazanç ve iratlar, Türkiye'nin
diğer yerlerine getirildiğinin kambiyo mevzuatına göre tevsiki halinde de,
gelir ve kurumlar vergisi ödemezler.
c) Bankalar
Serbest Bölge İdaresine haber vererek kazançlarını istedikleri ülkeye
transfer etmekte serbesttirler.
d) Yurtdışından
bölgeye getirilen mallar için gümrük resmi, harcı, belediye resmi ve benzeri
ödemeler yapılmaz.
e) 3218 sayılı
Kanunun geçici birinci maddesi hükmü gereğince, Kıyı Bankacılığı Merkezi'nin faaaliyete geçişinden itibaren
10 yıl süreyle 2822 sayılı Kanunun grev ve lokavt ile arabuluculuk hükümleri
uygulanmaz.
f) Ayrıca
bankalar, Bakanlar Kurulu Kararlarında yer alan teşviklerden de
yararlandırılabilirler.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Bölge
Düzeninin ve Güvenliğinin Sağlanması
Madde 11- Bölge Müdürü, bankaların güvenliğinin sağlanmasıyla
ilgili taleplerini İstanbul Valiliğine intikal ettirir. İstanbul Valiliği,
anılan talep doğrultusunda asayişin yerine getirilmesi için özel tedbirler
aldırır.
Bölge Müdürü,
bankaların her birinden de belli yerlerde 2495 sayılı kanuna dayanarak özel
koruma görevlilerinin bulundurulmasını istemek yetkisine sahiptir.
Çalışma
Madde 12- Bölgede faaliyet gösteren bankalar ve bu bankalar nezdinde çalışanlar, Türkiye Cumhuriyeti çalışma mevzuatı
hükümlerine tabi tutulurlar (bu Yönetmeliğin 10/e maddesi hükmü hariç).
Türkiye sınırları
içindeki işyerleri için öngörülen asgari ücret ve fazla çalışma esasları,
bölge bankaları için de uygulanır.
Yabancı için
Madde 13- Bankalar serbest bölgede çalıştırma ihtiyacı
duydukları yabancı yönetici ve uzmanlar için "Çalışma İzni" almak
üzere, doğrudan DPT Müsteşarlığına veya Bölge Müdürlüğüne müracaat ederler.
Müracaat,
"Çalışma İzin Belgesi" almak için hazırlanmış matbu formların dodurularak, ekleriyle imzalı bir şekilde verilmesi
suretiyle yapılmış olur.
Yapılan bu talep,
DPT Müsteşarlığı veya Bölge Müdürlüğünce değerlendirilir, ilgili mercilerle
koordinasyon sağlanır ve uygun görülenlere "Çalışma İzin Belgesi"
verilir.
Bankalar
yanlarında çalıştırdıklarının bölge içindeki hareket ve davranışlarından,
çalışma esnasında üçüncü şahıslara veya serbest bölgeye verdikleri
zararlardan sorumludurlar.
Çalışma
Madde 14- Bölge Müdürü, bankaların çalışma saatlerinin ve
çalışma sürelerinin düzelenmesi konusunda gerekli
tedbirleri alır ve duyurur.
Her bir bankaya
giriş ve çıkışlar, kişilerin kontrolüyle ilgili hususlar ve diger esaslar o bankanın müdürü ile Bölge Müdürü
arasındaki işbirliğiyle belirlenir.
Madde 15- Bankalarda çalışanlara yabancı uyruklular da dahil,
Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik mevzuatı uygulanır.
Bankalar,
personeline çocuk yardımı, yakacak ve giyim yardımları yapmakla yükümlü olup,
diğer sosyal yardımlar için ise, personeli ile yaptıkları sözleşmelerde yer
alan hükümlere uymak zorundadırlar.
Bölge İçi
Madde 16- Bölgede faaliyette bulunan bankaların ihtiyaç
duydukları elektrik, su, haberleşme, temizlik ve benzeri hizmetler ile bakım
ve onarım hizmetleri Ataköy Turizm Tesisleri ve Ticaret A.Ş. tarafından kira
sözleşmesinde belirtilen esaslar dahilinde yerine getirilir.
Madde 17- Serbest Bölgeler Kanununun 7 inci maddesi uyarınca
kurulan "Serbest Bölgeleri Tesis ve Geliştirme Fonu"na İstanbul
Atatürk Hava Limanı Serbest Bölgesi Kıyı Bankacılığı Merkeziyle ilgili olarak
tüm ödemelerin yapılabilmesi için, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde, İstanbul Kıyı Bankacılığı hesabı açılır.
Fona yapılacak
ödemeler şunlardır:
a) Bankaların
Türkiye'de mukim gerçek ve tüzel kişilere verdikleri nakdi krediler nedeniyle
nakden ve hesaben kendi lehlerine aldıkları
paralardan yüzde 5 oranında ve takip eden 90 gün içinde yatırılan
kesintilerdir.
b) Bankalar
tarafından DPT Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Başkanlığından alınan
"Faaliyet Ruhsatı" karşılığı olmak üzere 50.000.- ABD Doları veya
eşdeğeri konvertıbl döviz olarak ödenen
"Faaliyet Ruhsatı Yıllık Ücreti" dir.
Fon'a yapılacak bu
ödemeler T.C. Merkez Bankasındaki İstanbul Kıyı Bankacılığı hesabına yapılır
ve karşılığında verilecek makbuzlarda, ödemeyi yapan, ödeme miktarı ve cinsi
belirtilir.
Bölge Müdürlüğü,
her mali yıl başından önce, bir sonraki yıl için yapılacak harcamaları
kapsayan program teklifini DPT Müsteşarlığı'na intikal ettirir. DPT
Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Başkanlığınca, Bölge Müdürlüğünün bu teklifi de
gözönünde tutularak, fon kullanımlarını belirleyen
bir sonraki yıl finansman programı hazırlanarak, Başbakanın veya
görevlendireceği Devlet Bakanının onayı ile yürürlüğe konulur. Fon
kalemlerinde değişiklik, tekrar onay gerktirir.
DPT Müsteşarlığı,
Serbest Bölgeler Başkanlığı, diğer tali hesaplar açılması için, Türkiye
Cumhuriyet Bankası Başkanlığına talimat verebilir.
Bölge Müdürü, Fom'la ilgili harcamaları yapar, yıllık ve hastalık
izinleri sebebiyle görevinde bulunmadığı zamanlarda bu yetkiyi kendisine
vekalet edecek göreviyle devreder. İmza sirküleri, DPT Müsteşarlığınca
hazırlanarak bankaya bildirilir.
DÖRDÜNCÜ
KISIM
Çeşitli
Hükümler
Madde 18- Bankalar ihtiyaç duydukları büro malzemelerini Türk
Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar uyarınca, ayni sermaye olarak DPT
Müsteşarlığının izni ile bölgeye getirebilirler.
Bölge Müdürlüğü
onayı ile Bankalar tarafından bölgeye getirilen, ancak ticari amaçlı olmayan
Türkiye mahreçli mallar isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi
tutulmayabilir.
Kira
Madde 19 - DPT Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Başkanlığınca 8
inci maddeye göre "Faaliyet Ruhsatı" verilmesi uygun görülen
bankalar, Ataköy Turizm Tesisleri ve Ticaret A.Ş. ile temasa geçerek işyerlerini tespit ederler ve kira sözleşmelerini
yaparlar. Ataköy Turizm Tesisleri ve Ticaret A.Ş. işyerlerini m2 sini
başlangıçta, 150 ABD dolar olarak kiralar ve her yıl en çok yüzde 10
arttırabilir. Yer tespiti ve kira sözleşmesinde bulunması gereken hususlar
hakkında çıkacak anlaşmazlığın halli için, DPT Müsteşarlığının kararına göre
hareket edilir.
İtiraz ve
Madde 20 - Bölge ile ilgili olarak ruhsat ve izin hakkındaki
itiraz ve şikayetler aşağıdaki şekilde yapılabilir.
"Faaliyet
Ruhsatı" yla ilgili itirazlar konusuna göre
DPT Müsteşarlığının ve HDTM'nın bağlı olduğu
Bakanlığa yapılır.
Serbest Bölge ile
ilgili diğer hususlar hakkındaki itiraz ve şikayetler, Bölge Müdürlüğüne
yapılır ve Bölge Müdürlüğünün kararına göre hareket edilir.
Konu, itiraz
merci'ine göre Bakanlıkça veya DPT Müsteşarlığınca veyahut da Hazine ve Dış
Ticaret Müsteşarlığınca incelenir ve ilgiliye gerekli cevap verilir. İtiraz
ve şikayetin haklı görülmesi hallerinde işlemin düzeltilmesi için gereği
yapılır.
Doğrudan kıyı (off - shore) bankacılığı ile
ilgili işlemler hakkındaki şikayetler ise Hazine ve Dış Ticaret
Müsteşarlığına yapılır.
İşyerini
Madde 21 - Bölgede işyerini kapatarak, tasfiye etmek isteyen
banka, tasfiye tarihinden en az bir ay önce bu durumdan Serbest Bölgeler
Başkanlığı ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığını haberdar eder ve genel
hükümlere göre gereğinin yapılmasına giderek, işlemlerini tamamlar.
Madde 22 - Bu Yönetmelik Resmi Gazete'de yayınlandığı tarihte
yürürlüğe girer.
Madde 23 - Bu Yönetmelik hükümlerini Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.