Tebliğler · Resmî Gazete: 2008-01-30
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/38329
Kurumu: Dış Ticaret Müsteşarlığı
İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2008/1)
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 11/2/2007 tarihli ve 26431 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2007/1 sayılı Tebliğ
ile başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Kararnamenin eki
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri
Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan
kararı içermektedir.
MADDE 2 – (1) Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü
tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve
bulguları içeren sonuç raporu Ek I'de verilmektedir.
MADDE 3 – (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme
Kurulu, 9003.11 ve 9003.19 Gümrük Tarife Pozisyonlu "gözlük
çerçeveleri"nin ithalatında 3 (üç) yıl süreyle korunma önlemi
uygulanmasına, önlemin 1. yıl için 3 ABD Doları/adet, 2. yıl için 2,85 ABD
Doları/adet ve 3. yıl için 2,7 ABD Doları/adet tutarında ek mali yükümlülük
olarak belirlenmesi ve Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşması'nın 9.1
maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınması hususlarında
Bakanlar Kurulu'na öneride bulunulmasına karar vermiştir.
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının
bağlı olduğu Bakan yürütür.
EK-1
GÖZLÜK
ÇERÇEVELERİ İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER
1.1.
Kapsam
Bu Rapor, İthalatta
Korunma Önlemleri Hakkında Karar hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma
önlem, soruşturması sonucunda elde edilen bilgi ve bulguları içermektedir.
1.2.
Soruşturmanın yürütülmesi
Gözlük çerçeveleri ithalatına yönelik korunma önlemi
soruşturması, yerli üreticileri temsilen Gözlük Sanayicileri Derneği’nin yapmış
olduğu başvuruya istinaden, 11/2/2007 tarihli ve 26431 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2007/1 sayılı Tebliğ ile
başlatılmıştır.
1.3.
Yerinde inceleme
Ön inceleme ve soruşturma aşamalarında bazı üretici
firmaların üretim tesislerinde yerinde inceleme yapılmıştır. Ayrıca, 8-11/3/2007 tarihlerinde İstanbul’da
düzenlenen 21. Uluslararası Tüm Optik ve Oftalmolojik Ürünler Fuarı’nda
incelemeler ve gözlük sektöründe faaliyet gösteren üretici ve ithalatçı
firmalar ile optisyen dernekleri ile görüşmeler yapılmıştır.
1.4.
İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi
Soruşturma konusu eşyanın yerli üreticileri, ithalatçıları,
ihracatçıları, yabancı ülke temsilcilikleri ve diğer ilgili taraflara
görüşlerini göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini iletmeleri için yeterli
süre tanınmıştır. İlgili taraf başvuru formları ve bilgi formları Müsteşarlık
web sayfasında yayımlanarak duyurulmuştur. Soruşturmayla ilgili taraf olarak
iştirak etmek isteyen başvurular kabul edilmiş ve sözkonusu tarafların
görüşlerinin dinlenebilmesini teminen, 25/4/2007 tarihinde tarafları dinleme
toplantısı yapılmıştır. Gerek bu toplantı öncesinde, gerekse toplantıdan sonra
Müsteşarlığımıza yazılı olarak iletilen bilgi formları ve ilgili taraf
görüşleri, Müsteşarlık web sayfasında yayımlanarak kamuoyuna duyurulmuştur.
1.5.
Sonuçların değerlendirilmesi
Soruşturma sonucunda elde edilen bilgiler ve değerlendirmeleri içeren
soruşturma raporu İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu’na
sunulmuştur.
1.6.
Soruşturma konusu eşya
Soruşturma konusu madde, gözlüklere veya
benzeri eşyaya ait çerçevelerdir. Sözkonusu çerçevelerin ana yapısını, menteşe
kaynaklı, boya ve polisajı yapılmış, sap ucu takılmış ve köprü monte edilmiş
gözlük sapları oluşturmaktadır.
Soruşturma konusu eşyanın yürürlükte
bulunan gümrük tarife cetveline göre gümrük tarife pozisyon numaraları 9003.11
ve 9003.19’dur. Yukarıdaki paragrafta yer alan tanıma uyan maddeler, başka bir
GTİP altında işlem görseler dahi soruşturma konusu maddelerden kabul
edilmelidir. Metinde bundan sonra “gözlük çerçeveleri” olarak yer alacaktır.
Gözlük çerçeveleri, optik camının da
ilavesi ile göz kusurlarının düzeltilmesi, göz bozukluklarının tedavisi
amacıyla kullanılan optik gözlükleri oluşturan ana unsurdur.
1.7. Benzer veya doğrudan rakip ürün
Soruşturma kapsamında yerli üretilen
eşya ile ithal edilen eşyanın benzer veya doğrudan rakip ürün olup olmadığı
aşağıdaki açılardan incelenmiştir.
Üretim tekniği ve süreci: Gözlük çerçeveleri optik kalitedeki metal veya
plastik türevi hammaddelerden emek yoğun bir üretim tekniği kullanılarak
yapılmaktadır. Üretim tekniği, gerek yerli üreticilerin üretiminde gerekse
ithal ürünlerin üretiminde, ölçek farkları hariç olmak üzere, benzer nitelik
göstermektedir.
Satış ve dağıtım kanalları: Söz konusu ürünlerin Türkiye piyasasındaki dağıtım
kanallarında genellikle aynı toptancı firmalar rol oynamaktadır. Perakende
piyasasında da sözkonusu ithal ürünler ile yerli üretilen ürünler aynı
perakendeciler tarafından piyasaya sürülmektedir.
Tüketici ve talep yapısı: Yerli üreticilerin üretmekte olduğu gözlük
çerçeveleri ile ithal edilen gözlük çerçevelerinin talep yapısı ve tüketici
kitlesi arasında fiyat dışında farklılık gösteren önemli bir unsur
bulunmamaktadır.
Bu açılardan soruşturma konusu eşyanın yerli üretilenleri
ile ithal edilenlerinin doğrudan rakip ürün olarak
değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.
2. SORUŞTURMA KONUSU EŞYANIN İTHALATI İLE İLGİLİ
BİLGİLER
2.1. İthalatın seyri
Yıllar
Miktar (adet)
Değer ($)
2002
3.048.053
9.377.091
2003
1.319.012
14.522.110
2004
2.965.462
24.508.244
2005
5.302.739
33.339.631
2006
7.540.903
42.445.239
2006(1-9)
4.720.646
27.975.913
2007 (1-9)
3.735.585
31.603.180
Soruşturma konusu eşyanın genel ithalatı soruşturma konusu dönem
boyunca 2003 yılı hariç sürekli artış göstermiştir. 2002 yılında 3.048.053 adet
olan toplam ithalat, 2003 yılında bir önceki yıla göre %56,7 oranında
düşmüştür. 2004 yılında bir önceki yıla göre % 124,8 artarak 2.965.462 adete
yükselmiştir. 2005-2006 yıllarında ise bir önceki yıla göre sırasıyla %78,8 ve
%42,2 oranlarında artarak 2006 yılında 7.540.903 adete ulaşmıştır. Özellikle
son iki yılda ithalatta görülen artış, önemli, ani ve hızlı bir artıştır.
2.2. İthalatın piyasa payı
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Piyasa Payı (%)
81,0
59,4
66,7
75,8
83,2
73,4
Türkiye’de gözlük çerçeveleri piyasası
inceleme konusu dönem boyunca büyümüştür. Genel ithalatın piyasa payı 2002
yılında %81 iken 2006 yılı sonunda %83,2 olarak gerçekleşmiştir.
2.3.
İthalatın yerli üretime oranı
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
İthalatın
yerli üretime oranı
%
413,4
134,5
178,3
263,6
463,0
359,4
İthalatın yerli üretime oranı, ithalat miktarı ve yerli üreticilerin
yurtiçi satış miktarı esas alınarak hesaplanmış ve bu oranın yıllar içerisinde
artarak 2003 yılındaki %134,5 düzeyinden 2007 yılı Temmuz ayı itibariyle %
359,4 oranına yükseldiği tespit edilmiştir.
3. ÖNGÖRÜLMEYEN
GELİŞME
Gözlük çerçeveleri ithalatı özellikle
2005 yılından itibaren büyük bir artış göstermektedir. Yerli üreticilerin
üretmekte oldukları gözlük çerçevelerinin doğrudan rakibi olan ithal gözlük
çerçevelerinin satışı doğrudan tüketiciye değil, optisyenlik müesseseleri
adlandırılan gözlük mağazaları yoluyla yapılmaktadır. Bedeli kamu sosyal
güvenlik kuruluşlarınca karşılanan satışlarda mağazanın fiyat tercihi önemli
rol oynamaktadır. Dolayısıyla piyasadaki gözlük çerçevesi talebinde fiyat,
satış ve pazarlama koşulları ile talebin miktarını belirleyen ana unsur
doğrudan tüketici tercihleri değil, gözlük mağazalarının alım davranışıdır.
Türkiye’de yaklaşık ruhsatlı 4.000 adet optisyenlik
müessesesi mevcuttur. Bu mağazaların 2.191’i Optisyenlik Hakkında Kanun’un 2004
yılında yürürlüğe girmesinden sonra ruhsat alarak açılmıştır. 2004 yılında Optisyenlik
Hakkında Kanun ile yeterlilik belgesi alan 847 optisyenin yanısıra 2006 yılında
bir defaya mahsus olmak üzere düzenlenen kurslarda belge alarak mağaza açan
1.344 müessese bulunduğu Sağlık Bakanlığı verilerinden anlaşılmıştır. Bu
rakamın içerisinde Kanunun yürürlüğe girmesinden önce ruhsatsız olarak
faaliyette bulunan veya mesul müdürlük konumu altında faaliyet gösteren mağazaların
da bulunduğu, öte yandan yeni ruhsatname alanların birden fazla mağaza
açabildiği dikkate alındığında, 2005 yılından itibaren piyasaya yeni mağaza
açarak giren optisyen sayısının 1.000 dolayında olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, yeni açılan bir
işletmenin raflarında çeşitli model ve marka taleplerine yanıt verebilmek için
ilk planda asgari 1.500 adetlik bir stok bulundurma ihtiyacı olduğu tespit
edilmiştir. Bu gereklilik, yeni açılan müesseselerde toplam 1.500.000 adetlik
ilave bir talebe karşılık gelmektedir. Bu rakam yıllık gözlük çerçevesi
tüketiminde yaklaşık dörtte birlik bir oranı oluşturmaktadır. Yeni açılan
müesseseler büyük miktarda gözlük çerçevesi talebinde bulunmuşlardır. Yeni
açılan optisyenlik müesseseleri ilk yatırım maliyetlerini düşürmek amacıyla
öncelikle stoklarında ve satışlarında fiyatı düşük ürünleri bulundurmayı tercih
etmiş ve tedarikçilerden ödeme kolaylıkları talep etmişlerdir. Bu şartları kısa
sürede ancak ithalatçılar yerine getirebilmiştir.
Öte yandan Sağlık Bakanlığınca
yayımlanan 29/03/2004 tarihli ve 5011 (2004/43) sayılı Genelge ile Yeşil Kart
sahiplerinin de gözlük çerçevesi ihtiyaçlarının karşılanması uygulamasına
başlanmış ve 2006 yılında yaklaşık 423.000 adet gözlük çerçevesi yeşil kart
kapsamında tüketiciye ulaştırılmıştır.
Bu rakamlar alt alta konulduğunda 2005
yılından itibaren artan ithalatın, optisyenlik mağazalarındaki %100’ü aşan
artışa ve yeşil kart sahipleriyle artan talebe bağlı olarak ortaya çıktığı
tespit edilmiştir. Bu şekilde piyasaya giren yeni alıcıların, istenen miktar ve
hızda mal temini, ilk siparişlerde istenen ucuz ürün temini ve ödemede uzun
vadeler ve iskontolar gibi kolaylıklar talep ettiği görülmüştür. Bu koşulların
ancak ithalatçılar tarafından karşılanabilmesi ve bu aşamada ithal ürünlere
bağlı olarak yapılan anlaşmaların uzun vadeli ödemeler nedeniyle “uzun süreli”
ticari kontratlara dönüşmesinin yerli üreticileri piyasadan dışlama etkisi
yaptığı ve bu gelişmenin öngörülemeyen bir gelişme olduğu anlaşılmıştır.
YERLİ
ÜRETİCİLER ÜZERİNDE CİDDİ ZARAR TESPİTİ İLE İLGİLİ BİLGİLER
Yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar
tespiti ile ilgili bilgiler, yerli üretim dalının çoğunluğunu temsil eden yerli
üretici firmaların ekonomik ve mali göstergeleri esas alınarak elde edilmiştir.
4.1.
Kapasite ve üretim
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007 projeksiyon
Kapasite
Adet/yıl
10.215.266
10.800.266
11.210.266
11.306.466
11.442.466
11.262.466
Üretim
Adet/yıl
737.383
980.812
1.662.819
2.011.837
1.628.772
1.784.374
KKO
%
7,2
9,1
14,8
17,8
14,2
15,8
Gözlük çerçevelerinin yerli üretim kapasitesi son beş
yılda yıllık yaklaşık 10 milyon adetten 11,5 milyon adete çıkmıştır. 2007
yılında kapanan bazı firmalarla birlikte kapasitede bir azalma da göze
çarpmaktadır. Gözlük çerçeveleri üretimi, 2004 yılında uygulanan kotanın da
etkisiyle, 2005 yılına kadar artış göstermekte idiyse de, bu yıldan itibaren
azalarak kapanmaların da etkisiyle 2006 yılında en düşük düzeyine gerilemiş
bulunmaktadır. Üretim kapasitesindeki azalmayla kapasite kullanım oranları da
2005 yılındaki en yüksek % 17,8’lik düzeyinden 2006 yılında % 14,2’ye
gerilemiştir.
4.2.
Satışlar
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Yurtiçi
satışlar (üretimden)
Adet
712.852
903.132
1.479.049
1.697.575
1.521.668
1.001.190
Yurtdışı
satışlar (üretimden)
Adet
28.502
32.637
34.085
27.368
34.107
12.981
Yerli üreticilerin yurtiçi satışları 2005 yılına kadar piyasanın
genişlemesiyle bir artış göstermiş, ancak bu yıldan itibaren gerileyerek 2007
yılında son dört yılın en düşük düzeyinde gerçekleşmiştir.
4.3.
Stoklar
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Stoklar
Adet
39.379*
84.422
234.107
521.001
593.998
620.712
*
Başlangıç stoku
Yerli üreticilerin dönem sonu stokları her dönemde artarak 2002
yılındaki 39 bin adetlik stoktan 2006 yılında 628 bin adetlik stoka
yükselmiştir. 2007 yıl sonu stoklarının 2006 dönem sonu stoklarını aşacağı
öngörülmektedir.
4.4.
Karlılık
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Karlılık
oranı
%
11,5
-0,9
5,3
-6,6
-2,8
-0,5
Yerli üreticilerin ortalama karlılık oranları ciro büyüklükleri ile ağırlıklandırılarak
toplanmış ve yerli üreticilerin ortalama karlılık oranları elde edilmiştir.
Elde edilen sonuçlara bakıldığında, yerli üreticilerin ortalama karlılığının
yıllar içerisinde azaldığı ve 2007 yılı dahil olmak üzere son üç yılda zarar
edildiği anlaşılmıştır.
4.5.
İstihdam
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Toplam
çalışan sayısı
Kişi
449
551
534
520
493
453
Yerli üreticiler tarafından istihdam edilen işçi sayısı 2003 yılından
bu yana sürekli azalma göstermektedir. 2003 yılında 551 kişi olan ortalama
istihdam, 2007 yılı Temmuz ayı itibariyle 453 kişidir.
4.6.
Verimlilik
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Verimlilik
Üretim miktarı/Kişi
1642
1780
3114
3869
3304
3064
Yerli üreticiler tarafından istihdam edilen işçi başına üretim miktarı,
verimlilik göstergesi olarak kabul edilerek tüm yerli üretici firmaların toplam
üretimleri, doğrudan istihdam edilen işçi sayısına bölünmüştür. Buna göre
verimliliğin 2003 yılından sonra artış gösterdiği ve özellikle 2005 yılından
sonra yüksek düzeyde seyrettiği anlaşılmaktadır.
4.7.
Yerli üretimde katma değer analizi
Gözlük çerçevelerinin yerli üretiminin genel olarak, köprü, sap, plaket
ve kancaların kaynağının yapılması, sap ucunun takılması, boya ve polisajının
yapılması ve paketleme işlemlerinden oluştuğu ve ölçekteki değişimlere bağlı
olarak maliyetlerin değişmesi de dikkate alınarak, bu işlemlerin birim başına
yaklaşık %80 oranında yerli katma değeri oluşturduğu anlaşılmıştır.
Sözkonusu işlemlerin bir ya da ikisinin eksilmesi ya da bunlara bir ya
da iki eklenmesi ile birlikte, yerli üretimde bir işçinin günde 15 ila 25
dolayında gözlük çerçevesi ürettiği tespit edilmiştir.
4.8.
Tüketim ve yerli üreticilerin pazar payı
Birim
2002
2003
2004
2005
2006
2007/7
Toplam
iç tüketim
Adet
3.761.000
2.222.000
4.445.000
7.000.000
9.063.000
3.764.000
Yerli
üreticilerin pazar payı
%
19,0
40,6
33,3
24,2
16,8
26,6
İthalatın
pazar payı
%
81,0
59,4
66,7
75,8
83,2
73,4
Tüketimde yıllar içerisinde önemli bir artış görülmektedir. Bu artışın
nedenleri arasında, sosyal güvenlik ödemelerindeki iyileşme, sosyal güvenceye
sahip bireylerin sayısındaki artış, sosyoekonomik gelişmeye dayalı sektördeki
büyüme gösterilmektedir. Pazardaki büyümeye karşın yerli üreticilerin pazardan
aldıkları pay giderek azalmıştır. 2003 yılında %40,6 düzeyinde olan yerli
üreticilerin pazar payı sürekli gerileyerek 2006 yılında %16,8 olarak gerçekleşmiştir.
Buna karşılık, ithalatın pazar payı
giderek artmış ve 2003 yılında %60’a yakın olan bu oran, 2006 yılında %83,2
olarak gerçekleşmiştir.
4.9.
Fiyat kırılması
Ortalama
birim fiyatlar
Birim
2007
İthal
satış fiyatı
ABD Doları/Adet
4,76
Yerli
yurtiçi satış fiyatı
7,79
Fiyat kırılması
ABD Doları/Adet
-3,03
Gözlük çerçevelerinin yerli üretimi
üzerinde ithal birim fiyatlarından kaynaklanan fiyat baskısı araştırmasında, ithalatın
izlenmesine yönelik gözetim uygulamasından elde edilen ithalat ve yurtiçi
satışlara ilişkin veriler esas alınmış ve gerek yerli üretici firmaların,
gerekse ithalatçıların aracılar olan optisyenlik müesseselerine satışları
karşılaştırılmıştır.
Soruşturma kapsamında elde edilen bilgi
ve belgelerden, ithal ürünlerin yerli üreticilerin yurtiçi satış fiyatlarını
birim fiyatlarının ortalama 3 ABD Doları/Adet düzeyinde kırdığı
anlaşılmaktadır.
5. NEDENSELLİK
İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
Gözlük çerçeveleri ithalatının özellikle
2005 yılından bu yana ani ve keskin bir artış içerisinde olduğu ve bu ithalat
artışının yerli üreticilerin piyasa paylarını doğrudan doğruya azalttığını ve
diğer bazı ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu anlaşılmıştır.
Artan ithalat, öncelikle fiyat avantajı
nedeniyle gözlük mağazalarında yerini almış ve daha sonra ithalatçılar
tarafından uygulanan iskonto ve vade sistemi sayesinde uzun vadeli alım
siparişler verilmiştir. Bu talep şoku nedeniyle uzun vadeli ödemelere dayalı
kontratlar oluşmuştur.
Yerli üretici firmaların önde
gelenlerinin, üretimde maliyetleri azaltmak, fiyat rekabetine uyum sağlamak ve
yönetimlerini rasyonelleştirmek amacıyla gereken tedbirleri zamanında aldığı,
bu tedbirleri zamanında alamayan yerli üretici firmaların ise ithal ürünlerin
rekabetinden daha fazla etkilendiği anlaşılmaktadır.
Korunma önlemi soruşturması çerçevesinde
yapılan incelemelerde, tüketimdeki gelişmeler, ihracattaki gelişmeler, yerli
üreticiler arasındaki rekabet, yerli üreticilerin maliyetini artıran amortisman
ve finansman giderlerinin artışı, alternatif ürün geliştirilip geliştirilmediği
hususları incelenmiş olup, yerli üreticiler üzerinde ciddi zarara neden olan
ithalat artışı dışında başka bir faktör tespit edilmemiştir.
6. SONUÇ
Sonuç olarak, gözlük çerçeveleri
ithalatının özellikle son 3 yılda ani ve önemli oranda arttığı; bu artışın
yerli üreticilerin ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu, diğer
faktörlerin sözkonusu bozulma üzerinde etkisi olmadığı, ithalat artışı ve
gerçekleşme koşulları ile yerli üreticilerin ciddi zarar ile karşı karşıya
kalması arasında nedensellik ilişkisi olduğu anlaşılmıştır.