Tebliğler · Resmî Gazete: 2008-05-01
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/38435
İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN
TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2008/16)
BİRİNCİ KISIM
Genel Bilgi ve İşlemler
MADDE 1 – (1) 8/5/2002 tarihli ve
24749 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine
İlişkin 2002/4 sayılı Tebliğ ile yürürlüğe giren Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)
menşeli 9613.10.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) altında yer
alan "tekrar doldurulamayan gazlı cep çakmakları" ve 9613.20.10.00.00
GTİP altında yer alan "ateşleme sistemi elektrikli olanlardan yalnız
plastik gövdeli doldurulabilen gazlı cep çakmakları" için 0,05 ABD
Doları/adet, 9613.90.00.00.11 GTİP altında yer alan "Yalnız plastik gövde
(gaz ihtiva etsin etmesin tamamen teçhiz edilmiş plastikten gaz haznesi)"1
için ise 0,03 ABD Doları/adet dampinge karşı vergi halen yürürlüktedir.
(2) Dampinge karşı önlemlerin sona ermesinin damping ve zararın devamına veya
yeniden meydana gelmesine yol açacağı iddiasıyla Azmüsebat Çakmak ve Tıraş
Bıçağı Sanayi ve Ticaret A.Ş. firması
tarafından yapılan başvuru üzerine 5/5/2007 tarih ve 26513 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2007/6 sayılı Tebliğ
ile başlatılan nihai gözden geçirme soruşturması, Dış Ticaret Müsteşarlığı
(Müsteşarlık) İthalat Genel Müdürlüğü (Genel Müdürlük) tarafından yürütülerek
tamamlanmıştır.
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ; 4412 sayılı
Kanunla değişik 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında
Kanun, 20/10/1999 tarih ve 99/13482 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi
Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) hükümleri
çerçevesinde yürütülen nihai gözden geçirme soruşturması sonucunda alınan
karara esas teşkil eden bilgi ve bulguları içermektedir.
MADDE 3 – (1) Soruşturma açılmasını
müteakip, söz konusu ürünün bilinen yerli üreticisine, Müsteşarlıkça tespit
edilen ithalatçı ve ihracatçılar ile tespit edilemeyen ÇHC’de yerleşik diğer
üretici/ihracatçılara iletilebilmesini teminen Çin Halk Cumhuriyeti’nin Ankara
Büyükelçiliğine soru formları gönderilmiştir.
(2) Taraflara soru formunu yanıtlamaları için posta süresi dâhil 37 gün süre
tanınmış olup, tarafların süre uzatımı yönündeki makul talepleri
karşılanmıştır.
(3) Yerli üretim dalı ve bir ithalatçı soruşturma süresince Müsteşarlık ile
işbirliği içinde olmuş ve gerektiğinde talep edilen ilave bilgi ve belgeleri
temin etmişlerdir. Soruşturma döneminde ithalat gerçekleştirdiği tespit edilen
diğer 18 ithalatçı firmaya soru formu gönderilmiş, bu firmaların 5 inden cevap
alınmıştır.
MADDE 4 – (1) Yönetmeliğin 21 inci
maddesi çerçevesinde yerli üretici Azmüsebat Çakmak ve Tıraş Bıçağı Sanayi ve
Ticaret A.Ş. nezdinde yerinde doğrulama soruşturması gerçekleştirilmiştir.
MADDE 5 – (1) Soruşturma açılmasını
müteakip, soruşturma konusu ülkenin Büyükelçiliğine söz konusu ülkede yerleşik
üretici/ihracatçılara iletilmek üzere şikayetin gizli olmayan metni ve
soruşturma açılış Tebliği gönderilmiştir.
(2) Ayrıca, ilgili taraflardan alınan bilgi ve belgelerin gizli olmayan
özetleri talep eden bütün ilgili tarafların bilgisine sunulmuştur.
(3) Tarafların soruşturma boyunca ortaya koyduğu tüm bilgi, belge ve görüşler
incelenmiş, mezkur görüşlerden mevzuat kapsamında değerlendirilebilecek
olanlara bu Tebliğin ilgili bölümlerinde cevap verilmiştir.
MADDE 6 – (1) Önlemin yürürlükten
kalkması durumunda, dampingin ve zararın devamı veya yeniden meydana gelmesinin
muhtemel olup olmadığının belirlenmesi için 1/1/2003-31/12/2006 arasındaki
dönem gözden geçirme dönemi olarak alınmıştır.
İKİNCİ KISIM
Soruşturma Konusu Ürün ve Benzer Ürün
MADDE 7 – (1) Soruşturma konusu ürün,
ÇHC menşeli 9613.10.00.00.00 GTİP altında yer alan "tekrar doldurulamayan
gazlı cep çakmakları", 9613.20.10.00.00 GTİP altında yer alan
"ateşleme sistemi elektrikli olanlardan yalnız plastik gövdeli
doldurulabilen gazlı cep çakmakları" ve 9613.90.00.00.11 GTİP altında yer
alan "yalnız plastik gövde (gaz ihtiva etsin etmesin tamamen teçhiz
edilmiş plastikten gaz haznesi)"dir.
(2) Tekrar doldurulamayan gazlı cep çakmakları, plastik gövdeli, metal bir
çarkın çakmak taşına sürtünmesi ile veya elektrikle ateşlenen ve gazı
tükeninceye kadar kullanılıp atılan çakmaklardır. Bu tür çakmaklar çoğunlukla
sigara boyunda ya da daha küçük boyda, gövdesi muhtelif renkte saydam ya da mat
plastikten olabilmektedir. Söz konusu çakmaklar bu Tebliğde "tekrar
doldurulamayan cep çakmakları" olarak anılacaktır.
(3) Ateşleme sistemi elektrikli doldurulabilen gazlı cep çakmakları ise, bir
manyeto vasıtasıyla elektrik üreterek ateşlenen, gazı tükenince sübap yoluyla
gaz doldurularak tekrar kullanılabilen çakmaklardır. Bu tür çakmakların gövdesi
plastikten veya metalden muhtelif şekil ve ebatlarda olabilmektedir. Metal
gövdeli cep çakmakları nitelik ve nicelik itibariyle daha kıymetli eşya
niteliği taşıdıklarından tüketici tercihleri açısından plastik gövdeli cep
çakmaklarından belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. Yerli üretimi bulunmayan
metal gövdeli manyetolu cep çakmakları soruşturma kapsamı dışında tutulmuştur.
Soruşturma kapsamındaki bu tür çakmaklar bu Tebliğde "doldurulabilen cep
çakmakları" olarak anılacaktır.
(4) Yalnız plastik gövde (gaz ihtiva etsin etmesin tamamen teçhiz edilmiş
plastikten gaz haznesi), gazlı çakmakların imalatında kullanılan, doldurulabilen
cep çakmakları için üzerinde gazın tahliyesine ait sübabı takılı, plastikten
mamul gaz haznesidir. Söz konusu ürün bu Tebliğde "teçhiz edilmiş
plastikten gaz haznesi" olarak anılacaktır.
(5) Yerli üretim dalı tarafından imal edilen önleme konu cep çakmakları ile
soruşturma konusu ülke menşeli cep çakmaklarının benzer ürün olduğu tespiti
mevcut önleme esas soruşturmada (esas soruşturma) yapılmıştır. Bu soruşturmada
ise gerek yerli üretim dalı tarafından gerekse soruşturma konusu ülkeden ithal
edilen önleme konu cep çakmaklarının işlevsel özellikleri, fiziksel
özellikleri, kullanım alanları, dağıtım kanalları, kullanıcıların algılaması ve
birbirini ikame edebilmeleri açısından benzer ürün olma durumunu ortadan
kaldıracak yönde bir tespitte bulunulmamıştır. Bu durumda, ÇHC menşeli
soruşturma konusu ürünler ile yerli üretim dalı tarafından imal edilen tekrar
doldurulamayan cep çakmakları, doldurulabilen cep çakmakları ile teçhiz edilmiş
gaz haznesinin benzer ürünler olduğu tespiti geçerliliğini korumuştur.
(6) İlhan Birlik (çakmak imalatına dayalı bir şahıs şirketi), 2001/6 sayılı
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile ÇHC menşeli diğer
eşyalar ile birlikte 9613.90.00.00.00 GTİP altında yer alan "çakmak aksam
ve parçaları"na yönelik olarak başlatılan soruşturmanın aynı GTİP altında
yer alan "teçhiz edilmiş plastikten gaz haznesi"ne yönelik önlem
alınarak kapatıldığını, soruşturma açılan ürün ile önlem alınan ürünün aynı
olmadığını iddia etmiştir. Ancak, bir soruşturma başlatıldıktan sonra
soruşturma esnasında edinilen bilgilere göre gerekli görülmesi halinde önlem
alınacak ürünün kapsamının daraltılması mümkündür. Nitekim, 2001/6 sayılı
Tebliğ ile başlatılan soruşturma esnasında, ateşleme sistemi ve dolu veya
doluma hazır gaz tankı (gövde) olmak üzere iki ana parçadan oluşan çakmak aksam
ve parçalarının ihmal edilebilir bir işçilik ile birleştirilebileceği ve mamûl
ithal çakmak ile aynı kapsamda değerlendirilebileceğinden sadece tam teçhiz
edilmiş plastikten dolu veya doluma hazır gaz tankına önlem alınması yeterli
görülmüştür.
(7) Aynı firma, "teçhiz edilmiş plastikten gaz haznesi" için
gerçekleşen GTİP değişikliği nedeniyle söz konusu ürün için damping
soruşturması yürütülmeden nihai gözden geçirme soruşturması başlatıldığını
iddia etmiştir. Ancak yürütülen soruşturmalar belirli ülke menşeli spesifik
ürünlere yönelik olup, ürünlerin ait olduğu GTİP’ler sadece bilgi amaçlı
verilmektedir. Nitekim, işbu tebliğe esas olan nihai gözden geçirme
soruşturması ÇHC menşeli diğer eşyalar ile birlikte "teçhiz edilmiş
plastikten gaz haznesi"ne yönelik olarak yürütülmüştür.
(8) Aynı firma çakmak aksam ve parçalarının montajı yoluyla çakmak imalatının
ihmal edilebilir bir işçilikle gerçekleşmediğini, önemli ölçüde katma değer
yaratıldığını iddia etmiştir. Ancak, yürütülen esas soruşturmada olduğu gibi bu
soruşturmada da teçhiz edilmiş gaz haznesi ile üst parçalarının
birleştirilmesinin, mevcut bilgiler ışığında, nihai çakmak üretimi içerisinde
ihmal edilebilir bir işçilikle gerçekleştirilebileceği değerlendirmesi
korunmuştur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
MADDE 8 – (1) Yönetmeliğin 35
inci maddesi hükmü gereğince, yürürlükteki önlemin sona ermesi halinde
dampingin devam etmesi veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olup olmadığı
değerlendirilmiştir.
a) Fiyat karşılaştırması ve damping
marjı
Yönetmeliğin 35 inci maddesi hükmü gereğince, yürürlükteki önlemin sona ermesi
halinde dampingin devam etmesi veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olup
olmadığının değerlendirilmesi amacıyla gösterge niteliği taşıyan ve 2006 yılı
verilerine dayanan damping marjı hesabı yapılmıştır. Buna göre eldeki en iyi
veriler kullanılarak bir normal değer oluşturulmuş; Türkiye’ye ihraç fiyatı ise
her iki çakmak tipi için ÇHC Gümrük İdaresince yetkilendirilen "Goodwill
China Business Information Limited" isimli firmadan FOB değer olarak temin
edilmiştir. Teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerinin ihraç fiyatı için ise,
önleme konu ülkeden yapılan ithalata ilişkin faturalarda yer alan en düşük
ihraç fiyatlı işlem esas alınmıştır. CIF değere ulaşabilmek için FOB değere
sigorta ve navlun masrafları eklenmiştir. Söz konusu değerlerin fabrika çıkış
aşamasında olduğu kabul edilmiştir. Buna göre 2006 yılı için yapılan
hesaplamanın söz konusu ürünlerin ithalatında, "tekrar doldurulamayan cep
çakmakları" için %169, "doldurulabilen cep çakmakları" için %72,
"teçhiz edilmiş plastikten gaz hazneleri" için %75 oranında damping
marjına işaret ettiği değerlendirilmiştir.
İlhan Birlik, teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerinin fiyatlarının
boyutlarına göre önemli ölçüde farklılık gösterdiğini iddia etmiştir. Söz konusu
firmanın talebi üzerine firmanın önerdiği ihraç fiyatı alınarak yapılan
hesaplamanın da dampingin varlığına işaret ettiği belirlenmiştir.
b) Önleme tabi ülkenin dünya pazarındaki durumu
ÇHC’nin önleme tabi ürünlerde dünya ihraç pazarındaki durumu gözden geçirme
dönemi olan 2003-2006 yılları için değerlendirilmiştir. Buna göre, Uluslararası
Ticaret Merkezi (ITC- International Trade Center) verilerine göre söz konusu
ülke 2003’te 8,5 bin ton ve 104 milyon ABD Doları ile dünya toplam tekrar
doldurulamayan cep çakmakları ihracatının tutar bazında %20,5’ini, 2004 yılında
8,6 bin ton ve 99,2 milyon ABD Doları ile tutar bazında %22,2’sini, 2005
yılında 11,6 bin ton ve 134 milyon ABD Doları ile tutar bazında %26,8, miktar
bazında ise %20’sini, 2006 yılında 9,7 bin ton ve 113 milyon ABD Doları ile
tutar bazında %23’ünü, miktar bazında ise %20,7’sini oluşturarak tutar bazında
ikinci sırada yer almaktadır.
Doldurulabilen cep çakmaklarına karşı yürürlükte bulunan önlem yalnız ateşleme
sistemi elektrikli olanlarına yöneliktir. Söz konusu kaynakta ateşleme
sistemlerine göre bir ayrıma gidilmemesine karşın ihracat verileri büyük ölçüde
gösterge niteliği taşıdığından değerlendirmeye alınmıştır. Buna göre önleme
konu ülke 2003 yılında 5,2 bin ton ve 149,4 milyon ABD Doları ile dünya toplam
doldurulabilir cep çakmakları ihracatının tutar bazında %52,9’unu, 2004 yılında
174,2 milyon ABD Doları ile tutar bazında %53,7’sini, 2005 yılında 15,5 bin ton
ve 222,3 milyon ABD Doları ile tutar bazında %62’sini, 2006 yılında ise 281,4
milyon ABD Doları ile tutar bazında %62,7’sini oluşturarak açık farkla birinci
sırada yer almaktadır.
Benzer şekilde yürürlükte bulunan önlem cep çakmaklarının aksam ve
parçalarından yalnız teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerini kapsamaktadır.
Dünya gümrük kodlama sisteminde söz konusu gaz haznesi için ayrı bir kod
belirlenmediğinden ITC verilerinde cep çakmakları aksam ve parçaları için
toplam ihracat rakamları verilmiş olmasına karşın gösterge niteliği
taşıdığından değerlendirmeye alınmıştır. Buna göre, önleme konu ülke 2003
yılında toplam aksam ve parça ihracatının tutar bazında %12,7’sini, 2004
yılında %12,8’ini, 2005 yılında %19,9’unu, miktar bazında ise %14’ünü, son
olarak 2006 yılında tutar olarak %20,5’ini, miktar olarak ise %47,2’sini
oluşturarak yine ilk sırada yer almıştır.
c) Önleme tabi ülkenin belirli ülke pazarlarındaki durumu
Önleme tabi ülkenin ihraç pazarlarını iki çakmak tipi ile aksam ve parçalar
için farklı ülkeler oluşturmaktadır. ITC verilerine göre 2003-2006 yıllarını
kapsayan dönemde ÇHC’nin tekrar doldurulamayan cep çakmakları ihracatının en
büyük payını Hong Kong oluşturmuştur. Hong Kong’un yüksek miktarda ithalatı
karşılayacak iç piyasa talebi olmadığı göz önüne alındığında, söz konusu
ülkenin ithalatının yeniden ihraç amacıyla yapıldığı değerlendirilmiş olup,
ülkenin payı ilgili dönemde %25’ten %17’ye gerilemiştir. Daha sonra ise
Japonya, Endonezya ve Rusya Federasyonu gelmektedir. Söz konusu ülkelerin
payları ise ilgili dönemde %7 ile %10 arasında değişmektedir.
Yine aynı kaynağa göre, önlem konusu ülkenin ilgili dönemde ortalama ihraç
fiyatları ile söz konusu ülkelere yaptığı ihracatta oluşan birim fiyatlara
bakıldığında, ÇHC’nin ilgili dönemde tekrar doldurulamayan cep çakmakları
ortalama ihraç fiyatı 2003 yılında 12,8 ABD Doları/Kg seviyesinde seyrederken
2004-2006 yılları arasında 11,6 ABD Doları/Kg seviyesinde gerçekleşmiş olup,
tüm büyük ihraç pazarlarında oluşan ortalama birim fiyatlar da söz konusu
yıllar için aynı seviyelerde seyretmiştir.
Doldurulabilen cep çakmakları ihracatında önleme konu ülkenin en büyük ihraç
pazarlarını AB, Japonya, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Birleşik Arap
Emirlikleri (BAE) oluşturmakta olup, BAE dışında söz konusu ülkelerin önleme
konu ülkenin toplam ihracatı içerisindeki payının azaldığı, BAE’nin payının ise
gözden geçirme döneminde arttığı belirlenmiştir. Bu durum, ÇHC’nin ABD ve AB
gibi ülkelere ihracatını azalttığını, onun yerine BAE gibi üçüncü ülkelere
yöneldiğini göstermekte olup, BEA’nin de Hong Kong gibi iç piyasa talebi yüksek
olmayan bir ülke olduğu göz önüne alındığında yapılan ithalatın tekrar ihraç
amaçlı gerçekleştiği, bunun ise önleme konu ülkenin üçüncü ülkelere yönlendirebileceği
fazla ihracat kapasitesinin bulunduğuna işaret ettiği anlaşılmaktadır.
Benzer şekilde ÇHC’nin doldurulabilen cep çakmakları ihracatında oluşan
ortalama birim fiyatlar ile en büyük ihraç pazarlarında oluşan fiyatlar
karşılaştırılmıştır. Buna göre 2003 yılında ÇHC ortalama ihraç fiyatı 28,5 ABD
Doları/Kg olarak gerçekleşirken, 2004 yılında 0,11 ABD Doları/Adet, 2005 ve
2006 yılında 0,12 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşmiştir. Buna karşın söz
konusu ülkenin AB’de oluşan ihraç fiyatları ortalama fiyatların kısmen altında
seyretmiş, Japonya ve ABD’ye yapılan ihracatta oluşan fiyatlar ise ortalama
fiyatların üzerinde kalmış, BAE’ye yapılan ihracatta oluşan fiyatlar ise
ortalama fiyatlarla aynı seviyedeyken 2004 yılından itibaren diğer ülkelere
göre oldukça düşük seyretmiştir.
Öte yandan AB, 1991 yılında ÇHC menşeli taşlı tekrar doldurulamayan cep
çakmaklarına yönelik %16,9 oranında dampinge karşı önlem uygulamaya başlamış,
daha sonra 1995 yılında söz konusu CIF bedel vergiyi 0,065 ECU/Adet spesifik
vergiye dönüştürmüştür. 1999 yılında ise aynı ülke menşeli belirli
doldurulabilen cep çakmaklarına yönelik 0,15 ECU/Adet dampinge karşı vergiyi
yürürlüğe koymuştur. 2001 yılında söz konusu vergilerin nihai gözden geçirme
soruşturması ile süreleri uzatılmış; en son 2007 yılında söz konusu ürünlere
karşı tamamlanan nihai gözden geçirme soruşturmasıyla taşlı tekrar
doldurulamayan cep çakmaklarına karşı önlem 0,065 EUR/Adet, taşlı
doldurulabilen cep çakmaklarına karşı ise 0,15 EUR/Adet dampinge karşı verginin
yürürlükte kalmasına karar verilmiştir. Ayrıca Avrupa Komisyonu’nun 10/12/2007
tarihli nihai gözden geçirme soruşturması kapanış tebliğinde ÇHC’li
ihracatçıların ABD piyasasında pazar kaybetmelerinin sonucu olarak düşük
fiyatlarla AB pazarına yönelmelerinin muhtemel olduğu belirtilmiştir. Bu
veriler doğrultusunda AB’nin söz konusu ülkeye karşı önlemin devamına karar
vermesi, ÇHC’nin Türkiye gibi üçüncü ülke pazarlarına dampingli ihracat yapmaya
devam edeceğine veya yeniden dampingli ihracat yapacağına işaret etmektedir.
Önleme konu diğer bir ürün olan teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerinin
ihracat verileri için yine yukarıda değinildiği gibi mevcut tüm çakmak aksam ve
parça ihracat verileri değerlendirmiştir. Buna göre, söz konusu üründe ÇHC’nin
en büyük ihraç pazarlarını Vietnam, Tayland ve Hong Kong oluşturmaktadır.
Vietnam’ın payı 2003 yılında %30 iken azalarak 2006 yılında %28; Tayland’ın
payı ise artarak 2003 yılında %9 iken 2006 yılında %19 olarak gerçekleşmiştir. Hong
Kong’un payı 2003 yılında %17 iken benzer şekilde düşerek 2006 yılında %9
olarak gerçekleşmiştir. AB ülkelerine bakıldığında ise 2003 yılında payları %2
iken artarak 2006 yılında %5’e çıkmıştır.
İlhan Birlik, önlemin teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerine yönelik
olmasına rağmen ihracat istatistiklerinin değerlendirilmesinde tüm aksam ve
parçalara ait verilerin kullanılmasının uygun olmadığını belirtmiştir. Ancak,
ihracatçı firmalardan işbirliği sağlanmadığından eldeki en iyi veriler çerçevesinde
söz konusu ihracat istatistiklerinin teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerinin
ihracatına yönelik gösterge niteliği taşıdığı değerlendirilmiştir.
ç) Önleme tabi ülkede üretim
kapasitesinin durumu ve fiyatlara etkisi
Önleme tabi ülkede sektörün durumu, dampingli ihracat üzerine muhtemel
etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla incelenmiştir. İnternet üzerinden
yapılan araştırmada önleme konu ülkede çakmak üretimi üzerine yoğunlaşan bir
sanayi bölgesinin mevcut olduğu; söz konusu bölgede yerleşik önemli sayıda
çakmak üreticisinin bulunduğu bilgisine ulaşılmıştır. Öte yandan, Avrupa
Komisyonunun yukarıda belirtilen nihai gözden geçirme soruşturmasının kapanış
tebliğinde ÇHC’de yerleşik çakmak üreticilerinin toplam kapasitelerinin yıllık
3,9 milyar adet civarında olduğu, bir firmanın internet sitesinden alınan
bilgiye göre söz konusu firmanın yıllık çakmak üretiminin 700 milyon adet
olduğu, ancak bunların tip bazında ayrılmadığı belirtilmiştir. Benzer şeklide yapılan
araştırmada ÇHC’de yerleşik bazı çakmak üreticisi firmaların internet
sitelerinde değişik çakmak tipleri için yıllık üretim miktarlarının 350 milyon
adet seviyesinde olduğu ve 100 değişik çakmak modelinde yüksek kapasitede
üretim gerçekleştirilebildiği belirtilmiş olup, benzer üretim kapasitesine
sahip birçok firmanın var olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, birçok üretici
firmanın ihracata dayalı üretim yaptığı ve düşük fiyata dayalı rekabet
stratejisi izlediği belirlenmiştir. Bu durum, önleme konu ülkenin toplam
ihracatında en büyük ihraç pazarlarının payının azalmasıyla söz konusu ülkede
kapasite fazlasına neden olacağı, bunun ise ihraç fiyatlarına yansıyarak söz
konusu ülkenin önleme konu ürünleri üçüncü ülke pazarlarına dampingli
fiyatlarla yönlendirebileceğine işaret ettiği belirlenmiştir.
d) Önleme tabi ülkenin Türkiye
pazarındaki durumu
ITC verilerine göre Türkiye’nin önleme konu ülkenin tekrar doldurulamayan cep
çakmakları ihracatındaki payı ilgili dönemde %0,1 - 0,2 seviyesinde kalmış,
gerçekleşen ihraç fiyatları ise en büyük ihraç pazarlarına göre aynı seviyede
oluştuğu tespit edilmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarında ise Türkiye’nin payı miktar bazında 2003
yılında %0,6 iken 2004 ve 2005 yıllarında %0,3’e gerilemiş, 2006 yılında ise
%0,5 olarak gerçekleşmiştir. Ortalama ihraç fiyatlarına bakıldığında, ÇHC’nin
Türkiye’ye yaptığı ihracatta oluşan ortalama birim fiyatlarının dünya
ortalamasının üzerinde olduğu; yine AB ve BAE’ye yaptığı ihracatta oluşan
ortalama birim fiyatlara göre yüksek kaldığı; ancak Japonya ve ABD’ye yaptığı
ihracatta oluşan ortalama birim fiyatlarının altında kaldığı görülmüştür.
Aksam parça ihracatında ise ilgili dönemde Türkiye’nin payı 2003 yılında %0,3
iken 2004 yılında Türkiye’ye ihracat gerçekleşmemiş, 2005 yılında tekrar %0,3,
2006’da ise %0,5 olarak gerçekleşmiş, ihraç fiyatları diğer ülkelere yapılan
ihracatta oluşan fiyatlar ile karşılaştırıldığında benzer seviyelerde olduğu
gözlemlenmiştir.
e) Talebi etkileyen unsurlar
Yerli üretim dalında yapılan incelemeler sonucu üreticinin yeterli deneyim ve
üretim teknolojisine sahip olduğu; yerli üretim dalının oluşturan firmanın esas
soruşturmada belirlendiği üzere çeşitli tipte Tokai marka cep çakmakları
ürettiği doğrulanmıştır. Bununla birlikte, yukarıda da değinildiği üzere ÇHC’de
yerleşik üretici/ihracatçı firmaların satış/pazarlama stratejilerinde düşük
fiyatın ve çeşitliliğin ön plana çıktığı anlaşılmaktadır. Buna paralel olarak
söz konusu sektörde faaliyet gösteren ithalatçılardan alınan bilgilere göre
talebi etkileyen en önemli unsurun düşük fiyat ve çeşitlilik olduğu bilgisi
desteklenmiş, pazar payını artırmak isteyen ihracatçılar için fiyata dayalı
rekabetin temel strateji olduğu belirlenmiştir.
İlhan Birlik, yerli üretim dalının uzun süreden beri aynı tipte ve renkte
çakmak üretimi yaptığını, ithal edilen muhtelif ebatta ve renkte çakmak
tasarımları ile tüketici talebinin daha iyi karşıladığını iddia etmiştir.
Ancak, yürürlükte bulunan önlemin amacı yerli üreticinin ürettiği çakmaklar
dışındaki çakmakların Türkiye piyasasına girişini engellemek değil, dampingli
fiyatların neden olduğu haksız rekabeti ortadan kaldırmak olup, hiçbir ülkeden
çakmak ithalatı yapmanın önünde bir engel bulunmamaktadır.
f) Esas soruşturmada tespit edilen damping marjı
Esas soruşturma esnasında tespit edilen damping marjı, ihracatçı firmaların
önlemin yürürlükten kalkması halindeki muhtemel fiyat politikalarını yansıtacak
önemli bir gösterge niteliği taşıdığından soruşturmada dikkate alınmıştır. Esas
soruşturma sırasında söz konusu üretici/ihracatçı firmalar için damping marjı
tekrar doldurulamayan cep çakmakları için CIF değerin %171’i oranında, ateşleme
sistemi elektrikli doldurulabilen cep çakmakları için CIF değerin %173’ü
oranında, teçhiz edilmiş gaz haznesi için ise yine CIF değerin %171’i oranında
tespit edilmiştir.
g) Genel değerlendirme
Yapılan incelemede, gösterge niteliği
taşıyan damping marjı hesabının ÇHC’nin Türkiye’ye ihracatında oluşan
fiyatların halen önemli ölçüde dampingli olduğuna işaret ettiği; uluslararası
pazarlarda büyük paya sahip olan önleme konu ülkenin bu payını koruduğu ve
gözden geçirme döneminde tekrar doldurulamayan cep çakmakları pazarının %40’ına
sahip olan AB ülkelerinden sonra dünya ihracat pazarının beşte birine hakim
olduğu; ÇHC’nin yaptığı söz konusu ürünün ihracatında en büyük paya sahip olan
ülkelerin toplam ihracatı içerisindeki paylarının azaldığı; doldurulabilen cep çakmaklarında
ise önleme konu ülkenin dünya ihraç pazarının üçte ikisine hakim olarak açık
farkla birinci sırada yer aldığı, burada da benzer şekilde en büyük ihraç
pazarlarının toplam ihracatı içerisindeki paylarının azaldığı; bunun sonucunda
ÇHC’nin ihracat kapasitesinde ortaya çıkan fazlayı üçüncü ülke pazarlarına
dampingli fiyatlarla yönlendirmesinin muhtemel olduğu; çakmakların aksam ve
parçalarında ise önleme konu ülkenin yine ihracatçılar arasında birinci sırada
yer aldığı belirlenmiştir. Ayrıca AB gibi büyük bir piyasanın belirli cep
çakmaklarında uzun süredir ÇHC’ye yönelik dampinge karşı önlem uygulaması ve bu
önlemleri en son 2007 yılında tekrar uzatması söz konusu ülkenin dampingli
fiyatlarla ihracat yapmaya devam edebileceğine işaret etmektedir. Bu bilgiler
ışığında, önlemlerin yürürlükten kalkması durumunda ÇHC’nin Türkiye piyasasına
dampingli fiyatlarla ihracat yapmaya devam etmesinin muhtemel olduğu
anlaşılmaktadır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
MADDE 9 – (1) Önlemin yürürlükte
olduğu dönemde, yerli üretim dalında zarar durumu ve önlemin yürürlükten
kalkması halinde zarara etki edebilecek muhtemel gelişmeler incelenmiştir. Bu
çerçevede, ithalatın miktarı ve muhtemel gelişimi, fiyatlarının gelişimi, fiyat
baskısı ile yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri incelenmiştir. İthalat
verileri gözden geçirme dönemini de kapsayan 2003–2007 yılları için
incelenmiştir.
BİRİNCİ BÖLÜM
Önlem Konusu İthalatın Gelişimi
MADDE 10 – (1) TÜİK verilerine göre
tekrar doldurulamayan cep çakmaklarında 2003’te 7,3 milyon adet olan toplam
ithalat, 2004 yılında 5,7 milyon adete gerilemiş, 2005 yılında önemli ölçüde
artmaya başlayarak 16,2 milyon adete, 2006’da 26,9 milyon adete çıkmış, 2007
yılında ise kısmen gerileyerek 14 milyon olarak gerçekleşmiştir. ÇHC’nin toplam
ithalat içerisindeki payı ise incelenen dönem boyunca önlemin de etkisiyle ihmal
edilebilir bir seviyede gerçekleşmiştir. Bu bağlamda diğer ülkeler
incelendiğinde 2003 yılında ithalatın büyük ölçüde Hollanda, Endonezya ve
Malezya’dan yapıldığı; 2004 yılında Hollanda’nın payının %80’e çıktığı;
2005-2006 döneminde ise söz konusu ülkenin payı düşerken Vietnam’ın payının
arttığı; ancak 2007 yılında Hollanda’nın payını tekrar %68’e çıkarttığı
gözlemlenmiştir.
(2) Ayrıca, Avrupa Komisyonu’nun 10/12/2007 tarihli nihai gözden geçirme
soruşturması kapanış tebliğinde OLAF’ın (European Anti-Fraud Office) tekrar
doldurulamayan cep çakmakları için yürüttüğü önlemlerin etkisiz kılınmasına
ilişkin soruşturma kapsamında ÇHC menşeli söz konusu ürüne karşı yürürlükte
bulunan önlemi etkisiz kılmak amacıyla Malezya ve Endonezya üzerinden ihraç
edildiğine ilişkin tespitleri olduğu belirtilmiştir.
(3) Ateşleme sistemi elektrikli doldurulabilen gazlı cep çakmaklarının ithalat
verilerine bakıldığında, 2003 yılında 18,7 milyon adet olan toplam ithalatın,
2004 yılında 6,3 milyon adete indiği, 2005 yılında tekrar artarak 14,3 milyon
adete ulaştığı, 2006 yılında düşerek 9,3 milyon adete gerilediği, 2007 yılında
ise gerilemeye devam ederek 5,5 milyon adet olarak gerçekleştiği görülmüştür.
ÇHC’nin toplam ithalat içerisindeki payı ise 2003 yılında %9 iken 2004 yılından
sonra önemli ölçüde artarak 2004-2006 döneminde sırasıyla %41, %71, %86 olarak
gerçekleşmiş, 2007 yılında ise düşerek %53 seviyesine gerilemiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarının diğer ülkelerden ithalatı ise buna paralel olarak
azalmış, 2007 yılında artış göstermiştir. 2003 yılında Endonezya ve Malezya’dan
yapılan ithalat toplam ithalatın %88’ini oluştururken, 2004-2006 yıllarında
Endonezya’nın payı önemli ölçüde azalırken Malezya’nın payı artış göstermiş,
söz konusu yıllarda ÇHC ve Malezya ateşleme sistemi elektrikli doldurulabilir
cep çakmakları ithalatının tamamını karşılamıştır. 2007 yılında ise Malezya’nın
payı gerilerken İspanya’nın payı önemli ölçüde artarak %34’e çıkmıştır.
(4) Teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerinin ithalatı ise incelenen dönem
içerisinde yalnız 2003, 2004 ve 2007 yıllarında gerçekleştiği, söz konusu
yıllarda ÇHC’den herhangi bir ithalatın yapılmadığı tespit edilmiş; ayrıca tüm
ülkelerden yapılan ithalatın sürekli düşme eğilimi gösterdiği belirlenmiştir.
Buna göre, toplam ithalat 2003 yılında 18,8 ton olarak gerçekleşirken, 2004
yılında 162 kg’a, 2007 yılında ise 17 Kg’a kadar gerilemiştir. 2003 yılında söz
konusu ürünün ithalatının %99’u, 2004 yılında ise tamamı Malezya’dan
gerçekleşmiştir. 2007 yılında ise Malezya’dan yapılan ithalat tamamen kesilmiş,
onun yerine toplam ithalatın %59’u Almanya’dan, %41’i İtalya’dan
gerçekleşmiştir. Bu durum ÇHC’ye yönelik verginin etkili olduğuna işaret etmektedir.
MADDE 11 – (1) Gözden geçirme
döneminde incelenen tekrar doldurulamayan cep çakmaklarının ithal fiyatları
2003 yılında 0,09 ABD Doları/Adet, iken 2004 yılında 0,22 ABD Doları/Adet, 2005
yılında 0,14 ABD Doları/Adet, 2006 yılında 0,12 ABD Doları/Adet, 2007 yılında
ise 0,24 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşmiştir. ÇHC’den yapılan ithalat ihmal
edilir seviyede olduğu için istatistik verilerine yansıyan ithalat rakamlarının
sağlıklı olmadığı anlaşılmaktadır.
(2) Ateşleme sistemi elektrikli doldurulabilir cep çakmaklarının ithal
fiyatları ise 2003 yılında 0,09 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşirken, 2004
yılında 0,24 ABD Doları/Adet, 2005 yılında 0,21 ABD Doları/Adet, 2006 yılında
0,24 ABD Doları/Adet, 2007 yılında ise 0,26 ABD Doları/Adet olarak
gerçekleşmiştir. ÇHC’den yapılan ithalatın ortalama birim fiyatları ise 2003
yılında 0,27 ABD Doları/Adet, 2004 yılında 0,34 ABD Doları/Adet, 2005 yılında
0,23 ABD Doları/Adet, 2006 yılında 0,24 ABD Doları/Adet, 2007 yılında ise 0,33
ABD Doları/Adet olarak gerçekleşmiştir.
(3) Son olarak teçhiz edilmiş plastikten gaz hazneleri ithalatının ortalama
birim fiyatları 2003 yılında 2,98 ABD Doları/Kg, 2004 yılında 3,40 ABD
Doları/Kg olarak gerçekleşmiş, 2007 yılında ise 21,71 ABD Doları/Kg olarak
ithalat istatistiklerine yansımıştır. Yukarıda da değinildiği üzere söz konusu
yıllarda ÇHC’den önleme konu ürünün ithalatı yapılmamıştır.
MADDE 12 – (1) Önlemin yürürlükten
kalkması durumunda meydana gelmesi muhtemel dampingli ithalat sebebiyle yerli
üretim dalının fiyatlarını olması gereken seviyede belirleyememesi göz önünde
bulundurularak, 2006 yılı verilerine dayanarak fiyat baskısı hesaplanmıştır.
Söz konusu hesaplamada ÇHC’nin Türkiye’ye ihraç fiyatları tekrar doldurulamayan
cep çakmakları ve doldurulabilen cep çakmakları için ÇHC Gümrük İdaresince
yetkilendirilen "Goodwill China Business Information Limited" isimli
firmadan FOB bazında temin edilmiştir. Teçhiz edilmiş plastikten gaz
haznelerinin ihraç fiyatı için ise önleme konu ülkeden yapılan ithalata ilişkin
faturalarda yer alan en düşük ihraç fiyatlı işlem esas alınmıştır. Söz konusu
verilere, sigorta ve navlun masrafları ile gümrük vergisi ve diğer ithal
masrafları da eklenerek (dampinge karşı vergi hariç) önlem konusu ürünün
Türkiye piyasasına giriş fiyatları bulunmuş ve yerli üretim dalının olması
gereken satış fiyatını veren maliyet artı makul kâr yöntemi ile bulunan fiyatla
karşılaştırılmıştır. Buna göre, tekrar doldurulamayan cep çakmakları için
ÇHC’den yapılan ithalatın yerli üretim dalı fiyatları üzerinde %155 oranında,
doldurulabilen cep çakmakları ithalatının %59 oranında, teçhiz edilmiş gaz
haznesi ithalatının ise maliyet incelemesi açısından gösterge niteliği taşıyan
%61 oranında fiyat baskısına neden olduğu belirlenmiştir. İlhan Birlik’in
iddiası üzerine alınan ihraç fiyatı doğrultusunda da dampingli ithalatın
fiyatlarının yerli üretim dalı fiyatlarını baskı altında tutacak düzeyde olduğu
belirlenmiştir.
İKİNCİ BÖLÜM
Yerli Üretim Dalının Durumu
MADDE 13 – (1) Önlem konusu ithalatın
yerli üretim dalı üzerindeki etkisinin belirlenmesinde, yerli üretim dalını
temsil eden Azmüsebat Çakmak ve Tıraş Bıçağı Sanayi ve Ticaret A.Ş. firmasının
verileri esas alınmış olup, mümkün olduğu ölçüde ürüne ilişkin veriler
kullanılmıştır.
(2) Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerindeki değişimin sağlıklı bir
şekilde incelenmesi amacıyla Yeni Türk Lirası bazındaki veriler için yıllık
ortalama Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak enflasyondan arındırılmış
reel değerler kullanılmıştır.
a) Üretim
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmaklarında 2003 yılında 100
olan üretim miktar endeksi, 2004 yılında 106’ya, 2005 yılında 112’ye çıkmış,
2006 yılında ise 110 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmakları üretim miktarı ise 2003 yılında 100 olarak
alındığında, 2004 yılında 119’a, 2005 yılında 143’e, 2006 yılında ise 153’e
çıktığı belirlenmiştir.
b) Satışlar
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmakları satış miktar endeksi
2003 yılında 100 olarak alındığında, 2004 yılında 106’ya, 2005 yılında 108’e
çıktığı, 2006 yılında ise 97 olarak gerçekleştiği görülmüştür.
Doldurulabilen cep çakmaklarında ise satış miktar endeksi 2003 yılında 100
olarak alındığında, 2004 yılında 108, 2005 yılında 131, 2006 yılında ise 138
olarak gerçekleştiği görülmüştür.
Aynı dönemde tekrar doldurulamayan cep çakmaklarının satış hâsılatı reel olarak
incelendiğinde 2003 yılında 100 olan endeksin gerileyerek 2004-2006 yıllarında
sırasıyla 68, 67 ve 51 seviyesinde gerçekleştiği görülmüştür.
Doldurulabilen cep çakmaklarının satış hasılatı ise reel olarak 2003’te 100
olarak kabul edildiğinde, 2004’te 95’e gerilese de, 2004’te 144, 2006’da ise
148 olarak gerçekleşmiştir.
c) Yurtiçi fiyatlar
Yerli üreticinin tekrar doldurulamayan cep çakmaklarının ağırlıklı ortalama
yurtiçi birim satış fiyatı endeksi 2003 yılında 100 olarak alındığında, sürekli
düşerek 2004-2006 dönemi için sırasıyla 64, 62 ve 52 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarında ise ağırlıklı ortalama birim satış fiyatı 2003
yılında 100 olarak alındığında, 2004’te 88’e gerilese de, 2005’te 110’a çıkmış,
2006’da ise 107 olarak gerçekleşmiştir.
ç) İhracat
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmaklarında 2003 yılında 100
olan ihracat miktar endeksi, önemli ölçüde gerilemiş ve 2004-2006 yılları için
sırasıyla 30, 33 ve 20 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarının ihracat miktar endeksi 2003 yılında 100 olarak
alındığında, 2004’te 253’e çıktığı, 2005’te 98’e gerilediği, 2006’da ise tekrar
324’e çıktığı görülmüştür.
d) Pazar payı
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmakları için yurtiçi pazar
payı endeksi 2003 yılında 100 olarak alındığında 2004’te 108’e çıktığı, ancak
2005 ve 2006’da gerileyerek sırasıyla 79 ve 61 olarak gerçekleştiği
görülmüştür.
Doldurulabilen cep çakmaklarında ise yerli üretim dalının yurtiçi pazar payı
endeksi 2003 yılında 100 olarak alındığında 2004’te 173’e çıktığı, 2005’te
138’e gerilediği, 2006 yılında ise 166 olarak gerçekleştiği görülmüştür.
e) Stoklar
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmakları için stok verileri
incelendiğinde, 2003 yılında 100 olan stok düzeyi endeksi, 2004 yılında aynı
seviyede kalsa da 2005-2006 yıllarında önemli ölçüde artarak sırasıyla 292 ve
842 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarında ise stok düzeyi 2003 yılında 100 olarak
alındığında, 2003-2006 döneminde önemli ölçüde düşerek hemen hemen ortadan
kalkmıştır.
f) Kapasite ve kapasite kullanım oranı (KKO)
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmakları için üretim
kapasitesi incelenen yıllar için aynı seviyede kalmış, kapasite kullanım oranı
ise yine 2003 yılında 100 olarak kabul edildiğinde sırasıyla 106, 112 ve 110
olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarında da üretim kapasitesi tüm yıllar için aynı
seviyede kalmış, kapasite kullanım oranı ise söz konusu dönemde sürekli artış
göstermiş, 2003 yılı verisi 100 kabul edildiğinde 2004-2006 dönemi için
sırasıyla 119, 143 ve 153 olarak gerçekleşmiştir.
g) İstihdam
Yerli üretim dalının önleme konu her iki çakmak tipi için çalışan toplam işçi
sayısı endeksi 2003-2006 yıllarını kapsayan dönemde artış göstermiştir. Buna
göre 2003 yılında 100 olan endeks, 2004 ve 2005 yılında 106, 2006 yılında ise
126 olarak gerçekleşmiştir.
h) Ücretler
Yerli üretim dalının önleme konu her iki çakmak tipinin üretiminde çalışan
işçilerinin aylık giydirilmiş brüt ücret endeksi 2003 yılında 100 olarak kabul
edildiğinde 2004-2006 dönemi için sırasıyla 111, 116 ve 112 olarak
gerçekleştiği görülmüştür.
ı) Verimlilik
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmaklarının üretiminde çalışan
işçi başına verimlilik endeksi 2003 yılında 100 iken, sürekli düşmüş ve 2004-2006
dönemi için sırasıyla 89, 77 ve 67 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarının üretiminde çalışan işçi başına verimlilik ise
2003 yılında 100 olarak kabul edildiğinde daha istikrarlı seyrederek 2004-2006
dönemi için sırasıyla 100, 99 ve 93 olarak gerçekleşmiştir.
i) Maliyetler
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmaklarının ağırlıklı ortalama
birim ticari maliyet endeksi 2003 yılında 100 olarak kabul edildiğinde
2004-2006 dönemi için sırasıyla 118, 116 ve 142 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarının ticari maliyetinde ise üretim maliyetine
paralel olarak düzelme gerçekleşmiş, 2003 yılı ticari maliyet endeksi 100
olarak kabul edildiğinde 2004-2006 dönemde sırasıyla 97, 87 ve 77 olarak
gerçekleşmiştir.
j) Kârlılık
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmakları üretiminde ticari
maliyetleri dikkate alınarak hesaplanan ürün birim kârlılık endeksi 2003
yılında 100 olarak kabul edildiğinde, 2004’te (-)95, ve 2005’te (-)93, 2006’da
ise (-)213 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarının ürün birim kârlılık endeksi 2003 yılında zarar
gösterdiğinden (-)100 olarak kabul edildiğinde 2004’te kötüleşerek (-)120
olarak gerçekleşmiş, 2005 yılında kısmen düzelerek (-)26’ya çıkmış, 2006
yılında ise kâra dönerek 3 olarak gerçekleşmiştir.
k) Nakit akışı
Yerli üretim dalının tekrar doldurulamayan cep çakmakları satışları ile
yarattığı nakit akışı endeksi 2003 yılında
100 olarak kabul edildiğinde, 2004 yılında (-)53, 2005 yılında (-)47,
2006 yılında ise (-)125 olarak gerçekleşmiştir.
Doldurulabilen cep çakmaklarının satışından elde elden nakit akışı endeksi
zarar gösterdiğinden endeksi 2003 yılında (-)100 olarak kabul edilmiş, 2004
yılında daha da bozularak (-)147 olarak gerçekleşmiş, 2005 ve 2006 yıllarında
ise pozitife geçerek sırasıyla 11 ve 56 seviyesine çıkmıştır.
l) Özkaynakların Kârlılığı ve Yatırım Hâsılatı
Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, özkaynak kârlılığı
endeksi 2003 yılında 100 olarak alındığında 2004-2006 döneminde istikrarsız bir
seyir izleyerek sırasıyla 44, 76 ve 48 olarak gerçekleşmiştir.
Yatırım hâsılatı (Kâr/Aktif Toplamı) oranı endeksi 2003 yılında 100 olarak
alındığında 2004-2006 döneminde benzer şekilde istikrarsız bir seyir izleyerek
sırasıyla 69, 99 ve 61 olarak gerçekleşmiştir.
m) Büyüme
Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, aktif büyüklüğü reel
olarak 2003 yılında 100 iken, 2004 yılında bozularak 70 seviyesine inmiş,
2005-2006 döneminde ise kısmen düzelerek sırasıyla 92 ve 93 seviyesinde
oluştuğu görülmüştür.
n) Sermaye Artışı
Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, 2003 yılında 100
olan öz sermaye endeksi 2004-2006 döneminde sırasıyla 110, 119 ve 118 olarak
gerçekleşmiştir.
MADDE 14 – (1) 2003-2006 yıllarını
kapsayan gözden geçirme döneminde yerli üretim dalının zarar göstergelerinde
temel olarak önlemin etkisiyle düzelme görüldüğü belirlenmiştir. Kapasite
kullanım oranlarında yaşanan artışla birlikte her iki tip çakmağın üretim
miktarında artış sağlanmış, buna paralel olarak yurtiçi satış miktarında da
artış yaşanmıştır. Her iki çakmak tipinde de olumluluk gözlemlenmesine karşın
ateşleme sistemi elektrikli doldurulabilen cep çakmaklarının üretim ve satış
göstergeleri daha belirgin düzelme göstermiştir.
(2) Satışlarda oluşan birim fiyatlar ile maliyetler karşılaştırıldığında ise,
iki çakmak tipinde farklı tablolar ortaya çıkmaktadır. Tekrar doldurulamayan
cep çakmaklarının yurtiçi satış fiyatları düşerken sınai ve ticari maliyetler
artış göstermiş olup, yurtiçi satış fiyatları 2004 yılından itibaren ticari
maliyetin altında kalmaya başlamış, 2006 yılında ise fark önemli düzeye
çıkmıştır. Doldurulabilen cep çakmaklarında ise 2003 yılında yurtiçi satış
fiyatı ile sınai maliyetler arasında olumsuz fark bulunurken incelenen dönemde
düzelme sağlanmıştır.
(3) Diğer ekonomik göstergelerden istihdam düzeyinde artış yaşanmış, ancak işçi
başına verimlilik düşmüş; ürün karlılığı ve ürün nakit akışında ise bozulma
devam etmiştir. Firma geneline dair göstergelere bakıldığında ise özsermayenin
incelenen dönemde artış gösterdiği, net satışlar 2004 yılında azalma gösterse
de sonraki yıllarda arttığı, ancak aktif büyüklük ve dönem net karının
incelenen dönemde istikrarsız bir yapı sergilediği belirlenmiştir.
(4) İlhan Birlik yerli üretim dalı olarak sayılan firmanın gaz haznelerinin
temel parçası olan kapak ve valf setini üretmeyip ithal ettiğini iddia
etmiştir. Daha önce de değinildiği üzere yerli üretim dalı nezdinde
gerçekleştirilen yerinde doğrulama soruşturması kapsamında söz konusu firmanın
cep çakmaklarının tüm plastik parçalarını ürettiği, diğer bazı parçaları gerek
yurtdışından gerekse yurtiçinden temin ederek bütün parçaların montajını,
kalite ve güvenlik testlerini gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Zararın Devam Etmesi veya Yeniden Meydana Gelmesi
MADDE 15 – (1) Yönetmeliğin 35 inci
maddesi hükümleri gereğince, önlemin yürürlükten kalkması halinde yerli üretim
dalında önleme konu ülke menşeli dampingli ithalattan kaynaklanan zararın devam
etmesinin veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olup olmadığı
değerlendirilmiştir.
a) Önleme konu ülkede sektörün durumu ve kapasite fazlası
Daha önce de belirtildiği üzere ÇHC’de yerleşik önemli sayıda çakmak
üreticisinin Türkiye üretim ve toplam talebiyle kıyaslandığında önemli ölçüde
yüksek üretim kapasitesine sahip olduğu; bunun yanında çoğu firmanın ihracata
yönelik üretim yaptığı ve düşük fiyata dayalı uluslararası rekabet stratejisi
izlediği belirlenmiştir. ITC verilerine göre önleme tabi ülkenin dünya cep
çakmakları ihracatının büyük bölümüne hakim olması söz konusu ülkenin üretim ve
ihracat kapasitesinin önemli ölçüde yüksek olduğu bilgisini desteklemektedir.
Öte yandan, geleneksel olarak ÇHC’nin en büyük ihraç pazarlarını oluşturan ABD,
AB, Japonya gibi ülkelerin önleme konu ülkenin toplam ihracatı içerisindeki paylarının
azalması sonucu söz konusu ülkenin oluşan kapasite fazlasını yönlendirebilecek
yeni ihraç pazarları arayışına gireceğine işaret etmektedir.
b) Önlem konusu ithalatın ve fiyatlarının değerlendirilmesi
2003-2006 yıllarını kapsayan gözden geçirme döneminde tekrar doldurulamayan cep
çakmakları ithalatında %269 oranında artış gerçekleşirken, 2007 yılında bir
önceki yıla göre %48 oranında düşüş yaşansa da genel olarak söz konusu ürünün
ithalatında yaşanan artışın yanında önleme konu ülkeden yapılan ithalatın ihmal
edilebilir düzeyde düşük seyretmesi yürürlükte bulunan önlemin etkili olduğunu
göstermektedir. Diğer taraftan doldurulabilen cep çakmakları toplam ithalatında
söz konusu dönemde düşüş gerçekleşirken, önleme konu ülkeden yapılan ithalat
2003-2006 döneminde %357 oranında artmış, 2007 yılında ise bir önceki yıla göre
%64 düşmüş, benzer şekilde ilk dönemde toplam ithalat içerisindeki payı önemli
ölçüde artmış, 2007 yılında bir önceki yıla göre kısmen düşmüş olsa da önemli
seviyede artış yaşandığı belirlenmiştir. Bunun yanında önleme konu her iki
çakmak tipinin ÇHC’den ithalatında oluşan fiyatların yerli üretim dalı
fiyatlarını baskı altında tutarak satış fiyatlarını olması gereken seviyede
belirlemesine engel olduğu belirlenmiştir.
c) Türkiye pazarının değerlendirilmesi
Türkiye’nin tekrar doldurulamayan cep çakmakları tüketiminin gözden geçirme
döneminde %80 arttığı belirlenmiştir. İncelenen istatistikler ÇHC’nin ilgili
dönemde pazar payını tamamen kaybettiğine işaret etmesi önlemin etkili olduğunu
göstermekle birlikte, önlemin etkisiz kılınmasına yönelik faaliyetlerin de var
olabileceğine işaret etmektedir.
Doldurulabilen cep çakmaklarında ise tüketim ilgili dönemde %8 oranında azalmıştır.
ÇHC’nin söz konusu üründeki pazar payında ise artış gözlemlenmiştir. Tüketim
azalırken yerli üretim dalı ile birlikte önleme rağmen ÇHC’nin de pazar payını
artırabilmesi ÇHC’li ihracatçıların Türkiye pazarını iyi tanıdıklarını ve
dağıtım kanallarına kolaylıkla erişebildiklerine işaret etmektedir.
BEŞİNCİ KISIM
Nedensellik Bağı ve Diğer Unsurlar
MADDE 16 – (1) Yapılan inceleme
sonucunda önleme konu ülkenin, önemli büyüklükte üretim ve ihracat kapasitesine
sahip olduğu, bununla birlikte fiyat esaslı rekabet stratejisi izlediği;
kapasitesinin Türkiye üretim ve talebiyle kıyaslanamayacak büyüklükte olduğu;
iki çakmak tipinde de en büyük ihraç pazarlarının toplam ihracatı içerisindeki
payının azalmasının ÇHC’nin dampingli fiyatlarla üçüncü ülke pazarlarına
yönelebileceğine işaret ettiği; tekrar doldurulamayan cep çakmaklarında önlemin
etkili olduğu; ancak, önlemin etkisiz kılınmasına ilişkin işaretlerin de
olabileceği; diğer taraftan doldurulabilen cep çakmaklarında önleme rağmen
ithalatın önemli ölçüde arttığı; bunun söz konusu ülkede yerleşik
üretici/ihracatçıların Türkiye pazarını iyi tanıması nedeniyle dağıtım
kanallarına kolay nüfuz edebileceğini gösterdiği; ayrıca, gerek soruşturma
kapsamında gösterge niteliğinde yapılan hesaplamaların, gerekse AB’nin uzun
süredir önleme konu ülkeye karşı damping önlemi uygulamasının ÇHC’de yerleşik
üretici/ihracatçıların dampingli ihracata devam ettiklerini gösterdiği, önlemin
yürürlükten kalkması durumunda ÇHC menşeli dampingli ithalatın devam etmesi
veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olduğu değerlendirilmiştir.
(2) İthalat fiyatlarının önlemin yokluğunda yerli üretim dalı fiyatlarını ciddi
oranda baskı altında tutacak düzeyde olduğu; yerli üretim dalının üretim ve
satışa yönelik göstergelerinde önlemin etkisiyle kısmen düzelme görülmesine
karşın, nakit akışı ve karlılık göstergelerinde olumsuz durumun devam ettiği;
öte yandan çakmak imalatında tam teçhiz edilmiş gaz haznelerinin çakmakların
başlık kısmı ile birleştirilmesinin ihmal edilebilir bir işçilikle
gerçekleştirilebildiği, dolayısıyla teçhiz edilmiş plastikten gaz haznelerine
yönelik önlemin kalkması durumunda önlemin etkisiz kılınmasının mümkün
olabileceği tespit edildiğinden ÇHC’ye karşı uygulanmakta olan önlemlerin
kalkması durumunda ihracatın dampingli fiyatlarla Türkiye’ye yönelmesi ve yerli
üretim dalında zararın devamına veya yeniden meydana gelmesine yol açmasının
muhtemel olduğu değerlendirilmektedir.
MADDE 17 – (1) 2003–2007 yılları
arasındaki dönemde toplam tekrar doldurulamayan cep çakmakları ithalatında
artış yaşansa da birlikte önlemin yürürlüğe girmesiyle önleme konu ülkeden
yapılan ithalatın toplam ithalat içerisindeki payı önlemin etkisiyle incelenen
tüm yıllar için ihmal edilebilir seviyeye inmiş, ithalatın tamamı üçüncü
ülkeler tarafından gerçekleştirilmiştir. Doldurulabilen cep çakmaklarında ise
toplam ithalat incelenen dönemde azalmış ancak önleme konu ülkenin payı önemli
ölçüde artmış, üçüncü ülkelerin payı ise azalmıştır. Teçhiz edilmiş plastikten
gaz haznelerinde ise benzer şekilde önlemin etkisiyle önleme konu ülkeden
gerçekleşen ithalat incelenen dönemde durmuş, toplam ithalatın tamamı üçüncü
ülkelerden gerçekleşmiştir. Ancak bu durum, ÇHC’ye karşı uygulanmakta olan
önlemin yürürlükten kalkması durumunda söz konusu ülkeden yapılan ithalatta
dampingin ve bu ithalatlar nedeniyle yerli üretim dalında zararın devam etmesi
veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olduğu tespitini değiştirmemektedir.
ALTINCI KISIM
Sonuç
MADDE 18 – (1) Soruşturma sonucunda,
yürürlükteki önlemlerin ortadan kalkması durumunda dampingin ve zararın devam
etmesi veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olduğu tespit edildiğinden,
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2002/4 sayılı Tebliğ ile
uygulanmakta olan dampinge karşı önlemlerin, İthalatta Haksız Rekabeti
Değerlendirme Kurulu’nun kararı ve Bakan’ın onayı ile aşağıda tanımı ve menşe
ülkesi belirtilen eşyanın Türkiye’ye ithalinde karşısında gösterilen şekilde
uygulanmaya devam edilmesine karar verilmiştir.
Menşe
GTİP
Eşyanın Tanımı
Dampinge Karşı Vergi
Çin Halk Cumhuriyeti
9613.10.00.00.00
Tekrar doldurulamayan gazlı cep çakmakları
0.05 ABD
Doları/Adet
9613.20.10.00.00
Ateşleme sistemi elektrikli olanlardan yalnız
plastik gövdeli doldurulabilen gazlı cep çakmakları
0.05 ABD
Doları/Adet
9613.90.00.00.11
Yalnız plastik gövde (gaz ihtiva etsin etmesin
tamamen teçhiz edilmiş plastikten gaz haznesi)
0.02 ABD
Doları/Adet
MADDE 19 – (1) Gümrük idareleri,
Karar maddesinde gümrük tarife pozisyon numarası, tanımı ve menşe ülkesi
belirtilen maddenin ithalatında karşılarında gösterilen oranda dampinge karşı
vergiyi tahsil ederler.
MADDE 20 – (1) Bu Tebliğ yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 21 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür.
——————————
1
2002 yılı Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde 9613.90.00.00.00 GTİP altında yer alan
"yalnız plastik gövde (gaz ihtiva etsin etmesin tamamen teçhiz edilmiş
plastikten gaz haznesi)", 2003 yılından bu yana 9613.90.00.00.11 GTİP
altında yer almaktadır.