Tebliğler · Resmî Gazete: 2008-08-10
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/38567
MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 19/12/2007
tarihli ve 26735 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma
Önlemlerine İlişkin 2007/4 sayılı Tebliğ ile başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve
2004/7305 sayılı Kararnamenin eki İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve
İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen korunma önlemi
soruşturması sonucunda İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulunca alınan
kararın ilgili taraflara duyurulmasıdır.
MADDE 2- (1) Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel
Müdürlüğü tarafından belirli elektrikli aletlerin ithalatında yürütülerek tamamlanan
soruşturma sonucunda hazırlanan soruşturma sonuç raporu ekte yer almaktadır.
MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini
Değerlendirme Kurulu, soruşturma kapsamında yer alan 8509.40.00.00.14,
8516.72.00.00.00, 8516.79.20.00.00 ve 8516.79.70.00.11 Gümrük Tarife İstatistik
Pozisyonlu eşya için soruşturmanın önlemsiz olarak kapatılmasına; soruşturma
kapsamında yer alan diğer eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali
yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına; Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)
Korunma Önlemleri Anlaşması’nın (Anlaşma) 12.3 maddesi gereğince korunma önlemi kapsamı eşyanın ihracatçıları
olarak önemli bir menfaati olan DTÖ üyeleri ile istişarelerde bulunulmasına;
önlemin ürün başına aşağıdaki tabloda belirtilen tutarlarda ek mali yükümlülük
olarak belirlenmesi ve tabloda “Muafiyet Sınırı” sütununda belirtilen CIF birim
kıymet ve üstünde birim kıymeti haiz eşyaya ve Anlaşma’nın 9.1 maddesi
gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınması hususlarında Bakanlar
Kurulu’na öneride bulunulmasına karar vermiştir.
GTİP
Eşyanın Tanımı
Muafiyet Sınırı (CIF ABD Doları/Adet)
Ek Mali Yükümlülük (ABD Doları/Adet)
1 inci yıl
2 nci yıl
3 üncü yıl
8509.40.00.00.11
Öğütücüler
40
5
4,5
4
8509.40.00.00.12
Mikserler
40
5
4,5
4
8509.40.00.00.13
Bilenderler
40
5
4,5
4
8509.40.00.00.15
Komple
setler
60
8
7
6
8509.40.00.00.19
Diğerleri
40
5
4,5
4
8509.80.00.00.11
Et
kıyma makinaları
60
8
7
6
8516.60.90.00.11
Tost
makinaları
50
6
5,5
5
8516.31.90.00.00
Diğerleri
40
5
4,5
4
8508.11.00.00.19
Diğerleri
50
6
5,5
5
MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
EK
BELİRLİ ELEKTRİKLİ ALETLERİN
İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL
BİLGİLER
1.1. Kapsam
Bu rapor, İthalatta
Korunma Önlemleri Hakkında Karar hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma
önlemi soruşturması sonucunda yapılan tespitleri içermektedir.
1.2. Soruşturmanın başlatılması
Belirli elektrikli aletlerin ithalatına yönelik korunma
önlemi soruşturması, yerli üreticileri temsilen Küçük Ev Aletleri Sanayicileri
ve İhracatçıları Derneği’nin yapmış olduğu başvuruya istinaden, 19/12/2007
tarihli ve 26735 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma
Önlemlerine İlişkin 2007/4 sayılı Tebliğ ile başlatılmıştır.
1.3. Yerinde inceleme
Soruşturma aşamasında muhtelif üretici ve ithalatçı
firmaların tesislerinde yerinde inceleme yapılmıştır.
1.4. İlgili tarafların bilgilendirilmesi
ve dinlenmesi
Soruşturma konusu eşyanın yerli üreticilerine,
ithalatçılarına, ihracatçılarına, yabancı ülke temsilciliklerine ve diğer
ilgili taraflara görüşlerini göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini
iletmeleri için yeterli süre tanınmıştır. İlgili taraf başvuru formları ve
bilgi formları Müsteşarlık internet sayfasında yayımlanarak duyurulmuştur.
Soruşturmaya ilgili taraf olarak iştirak etmek isteyen tüzel kişiliklerin
başvuruları kabul edilmiş ve söz konusu tarafların görüşlerinin
dinlenebilmesini teminen, 5/3/2008 tarihinde tarafları dinleme toplantısı
yapılmıştır. Gerek bu toplantı öncesinde, gerekse toplantıdan sonra
Müsteşarlığımıza yazılı olarak iletilen bilgi formları ve ilgili taraf
görüşleri ile soruşturma kapsamında yapılan ara tespitler Müsteşarlık internet
sayfasında yayımlanarak kamuoyuna duyurulmuştur.
1.5. Sonuçların değerlendirilmesi
Soruşturma sonucunda elde edilen bilgiler ve
değerlendirmeleri içeren soruşturma raporu İthalatta Korunma Önlemlerini
Değerlendirme Kurulu’nun 29/7/2008 tarihli toplantısında değerlendirilmiştir.
1.6. Soruşturma konusu eşya
2007/4 sayılı Tebliğ ile ithalatına karşı
korunma önlemi soruşturması başlatılan eşya içerisinde yer alan
8509.40.00.00.14 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlu (GTİP) “meyva ve sebze
presleri”, 8516.72.00.00.00 GTİP’li “ekmek kızartma makinaları”, 8516.79.20.00.00
GTİP’li “fritözler” ve 8516.79.70.00.11 GTİP’li “su kaynatma
kapları-kettlelar”ın ithalatına karşı korunma önlemi alınmasını gerektiren
şartların oluşmadığı tespit edilmiş olduğundan, soruşturma söz konusu ürünlerin
ithalatına karşı önlemsiz olarak kapatılmıştır. Bu itibarla, raporun ilerleyen
bölümlerinde soruşturma konusu eşyaya ilişkin olarak yapılan atıflar ve
tespitler anılan 4 ürünü kapsamamaktadır.
Soruşturma konusu eşyanın
sınıflandırıldığı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.
Ürün
GTİP
Eşyanın Tanımı
Ürün 1
8509.40.00.00.11
Öğütücüler
8509.40.00.00.12
Mikserler
8509.40.00.00.13
Bilenderler
8509.40.00.00.15
Komple setler
8509.40.00.00.19
Diğerleri
8509.80.00.00.11
Et kıyma makinaları
Ürün 2
8516.60.90.00.11
Tost makinaları
Ürün 3
8516.31.90.00.00
Diğerleri
Ürün 4
8508.11.00.00.19
Diğerleri
Soruşturma kapsamında yer alan 8509.40 Gümrük
Tarife Pozisyonlu ürünler ile 8509.80.00.00.11 GTİP’li “et kıyma makinaları”,
talep koşulları ve üretim süreçleri göz önünde bulundurularak gruplandırılmış
olup raporun ilerleyen bölümlerinde yer alan tespitler “Ürün 1” isimli bu gruba
ilişkin bilgiler üzerinden yapılmıştır.
1.7. Benzer veya doğrudan rakip ürün
Soruşturma konusu eşyanın yerli ve ithal olanlarının
üretim süreçleri, dağıtım kanalları, nihai kullanım alanları ve talep yapıları
açısından yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki sonuçlara varılmıştır.
Soruşturmaya konu olan ürünlerin yerli ve
ithal olanlarının üretim süreçleri birbirine benzerdir. Emek-yoğun olan üretim
sürecinde, firma içerisinde üretilen veya dışarıdan tedarik edilen yarı
mamuller ile girdiler bir montaj hattı boyunca birleştirilerek nihai ürün
haline getirilmektedir. Soruşturmaya konu olan ürünlerin hem ithal hem de yerli
olanlarının plastik, metal veya diğer maddelerden dış aksamı, büyük ölçüde,
üretici firma bünyesinde üretilmektedir. Bu itibarla, enjeksiyon kalıplama ve
metal presleme, ithal ve yerli ürünlerin üretiminin önemli aşamalarını
oluşturmaktadır. Tüm ürünler, montaj hattının sonunda montaj uygunluk kontrolü,
fonksiyonel kontrol, niteliksel kontrol ve elektriksel dayanım kontrolü gibi
performans ve fonksiyon testlerine tabi tutulmaktadır. Bu itibarla,
soruşturmaya konu olan ürünlerin ithal ve yerli olanları arasında üretim
süreçleri açısından herhangi bir farklılık bulunmamaktadır.
Soruşturma konusu ürünlerin ithal ve
yerli olanları, dağıtım kanalları açısından da birbirleriyle
karşılaştırılmıştır. Yapılan incelemelerde, ithal ve yerli ürünlerin aynı
noktalarda tüketiciye sunulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu ürünlerin satışı,
genel itibariyle, geleneksel bayiler ile özellikle son yıllarda önem kazanmaya
başlayan zincir marketler ve sanal mağazalar vasıtasıyla yapılmaktadır.
Ürünler, perakende aşamasına ise marka sahibi firmalar ve
distribütörler/toptancılar kanalıyla ulaşmaktadır. Söz konusu marka sahibi
firmalar ile distribütörler/toptancılar, hem yerli hem de ithal ürünlerin
dağıtımını yapmaktadırlar ve ürün tercihlerini, pazar segmentleri çerçevesinde
fiyata ve fiyat dışı unsurlara dayanarak belirlemektedirler. Bu itibarla, yerli
ve ithal ürünler arasında dağıtım kanalı yönünden bir farklılık bulunmadığı sonucuna
varılmıştır.
Yerli ve ithal ürünler nihai kullanım
alanları itibariyle incelendiğinde, söz konusu ürünlerin elektrik enerjisi ile
çalışarak günlük hayatta yapılan kişisel ve evsel işleri kolaylaştırmak ve
konfor sağlamak amacıyla özel olarak tasarlanmış aletler olduğu
söylenebilmektedir. Bu itibarla, söz konusu ürünler, yoğun olarak evler, iş
yerleri, oteller ve benzeri yaşam alanlarında, sınai olmayan ölçeklerde, gıda
hazırlama, besinleri ısıtma/kızartma, temizlik ve kişisel bakım işlerinin
yapılması amaçlarıyla kullanılmakta olup bu açıdan değerlendirildiğinde yerli
ve ithal ürünlerin aynı nihai kullanım alanlarına sahip olduğu tespit
edilmiştir.
Son olarak, soruşturma konusu ürünler,
talep yapıları itibariyle incelendiğinde, şehirleşme, milli gelir ve
harcanabilir gelir artışıyla birlikte söz konusu ürünlere olan talebin
genişlediği söylenebilir. Ayrıca, bu ürünler, tüketiciler tarafından hediye
amaçlı olarak da talep edilebilmekte ve firmalar tarafından promosyon olarak
başka birtakım ürünlerle birlikte de satılabilmektedir. Talebi belirleyen bu
gibi unsurlar açısından yerli ve ithal ürünler arasında bir farklılık
bulunmamaktadır. Bunun yanında, anılan ürünlerin pazarında rekabet, fiyata ve
fiyat dışı faktörlere dayanmaktadır. Bu itibarla pazarı, alt, orta ve üst
segment ürünler yönünden değerlendirmek mümkündür. Alt segmentte yer alan
ürünler, marka imajı veya bilinirliğine sahip olmayan, kullanım ömrü görece
düşük ve fiyat ile rekabetçilik yaratmaya çalışan ürünlerdir. Bu segmentte yer
alan ürünlerde, talebin fiyat esnekliği yüksektir. Orta segmentte, marka imajı
veya bilinirliğine sahip, belirli ölçüde ar-ge yatırımıyla üretilen ve genel
itibariyle yasal zorunlulukların öngördüğü ölçüde satış sonrası hizmetleri
sunan ürünler yer almaktadır. Pazarın üst segmentinde yer alan ürünler ise çok
güçlü marka imajıyla rekabet eden ve tüketicilerin genel itibariyle
dayanıklılık, estetik unsurlar, boyut ve mevzuatın gerektirdiğinin ötesinde
seviyede sağladıkları satış sonrası hizmetler nedeniyle tercih ettiği ürünler
olup söz konusu ürünlerde talebin fiyat esnekliği oldukça düşüktür. Alt
segmentten üst segmente doğru ilerledikçe ürünün satış fiyatı içerisinde
imalatın payı giderek düşmektedir. Soruşturma kapsamında bilgi sunan yerli
üreticilerin her üç ürün segmentinde yer alan ürünleri ürettikleri ancak yerli
üretimin daha ziyade orta ve üst segment ürünlerde yoğunlaştığı tespit
edilmiştir. Ayrıca, pazarın en üst segmentinde rekabet eden ve oldukça yüksek
fiyat seviyeleriyle tüketiciye sunulan ithal ürünlerin, talep yapıları ve
teknik özellikleri itibariyle yerli ürünler ile doğrudan rekabet etmediği
tespit edilmiştir. Bu itibarla, bütün olarak değerlendirildiğinde, yerli ve
aşağıdaki tabloda belirtilen eşik kıymetlerin altında kıymetleri haiz ithal
ürünlerin, talep koşulları açısından benzer ürünler oldukları sonucuna
varılmıştır.
Ürün
GTİP
Eşyanın Tanımı
Eşik Kıymet (CIF ABD Doları/Adet)
Ürün 1
8509.40.00.00.11
Öğütücüler
40
8509.40.00.00.12
Mikserler
40
8509.40.00.00.13
Bilenderler
40
8509.40.00.00.15
Komple setler
60
8509.40.00.00.19
Diğerleri
40
8509.80.00.00.11
Et kıyma makinaları
60
Ürün 2
8516.60.90.00.11
Tost makinaları
50
Ürün 3
8516.31.90.00.00
Diğerleri
40
Ürün 4
8508.11.00.00.19
Diğerleri
50
Bu çerçevede, soruşturmaya konu olan
ürünlerin yerli ve belirli kıymetlerin altında olmak üzere ithal olanlarının,
üretim süreçleri, talep koşulları, dağıtım kanalları ve nihai kullanım alanları
açısından benzer ürünler olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, söz konusu
birim kıymetlerin üzerinde kıymetleri haiz ürünler, ithalat artışına, ciddi
zarar ve ciddi zarar tehdidine ve nedensellik ilişkisine dair analizlerde
değerlendirme dışı bırakılmış olup, söz konusu kıymetlerin altında kıymetlere
sahip eşya, raporun ilerleyen bölümlerinde “soruşturma konusu eşya” olarak veya
ürün numaraları kullanılarak isimlendirilmiştir.
1.8. Yurt içinde yaratılan katma değer
Yerli üreticiler, ürünlerin dış görünümünü
oluşturan plastik, metal veya diğer hammaddelerden aksam ve parçaları kendileri
üretmektedirler. Bunun yanında, ürünün niteliğine göre işlevini yerine
getirmesini sağlayan temel iki malzeme motor ve rezistans olup bu iki malzeme
de yurt içinde üretilebilmektedir. Dolayısıyla, ilk madde ve malzemeler ile
direkt işçiliğin soruşturma konusu eşyanın sınai maliyetinin kayda değer bir
kısmını teşkil ettiği göz önünde bulundurulduğunda, plastik veya metal veya
diğer hammaddeden mamul, ürünün dış görünümünü oluşturan aksam ve parçalar ile
rezistans ve/veya motor bir araya geldiğinde, ilgili ürünün katma değerinin
önemli ölçüde tamamlanmış olduğu sonucuna varılmaktadır.
Ürün 1 (Yemek hazırlama ürünleri) ve Ürün
4 (Şarjlı el süpürgeleri)’ün dış aksamı büyük ölçüde enjeksiyonla kalıplanmış
plastikten oluşmaktadır. Ürünün dış görünümünü oluşturan plastik aksam ve bu
ürünlerde kullanılmaya mahsus bir adet motor bir araya geldiğinde ürünün katma
değerinin önemli bir kısmı meydana gelmektedir.
Ürün 2 (Tost makinaları)’nin dış aksamı
büyük ölçüde kesilip şekillendirilmiş sactan oluşmaktadır. Ürünün dış
görünümünü oluşturan sac aksam, iki adet rezistans ve bu ürüne mahsus iki adet
alüminyum plaka bir araya geldiğinde ürünün katma değerinin önemli bir kısmı
meydana gelmektedir.
Ürün 3 (Saç kurutma makinaları)’ün dış
aksamı büyük ölçüde enjeksiyonla kalıplanmış plastikten oluşmaktadır. Ürünün
dış görünümünü oluşturan plastik aksam, bir adet rezistans ve bu üründe
kullanılmaya mahsus bir adet motor bir araya geldiğinde ürünün katma değerinin
önemli bir kısmı meydana gelmektedir.
2. SORUŞTURMA KONUSU EŞYANIN
İTHALATI İLE İLGİLİ BİLGİLER
2.1. Ürün 1
Ürün 1
2003
2004
2005
2006
2007
İthalat –
Adet
1.270.836
1.689.915
1.987.512
2.230.439
2.406.442
İthalatın Payı – %
66
68
75
71
80
İthalat/Üretim – %
75
103
119
106
132
Ürün 1’in toplam ithalatı, 2003 yılında
1,2 milyon adet düzeyinde gerçekleşmiştir. İthalat, izleyen iki yılda sırasıyla
% 33 ve % 18 oranlarında artış göstermiş ve 2005 yılında 2 milyon adet
seviyesine ulaşmıştır. 2006 yılında % 12 ve 2007 yılında % 8 oranında yükselen
ithalat, dönem sonunda 2,4 milyon adet seviyesinde değer almıştır. İthalatın
piyasa payında da ithalattaki artış seyrine benzer bir eğilim olduğu
görülmektedir. Ürün 1’de yer alan ithal ürünler, piyasa paylarını, 2006 yılı
dışında sürekli olarak arttırmış ve 2007 yılında yurt içi piyasadan % 80
oranında pay almıştır. Benzer şekilde, 2003 yılında % 75 olan ithalatın yerli
üretime oranı, izleyen yıllarda gösterdiği artışların sonucunda 2007 yılında %
132’ye ulaşmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) % 91’lik pay ile 2007 yılında
Ürün 1’in ithalatında en önemli tedarikçi ülke olmuştur. ÇHC’yi sırasıyla % 3
ve % 2’lik paylar ile Slovenya ve Polonya izlemiştir. Bu rakamların
incelenmesiyle, Ürün 1’in ithalatının soruşturma konusu dönemde mutlak olarak
ve yerli üretime oranla artış gösterdiği ve buna paralel olarak söz konusu
dönemde ithalatın piyasa payında da önemli oranlı bir genişleme olduğu sonucuna
varılmaktadır.
2.2. Ürün 2
Ürün 2
2003
2004
2005
2006
2007
İthalat –
Adet
119.653
375.383
448.531
536.309
832.610
İthalatın Payı – %
50
76
80
83
89
İthalat/Üretim – %
80
279
334
442
761
2003 yılında 120 bin adet seviyesinde
gerçekleşen Ürün 2 ithalatının izleyen yıllarda sırasıyla % 214, % 19, % 20 ve
% 55 oranlarında artış göstererek 2007 yılında 830 bin adet düzeyini aştığı görülmektedir.
İthalatta görülen bu artış sonucunda ithal ürünlerin yurt içi piyasadan aldığı
pay sürekli olarak genişlemiştir. 2003 yılında % 50 olan ithalatın piyasa payı
2007 yılında % 89’a çıkmıştır. Bu ürünün ithalatının % 99’u ÇHC’den
yapılmaktadır. Bu rakamlardan hareketle, Ürün 2’nin ithalatının soruşturma
konusu dönem içerisinde mutlak olarak ve yerli üretime oranla önemli oranda
artış gösterdiği ve bu artış sonucunda ithalatın piyasa payında da genişleme
olduğu sonucuna varılmaktadır.
2.3. Ürün 3
Ürün 3
2003
2004
2005
2006
2007
İthalat –
Adet
1.247.609
1.544.231
1.571.387
1.485.315
1.793.127
İthalatın Payı – %
92
92
92
95
97
İthalat/Üretim – %
1.035
1.209
1.189
1.891
3.609
Ürün 3’ün ithalatı, 2003 yılında 1,25
milyon adet olurken ithalat izleyen iki yılda sırasıyla % 24 ve % 2 oranlarında
artarak 2005 yılında 1,5 milyon adet seviyesine ulaşmıştır. 2006 yılında % 5
oranında düşüş gösteren ithalatın 2007 yılında % 21 oranında artışla 1,8 milyon
adet seviyesine yaklaştığı görülmektedir. İthal ürünler, soruşturma konusu
dönemde piyasa paylarını kademeli olarak arttırarak 2007 yılında % 97 payla
yurt içi piyasanın hakimi konumuna gelmiştir. İthalatın yerli üretime oranının
da soruşturma konusu dönemde önemli ölçüde artış gösterdiği görülmektedir. 2007
yılında ithal ürünlerin % 96’sı ÇHC menşelidir. Sonuç olarak, Ürün 3’ün
ithalatının soruşturma konusu dönemde mutlak olarak ve yerli üretime oranla
ciddi artış gösterdiği ve bu artışın ithalatın piyasa payında genişlemeye yol
açtığı söylenebilmektedir.
2.4. Ürün 4
Ürün 4
2003
2004
2005
2006
2007
İthalat –
Adet
186.161
441.015
392.396
494.521
514.518
İthalatın Payı – %
57
79
81
86
88
İthalat/Üretim – %
102
304
280
445
501
Ürün 4’ün ithalatı 2003 yılında 186 bin
adet olurken sonraki yılda ithalat, % 137 oranında artmıştır. 2005 yılında
gerçekleşen % 11 oranlı düşüşten sonra ithalat, sonraki yıllarda % 26 ve % 4 oranlarında
artarak 2007 yılında 514 bin adet olmuştur. Soruşturma konusu dönem, ithal
ürünlerin piyasa paylarındaki genişlemeye de sahne olmuştur. 2003 yılında % 57
olan ithalatın piyasa payı 2007 yılında % 88 olarak gerçekleşmiştir. Yine,
ithalatın yerli üretime oranı da soruşturma konusu dönemde önemli oranda
yükselmiştir. Bu ürünün 2007 yılı ithalatının yaklaşık % 98’i ÇHC menşeli
ürünlerdir. Bu rakamlardan hareketle, Ürün 4’ün ithalatının soruşturma konusu
dönemde önemli oranda arttığı ve bu artışın ithalatın piyasa payındaki gelişime
de yansıdığı görülmektedir.
3. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞME
Soruşturma konusu eşyanın tüketici
talebinin fiyat esnekliğinin ürünün hangi segmentte yer aldığına göre
değişiklik gösterdiği bilinmektedir. Buna göre, alt segmentten orta ve üst
segmentlere doğru ilerledikçe, ürünün talebinin fiyat esnekliği düşmekte ve
işlev, tasarım, satış sonrası hizmetler gibi faktörlerin talep üzerindeki
etkisi artmaktadır. Buna karşın, perakende noktasında rekabet eden firmaların
önemli bir kısmı marka sahibi firmalar olup bu firmaların, hangi segmentte
olursa olsunlar, pazarlayacakları ürünleri hangi üreticilerden tedarik
edecekleri yönündeki tercihleri üzerinde maliyet ve fiyatlar önemli bir rol
oynamaktadır. Bir başka ifadeyle, talebin fiyat esnekliği, arz edenin yurt içi
ve yurt dışında yerleşik üreticiler, talep edenin ise marka sahibi olan
firmalar olduğu piyasa ile arz edenin perakendeciler, talep edenin ise
tüketiciler olduğu piyasa arasında önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Bu
itibarla, yurt içi ve yurt dışındaki üretim maliyetleri ve fiyat seviyelerine
ilişkin gelişmelerin soruşturma konusu eşyanın yerli üreticileri üzerinde
önemli etkileri olabilmektedir. Bu kapsamda, soruşturma konusu dönem boyunca,
genel itibariyle, ülke genelinde tüketici fiyatları üretici fiyatlarından daha
yüksek oranda artışlar göstermiştir. Üreticilerin fiyatlarını ülke genelinde
satın almanın maliyetinin arttığı ölçüde arttıramamasında, bu dönemde YTL’nin
yabancı ülke paraları karşısındaki değerinin önemli bir etkisi olmuştur. Son
beş yıl içerisinde önemli oranda değer kazanan YTL, üreticilerin soruşturma
konusu dönem boyunca ithal ürünlerin beklenmedik fiyat baskısı altında
zorlanmasına yol açmıştır.
Bunun yanında, soruşturma konusu eşyanın
ithalatında görülen artış üzerinde etkili olan yurt dışı faktörlerin neler
olabileceği hususu da araştırılmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), kalabalık
nüfusu ve hızlı kentleşme oranı ile elektrikli ev aletleri için çok önemli bir
pazar konumundadır. Ayrıca, ÇHC’deki ucuz işgücü maliyeti, soruşturma konusu
eşyanın da içinde bulunduğu emek-yoğun ürünlerin üretiminin ÇHC’de
yoğunlaşmasını açıklayan bir diğer faktör olarak göze çarpmaktadır. Söz konusu
faktörlere bağlı olarak soruşturma konusu eşyanın 2006 yılında dünya genelinde
önemli oranda ÇHC’den ihraç edildiği aşağıdaki tablodan görülmektedir.
GTP
Tahmini Dünya
İhracatı
(2006, Milyon $)
Dünya İhracatında ÇHC’nin payı (2006, %)
Türkiye İthalatında ÇHC’nin payı (2006, %)
8508.11
4.793
36
79
8509.40
2.590
32
63
8509.80
1.937
34
38
8516.31
704
34
89
8516.60
6.261
22
29
Kaynak: International Trade
Center, TÜİK
ÇHC’deki üretim ve yatırım artışı, söz konusu
ülkede soruşturma konusu eşyanın üretiminde kapasite fazlası oluşmasına ve
fiyatların baskılanmasına yol açmıştır. ÇHC’de oluşan kapasite fazlasının
Türkiye üzerindeki etkilerini de yukarıdaki tablodan görmek mümkündür. Tüm
ürünler için, ÇHC menşeli ürünler Türkiye ithalatından, dünya ihracatından
aldıkları paydan daha yüksek oranda pay almıştır. TÜİK verilerine göre 2007
yılı sonu itibariyle 70,6 milyon nüfusa sahip Türkiye’de bu nüfusun 20,8
milyonu kırsal kesimde yaşamaktadır ve bu kırsal nüfusun kente yönelimi süreci
halen devam etmektedir. Bu itibarla, pazar büyüklüğü ve demografik yapısıyla
Türkiye, kapasite fazlası ve görece düşük birim fiyatlı ÇHC menşeli ürünler
için uygun bir piyasa konumuna gelmiştir.
Sonuç olarak, yurt içi ve yurt dışındaki
üretim maliyetleri ve fiyatların gelişimi, ÇHC’nin ilgili ürünlerin üretiminde
en önemli üretim üssü haline gelmesi ve demografik faktörler, Türkiye’nin
soruşturma konusu eşya ithalatında ani bir artış yaşanmasına yol açan
öngörülmeyen gelişmeler olarak değerlendirilmektedir.
4. YERLİ ÜRETİCİLER ÜZERİNDE CİDDİ ZARAR TESPİTİ
İLE İLGİLİ BİLGİLER
4.1. Ürün 1
Ürün 1
2003
2004
2005
2006
2007
Tüketim – Adet
1.950.146
2.523.995
2.725.882
3.227.212
3.087.891
Kapasite – Adet
1.800.000
1.850.000
1.850.000
1.950.000
3.420.000
KKO – %
95
89
91
108
53
Üretim – Adet
1.704.444
1.646.849
1.677.213
2.106.523
1.826.054
Yurt içi Satış – Adet
663.526
786.438
666.886
911.949
605.268
Stoklar – Adet
90.183
76.645
59.148
65.112
37.616
İstihdam – Kişi
474
387
396
494
488
Verimlilik –Adet/Kişi
3.596
4.255
4.235
4.264
3.742
Kârlılık – %
9
11
5
6
-2
Ürün 1’de 2003 yılında 1,95 milyon adet
düzeyinde gerçekleşen yurt içi tüketimin, izleyen yıllarda sırasıyla % 29, % 8
ve % 18 oranlarında artarak 2006 yılında 3,2 milyon adet düzeyine ulaştığı
görülmektedir. Tüketimde 2007 yılında % 4 oranlı bir düşüş gerçekleşmiştir.
Ürün 1’de yer alan ürünlerin toplam yurt
içi üretim kapasitesi, 2003 yılından 2006 yılına önemli oranda bir değişim
göstermemiştir. 2007 yılında ise üretim kapasitesi % 75 oranlı artışla 3,42
milyon adet olmuştur. Bu artış, yıllar içerisinde yapılan makine ve kalıp
yatırımlarının, 2007 yılında güncellenen kapasite raporlarına yansıtılmasından
kaynaklanmıştır.
Ürün 1’in üretiminde kapasite kullanım
oranı, 2003-2005 yılları arasında % 90-95 aralığında gerçekleşmiştir. 2006
yılında görülen üretim artışına bağlı olarak kapasite kullanım oranı % 108’e
yükselmiştir. Bu sektörde yer alan firmaların elektrikli ev aletleri grubunda
birçok ürünü üretebilmesi ve öngörü ve planlamaya bağlı olarak kaynakların
ürünler arasında dağıtılabilmesi, bu yılda üretimin üretim kapasitesinin
üzerinde gerçekleşmesine yol açmıştır. 2007 yılında kapasite kullanım oranının
% 53’e gerilemesi, kısmen bu yıldaki kapasite artışından, kısmen de üretimde
görülen düşüşten kaynaklanmıştır.
Ürün 1’in üretimi 2003 yılında 1,7 milyon
adet olmuştur. Takip eden iki yılda önemli oranlı bir değişim göstermeyen
üretimin 2006 yılında % 26 oranında artışla 2,1 milyon adet seviyesinde
gerçekleştiği görülmektedir. Üretim, 2007 yılında % 13 oranında düşüş göstermiş
ve 1,8 milyon adet olarak gerçekleşmiştir.
Soruşturma konusu dönemin ilk yılında 663
bin adet olarak gerçekleşen yurt içi satışlar, izleyen iki yılda sırasıyla % 19
artmış ve % 15 düşmüş ve 2005 yılında başlangıçtaki seviyesinde
gerçekleşmiştir. Satışların 2006 yılında önemli oranda artarak soruşturma
konusu dönemin en yüksek seviyesine ulaştığı, ancak % 34 oranlı düşüş sonucunda
satışların 2007 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine
gerilediği görülmektedir.
2003 yılında 90 bin adet olan dönem sonu stoklar,
2004 yılı sonunda, yurt içi satışların bir kısmının stoklardan yapılması
sonucunda 76 bin adede gerilemiştir. 2005 yılında ise yurt dışı satışlarda
görülen artış sonucunda stoklar 59 bin adet düzeyine inmiştir. 2006 yılındaki
üretim artışı, stokların bir miktar artmasına yol açmış ve 2007 yılında
üretimde yaşanan düşüş ve yurt dışı satışlarda yaşanan artış sonucunda dönem
sonu stoklar bu yılda soruşturma konusu dönemin en düşük değerine gerilemiştir.
Ürün 1 üretiminde çalışan direkt işçi,
2003 yılında 474 kişi olurken 2004 yılında % 18’lik düşüş ile 387 kişi
olmuştur. Direkt işçi sayısı 2005 yılında fazla değişmemiş ve 2006 yılında
üretim artışına bağlı olarak en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Direkt işçi
sayısında 2007 yılında % 1 oranlı düşüş olduğu görülmektedir.
2003 yılından 2004 yılına % 18 oranında
artan işgücü verimliliği, izleyen iki yılda aynı seviyede gerçeklemiş ve 2007
yılında üretimde görülen düşüşe bağlı olarak % 12 oranında gerilemiştir.
Ürün 1 üretiminde 2003 yılından 2006
yılına pozitif değerler alan kârlılığın 2007 yılında %-2 olarak gerçekleştiği
görülmektedir.
Sonuç itibariyle, Ürün 1’in ekonomik
göstergelerinin incelenmesinden, üretim, kapasite kullanım oranı, yurt içi
satışlar ve kârlılıkta 2007 yılında önemli oranda bozulmalar olduğu
görülmektedir. Özellikle, bu yılda, yurt içi satışlar, dönem sonu stoklar ve
kârlılık oranı, soruşturma konusu dönemin en düşük değerlerini almıştır.
İstihdamın da genel itibariyle üretimde yaşanan değişimlere paralel olarak
değiştiği görülmektedir. Ürün 1 üreticilerinin, bu dönemde yurt içi piyasa
paylarını hızla kaybettikleri ve satışlarını dış pazarlara kaydırmaya çalışarak
üretimlerini belirli bir seviyede tutmaya çalıştıkları tespit edilmiştir.
4.2. Ürün 2
Ürün 2
2003
2004
2005
2006
2007
Tüketim – Adet
239.684
495.214
560.189
648.913
938.959
Kapasite – Adet
184.000
184.000
155.000
155.000
155.000
KKO – %
81
73
87
78
71
Üretim – Adet
149.241
134.731
134.143
121.407
109.390
Yurt içi Satış – Adet
119.981
119.720
111.325
111.291
105.152
Stoklar – Adet
8.861
7.589
10.811
11.821
11.967
İstihdam – Kişi
46
40
38
30
24
Verimlilik –Adet/Kişi
3.244
3.368
3.530
4.047
4.558
Kârlılık – %
7
3
3
-2
3
2003 yılında 240 bin adet düzeyinde
gerçekleşen toplam tost makinası tüketiminin izleyen yıllarda sırasıyla % 107,
% 13, % 16 ve % 45 oranlarında artarak 2007 yılında 1 milyon adet seviyesine yaklaştığı
görülmektedir.
Yerli üretimin tost makinası üretim
kapasitesinin 2005 yılındaki düşüş dışında bir değişim göstermediği
görülmektedir. Kapasite kullanım oranı ise 2005 yılı dışında sürekli olarak
gerilemiş ve soruşturma konusu dönemin sonunda % 71 olarak gerçekleşmiştir.
Tost makinası üretimi soruşturma konusu
dönem boyunca sürekli olarak gerileyerek 2007 yılında 110 bin adede kadar
düşmüştür.
Yurt içi satışlar da üretime benzer bir
seyir izleyerek 2007 yılında 105 bin adet ile soruşturma konusu dönemin en
düşük seviyesine gerilemiştir.
Yerli üretimin dönem sonu stokları ise
incelenen dönem içerisinde 2004 yılı dışında sürekli olarak yükselerek 2007
yılında 12 bin adet seviyesine ulaşmıştır.
Tost makinası üretiminde çalışan direkt işçi
sayısı, soruşturma konusu dönem boyunca azalmıştır. 2003 yılında 46 kişi olan
istihdam, 2007 yılında 24 kişi olarak gerçekleşmiştir.
Yerli üretimde verimliliğin soruşturma
konusu dönem içerisinde artış eğilimi gösterdiği görülmekte olup bu artış tamamıyla
istihdamdaki düşüşle açıklanabilmektedir.
Yerli üretimin kârlılığı, 2006 yılı
dışında pozitif değerler almış ancak kârlılık genel itibariyle sektör için
makul kabul edilebilecek yüzdenin bir miktar altında kalmıştır.
Sonuç olarak, yurt içinde tost makinası
tüketiminin soruşturma konusu dönem boyunca önemli miktar ve yüzdelerde artış
gösterdiği tespit edilmiş olup bu artış, ithal ürünlerin pazarda hakim
konumlarını oldukça güçlendirmelerine yol açmıştır. Aynı zamanda, 2003-2007
yılları arası, yerli üretimin ekonomik göstergelerinde genel itibariyle
bozulmaların da yaşandığı bir dönem olmuştur. Yerli üretimin üretim, satışlar,
kapasite kullanım oranı, istihdam gibi göstergeleri soruşturma konusu dönem
boyunca kötüye gitmiş ve 2007 yılında en düşük değerlerine gerilemiştir.
Stokların da dönem sonunda en yüksek seviyesine ulaştığı görülmektedir. Yerli
üretimde genel itibariyle bir işgücü verimliliği problemi yaşanmadığı da tespit
edilmiştir. Kârlılık yüzdeleri ise dönem boyunca esaslı bir değişim göstermemiştir.
Bu itibarla, tüketimin ve ithalatın pazar payının genişlediği soruşturma konusu
dönemde yerli üretimin ekonomik göstergelerinin önemli bir kısmının bozulduğu
sonucuna varılmaktadır.
4.3. Ürün 3
Ürün 3
2003
2004
2005
2006
2007
Tüketim – Adet
1.359.247
1.672.542
1.713.137
1.579.889
1.849.855
Kapasite – Adet
500.000
1.000.000
1.250.000
1.250.000
1.250.000
KKO – %
24
13
11
6
4
Üretim – Adet
120.491
127.775
132.147
78.549
49.685
Yurt içi Satış – Adet
108.227
125.978
128.847
85.191
51.523
Stoklar – Adet
9.115
10.912
14.212
7.570
5.732
İstihdam – Kişi
23
17
21
11
6
Verimlilik –Adet/Kişi
5.181
7.440
6.428
6.841
8.877
Kârlılık – %
3
9
16
4
7
Saç kurutma makinalarının toplam yurt içi
tüketimi 2003 yılında 1,4 milyon adet seviyesine yakın olmuştur. Tüketim
izleyen iki yılda sırasıyla % 23 ve % 2 oranlarında artış göstererek 2005
yılında 1,7 milyon adedin üzerinde gerçekleşmiştir. 2006 yılında % 8 oranlı
düşüş gösteren tüketim, 2007 yılında % 17 oranında artışla soruşturma konusu
dönemin en yüksek seviyesine ulaşmıştır.
Saç kurutma makinalarının üretim
kapasitesinin, büyüyen piyasanın ihtiyaçları doğrultusunda bir seyir izlediği
görülmektedir. 2003 yılında 500 bin adet olan kapasite 2004 yılında % 100 ve
2005 yılında % 25 oranlarında arttırılmış ve 2006 ile 2007 yıllarında bu
seviyede kalmıştır.
Saç kurutma makinalarının üretiminde
kapasite kullanım oranı, soruşturma konusu dönemde sürekli olarak gerileyerek
2007 yılında % 6’ya düşmüştür.
Saç kurutma makinalarının 2003 yılında
120 bin adet seviyesinde gerçekleşen üretiminin, izleyen iki yılda artarak 2005
yılında 132 bin adede ulaştığı, ancak son iki yılda yaşanan önemli oranlı
azalmaların sonucunda 2007 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük
seviyesine gerilediği görülmektedir.
Yerli üretimin yurt içi satışlarında da
üretime benzer bir seyir yaşanmıştır. 2005 yılında zirve noktasına ulaşan yurt
içi satışlar 2006 ve 2007 yıllarında sırasıyla % 34 ve % 40 oranlarında düşüş
göstererek 2007 yılında 51 bin adede kadar gerilemiştir.
2004 ve 2005 yıllarında yaşanan üretim
artışına bağlı olarak 2005 yılında en yüksek seviyesine ulaşan stokların son iki
yılda eritilmeye çalışıldığı görülmektedir.
Üretim, satışlar ve stoklara benzer bir
seyir izleyen üretimde çalışan direkt işçi sayısı, 2007 yılında 6’ya düşmüştür.
Saç kurutma makinalarının yerli
üretiminde işgücü verimliliğinin, özellikle 2003 ve 2007 yıllarında önemli
ölçüde yüksek değerler aldığı görülmektedir. 2007 yılındaki yüksek işgücü
verimliliği, büyük ölçüde, işgücünde yaşanan ciddi büyüklükteki
gerilemeye bağlıdır.
Kârlılığın yıllar itibariyle seyrinin
2007 yılına kadar üretim, satışlar, stoklar ve istihdamdaki seyre paralel
olduğu görülmektedir. 2007 yılında ise kârlılıkta 2006 yılına göre 3 puanlık
bir artış olduğu görülmekte olup bu artış, işçi sayısındaki düşüşe bağlı olarak
işgücü maliyetlerindeki azalma ve faaliyet giderlerinin kısılması nedeniyle
gerçekleşmiştir.
Sonuç itibariyle, soruşturma konusu
dönemde büyüyen yurt içi piyasada ithal ürünlerin piyasa payını ciddi oranda
arttırdığı ve yerli üretimin, üretim ve yurt içi satış adetleri ile işçi
sayısının son iki yılda önemli ölçüde bozulduğu görülmektedir. Bunun yanında,
kapasite kullanım oranı son beş yıl boyunca sürekli olarak düşmüştür. Kârlılık
yüzdesinin ise dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Ayrıca, son beş yıl
içerisinde yerli üretimin işgücü verimliliğinde bir sorun yaşanmadığı tespit
edilmektedir. Bu bulgulardan hareketle, ithalatın arttığı ve tüketimin
genişlediği soruşturma konusu dönemde, yerli üretimin belirli ekonomik
göstergelerinde önemli miktar ve yüzdelerde bozulmalar gerçekleştiği
düşünülmektedir.
4.4. Ürün 4
Ürün 4
2003
2004
2005
2006
2007
Tüketim – Adet
330.472
563.731
494.013
586.506
628.685
Kapasite – Adet
196.000
196.000
196.000
200.000
200.000
KKO – %
93
74
72
56
51
Üretim – Adet
182.244
145.183
140.313
111.094
102.641
Yurt içi Satış – Adet
140.101
114.818
93.512
83.366
70.484
Stoklar – Adet
12.106
10.633
7.264
3.296
2.097
İstihdam – Kişi
41
33
32
25
23
Verimlilik –Adet/Kişi
4.445
4.399
4.385
4.444
4.463
Kârlılık – %
7
8
26
20
9
Şarjlı el süpürgelerinin yurt içi
tüketiminin soruşturma konusu dönem boyunca, 2005 yılı hariç olmak üzere,
arttığı görülmektedir. Tüketim 2007 yılında 620 bin adet seviyesinde gerçekleşmiştir.
Şarjlı el süpürgesi toplam üretim
kapasitesinin soruşturma konusu dönem boyunca fazlaca bir değişiklik
göstermeyerek 200 bin adet civarında seyrettiği görülmektedir.
Bu ürünün üretiminde kapasite kullanım
oranı, soruşturma konusu dönem boyunca sürekli olarak gerilemiş ve 2007 yılında
% 51 olarak gerçekleşmiştir.
2003 yılında 182 bin adet seviyesinde
gerçekleşen şarjlı el süpürgesi üretimi, izleyen yıllarda sırasıyla % 20, % 3,
% 21 ve % 8 oranlarında düşerek 2007 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük
düzeyine gerilemiştir.
Benzer şekilde, şarjlı el süpürgesinin
yurt içi satışlarının da, 2003 yılındaki 140 bin adet seviyesindeki değerinden,
izleyen yıllardaki sürekli düşüşler sonucunda, 2007 yılında 70 bin adede kadar
gerilediği görülmektedir.
Üretim ve yurt içi satışlardaki sürekli
olarak düşme eğiliminin dönem sonu stoklar ve istihdam için de geçerli olduğu
göze çarpmaktadır.
Şarjlı el süpürgesi üretimindeki işgücü
verimliliğinin soruşturma konusu dönem içerisinde esaslı bir değişim göstermediği
görülmektedir.
2003 ve 2004 yıllarında sırasıyla % 7 ve
% 8 olarak gerçekleşen kârlılık, 2005 yılında % 26’ya çıkmıştır. Kârlılığın
izleyen iki yılda ise düşme eğilimine girdiği görülmektedir.
Bu bulgular çerçevesinde, soruşturma
konusu dönemde önemli ölçüde artan şarjlı el süpürgesi talebinin artan
oranlarda ithal ürünlerle karşılandığı tespit edilmektedir. Yerli ürünlerin
piyasa paylarının sürekli olarak eridiği bu dönemde, yerli üretimin, üretim,
satışlar, kapasite kullanım oranı, istihdam gibi belirli ekonomik
göstergelerinde ciddi oranlı bozulmalar yaşandığı görülmektedir. Kârlılığın da
2005 yılı sonrasında bir azalma eğilimine girdiğini söylemek mümkündür. İşgücü
verimliliği ise soruşturma konusu dönem içerisinde aynı seviyede seyretmiştir.
Bu itibarla, ithalatın arttığı ve tüketimin genişlediği 2003-2007 yılları
arasında, yerli üretimin ekonomik göstergelerinin önemli ölçüde kötüye gittiği
düşünülmektedir.
5. NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN
İNCELENMESİ
5.1. Fiyat Kırılması
Fiyat karşılaştırması, yerli ürünlerin
fabrika çıkış fiyatına ÖTV eklenerek; ithal ürünlerin ise CIF ithal fiyatına
ÖTV, gümrük vergisi ve diğer masraflar eklenerek yapılmıştır. Aşağıdaki tabloda
ürün bazında fiyat kırılması oranları gösterilmektedir.
Ürün
2003
2004
2005
2006
2007
Öğütücüler
% 22
% 37
% 42
% 37
% 46
Mikserler
% 56
% 58
% 22
% 21
% 34
Bilenderler
% 37
% 2
% 56
% 54
% 66
Komple Setler
-
% 23
% 21
% 14
% 29
Doğrayıcılar/Kıyıcılar
-
-
-
-
-
Et Kıyma Makinaları
-
% 25
% 30
% 34
% 38
Tost Makinaları
% 43
% 45
% 21
% 20
% 39
Saç Kurutma Makinaları
% 42
% 32
% 29
% 11
% 26
Şarjlı El Süpürgeleri
-
% 23
% 5
-
% 10
Doğrayıcılar/kıyıcılar dışında kalan
soruşturma konusu eşya için, incelenen dönemin tümünde ya da belirli
bölümlerinde, ithal ürünlerin fiyatlarının yerli ürünlerin fiyatlarını çeşitli
oranlarda kırdığı yukarıdaki tabloda görülmektedir. Doğrayıcılar/kıyıcılara
yönelik olarak ise ayrıca bir fiyat incelemesi yürütülmesinde fayda
görülmüştür.
Öncelikle, soruşturma konusu eşya
içerisinde yer alan doğrayıcılar/kıyıcıların sınıflandırıldığı GTİP, mutfak
işlerinde kullanılan ve diğer GTİPler altında sınıflandırılamayan
elektro-mekanik cihazları kapsamaktadır. Bu itibarla, doğrayıcı/kıyıcıların
ithal olanlarının yurt içi fiyatlarına yönelik olarak soruşturma kapsamında
ithalatçı firmalardan toplanan istatistiki bilgiler ve perakende noktasında
geçerli olan fiyatlar temelinde bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada,
pazarda yer alan ürünler alt segment, alt/orta segment, orta/üst segment ve üst
segment ürünler olmak üzere dörde ayrılmıştır. Bu ayrışma neticesinde, her bir
segmentte yer alan ürünlerin tahmini ithal birim maliyetlerine ulaşılmıştır.
Buna dayanarak, ürünlerin fiyatı ilgili segmentin miktar bazında pazardaki
ağırlığıyla orantılandırılmış ve buradan bir ithal birim fiyatına ulaşılmıştır.
Buna göre, doğrayıcı/kıyıcıların ağırlıklı ortalama ithal birim fiyatı 11
USD/Adet olarak hesaplanmıştır. Bu itibarla, ithal ve yerli ürünlerin
maliyetlerinin birbirlerine yakın seviyelerde olduğu sonucuna varılmıştır.
Ancak, yerli ürünlerin birim satış fiyatlarının soruşturma konusu dönemde bir
artış göstermediği, YTL cinsinden bakıldığında 2003 yılında 16 YTL/Adet olan
yerli ürün satış fiyatının 2007 yılında 14 YTL/Adet’e gerilediği tespit
edilmiştir. Bu çerçevede, yerli doğrayıcılar/kıyıcıların, ithal ürünlerin fiyat
baskısı altında olduğu sonucuna varılmıştır.
5.2. Diğer Faktörlerin Etkisi
Soruşturma konusu eşyanın ithalatındaki
artış dışında kalan faktörlerin yerli üretim üzerinde zarara yol açıp açmadığı
hususu da incelenmiştir.
Bu itibarla, öncelikle soruşturma konusu
eşyanın yıllar itibariyle yurt içi piyasa koşulları değerlendirilmiş olup,
ithalatında artış tespit edilen ürünlerin, soruşturma konusu dönemde yurt içi
talebinde bir daralma yaşanmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, söz konusu
eşyanın talebini belirleyen en önemli faktörlerden birinin ekonomik büyüme olduğu
göz önüne alındığında, son yıllarda Türkiye ekonomisinin büyüme oranlarının
ilgili piyasa üzerinde daraltıcı bir etki yaratmayacak düzeylerde gerçekleştiği
bilinmektedir.
Ayrıca, ithalatında artış yaşanan soruşturma
konusu eşyanın yurt içinde üretim kapasitelerinin incelenen dönemde ürünlere
olan taleple orantılı bir seyir izlediği tespit edilmiştir. Bir başka ifadeyle,
soruşturma konusu dönemde yurt içi talebi aşacak seviyede bir kapasite artışına
gidilmemiştir. Bununla da bağlantılı olarak, ithalatında artış olan ve ciddi
zarar veya ciddi zarar tehdidi tespitine ulaşılan ürün kalemlerinde verimliliğe
dayalı bir sorun yaşanmadığı tespit edilmiştir. Verimlilik rakamları, genel
itibariyle bu sektör için makul kabul edilebilecek seviyelerde seyretmiştir.
Bunun yanında, yerli üretimin yurt dışı
satışlarının seyri ve toplam satışlar içerisindeki ağırlığı, yurt dışı
satışların soruşturma konusu dönem içerisinde yerli üretim üzerinde ciddi
zarara veya ciddi zarar tehdidine yol açmadığını ortaya koymaktadır.
Ayrıca, finansman maliyetleri, amortisman
giderleri ve yerli üreticiler arasındaki rekabet koşullarının ekonomik
göstergeler üzerinde ortaya çıkan bozulmada etkisi bulunmamaktadır.
6. SONUÇ
Sonuç olarak, soruşturma konusu eşyanın
ithalatının özellikle son dönemde ani ve önemli oranda arttığı; bu artışın
yerli üreticilerin ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu, diğer
faktörlerin söz konusu bozulma üzerinde etkisinin olmadığı, ithalat artışı ve
gerçekleşme koşulları ile yerli üreticilerin ciddi zarar ile karşı karşıya
kalması arasında nedensellik ilişkisi olduğu anlaşılmıştır.