Tebliğler · Resmî Gazete: 2010-10-31
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/39914
İTHALATTA HAKSIZ
REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO:
2010/27)
BİRİNCİ KISIM
Genel Bilgi ve
İşlemler
MADDE 1- (1) 29/05/1998
tarih ve 23356 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesine İlişkin 98/4 sayılı Tebliğ ile Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) menşeli
9613.20.90.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) altında kayıtlı
“doldurulabilen gazlı cep çakmakları (diğer ateşleme sistemli olanlar)”nın ithalinde
dampinge karşı önlem yürürlüğe konulmuştur. Söz konusu önlemin 5 yıllık
uygulama süresinin bitiminden önce açılan ilk nihai gözden geçirme soruşturması
(NGGS) 20/11/2004 tarih 25646 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta
Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2004/25 sayılı Tebliğ ile sonuçlandırılmış
ve dampinge karşı önlemin tutarı azaltılarak devamı karara bağlanmıştır.
(2) ÇHC menşeli bahse konu çakmaklara
yönelik meri önlemin yürürlük süresinin bitiminden önce, 18/12/2008 tarih ve
27084 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine
İlişkin 2008/39 sayılı Tebliğ ile yerli üretim dalının önleme konu ürün ve ülke
kapsamında bir nihai gözden geçirme soruşturması açılması talebinde
bulunabileceği ilan edilmiştir.
(3) Yerli üretim dalını temsilen
Azmüsebat Çakmak ve Tıraş Bıçağı San. ve Tic. A.Ş. (Azmüsebat) bir nihai gözden
geçirme soruşturması açılması için başvuruda bulunmuştur. 12/11/2009 tarih ve
27404 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine
İlişkin 2009/36 sayılı Tebliğ ile açılan nihai gözden geçirme soruşturması, Dış
Ticaret Müsteşarlığı (Müsteşarlık) İthalat Genel Müdürlüğü (Genel Müdürlük)
tarafından yürütülerek tamamlanmıştır.
MADDE 2- (1) Bu Tebliğ; 4412
sayılı Kanun’la değişik 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi
Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı İthalatta Haksız
Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik
(Yönetmelik) hükümleri çerçevesinde yürütülen nihai gözden geçirme soruşturması
sonuçlarını içermektedir.
MADDE 3- (1)
Yönetmelik’in 20 nci maddesi uyarınca, şikayetin yerli üretim dalı adına
yapıldığı ve bu bağlamda şikayetçi üreticinin yerli üretim dalını temsil ettiği
anlaşılmıştır.
MADDE 4- (1) Soruşturma
açılmasını müteakip, söz konusu ürünün yerli üreticisine, Müsteşarlıkça tespit
edilen ithalatçılarına, ÇHC’de yerleşik ürünün bilinen ihracatçılarına ve diğer
bütün ihracatçıların da bilgilendirilmesi için ÇHC Ankara Büyükelçiliğine
ilgili soru formları, başvurunun gizli olmayan özeti ve soruşturma açılış
tebliğine ulaşmalarını temin etmek için soruşturma açılışına ilişkin bildirimde
bulunulmuştur.
(2) Tarafların soru formunu
yanıtlamaları için posta süresi dahil 37 gün süre tanınmıştır. Tarafların süre
uzatımı yönündeki makul talepleri karşılanmıştır.
(3) Yerli üretim dalı, soruşturma süresi
boyunca Müsteşarlığımız ile işbirliği içinde olmuş ve gerektiğinde talep edilen
ilave bilgileri temin etmiştir.
(4) İthalatçı soru formunu doldurmaları
için kendilerine soruşturma açılışına ilişkin bildirimde bulunulan 7 ithalatçı
firmanın 6’sından yanıt alınmıştır.
(5) Öte yandan soruşturmaya tabi ülke
olan ÇHC’de yerleşik üretici/ihracatçı firmalardan soru formlarına yönelik
herhangi bir yanıt alınmamıştır.
(6) Yönetmelik’in 25 inci maddesi
uyarınca, soruşturma sonucunda alınacak karara esas teşkil edecek nitelikteki
bilgi ve bulguları içeren “Nihai Bildirim” ilgili tarafların bilgisine
sunulmuştur. Nihai Bildirim’e ilişkin hiçbir üretici/ihracatçı ve ithalatçı
firmadan görüş alınamamıştır.
(7) Tarafların soruşturma boyunca ortaya
koyduğu tüm bilgi, belge ve görüşler incelenmiş, mezkûr görüşlerden mevzuat
kapsamında değerlendirilebilecek olanlarına bu Tebliğin ilgili bölümlerinde
değinilmiştir.
MADDE 5- (1) Yönetmelik’in
21 inci maddesi çerçevesinde yerli üretici Azmüsebat firmasının İstanbul
Tuzla’daki üretim tesisleri ile İstanbul Eminönü’ndeki idari tesislerinde
yerinde doğrulama soruşturması yapılmıştır.
MADDE 6- (1) Önlemin
yürürlükten kalkması durumunda, dampingin ve zararın devamı veya yeniden
meydana gelmesinin muhtemel olup olmadığının değerlendirilmesine esas teşkil
etmek üzere, 01/01/2007–31/12/2009 tarihleri arası gözden geçirme dönemi olarak
alınmıştır. Bununla birlikte, ÇHC’nin dünya piyasasındaki konumu ve fiyatlama
eğilimine ilişkin olarak, mevcut olduğu ölçüde, 2003 sonrası veriler de dikkate
alınmıştır.
İKİNCİ KISIM
Soruşturma
Konusu Ürün ve Benzer Ürün
MADDE 7- (1) Soruşturma
konusu ürün, ÇHC menşeli 9613.20.90.00.00 GTİP’inde yer alan “doldurulabilen
gazlı cep çakmakları (diğer ateşleme sistemli olanlar)”dır.
(2) Önlem konusu doldurulabilen gazlı
cep çakmakları (çakmak), yaklaşık 30 değişik parçanın birleştirilmesiyle
üretilen ve genelde sigara ve mutfak ateşi yakmak amacıyla kullanılan bir
üründür. Diğer çakmaklardan ayrılan en önemli özelliği tekrar
doldurulabilmesidir.
(3) Yerli üretim dalı tarafından imal
edilen çakmaklar ile soruşturma konusu ülke menşeli çakmakların benzer ürün
olduğu tespiti mevcut önleme esas soruşturmada (esas soruşturma) yapılmıştır.
Bu soruşturmada ise, fiziksel özellikler, ürün çeşitliliği, kullanım alanları,
tüketici algılaması ve dağıtım kanalları bakımından yerli üretici tarafından
üretilen ürün ile soruşturmaya konu ülke menşeli ürün arasında “benzer ürün”
tanımı açısından ayrım yaratan herhangi bir farklılığın ortaya çıktığına
ilişkin yeni bir bilgiye ulaşılmamıştır. Bu itibarla, 2004/25 sayılı Tebliğ’de
soruşturma konusu ürün ve benzer ürüne yönelik tespitleri değiştirecek herhangi
bir bilgi mevcut olmadığından anılan belirlemeler geçerliliğini
sürdürmektedir.
(4) Soruşturma kapsamında yapılan
incelemelerde soruşturma konusu maddenin yukarıda belirtilen GTİP dışında bir
sınıflandırma altında ithal edildiğine ilişkin herhangi bir bulgu
edinilmemiştir. Öte yandan, soruşturma konusu madde haricinde bir maddenin
mezkur GTİP altında ithal edildiğine dair bir itirazda da bulunulmamıştır.
(5) Soruşturma
konusu eşya ile ilgili açıklamalar genel içerikli olup uygulamaya esas olan
GTİP ve karşılığı eşya tanımıdır. Bununla beraber, soruşturma konusu eşyanın
Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde yer alan tarife pozisyonunda ve/veya tanımında
yapılacak değişiklikler, bu Tebliğ hükümlerinin uygulanmasına halel getirmez.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Dampingin
Varlığı ve Devamı
MADDE 8- (1)
Yönetmelik’in 35 inci maddesi çerçevesinde önlemin yürürlükte olduğu dönemde
dampingin devam edip etmediği incelenmiştir. Dampinge karşı önlemin etkisiyle
ithalat daha yüksek birim fiyatlara kaydığından ÇHC menşeli ithalatın ortalama
birim fiyatları artmıştır. Bu durum, gösterge niteliğinde damping marjı
hesaplamasına imkan vermediğinden damping marjı hesabı yapılmamıştır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Maddi
Zararın Varlığı ve Devamı
MADDE 9- (1)
Yönetmelik’in 35 inci maddesi çerçevesinde önlemin yürürlükte olduğu dönemde,
yerli üretim dalında zarar durumu ve bu zararın devamına ilişkin incelemeler
yapılmıştır. İthalat verileri incelenirken, 2004 yılında tutarı azaltılarak
devam ettirilen önlemin etkisini görebilmek amacıyla 2003-2009 dönemi dikkate
alınmıştır.
MADDE 10- (1) Soruşturma
konusu maddenin 2003-2009 döneminde Türkiye’ye genel ithalatı ve ÇHC’den
yapılan ithalatının incelenmesinde Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri
kullanılmıştır. Bu çerçevede, ilk nihai gözden geçirme soruşturmasının açıldığı
2003 yılında, 20.173.217 adet olan toplam çakmak ithalatının 2005 yılında
29.713.721 adete çıktığı, 2008 yılı sonunda ise azalarak 20.463.560 adete
düştüğü görülmektedir. 2009 yılına bakıldığında ise söz konusu çakmak
ithalatının artarak 26.486.245 adet olarak gerçekleştiği görülmektedir.
(2) İthalat istatistiklerine değer
olarak bakıldığında ise 2003 yılında 1.926.317 ABD Doları olan toplam çakmak
ithalatının 2005 yılında 3.977.007 ABD Doları’na çıktığı 2008 yılı sonunda ise
4.270.109 ABD Doları seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir. 2009 yılında ise
söz konusu çakmak ithalatının değeri 4.598.453 ABD Doları olmuştur.
MADDE 11- (1)
Soruşturmaya konu ülkeden gerçekleşen çakmak ithalatının miktar olarak genel
çakmak ithalatı içindeki payı, ilk nihai gözden geçirme soruşturmasının
açıldığı yıl olan 2003 yılında %4,43 seviyesindeyken 2004 yılında %8,04
seviyesine çıkmıştır. 2005, 2006 ve 2007 yıllarında 2004 yılındaki oranla hemen
hemen aynı seviyelerde seyreden söz konusu oran, 2008 yılında %23,48 olarak
gerçekleşmiştir. 2009 yılında ise söz konusu oran %10,63’e gerilemiştir.
(2) ÇHC menşeli ithalata değer olarak
bakıldığında ise 2003 yılında, 215.844 ABD Doları seviyesinde olan ithalatın
2008 yılında 1.052.932 ABD Doları seviyesine çıktığı, 2009 yılında ise 713.382
ABD Doları olarak gerçekleştiği görülmektedir.
MADDE 12- (1) Soruşturma
konusu ürünün Türkiye toplam tüketimi, 2007-2009 dönemi için şikâyetçi yerli
üreticiden temin edilen yurt içi satış miktarları ile ilgili yıllara ait
ithalat miktarlarının toplanması suretiyle bulunmuştur. Bu çerçevede, 2007
yılında 100 olan tüketim endeksinin 2008 yılında 85’e düştüğü ancak 2009’da
tekrar artış kaydederek 102 olduğu tespit edilmiştir.
(2) ÇHC’nin, bahse konu çakmaklar için
Türkiye pazarından aldığı pay incelendiğinde, 2007 yılında endeks değeri 100
olan pazar payının, 2008 yılında 324’e çıktığı, 2009 yılında ise 162’ye düştüğü
görülmektedir. Yerli üretim dalının ise 2007 yılında 100 olan pazar payı endeks
değerinin, 2008 yılında 102, 2009 yılında ise 92 olduğu tespit edilmiştir.
Görüldüğü üzere, önleme tabi ülke olan ÇHC’nin pazar payı üç yıllık dönemde
artış kaydederken, yerli üretim dalının pazar payı 2008 yılında artmasına
rağmen 2009 yılında 2007 yılındaki pazar payının dahi altına düşmüştür.
MADDE 13- (1) Soruşturma
konusu çakmakların Türkiye genel ithalatının birim fiyatı, 2003 yılında 0,10
ABD Doları/Adet iken sonraki yıllarda artış eğilimi göstermiş ve 2008 yılında
0,21 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılına bakıldığında ise 2008
yılına kadar istikrarlı bir şekilde artan birim fiyatların tekrar düşerek 0,17
ABD Doları/Adet seviyesine gerilediği görülmektedir.
(2) ÇHC’den gerçekleştirilen ithalatın
birim fiyatının seyrine bakıldığında ise, 2003 yılında 0,24 ABD Doları/Adet
olan birim fiyatın 2004, 2005 ve 2006 yıllarında 0,27–0,28 ABD Doları/Adet
seviyelerine çıktığı, 2007 yılında ise 0,33 ABD Doları/Adet seviyesinde
gerçekleştiği görülmektedir. 2008 yılında düşen ve 0,22 ABD Doları/Adet olarak
gerçekleşen birim fiyat, 2009 yılında tekrar artarak 0,25 ABD Doları/Adet’e
çıkmıştır.
(3) Diğer ülkelerden yapılan ithalatın
birim fiyatları ise 2003 yılında 0,09 ABD Doları/Adet iken sürekli artarak
2008’de 0,21 ABD Doları/Adet’e çıkmış, 2009 yılında ise 0,16 ABD Doları/Adet’e
düşmüştür.
MADDE 14- (1) Önlemin
yürürlükten kalkması durumunda yerli üretim dalı fiyatları üzerinde
oluşabilecek muhtemel etkiyi görebilmek amacıyla 2007-2009 dönemi için fiyat
kırılması, fiyat yıpranması ve fiyat bastırması hesapları yapılmıştır.
(2) Fiyat kırılması hesabında, öncelikle
soruşturma konusu ürünün dampinge karşı önlem hariç Türkiye piyasasına giriş
fiyatları bulunmuştur. Piyasaya giriş fiyatı için TÜİK’ten alınan ithalat
istatistiklerinin ağırlıklı ortalama CIF birim fiyatı kullanılmıştır. CIF birim
fiyata %2 gümrük masrafları ve %2,7 gümrük vergisi eklenerek soruşturma konusu
ithalatın Türkiye’deki pazara giriş fiyatına ulaşılmıştır. Bulunan bu fiyat ile
yerli üretim dalının yurt içi satış fiyatı karşılaştırılarak fiyat kırılması
hesabı yapılmıştır. Buna göre, soruşturma konusu çakmaklar için hesaplanan
fiyat kırılması oranları 2007, 2008 ve 2009 yılları için sırasıyla CIF değerin
%-40’ı, %2’si ve %-29’u olarak bulunmuştur.
(3) Fiyat yıpranması hesabında yerli
üretim dalının iç piyasa satış fiyatlarının reel olarak gelişimine bakılmıştır.
Bu anlamda, 2007 yılında enflasyon etkisinden arındırılmış halde 100 olarak
kabul edilen birim fiyat endeksinin 2008’de 97’ye ve 2009’da 94’e düştüğü
tespit edilmiştir.
(4) Fiyat bastırılması hesabında ise,
yerli üretim dalının maliyet-fiyat hareketlerine bakılmıştır. Fiyat
bastırılması, yerli üretim dalının maliyet artışlarını fiyatlarına
yansıtamaması veya düşen maliyetlerden daha fazla oranda fiyatlarını düşürmesi
sebebiyle kar oranının azalması veya maliyet-satış oranının yükselmesidir.
Yerli üretim dalının soruşturma konusu üründeki birim kar oranı 2007 yılında
%11,4 iken, 2008’de %2,7’ye düşmüş, 2009’da ise %-6,96 olarak gerçekleşerek kar
durumu zarara dönüşmüştür. Yerli üretim dalının birim ticari maliyetinin birim
yurt içi satış fiyatına oranına bakıldığında ise 2007 yılında %89,77 olan
oranın, 2008’de %97,37’ye, 2009’da ise %107,48’e çıktığı tespit edilmiştir.
(5) Fiyat kırılması oranlarının 2007 ve
2009 yılları için negatif olması ve 2008 yılında oldukça düşük çıkması yerli
üretim dalının mevcut fiyatlarının önlem konusu ithalatın fiyatlarıyla rekabet
ettiğine işaret edebilir. Ancak, hesaplanan fiyat yıpranması ve fiyat
bastırılması oranları yerli üretim dalının maliyetlerini fiyatlarına tam olarak
yansıtamadığının bir göstergesidir. Zira yerli üretim dalı, fiyatların
dampingli ithalat yüzünden baskı altında olduğunu ve fiyatlarını rasyonel
şekilde maliyetlerine göre belirleyemediğini, daha ziyade fiyatlarını piyasa
koşullarına göre belirlediğini ifade etmiştir.
MADDE 15- (1) Soruşturma
konusu ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki etkisinin belirlenmesinde, yerli
üretim dalını temsilen, şikâyetçi yerli üretici firmanın verileri dikkate
alınmıştır. Eğilimin sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk Lirası
bazındaki veriler, on iki aylık ortalama Üretici Fiyat Endeksleri (ÜFE)
kullanılarak enflasyondan arındırılmış hale getirilmiştir. Zarar inceleme
dönemi 2007–2009 dönemi için yapılmıştır. 2007 yılı baz alınarak veriler
endekslenmiştir.
a)
Üretim,
kapasite ve kapasite kullanım oranı
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmaklarda 2007 yılında 100 olan üretim miktar
endeksi, 2008 yılında 90’a düşmüş, 2009 yılında ise 92 olarak gerçekleşmiştir.
(2) Yerli üretim dalının soruşturma
konusu çakmaklarda kapasitesi ise 2007 ve 2008 yılında 100 iken 2009 yılında
102’ye çıkmıştır. Kapasite kullanım oranının endeks değerine bakıldığında ise,
2007 yılında 100 olan söz konusu değerin, 2008’de 90’a, 2009’da ise 89’a
düştüğü tespit edilmiştir.
b)
Yurtiçi satışlar ve ihracat
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmaklarda yurt içi satış miktar endeksi 2007
yılında 100 olarak kabul edildiğinde, söz konusu endeksin 2008’de 87’ye
düştüğü, 2009’da ise 94’e çıktığı görülmektedir. Aynı dönem için yurtiçi satış
hâsılatı reel olarak incelendiğinde, 2007 yılında 100 olan endeks değerinin,
2008’de 84’e düştüğü, 2009 yılında ise 89’a çıktığı görülmektedir.
(2) İhracat miktar endeksi ise 2007
yılında 100 iken, 2008’de 179’a çıkmış ve 2009 yılında ise 10’a düşmüştür.
İhracatın birim fiyatlarının endeksi de 2007 yılında 100 iken 2008 yılında
110’a ve 2009 yılında 139’a çıkmıştır.
c) Yurtiçi fiyatlar
(1) Yurtiçi
satışların adet başına düşen birim fiyatlarının reel endeks değerlerine
bakıldığında ise 2007 yılında 100 olarak kabul edilen endeksin 2008 yılında
97’ye, 2009 yılında ise 94’e düştüğü tespit edilmiştir.
ç) Pazar payı
(1) Yerli üretim
dalının pazar payı endeks değeri 2007 yılında 100 iken, 2008 yılında 102’ye
çıkmış ancak 2009 yılında 92’ye düşmüştür.
d)
Stoklar
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmaklardaki dönem sonu stok verileri
incelendiğinde, 2007 yılında 100 olan stok miktarı endeksinin, 2008 yılında
2.132’ye çıktığı, 2009 yılında ise 672’ye düştüğü görülmektedir.
e)
İstihdam
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmakların üretiminde çalışan direkt işçi sayısının
endeks değeri 2007’de 100 iken 2008’de 96’ya, 2009’da ise 82’ye düşmüştür.
f)
Ücretler
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmakların üretiminde çalışan işçilerinin 2007
yılında 100 olarak kabul edilen aylık giydirilmiş reel brüt ücret endeksi, 2008
yılında 102’ye, 2009 yılında ise 108’e çıkmıştır.
g)
Verimlilik
(1) Soruşturma
konusu çakmakların üretiminde çalışan işçilerin kişi başına üretimini yansıtan
verimlilik endeksi 2007 yılında 100 iken, 2008 ve 2009’da sırasıyla 94 ve 112
olarak gerçekleşmiştir.
h)
Maliyet
ve karlılık
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmaklarda ağırlıklı ortalama birim ticari maliyet
endeksi 2007 yılında 100 iken, 2008 yılında 105’e ve 2009 yılında 113’e
çıkmıştır.
(2) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu üründe birim kârlılığı 2007 yılında 100 iken, 2008 ve
2009 yıllarında sırasıyla 25 ve -69 olarak gerçekleşmiştir.
ı)
Nakit akışı
(1) Yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmak satışından elde ettiği nakit akışı
(kâr+amortisman) endeks olarak 2007 yılında 100 iken, 2008 yılında 52’ye ve
2009’da 48’e
düşmüştür.
i)
Büyüme
(1) Yerli üretim
dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, aktif büyüklüğü 2007 yılında 100
iken, 2008 ve 2009 yıllarında sırasıyla 123 ve 129 olarak gerçekleşmiştir.
j)
Sermaye veya
yatırımları artırma yeteneği
(1) Yerli üretim
dalının öz sermaye endeksi 2007 yılında 100 iken, 2008 yılında 82’ye düşmüş,
2009 yılında ise 85’e çıkmıştır.
k)
Yatırımların geri dönüşü
(1) Yerli üretim
dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak yatırımlarının geri dönüşünü
yansıtan kar/öz kaynak oranı 2007 yılında %1,5, 2008 yılında %0,4 ve 2009 yılında
%-1,1 olarak gerçekleşmiştir.
MADDE 16- (1) Gözden
geçirme döneminde, soruşturma konusu çakmakların birim fiyatları reel olarak
düşüş göstermiştir. Buna bağlı olarak, yerli üretim dalının soruşturma konusu
çakmak üretimi ve yurtiçi satışları azalmış, yurtiçi pazar payında ise
gerilemeler görülmüştür. Stoklarda, özellikle 2008 yılında ciddi artışlar
yaşanmıştır.
(2) Ayrıca, söz konusu gözden geçirme
döneminde, yerli üretim dalının soruşturma konusu çakmaklardaki birim sınai
maliyeti ile birim ticari maliyeti reel olarak artış göstermiştir. Gerek
maliyetlerin artması gerekse birim fiyatların azalması sonucu yerli üretim
dalının soruşturma konusu çakmaklardaki karlılığı azalmış ve hatta 2009 yılında
kar durumu zarara dönüşmüştür. Karlılığın azalması sonucu üründeki nakit akışı
reel olarak yarı yarıya düşmüştür. Karlılık durumunun zarara dönüşmesi sonucu
ise yerli üretim dalının yatırımlarının geri dönüş oranı pozitiften negatife
dönmüştür. Aynı dönemde, yerli üretim dalının işçilik maliyetleri de artış
göstermiştir. Buna mukabil olarak istihdamda da %20’ye yakın gerileme
gerçekleşmiştir.
(3) Yukarıdaki veriler, önleme rağmen
yerli üretim dalının ekonomik göstergelerindeki olumsuzlukların devam ettiğini
göstermektedir.
BEŞİNCİ KISIM
Dampingin ve
Zararın Devamı veya Yeniden Oluşma İhtimali
MADDE 17- (1)
Yönetmelik’in 35 inci maddesi çerçevesinde önlemin yürürlükten kalkması halinde
dampingin ve zararın devam etmesinin veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel
olup olmadığı incelenmiştir.
MADDE 18– (1) Soruşturma
konusu ürünün küresel piyasasındaki gelişmeler ve soruşturma konusu ülkedeki
yerleşik kapasiteye ilişkin inceleme, Uluslararası Ticaret Merkezi
(International Trade Center-UTM) verileri kullanılarak yapılmış ve alt
paragraflarda bulunan sonuçlara ulaşılmıştır. Analizde, UTM’de yer alan veriler
en detaylı 6’lı bazda olduğu için, doldurulabilen gazlı cep çakmaklarını
yansıtan 9613.20 GTP’ye ait veriler kullanılmıştır.
(2) Dünya doldurulabilen çakmak ihracatı
ilk nihai gözden geçirme soruşturmasının bittiği yıl olan 2004’te 324.259.000
ABD Doları iken 2008 yılı sonunda % 84,9 oranında bir artışla 599.463.000 ABD
Doları seviyesine gelmiştir. ÇHC, hem 2004 yılında hem de 2008 yılı sonu
itibariyle dünya doldurulabilen çakmak ihracatında birinci sırada yer almıştır.
2008 yılı sonu itibariyle ÇHC’nin soruşturma konusu üründe dünya ihracatından
aldığı pay %67,23 olmuştur. ÇHC’yi takip eden ülkeler sırasıyla %6,41’lik pazar
payıyla Almanya, %5,09’luk pazar payıyla Hong Kong ve %4,99’luk pazar payıyla
Fransa olmuştur.
MADDE 19- (1) UTM
verilerine göre ÇHC’nin doldurulabilen gazlı cep çakmaklarında küresel ölçekte
ana tedarikçi olduğu görülmektedir. ÇHC’nin söz konusu ürün grubunda ihracatı
miktar bazında 2005 yılında 2.083.036.288 adet iken, 2008 yılında 2.785.454.848
adete çıkmıştır. Ancak 2009 yılında küresel krizin etkisiyle daralan talep
sonucu söz konusu ihracat 2.493.154.816 adete düşmüştür. Bu durum, ÇHC’nin son
yıllarda ihracat kapasitesini artırdığını ve kriz nedeniyle düşen çakmak
ihracatı sonucu önümüzdeki dönemde tekrar kullanılabilecek ciddi bir atıl
kapasitesinin oluştuğunu göstermektedir.
(2) Değer bazında ÇHC’nin önlem konusu
çakmak ihracatı 2005 yılında 222.298.000 ABD Doları iken, 2006 yılında
281.427.000 ABD Doları, 2007 yılında 302.923.000 ABD Doları ve 2008 yılında
403.008.000 ABD Doları seviyesine ulaşmıştır. 2005–2008 döneminde ÇHC’nin söz
konusu ürün grubundaki ihracatı değer bazında %81,3 oranında artmıştır. Ancak
2009 yılında küresel talepteki düşüş ÇHC’yi de etkilemiş ve söz konusu üründeki
ihracatı değer bazında 318.373.000 ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
ÇHC’nin değer bazında küresel ticaretteki yerine bakıldığında ise küresel pazar
payının 2005-2008 döneminde önemli oranda arttığı gözlenmektedir. Buna göre,
2005 yılında değer bazında küresel ihracat içinde ÇHC’nin pazar payı %57,73
iken, 2006 ve 2007 yıllarında %62,73 ve 2008 yılında %67,23 seviyesine
ulaşmıştır.
(3) ÇHC’nin önlem konusu çakmaklarda
ihracat birim fiyatları incelendiğinde, 2005-2008 döneminde söz konusu birim
fiyatların artış kaydettiği gözlenmektedir. Buna göre, 2005 yılında 0,11 ABD
Doları/Adet olan ağırlıklı ortalama birim fiyatın, 2006 yılında 0,12 ABD
Doları/Adet, 2007 yılında 0,13 ABD Doları/Adet ve 2008 yılında 0,14 ABD
Doları/Adet olarak gerçekleştiği görülmektedir. 2009 yılında ise söz konusu
birim fiyat 0,13 ABD Doları/Adet’e gerilemiştir.
(4) Öte yandan, ÇHC’nin kapasitesinin ne
kadarını Türkiye’ye yönelttiğini görebilmek amacıyla ÇHC’nin Türkiye’ye olan
çakmak ihracatına bakılmıştır. UTM’den elde edilen bilgilere göre ÇHC, 2005
yılında Türkiye’ye 1.484.000 ABD Doları (FOB) tutarında doldurulabilen çakmak
ihraç ederken bu rakam 2009 yılında 1.956.000 ABD Doları’na çıkmıştır. Miktar
olarak bakıldığında ise 2009 yılında ÇHC’nin doldurulabilen çakmak ihracatının
%0,50’lik kısmı Türkiye’ye yapılmıştır. Bu veriler ışığında, 2009 yılında
Türkiye, ÇHC’nin doldurulabilen çakmak ihracatı yaptığı 112 ülke arasında 33.
sırada yer almaktadır.
MADDE 20– (1) ÇHC, pek
çok üründe olduğu gibi, çakmaklarda da düşük fiyata dayalı rekabet stratejisi
ile küresel pazarlarda artan bir pazar payına sahip olmuştur. ÇHC’nin çakmaklar
için en büyük ihraç pazarları olarak B.A.E., AB, Japonya ve Rusya Federasyonu
öne çıkmaktadır. ÇHC, 2009 yılında,
B.A.E.’ye 510.855.168 adet ve Hollanda’ya 349.112.320 adet çakmak ihraç
etmiştir. Söz konusu ülkelerin çakmak talebinin bu miktarların oldukça altında
olduğu; ÇHC’nin, bu ülkeleri bir nevi pazara giriş kapısı olarak kullandığı;
B.A.E.’nin Orta Doğu’ya, Hollanda’nın ise Avrupa pazarına girme imkânı
sağladığı düşünülmektedir.
(2) ÇHC’nin Türkiye’ye yakın pazarlara
yönelik çakmak ihracatına bakıldığında, özellikle son yıllarda Türkiye’nin
çevresinde yer alan ülkelerin ÇHC çakmak ihracatı içindeki paylarının artmakta
olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede, ÇHC’nin Bulgaristan, Ürdün ve Suriye’ye
olan ihracatı ön plana çıkmaktadır. Zira UTM verilerine göre ÇHC’nin 2005
yılında Bulgaristan’a hiç çakmak ihracatı bulunmazken, 2008 yılında 48.535.480
adete çıkmıştır. Yine 2005 yılında ÇHC’nin Ürdün’e olan çakmak ihracatı
1.689.146 adet iken, 2009 yılında bu rakam 50.501.500 adete çıkmıştır.
Suriye’ye bakıldığında ise 2008 yılında 10.000 adet olan ÇHC’nin çakmak
ihracatının 2009 yılında 29.877.000 adete çıktığı görülmüştür. Söz konusu
ülkelere ÇHC’den yapılan ihracatın 2009 yılı ağırlıklı ortalama birim
fiyatlarına bakıldığında, Ürdün’e 0,06 ABD Doları/Adet, Suriye’ye 0,08 ABD
Doları/Adet ve Bulgaristan’a 0,09 ABD Doları/Adet seviyesinde çakmak ihraç
edildiği tespit edilmiştir.
(3) Öte yandan, ÇHC’nin AB’ye yaptığı
çakmak ihracatı AB’nin resmi istatistik kurumu olan EUROSTAT’ın veri tabanında
yer alan en detaylı veriyi içerecek şekilde, 9613.20.90 GTP baz (8’li baz)
alınarak incelenmiştir. 2004-2006 dönemi esas alındığında AB’nin ÇHC’den çakmak
ithalatının önemli derecede artmış olduğu görülmektedir. 2004 yılında
25.264.393 adet olan çakmak ithalatı, 2005 yılında 39.517.865 adet ve 2006
yılında 82.727.405 adet olarak gerçekleşmiştir. 2007 yılında ise söz konusu
ithalat 59.600.274 adet olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında düşüşüne devam
edip 57.216.632 adet seviyesinde gerçekleşen çakmak ithalatı 2009 yılında
tekrar artarak 61.940.132 adet olarak gerçekleşmiştir.
(4) AB27’nin ÇHC’den yaptığı çakmak
ithalatının birim fiyatları incelendiğinde, birim fiyatların (8’li bazdaki
veri) 2004 yılında 0,19 Euro/Adet, 2005 yılında 0,16 Euro/Adet, 2006 yılında
0,09 Euro/Adet, 2007 ve 2008 yıllarında 0,14 Euro/Adet, 2009 yılında 0,15
Euro/Adet değerlerini aldığı görülmektedir.
(5) Bütün bu veriler birlikte
değerlendirildiğinde, ÇHC’nin küresel piyasanın en büyük oyuncusu ve en büyük
ihracatçısı durumunda olduğu, küresel pazarlara ve özellikle önemli pazarlar
olan Orta Doğu ve AB’ye ihracatını düzenli olarak arttırdığı görülmektedir. Öte
yandan, küresel krizin getirdiği kısmi talep daralmasına paralel olarak son
dönemde ÇHC’nin kayda değer bir atıl kapasitesinin oluştuğu
değerlendirilmektedir. Diğer ülkelerde ve özellikle Türkiye’nin komşu ve çevre
ülkelerinde rahatlıkla pazar bulabilen ÇHC, önlemin kalkması halinde atıl
kapasitesini de kullanarak Türkiye’ye yönelik ihracatını kolayca artırabilecek
durumdadır.
MADDE 21- (1)
Soruşturmaya konu ülke için Türkiye, artan nüfusu ve yüksek sigara tüketim
oranı ile çakmak sektörü için önemli bir pazar mahiyetindedir. Doldurulabilen
çakmakların en önemli kullanım alanı sigara tutuşturuculuğudur. Yeşilay’ın
yaptığı araştırmalara göre, sayısı son yıllarda azalsa da Türkiye’de, yaklaşık
25 milyon adet sigara kullanıcısı vardır. Söz konusu çakmakların sigara
tutuşturuculuğunun yanında bir diğer özelliği de mutfak ateşi olarak
kullanılabilmeleridir. Türkiye’de soruşturma konusu çakmaklar, mutfak ateşi
olarak da yaygın bir şekilde kullanılmaktadırlar. Bu çerçevede, Türkiye, dünya
çakmak piyasasının en önemli üretici ve ihracatçısı olan ÇHC için, önemli bir
pazar konumunda yer almaktadır.
(2) Türkiye’deki çok sayıda ithalatçı da
uzun yıllardır ÇHC’den çakmak ithalatı yapmaktadır. Türkiye’de yerleşik
ithalatçılar ile ÇHC’den çok sayıda üretici/ihracatçı firma gerek ÇHC’deki ve
Türkiye’deki, gerekse de başka ülkelerdeki fuarlarda sık sık karşı karşıya
gelmekte, özel ziyaretler yapmakta, karşılıklı bilgi alışverişinde
bulunmaktadırlar. Dolayısıyla, ÇHC üreticileri/ihracatçıları Türkiye pazarı,
rekabet şartları, dağıtım ve pazarlama kanalları, ürünler ve fiyat seviyeleri
hakkında iyi derecede bilgiye sahiptirler ve Türkiye’deki dağıtım kanallarına
erişim kolaylığı nedeniyle pazara nüfuz etme sorunu yaşamadıkları anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, önlemin kalkması durumunda, Türkiye pazarını çok iyi bilen ve
önemli gören ÇHC, Türkiye’ye olan ihracatını kolaylıkla artırabilecektir.
MADDE 22- (1) Yerli
üreticiden alınan bilgiye göre plastik gövdeli çakmak talebi iki türlü
olabilmektedir. Birinci türde talep, çakmaktan uzun süreli değil, kullan-at
şeklinde kısa süreli fayda sağlamayı talep etmekteyken ikinci türde talep,
çakmaktan biten gazının tekrar doldurulması suretiyle uzun süreli faydalanmayı talep
etmektedir. Yerli üretim dalı hem birinci tür talebe uygun şekilde kullan-at
özellikli çakmak hem de ikinci tür talebe uygun şekilde doldurulabilen çakmak
üretebilmektedir. Yerli üretim dalından temin edilen bilgilere göre
Türkiye’deki tüketiciler daha ekonomik olması nedeniyle doldurulabilen çakmak
modelini daha fazla tercih etmektedirler. Fakat her iki tür çakmakta da ürün
çeşitliliği sınırlı olduğundan tüketici açısından temel belirleyici unsur fiyat
olmaktadır. ÇHC de düşük fiyat stratejisi ile dünyanın en büyük çakmak
ihracatçısı konumuna gelmiştir.
MADDE 23- (1) Soruşturma
konusu ülkede yerleşik üretici/ihracatçıların önlemin yürürlükten kalkması
halinde muhtemel davranışlarını yansıtması bakımından önemli bir gösterge olan,
mevcut dampinge karşı önlemin hukuki ve idari altyapısını teşkil eden orijinal
damping soruşturmasında ve ilk nihai gözden geçirme soruşturmasında tespit
edilen damping marjlarına bakılmıştır.
(2) Buna göre, 1998 yılında sona eren esas
soruşturmada ÇHC menşeli doldurulabilen çakmaklar için damping marjı CIF
bedelin %556,4’ü olarak hesaplanmıştır. 2004 yılında bitirilen ilk nihai gözden
geçirme soruşturmasında ise damping marjı CIF bedelin %262’si olarak
hesaplanmıştır.
MADDE 24- (1) Yukarıdaki
bilgiler çerçevesinde; önlemin kalkması halinde soruşturma konusu ülkenin
muhtemel davranışlarını yansıtması bakımından esas soruşturmada ve ilk nihai
gözden geçirme soruşturmasında hesaplanan damping marjlarının önemli düzeylerde
olduğu, bu ülkenin genel ihraç fiyatlarının dünya ticaretindeki ortalama
fiyatların oldukça altında seyrettiği, soruşturma konusu ülkenin söz konusu
üründe dünyanın en büyük ihracatçısı olduğu ve Türkiye’ye yönlendirebileceği
ciddi kapasitesinin bulunduğu, 2009 yılında bu ülkede Türkiye’ye de kolaylıkla
yönlendirilebilecek büyük miktarda bir atıl kapasitesinin oluştuğu, 25 milyon
seviyelerinde sigara kullanıcısının olması nedeniyle dinamik bir talebe sahip
olan Türkiye pazarının ÇHC için önemli olduğu, önlemin kalkması halinde fiyata
duyarlı olan ürün tiplerinin kısmi küresel pazar daralması yaşanan mevcut
konjonktürde büyük miktarlarda ve kolaylıkla Türkiye pazarına
yönlendirilebileceğine ilişkin işaretlerin bulunduğu değerlendirildiğinden
yürürlükteki önlemin kalkması halinde dampingli ithalatın devamı veya
tekrarının muhtemel olduğu tespit edilmiştir.
ALTINCI KISIM
Sonuç
MADDE 25- (1) Elde edilen
bilgi ve belgeler ışığında, yerli üretim dalında maddi zararın devam ettiği ve
meri önlemin yürürlükten kaldırılması halinde dampingin ve zararın devamının
veya tekrarının muhtemel olduğu anlaşıldığından İthalatta Haksız Rekabeti
Değerlendirme Kurulu’nun kararı ve Bakan’ın onayı ile aşağıda belirtilen
şekilde aynen uygulanmaya devam edilmesine karar verilmiştir.
GTİP
Eşya
Tanımı
Menşe
Ülke
Dampinge
Karşı Önlem
9613.20.90.00.00
Doldurulabilen
Gazlı Cep Çakmakları
(Diğer
Ateşleme Sistemli Olanlar)
Çin
Halk Cumhuriyeti
0,05
ABD Doları/Adet
MADDE 26– (1) Gümrük
idareleri, Karar maddesinde gümrük tarife istatistik pozisyon numarası, tanımı
ve menşe ülkesi belirtilen eşyanın, diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak
kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalatında, karşılarında
gösterilen oranda dampinge karşı önlemi tahsil ederler.
MADDE 27– (1) Bu Tebliğ
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 28– (1) Bu Tebliğ
hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür.