Kurum Yönetmelikleri · Resmî Gazete: 2012-07-07
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/41383
SEBZE VE MEYVE TİCARETİ VE TOPTANCI HALLERİ HAKKINDA
YÖNETMELİK(2)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sebze ve meyve ticaretinin kaliteli, standartlara
ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest re kabet şartları içinde yapılmasını sağlamak,
toptancı hallerini modern bir yapıya kavuşturmak, toptancı hali içinde veya dışında işlem gören
sebze ve meyvelere ilişkin bilgileri elektronik ortamda tutmak, izlemek ve duyurmak, meslek
mensupları ile diğer ilg ilileri kayıt altına almak, bunlara yönelik veri tabanı oluşturmak,
toptancı halleri arasında ortak bilgi paylaşımını ve iletişimi temin etmek, üretici ve tüketicilerin
hak ve menfaatlerini korumak ve meslek mensuplarının faaliyetlerini düzenlemektir.
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, toptancı hallerinin kurulması, işletilmesi, taşınması ve
kapatılmasını, yönetim ve denetimini, sebze ve meyve ticareti ile iştigal edenlerde aranılacak
nitelikleri, bunların çalışmalarını, yapacakları satışları, haklarını ve uymakla yükümlü
bulundukları kuralları, bildirim işlemleri ve bildirimcileri, hal rüsumu ve paylaşımını, hal kayıt
sistemini, toptancı hal yönetim birimleri ile diğer idarelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile
toptancı hallerine ve sebze ve meyve ticaretine ilişkin diğer hususları kapsar.
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile
Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında
Kanunun 3, 5, 9, 12, 15 ve 16 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,
b) Banka: Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile işletmelere dağılımını yapmak
üzere Bakanlıkça belirlenen bankayı,
c) Belediye: 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 3/7/2005
tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa tabi belediyeleri,
ç) Belediye toptancı hali: Belediyelerce kurulan toptancı hallerini,
d) Bildirim miktarı: Adet ile yapılan satışlarda 150 adet, bağ ile yapılan satışlarda 50 bağ,
kilogram ile yapılan satışlarda 100 kilogramı,
e) Hal rüsumu: Malları satın alanlarca toptan satış bedeli üzerinden (Mülga ibare:RG-
9/10/2020-31269) (…) belediye veya işletmelere bu Yönetmeliğe göre ödenen meblağı,
f) İl müdürlüğü: Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Ticaret İl Müdürlüğünü,
g) İşyeri: Toptancı hal yönetimince belirlenen ve malların üretici, üretici örgütü,
komisyoncu ve tüccarlar tarafından toptancı halinde toptan olarak alım satımının yapıldığı
yerleri,
ğ) İlgili birim: İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,
h) İlgili Yönetmelik: Kanuna istinaden çıkarılan bu Yönetmelik dışındaki diğer
yönetmelikleri,
ı) Kanun: 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer
Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,
i) Komisyoncu: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon
esası üzerinden çalışan meslek mensuplarını,
j) MERSİS: Merkezi Sicil Kayıt Sistemini,
k) Mal: Organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen sertifikalı ürünler dâhil
ticarete konu sebze ve meyveleri,
l) Meslek mensubu: Malların ticaretiyle iştigal eden ilgili meslek odalarına kayıtlı kişileri,
m) Meslek örgütü: Komisyoncu veya tüccarların ayrı ayrı ya da birlikte oluşturduğu,
federasyonlara üye derneklerden toptancı halindeki işyerlerinde faaliyet gösteren en fazla üyeye
sahip derneği,
n) Özel toptancı hali: Gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan toptancı hallerini,
o) Perakende satış: Tek seferde bildirim miktarının altında yapılan satışı,
ö) Perakendeci: Malları toptan temin ederek doğrudan tüketicilere perakende olarak satan
meslek mensuplarını,
p) Sistem: Bakanlık bü nyesinde elektronik ortamda kurulan ve internet tabanlı çalışan
merkezi hal kayıt sistemini,
r) Sistem internet sayfası: www.hal.gov.tr’yi,
s) Toptancı hali: Bu Yönetmelikte belirtilen asgarî koşulları taşıyan projeler çerçevesinde
belediyeler ile gerçek v eya tüzel kişiler tarafından kurulan, malların toptan alım ve satımı ile
kaydının yapıldığı yerleri,
ş) Tüccar: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek
mensuplarını,
t) Tüketim yeri: Malların tüketildiği il, ilçe veya belde b elediye sınırı ve mücavir
alanlarını,
u) Üretici: Malları üretenleri,
ü) Üretici örgütü: Üreticilerce kurulan ve ilgili Yönetmeliğe göre üretici örgütü belgesi
almış olan tüzel kişilikleri,
v) Üretim yeri: Malların üretildiği ya da girdiği gümrük kapısının bulunduğu il, ilçe veya
belde belediye sınırı ve mücavir alanlarını
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Toptancı Halinin Kurulması, Taşınması ve Kapatılması
MADDE 5 – (1) Toptancı halleri, imar planında belirlenmiş a lanlarda bu Yönetmeliğin
9 uncu maddesinde belirtilen asgari koşulları taşıyan projeler çerçevesinde belediye sınırı ve
mücavir alanları içinde belediyeler, büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları içinde
büyükşehir belediyeleri tarafından kurulur.
(2) Büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları hariç, belediye sınırı ve mücavir
alanları içinde birden fazla toptancı hali kurulamaz.
(3) İlgili belediyeden izin almak kaydıyla birinci fıkra hükmüne uygun olarak gerçek veya
tüzel kişiler tarafından da toptancı hali kurulabilir.
(4) Büyükşehir belediyeleri sınırları ve mücavir alanları içinde bu Yönetmelik
hükümlerine göre belediye toptancı haline bağlı olarak şube niteliğinde faaliyet göstermek
üzere ilgili belediyece haller kurulabilir.
(5) Belediyeler, toptancı halleri ile ilgili faaliyette bulunmak üzere kendi aralarında
26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahallî İdare Birlikleri Kanunu hükümlerine göre birlik
kurabilir. Bu şekilde kurulan toptancı halinin faaliyet alanı, mahalli idare bi rliğine üye
belediyelerin sınırları ve mücavir alanlarıdır.
(6) Toptancı halinin kurulmasına, 10 uncu maddede belirtilen komisyonun raporu göz
önünde bulundurularak belediye meclisince karar verilir.
(7) Toptancı halinin kurulmasında, malların arz ve talep derinliğinin bulunması, üretici
ve tüketicinin korunması, toptancı hali sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı, üretici
yoğunluğu ve tüketici piyasasının büyüklüğü ile çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler
dikkate alınır.
(8) İmar planlarında toptancı hal yerlerinin belirlenmesinde, bu Yönetmelikte yer alan
hükümler belediyelerce göz önünde bulundurulur.
(9) İmar planlarında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlar başka bir amaçla
kullanılamaz ve bu alanların çevresi toptancı halinin faal iyetini engelleyecek veya insan
sağlığına zarar verecek şekilde iskâna açılamaz.
(10) Toptancı halinin kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra en geç bir ay içinde ilgili
belediye tarafından, sisteme kaydedilmek üzere il müdürlüğüne bildirilir. Sisteme kayı t tarihi,
toptancı halinin resmi olarak faaliyete başlama tarihidir.
(11) Belediye toptancı halinin faaliyet alanı, bulunduğu belediye sınırı ve mücavir
alanlarıdır. Özel toptancı hallerinden; bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarında
belediye topta ncı hali olanların faaliyet alanı kurulu bulunduğu mevki, olmayanların ise
bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarıdır.
(12) Toplam işyeri sayısı, 30 ila 100 olan toptancı halleri küçük, 101 ila 250 olan toptancı
halleri orta, 251 ve üzeri olan toptancı halleri ise büyük toptancı hali olarak sınıflandırılır.
MADDE 6 – (1) Toptancı hali kurulacak yerlerde aşağıdaki özellikler aranır:
a) Coğrafi konumunun ve ulaşım imkanlarının uygun olması,
b) Yerleşim alanının giriş veya çıkışındaki bir ana karayolu veya suyolu yakınında ya da
demiryolu güzergâhında bulunması,
c) Mesken ve işyerleri ile gıda güvenilirliği bakımından risk oluşturan tesis ve benzeri
yerlere uzak olması,
ç) Kuru, iyi drene edilmiş ve su baskınlarına maruz kalmayacak yapıda olması,
d) İlgili mevzuata göre toptancı hali kurulmasına engel bir durumunun olmaması.
MADDE 7 – (1) İmar planında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlarda bulunan
mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar toptancı hali kurulmak üzere; belediyelere bedelsiz olarak,
üretici örgütlerine 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yer
alan harca esas değeri, diğer gerçek veya tüzel kişilere ise rayiç bedeli üzerinden doğrudan satış
yoluyla devredilir.
(2) Birinci fıkraya göre devredilen taşınmazların tapu kütüklerine; devir amacı dışında
kullanılması, hukuken geçerli bir mazeret olmaksızın belirlenen sürede tesisin inşaatına
başlanılmaması, inşaatın süresinde tam amlanmaması veya inşaat tamamlanmasına rağmen
faaliyete geçilmemesi hâllerinde Hazinece geri alınacağına yönelik olarak şerh konulur. Bu
şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde, devredilen taşınmazlar Hazinece geri alınır. Bu fıkra
uyarınca devredilen taş ınmazların devir amacında kullanıldığı, belirlenen sürede tesisin
inşaatına başlanıldığı ve tamamlandığının veya faaliyete geçildiğinin belirlenmesi halinde,
taşınmazların tapu kütüğünde bulunan şerh ilgili defterdarlık veya mal müdürlüğünün talebi
üzerine kaldırılır.
MADDE 8 – (1) İmar planında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlarda özel
mülkiyete ait arazilerin bulunması halinde, bu araziler toptancı hali kurulmak üzere rızaen satın
alma veya kamulaştırma yolu ile iktisap edilir. Bu yerler için kamu yararı kararı ilgili belediye
encümeni tarafından verilir.
(2) Kamulaştırma işlemleri, belediyeler tarafından yürütülür. Özel toptancı halleri için
yapılan kamulaştırma işlemlerinde kamulaştırma bedeli işletmeci tarafından belediyeye ödenir.
(3) Bu maddeye göre yapılacak kamulaştırma işlemlerinde, bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan durumlarda 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri
uygulanır.
MADDE 9 – (1) Küçük, orta ve büyük toptancı hallerinde;
a) İş yerleri,
b) İdare binası,
c) Fiyat panosu,
ç) Bilgi işlem sistemi,
d) Hoparlör sistemi,
e) Aydınlatma sistemi,
f) Güvenlik kamerası,
g) Giriş-çıkış kontrol kulübesi,
ğ) Ağırlık kontrol ünitesi,
h) Çöp toplama yeri,
ı) Tuvalet,
i) Otopark,
j) Boş ambalaj depolama yeri
bulunması zorunludur.
(2) Orta ve büyük toptancı hallerinde, (Mülga ibare:RG-28/6/2013-28691) (…) 11 inci
maddede belirtilen toptancı hal projesinde yer alması zorunlu olan (Ek ibare:RG-28/6/2013-
28691) laboratuvarlar, soğuk hava deposu ile tasnifleme ve ambalajlama tesislerinin de,
işyerlerinde faaliyet gösterenlerin üçte birinin yazılı talebi üzerine oluşturulması zaruridir. Bu
fıkrada belirtilen tesislerin toptancı halinde kurulma zorunluluğu, bu tesislere ilişkin
hizmetlerin on yedinci fıkra kapsamında alınması durumunda aranmaz.
(3) Toptancı halinde toplam işyeri sayısı otuzdan az olamaz. İşyerlerinin alan büyüklüğü
ve kullanımına ilişkin özellikler, mal teşhirini olumsuz etkilemeyecek, alışveriş için yeterli
geçiş yolları bırakacak, malların ve boş ambalajların uygun bir şekilde muhafazasını sağlayacak
ve toptancı hallerine standart bir görünüm kazandıracak şekilde belediye encümenince
belirlenir. İşyerlerinin tavan yüksekliği beş metreden, alan büyüklüğü ise küçük toptancı
hallerinde elli metre kare, orta toptancı hallerinde seksen metre kare, büyük toptancı hallerinde
yüz yirmi metre kareden az olamaz.
(4) İdare binası, toptancı halinin büyüklüğü ve kapasitesi göz önüne alınarak hal yönetimi,
zabıta ve diğer personelin ihtiyacını karşılayabilecek özellikte olur. İdare binası içinde, gerekli
donanım ve teçhizata sahip ilk yardım merkezi ve yangın söndürme sistemi ile zabıta bürosu
bulunur.
(5) Toptancı haline, meslek mensuplarına ve işlem gören mallara ilişkin bilgi lerin
tutulmasına, sistem için gerekli olan verilerin sağlanması ve bunların sisteme aktarılmasına
imkân sağlayacak yeterli kapasitede bilgi işlem sistemi oluşturulur.
(6) Sebze ve meyve fiyatları ile uygun görülen diğer bilgilerin yayımlanması amacıyla,
toptancı hal bünyesindeki bilgi işlem sistemine bağlı dijital fiyat panosu, yeterli sayıda ve
kolaylıkla görülebilecek yerlerde kurulur.
(7) Gerekli görülen duyuruların yapılabileceği uygun ve yeterli kapasitedeki hoparlör
sistemi ile toptancı halinin yeter li düzeyde aydınlatılmasına imkân sağlayacak aydınlatma
sistemi kurulur.
(8) Can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla, toptancı hallerinin kapasitesi göz
önünde bulundurularak yeterli sayı ve özellikteki güvenlik kameraları uygun alanlara
yerleştirilir.
(9) Toptancı haline gelen araçlar ile halden çıkan araçlarda bulunan mallara ilişkin kontrol
ve kayıt işlemlerinin yapılacağı bilgi işlem alt yapısına sahip yeterli sayı ve kapasitede kontrol
kulübesi halin giriş ve çıkışlarına konulur. Toptancı halinin e trafı, insan ve mal girişine izin
vermeyecek şekilde çevrilir.
(10) Malların ağırlığının tartılabileceği, ilgili mevzuata uygun yeterli sayı ve kapasitede
ağırlık kontrol ünitesi toptancı halinin giriş ve çıkışlarına veya uygun görülecek alanlara
yerleştirilir.
(11) Toptancı halinde oluşan çöplerin kaldırılıncaya kadar tutulacağı çöp toplama yeri,
toptancı halinin uygun bir yerinde oluşturulur. Çöp toplama yerlerinin kapasitesi, toptancı
halinin büyüklüğü ve iş hacmine göre belirlenir.
(12) Tuvaletler, topt ancı halinin kapasitesi göz önünde bulundurularak ihtiyacı
karşılayacak sayıda ve özellikte olur.
(13) Mal getirme, boşaltma ve yükleme işlerinin kolaylıkla yapılabilmesine imkân
verecek yeterli alan, yol ve otopark bulunur. Yollar, maksada uygun olarak be ton veya asfalt
ile kaplanır. Otopark yerinin belirlenmesinde, malların gıda güvenilirliği ve hijyen bakımından
olumsuz etkilenmemesi, otopark alan büyüklüğünün belirlenmesinde ise toptancı halinin iş
hacmi ile işyeri sahipleri ve çalışanların ihtiyaçları da dikkate alınır.
(14) Boş kap ve ambalajların muhafaza edileceği boş ambalaj depolama yeri, toptancı
halinin uygun bir yerinde oluşturulur. Bu yerlerin sayı ve kapasitesi, toptancı halinin büyüklüğü
ve iş hacmine göre belirlenir.
(15) Soğuk hava depoları nın oda ve depolama kapasiteleri belediye encümenince,
laboratuvarlarda yapılacak analizler ise Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca belirlenir.
Soğuk hava depolarının kapasitesi, orta toptancı hallerinde iki bin, büyük toptancı hallerinde
ise beş bin metre küpten az olamaz.
(16) Malların ayıklanması, sınıflandırılması, hazırlanması, ambalajlanması, işaretlenmesi
ve etiketlenmesine ilişkin iş ve işlemlerin yapıldığı tasnifleme ve ambalajlama tesisleri, uygun
kapasitede olur.
(17) Toptancı halinde işlem g ören malların analizine, geçici olarak depolanmasına,
tasniflenmesine veya ambalajlanmasına ilişkin hizmetler, bu Yönetmelik ve Bakanlık
düzenlemelerine aykırı hüküm içermeyecek şekilde yapılacak belirli süreli sözleşme veya
protokoller ile toptancı halinin bulunduğu yerdeki gerçek veya tüzel kişiler eliyle yürütülebilir.
Gıda güvenilirliği analizi hizmet alımına yönelik sözleşme veya protokollerin, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığınca yetkilendirilmiş kamu laboratuvarları veya özel laboratuvarlarla
yapılması zorunludur.
(18) Bu maddede belirtilen zorunlu tesisler dışında ihtiyaca göre belirlenecek diğer
tesisler, toptancı hal projesinde yer almak kaydıyla belediye ya da hal işletmecisince
oluşturulabilir.
MADDE 10 – (1) İmar planlarında toptancı hal yeri olarak belirlenen veya belirlenecek
alanın, 5 inci maddenin yedinci fıkrası ile 6 ncı maddeye uygunluğunu değerlendirmek üzere
bir komisyon kurulur. Komisyon tarafından hazırlanan rapor, belediye meclisine sunulur.
(2) Başkanlığı, ilgili belediye başkanı ya da görevlendireceği yardımcısı tarafından
yürütülen toptancı hali kuruluş komisyonu; belediyenin imar ve denetim ile ilgili
müdürlüklerinden görevlendirilecek iki temsilci ile il müdürlüğü, il/ilçe emniyet müdürlü ğü,
il/ilçe gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğü, il/ilçe sağlık müdürlüğü/ilçe sağlık grup
başkanlığı, çevre ve şehircilik il müdürlüğü, ticaret odası/ticaret ve sanayi odası ile ziraat
odasınca belirlenecek birer temsilci olmak üzere on üyeden oluşur. Bu komisyonda, varsa ilgili
meslek örgütünden de bir temsilciye yer verilir.
(3) Komisyonun, o yerde ilgili kuruluşun bulunmamasından kaynaklanan noksan
üyelikleri, sırasıyla ilçe ya da il nezdinde faaliyet gösteren ilgili kuruluşça doldurulur.
MADDE 11 – (1) Toptancı hal projesi, toptancı hali kuruluş komisyonu raporu üzerine
alınan belediye meclisi kararını takiben bir yıl içinde, 9 uncu maddede belirtilen hizmet
tesislerini içerecek şekilde ilgili belediye veya bu Yönetmeliğe göre özel hal kurma izni verilen
kişilerce hazırlanır ve belediye encümenince onaylanır.
(2) Toptancı hal projesinin hazırlanmasında; toplam iş yeri sayısının en az yüzde
yirmisinin üretici örgütlerine ayrılması ve zorunlu hizmet tesislerinin amaçlarına uygun olarak
kullanılmasına imkân sağlayacak şekilde yerleştirilmesi hususuna dikkat edilir.
(3) Toptancı hal projesi, ihtiyaca göre belediye encümeni kararıyla değiştirilebilir.
Toptancı hal projesinin değiştirilmesinde, halde faaliyet gösterenlerin hakları göz önün de
bulundurulur.
MADDE 12 – (1) Özel toptancı hallerinin tüzel kişilerce kurulması esastır. Tüzel kişi
kurucuların aşağıda belirtilen şartları haiz olması gerekir:
a) Anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulması,
b) Ödenmiş sermayesinin küçük ve orta toptancı halleri için en az beş yüz bin, büyük
toptancı halleri için ise en az bir milyon Türk Lirası olması,
c) Ana sözleşmesinin Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması ve bu
sözleşmenin amaç bölümünde toptancı hal kurmak ve işletmek ibaresine yer verilmesi,
ç) Yönetim kurulu üyelerinin yedinci fıkranın (c) bendinde aranılan şartlara sahip olması
ve bu kişiler ile şirketin mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmaması,
d) En az iki yüz elli bin Türk Lirası tutarında teminat verilmesi,
e) Vergi mükellefi olması,
f) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(2) Özel toptancı hali kurmak için bir dilekçe ile ilgili belediyeye başvurulur. Dilekçeye
aşağıdaki belgeler eklenir:
a) Ana sözleşmenin onaylı örneği,
b) Birinci fıkrada belirtilen sermayenin ödendiğine dair yeminli mali müşavir raporu,
c) Yönetim Kurulu üyelerinin yedinci fıkranın (c) bendinde aranılan şartlara sahip
olduğuna ve bu kişiler ile şirketin mali ve tica ri itibar bakımından engel bir durumunun
bulunmadığına ilişkin beyanname,
ç) Birinci fıkraya göre belediye adına ve lehine düzenlenmiş teminatlar ile gayri kabili
rücu yetki belgesi,
d) Kayıtlı olunan vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı,
e) (Mülga:RG-10/4/2021-31450)
f) Toptancı hali kurulması ve işletilmesine ilişkin yönetim kurulu kararının onaylı örneği,
g) Bakanlıkça gerekli görülen diğer belgeler.
(3) Belediyeler, ikinci fıkranın (c) bendinde belirtilen adli sicile ilişkin beyanın
doğruluğunu ilgili mercilerden teyit eder.
(4) Birinci fıkrada öngörülen teminat, nakit olarak verilebileceği gibi bu tutara eşit olarak
banka teminat mektubu, Hazine bonosu, Devlet tahvili, hisse senedi, mali sorumluluk sigortası
ve gayrimenkul rehni olarak da v erilebilir. Toplam teminat içinde, gayrimenkul rehni oranı
yüzde elliden fazla olamaz.
(5) Özel hal işletecekler, teminatlarla birlikte Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen
yükümlülüklerin yerine getirilmesinde temerrüde düşülmesi halinde ilgili belediyeye bu tür
teminatı alış ve satış, düzenleme ve transfer konusunda yetki veren bir gayri kabili rücu yetki
belgesi de verir.
(6) Teminatların muhafazasında, nakde çevrilmesi ve çözülmesinde, eksik kalan
teminatın tamamlanmasında ve yeniden değerleme oranında arttırılmasında, hal işletmeciliği
sona erdiğinde teminatın iadesinde ve teminata ilişkin bu maddede düzenlenmeyen diğer
hususlarda 31 inci madde hükümleri uygulanır.
(7) Gerçek kişi kurucuların birinci fıkranın (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen şartların
yanı sıra aşağıda belirtilen şartları haiz olması gerekir:
a) Fiil ehliyetine sahip olması,
b) Mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmaması,
c) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen
süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da
devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye
fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değe rlerini
aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmaması.
(8) Gerçek kişiler tarafından yapılacak başvuruda, ikinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (g)
bentlerindeki belgelerin yanı sıra vekalet verilmiş ise vekaletname istenir.
(9) (Değişik:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) Bakanlık, birinci fıkrada öngörülen
asgari ödenmiş sermaye ile teminat miktarını yarısına kadar artırmaya veya dörtte birine kadar
azaltmaya yetkilidir.
MADDE 13 – (1) Yapılan inceleme sonucunda, 12 nci maddede aranılan şartları taşıdığı
anlaşılanlara belediye encümenince özel hal kurma izni verilir. Toptancı hal kuruluşuna ilişkin
11 inci maddeye göre alınan belediye meclisi kararını takip eden bir yıl içinde toptancı hal
projesini ilgili belediyeye sunmayan ya da yazılı olarak taahhüt edilen süre içinde toptancı hali
kuruluş işlemlerini tamamlamayanların özel hal kurma izni ilgili belediyece iptal edilir.
MADDE 14 – (1) Belediye toptancı halleri belediyeler, özel toptancı halleri ise
işletmecileri tarafından işletilir. Belediyeler, kurdukları toptancı hallerinin işletilmesini
belediye meclisince belirlenecek süre, bedel ve koşullarda devredebilir. Devir, belediyenin
sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(2) Halin işletilmesini devralac ak işletmelerde, 12 nci maddenin birinci fıkrasındaki
şartlar aranır ve bu işletmelerden ikinci fıkrasındaki belgeler istenir.
(3) Devir işlemi, belediye ile halin işletilmesini devralacak işletmeler arasında akdedilen
ve Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili diğ er mevzuatta yer alan düzenlemelere aykırı hüküm
içermeyecek şekilde hazırlanan sözleşmelerle yapılır. Sözleşmeler, yetkili temsilciler
tarafından imzalanır.
(4) 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (j) bendinde belirtilen denetim yetkisi münhasıran
yetkili belediye personelince kullanılır ve bu yetki hiçbir şekilde gerçek veya tüzel kişilere
devredilemez.
(5) Toptancı halinin devri, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından, sisteme
kaydedilmek üzere il müdürlüğüne bildirilir.
MADDE 15 – (1) Şehir içinde kalan, çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım
imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan toptancı
halleri, belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir.
(2) Belediye meclisi, birinci fıkrada belirtilen hususları, 10 uncu maddede öngörülen
komisyona incelettirir.
(3) Toptancı halinin başka bir alana taşınmasında, toptancı hali kuruluşuna ilişkin bu
Yönetmelikte belirtilen hükümler uygulanır. Taşınma işlemi tamamlanan toptancı haline ilişkin
bilgiler, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından il müdürlüğüne bildirilir.
(4) Toptancı halinin taşınması durumunda kiralama ve satış işlemleri 30 uncu maddede
belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.
MADDE 16 – (1) 5 inci maddenin yedinci fıkrası ile 6 ncı maddede öngörülen şartları
taşımadığı Bakanlık veya belediyece tespit edilen toptancı halleri belediye meclisinin kararı ile
kapatılır. İlgili meslek örgü tünün görüşü alınmak kaydıyla, verimli çalışmayan belediye
toptancı hallerinin belediye meclisince, özel toptancı hallerinin ise yetkili kişi veya organlarınca
kapatılması hususu saklıdır.
(2) 48 inci maddenin altıncı fıkrasına göre verilen idari para ceza sına konu eylemin bir
takvim yılı içinde tekrarı durumunda, toptancı halinin faaliyetleri aykırılık giderilene kadar
Bakanlık tarafından durdurulur. Bakanlık bu yetkisini mahallin mülkî idare amirine
devredebilir.
(3) Faaliyeti durdurulan toptancı halleri, yeniden faaliyete başlayıncaya kadar hal
statüsünü kaybeder ve bu toptancı halleri ile burada faaliyet gösterenlere ilişkin sistem
üzerinden gerekli işlemler yapılır.
(4) Halin kapatılışı, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından il müdürlüğüne bildirilir.
Kapatıldığı bildirilen toptancı halinin kaydı, sistemden silinir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Toptancı Halinin Yönetimi ve Denetim
MADDE 17 – (1) Belediye toptancı halleri, belediye teşkilatı bünyesinde norm kadro ilke
ve standartlarına uygun olarak kurulan toptancı hal yönetim birimi tarafından yönetilir. Hal
yönetim birimi, hal yöneticisi ile mevcut belediye zabıta personeli arasından görevl endirilen
hal zabıtası ve diğer personelden oluşur.
MADDE 18 – (1) Özel toptancı halleri ile işletim yetkisi devredilmiş toptancı halleri
işletmecileri tarafından yönetilir ve buralarda hal yöne ticisi ve diğer personel işletmeci
tarafından istihdam olunur.
MADDE 19 – (1) Toptancı hal yönetim birimince yapılacak iş ve işlemler şunlardır:
a) Toptancı halini işletmek, halin çalışma dönemi veya günleri ile açılış ve kapanış
saatlerini belirlemek,
b) Malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını
oluşturmak, alt yapı ve çevre düzenlemelerini yapmak veya yaptırmak,
c) Malların ticaretinin serbest rekabet şartl arı içinde yapılmasını sağlamak, serbest
rekabetin ortadan kaldırılmasına, engellenmesine ve bozulmasına yönelik eylemleri önlemek
için gereken tedbirleri almak,
ç) Toptancı halinde can ve mal güvenliğini koruyucu tedbirleri almak, gerektiğinde itfaiye
ve kolluk kuvvetlerinden yardım istemek,
d) Haldeki hizmet tesislerinin amaçlarına uygun olarak kullanılmasına yönelik her türlü
iş ve işlemleri yürütmek veya yürütülmesini sağlamak,
e) İşyerlerinin kiralanması, satışı ve devrine ilişkin işlemler ile toptancı halindeki diğer
yerlere ilişkin işlemleri yürütmek veya yürütülmesini sağlamak, işyeri kiralama veya satın alma
talebinde bulunanların beyan ettiği hususların doğruluğunu araştırmak,
f) Teminat işlemlerini yürütmek, teminatlara ilişkin bilgileri sisteme k aydetmek ve
güncellemek, teminattan kesme ve ödemeye ilişkin bildirilen hal hakem heyeti veya mahkeme
kararlarını yerine getirmek ya da getirilmesini sağlamak,
g) İşyerleri ile burada faaliyet gösteren üretici, üretici örgütü, komisyoncu ve tüccarlara
ilişkin bilgileri sisteme kaydetmek, kayıtlı bilgileri güncellemek, sisteme kaydedilenlerin her
biri için dosya açmak ve ilgili evrakı bu dosyada muhafaza etmek,
ğ) Haldeki diğer yerlerin ve buralarda faaliyet gösterenlerin kayıtlarını tutmak ve
güncellemek,
h) Toptancı haline gelen araçlar ile halden çıkan araçlarda bulunan mallara ilişkin kontrol
ve kayıt işlemleri ile bu bilgiler doğrultusunda stok kontrolünü yapmak,
ı) Sebze ve meyvenin cins, miktar ve fiyatları ile Bakanlıkça uygun görülen diğer bilgileri
elektronik ortamda tutmak, bu bilgilerden istatistikler oluşturarak uygun görülenleri
yayımlamak ve ilgili kurum ve kuruluşlarca istenilenleri vermek,
i) Bildirim işlemleri ile hal rüsumuna ilişkin iş ve işlemleri yürütmek, bildirimciler
tarafından iletilen analiz sonuçlarını aynı gün içinde sisteme işlemek,
j) Bu Yönetmelik çerçevesinde, gerekli denetimleri yapmak ve mevzuata aykırı eylemleri
tespit edilenler hakkında cezai işlem uygulamak veya uygulanmasını sağlamak,
k) Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili idari düzenlemeler yapmak,
l) Toptancı halin faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin her türlü mal ve hizmet satın alım
işlemlerini ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütmek veya yürütülmesini sağlamak,
m) Evrak, arşiv, demirbaş ve ayniyatlara ilişk in işlemleri yürütmek, defter ve kayıtları
tutmak ve muhafaza etmek, belge ve yazışmaları usulü dairesinde dosyalamak ve saklamak,
n) Personelin özlük işleri ile diğer işlemlerini yürütmek,
o) İşyerleri ve haldeki diğer yerlerde faaliyet gösterenler ile bu nların çalıştırdıkları
kişilerle ilgili, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu çerçevesinde gerekli
işlemleri yapmak,
ö) Toptancı halindeki tahmil, tahliye, hamaliye ve nakliye hizmetlerinin düzenli bir
şekilde yapılmasını sağlamak, ger ektiğinde bu işler için hizmet satın almak ve bu amaçla
sözleşmeler akdetmek,
p) Hal içindeki trafik düzeni ve güvenliğini sağlayıcı tedbirleri almak ve gerekli
düzenlemeleri yapmak,
r) Halin bulunduğu yerde, sebze ve meyvelerin fiyatları ile ihracat potansiyelinin sağlıklı
olarak belirlenmesi amacıyla ilgili kuruluşlarla bilgi alışverişinde bulunmak ve işbirliği
yapmak,
s) Bildirimde bulunmak üzere doğrudan hale başvuranların bildirim işlemlerinin sağlıklı
bir şekilde yürütülmesi için gerekli tedbirleri almak,
ş) Bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta öngörülen diğer iş ve işlemleri yerine getirmek.
(2) Belediye ve hal işletmecisince, bu maddede belirtilen görevleri yerine getirmek üzere
hal yöneticisine bağlı gerekli hizmet birimleri oluşturulur ve yeterli sayı ve nitelikte personel
istihdam edilir.
(3) Bu maddede belirtilen görev ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ihtiyaç
duyulan bilgi işlem sisteminin kurulmasından ve lüzumlu diğe r teknik donanımın
sağlanmasından toptancı hali işletmecileri ile belediyeler sorumludur.
(4) Birinci fıkranın (k) bendine göre çıkarılacak idari düzenlemeler, Kanun, bu
Yönetmelik ve Bakanlık düzenlemelerine aykırı hükümler ihtiva edemez.
(5) Toptancı hal yönetim birimi, işyerlerinde faaliyet gösteren üreticilerin Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kaydının, üretici örgütü, komisyoncu
ve tüccarların ise vergi mükellefiyeti ile kayıt zorunluluğu varsa ilgili meslek kur uluşuna
kaydının güncelliğini her yılın Nisan ayında kontrol eder. Bu kontrol işlemi, ilgili kurum veya
kuruluşlarla yazışmak suretiyle yapılır.
MADDE 20 – (1) Hal yöneticisinin aşağıda belirtilen şartları taşıması zorunludur:
a) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
b) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen
süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis
cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin g üvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu
düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,
güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,
suçtan kaynakla nan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm
olmamak,
c) Askerlikle ilgisi bulunmamak, askerlik çağına gelmemiş bulunmak, askerlik çağına
gelinmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut erteletmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş
olmak,
ç) Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak,
d) İkinci fıkrada belirtilen eğitim şartına sahip olmak.
(2) İllerdeki toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisinin en az lisans, ilçe veya
beldelerdeki toptancı halinde g örev yapacak hal yöneticisinin ise en az lise mezunu olması
zorunludur.
(3) Belediye toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisi belediye başkanı, özel veya
işletim yetkisi devredilmiş toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisi ise belediyenin uygun
görüşü üzerine işletmecisi tarafından görevlendirilir veya atanır.
(4) İşlem hacmine göre toptancı halinde yeterli sayıda hal yönetici yardımcısı
görevlendirilebilir veya atanabilir. Ancak, şube niteliğinde faaliyet göstermek üzere 5 inci
maddenin dördüncü fıkrasına göre kurulan belediye toptancı hallerinde, halin sevk ve idaresi
için bir hal yönetici yardımcısının görevlendirilmesi veya atanması zorunludur. Bu kişilerin
görevlendirilmesi veya atanmasında, hal yöneticisine ilişkin bu maddede belirtilen usul ve
esaslar uygulanır.
(5) Hal yöneticisi ve yardımcısı, toptancı halinde görev yaptığı sürece belediyenin veya
işletmenin diğer işlerinde çalıştırılamaz ve birimlerinde görevlendirilemez.
(6) Herhangi bir nedenle hal yöneticisi makamının boşalması durumund a, yenisi
görevlendirilinceye veya atanıncaya kadar, bu makama varsa hal yönetici yardımcısı, yoksa bu
görevi yürütebilecek nitelikleri haiz bir personel vekaleten görevlendirilir veya atanır. Ancak
vekalet süresi bir yılı geçemez.
(7) Görevlendirilen veya atanan hal yöneticisi, sistem üzerinden yetkilendirilmesi
amacıyla üç iş günü içinde il müdürlüğüne bildirilir.
MADDE 21 – (1) Hal yöneticisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Toptancı halini sevk ve idare etmek, halde yürütülen faaliyet ve işlemleri denetlemek,
b) Hal yönetim biriminin idari işlerini ve çalışmalarını düzenlemek, koordine etmek ve
yönetmek, personelin görev ve yetki dağılımını yapmak,
c) Hal yönetim biriminin faaliyetleri, hesapları ve işlemleri ile personelinin çalışmalarını
denetlemek, personele gerekli emir ve talimatları vermek,
ç) Toptancı halinin çalışması, sorunları ve ihtiyaçları hakkında raporlar hazırlamak ve
bunları önerileri ile birlikte yönetime sunmak,
d) Toptancı halindeki faaliyetlere ilişkin Bakanlıkça istenecek raporların düzenlenmesini
sağlamak,
e) Hal yönetim birimince yapılan işlemlerle ilgili kayıt ve defterlerin tutulmasını, gerekli
belgelerin düzenlenmesini ve bunların muhafazasını sağlamak,
f) Personelin beceri ve mesleki bilgi açısından daha iyi yetişmesi amacıyla gerektiğinde
eğitim programlarının tertip edilmesini, yurt içi ve dışında düzenlenen kurs, seminer ve
toplantılara katılmasını sağlamak,
g) Personelin işe alınması, yükselmesi, ödü llendirilmesi, cezalandırılması ve işine son
verilmesi konusunda yönetime önerilerde bulunmak, personelin izinlerini düzenlemek,
ğ) Sistemin kullanılmasına yönelik yetkilendirme işlemlerini yapmak,
h) Bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri
kullanmak.
(2) Hal yöneticisinin görevde bulunamadığı izin, hastalık ve diğer hallerde bu Yönetmelik
çerçevesinde hal yöneticisine verilmiş olan görev ve yetkiler, varsa hal yönetici yardımcısı,
yoksa hal yöneticisince yetki lendirilen bu görevi yürütebilecek nitelikleri haiz bir personel
tarafından yerine getirilir ve kullanılır.
MADDE 22 – (1) Belediye toptancı hallerinde hal yöneticisine bağlı olarak münhasıran
toptancı hali ve bu çerçevedeki denetim hizmetleri nin yerine getirilmesi amacıyla istihdam
edilmek üzere belediye tarafından hal zabıtası görevlendirilmek zorundadır. Bu
görevlendirmelerde veya görevlendirmenin iptalinde, hal yöneticisinin olumlu görüşü alınır.
(2) Özel ve işletim yetkisi devredilmiş topt ancı hallerinde de, birinci fıkrada belirtilen
denetim hizmetlerini yerine getirmek üzere ilgili belediyece toptancı hal zabıtası
görevlendirilir.
(3) Belediyece birinci ve ikinci fıkra uyarınca görevlendirilecek zabıta sayısı, küçük
toptancı hallerinde üç, orta toptancı hallerinde on beş, büyük toptancı hallerinde ise otuz kişiden
az olamaz. Yapılacak görevlendirmelerde, toptancı halinin işlem hacmi de dikkate alınır.
(4) Toptancı halinde görevlendirilecek zabıtaların görev süresi altı aydan az olamaz ve
bunlar toptancı halinde görev yaptığı sürece belediyenin diğer işlerinde çalıştırılamaz ve
birimlerinde görevlendirilemez.
(5) Toptancı halinin, işyeri sahipleri ve çalışanların güvenliğini sağlamak ve zabıtaya
yardımcı olmak üzere 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun
hükümlerine göre özel güvenlik hizmeti sağlanabilir. Özel güvenlik hizmetinin sağlanmış
olması, üçüncü fıkrada belirtilen asgari sayıdaki zabıtanın görevlendirilme zorunluluğunu
ortadan kaldırmaz.
(6) Özel ve i şletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde görevlendirilen hal zabıtası,
çalışmalarını hal yöneticisi ile koordineli ve işbirliği içinde yürütür.
MADDE 23 – (1) Toptancı halleri, hal zabıtaları aracılığıyla bu Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde toptancı hali içinde gerekli denetim ve uygulamaları yapmakla görevli ve
yetkilidir.
(2) Belediyeler, ilgili yönetmelik hükümleri saklı kalmak ve yetki alanları içinde olmak
kaydıyla, toptancı hali dışında bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabıtaları aracılığıyla
denetim yapma yetkisini haizdir. Sınırı ve mücavir alanları içinde toptancı hali bulunmayan
belediyeler, bu denetimi belediye zabıtaları aracılığıyla yerine getirir.
(3) Hal zabıtaları ile toptancı halindeki işyeri ve diğer yerlerle sınırlı olmak kaydıyla hal
yöneticisince görevlendirilen personel, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamına giren hususlarda
ilgili kişilerden her türlü bilgi, belge ve defterleri istemeye, bunları incelemeye ve örneklerini
almaya yetkili olup, ilgililer istenilen bilgi, belge ve defterler ile bunların örneklerini noksansız
ve gerçeğe uygun olarak vermek, yazılı ve sözlü bilgi taleplerini karşılamak ve her türlü yardım
ve kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
(4) Denetim yapmakla görevli, yetkili personelin talebi üzerine, kol luk kuvvetlerince
gerekli yardım sağlanır.
(5) Bakanlık ile diğer idarelerin, ilgili mevzuattan kaynaklanan denetim yetkisi saklıdır.
Belediyeler ile gerçek veya tüzel kişiler, denetim sonucunda Bakanlıkça verilecek talimatlara
uymak zorundadır.
(6) Bakanl ık, beşinci fıkrada öngörülen denetimi, doğrudan veya il müdürlüğü eliyle
yürütür. Yapılan denetimler sonucunda Kanuna aykırı eylemleri tespit edilenlere yönelik
düzenlenen tutanaklar, gereği yapılmak üzere ilgili belediyeye gönderilir. Kanunun 14 üncü
maddesinin üçüncü fıkrası hükmü mahfuzdur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Defter ve Belgeler
MADDE 24 – (1) Hal yönetim birimince aşağıda belirtilen defterler tutulur:
a) Teminat Defteri: Toptancı halindeki işyerlerinde faaliyet gö sterenlerden alınan ve
kesilen teminatlara ilişkin bilgilerin kaydedildiği defterdir.
b) Gelen ve giden evrak defteri: Gelen ve giden evrakın kaydedildiği defterdir.
(2) Toptancı hal yönetim biriminin diğer mevzuata göre tutmak zorunda olduğu yasal
defterlere ilişkin hükümler saklıdır.
(3) Birinci fıkrada belirtilenlerin dışında ihtiyaç duyulacak diğer defterler, hal yönetim
birimince tutulabilir. Ancak, tutulması Baka nlıkça gerekli görülecek diğer defterlerin
kullanılması zorunludur.
MADDE 25 – (1) Toptancı halinde faaliyet gösterenlerce, Bakanlık veya hal yönetim
birimince istenilen defter ve belgeler tutulur.
(2) Birinci fıkrada belirtilen defterler dışında toptancı halinde faaliyet gösteren
komisyoncularca cari hesap defteri tutulur. Bu defter; komisyoncuların kendilerine satılmak
üzere mal gönderen her üretici için ayrı sayfa açtığı, mal giriş ve satış miktar ları ile satış
bedellerinin, masraflarının, toplam mal satış bedeli ile üreticiye gönderilen tutar ve gönderilme
tarihinin ayrı ayrı kaydedildiği defterdir.
(3) İşyerlerinde faaliyet gösterenlerin diğer mevzuata göre tutmak zorunda oldukları yasal
defterlere ilişkin hükümler saklıdır.
(4) Toptancı hal dışında kendi adına ve başkası hesabına faaliyet gösterenlerce, ikinci
fıkrada belirtilen cari hesap defterinin tutulması zorunludur.
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen defterler, ciltli ve sayfaları müteselsil sıra
numaralı olur. Bu defterler, elektronik ortamda da tutulabilir. Bu takdirde bunların çıktıları ay
sonunda tasdikli müteharrik yapraklar kullanılarak alınır. Defter çıktıları, yıl sonunda
ciltlenerek veya dosyalanarak muhafaza olunur.
(2) Defter ve kayıtların, Türkçe olarak tutulması ve mürekkeple veya elektronik cihazlarla
yazılması zorunludur. Defter ve kayıtlarda yanlışlık yapılması halinde, düzeltmeler ancak
yanlışlığın okunacak şekilde çizilmesi ve üstüne veya yan tarafına doğrusu yazılması suretiyle
yapılabilir.
(3) Defterlere geçirilen bir kayıt kazınmak, çizilmek veya silinmek suretiyle okunamaz
bir hale getirilemez. Defterlerde, kayıtlar arasında usulen yazılmaya mahsus olan satırlar,
çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları koparılamaz.
Tasdikli müteharrik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz.
(4) Cari hesap defteri noter tarafından, diğer defterler ise hal yönetim birim i tarafından
kullanılmaya başlanmadan önce sayfa numaraları verilmek ve kaç sayfadan ibaret olduğu
belirtilmek suretiyle onaylanır.
MADDE 27 – (1) İdari para cezalarına ilişkin EK-1, cezalı hal rüsumuna ilişkin EK-2’de
yer alan tutanaklar, denetim yapmakla görevli yetkili personelce düzenlenir. Bakanlığın kararı
üzerine, bu tutanaklar sisteme işlenebilir veya sistem üzerinden anlık olarak düzenlenebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen ceza tutanakları, üç nüsha olarak düzenlenir. Tutanakların bir
nüshası ilgiliye verilir, bir nüshası belediye encümenine sunulur, sabit nüshası dip koçan olarak
saklanır.
(3) Tutanaklar, otokopili kağıtlara seri itibarıyla matbu cilt ve sıra numarası taşıyacak
şekilde bastırılır. Tutanaklar, yetkili personele zimmet karşılığında verilir ve kullanılan ciltlerin
dip koçanları teslim alınmadan yeni cilt verilmez.
(4) Tutanaklar üzerinde kazıntı ve silinti yapılamaz. Yanlış tanzim edilen tutanaklar,
üzerine gerekli açıklama yapılmak su retiyle iptal edilir ve dip koçanlarıyla birlikte muhafaza
edilir.
(5) Özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hal işletmeleri ve bu işletmelerde görevli
kişiler, denetim yapamaz ve ceza tutanağı düzenleyemez. 23 üncü maddenin üçüncü fıkrası
hükmü saklıdır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İşyerlerinin Kiralanması, Satışı ve Devri
MADDE 28 – (1) Belediye toptancı halindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla
işletilir. Ancak satılan işyeri sayısı, o haldeki toplam işyeri sayısının yüzde ellisini geçemez.
(2) Özel toptancı halindeki işyerleri de, kiralama veya satış yoluyla işletilir.
(3) Toptancı halindeki işyerleri, üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccarlara
kiralanır ya da satılır. Aynı toptancı halinde/şubesinde bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak
en fazla bir işyeri kiralanabilir veya satılabilir. İşyeri, adi şirketlere/or taklıklara ya da birden
fazla gerçek veya tüzel kişiye kiralanamaz veya satılamaz.
(4) Kiralama ve satış, aynı belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan diğer
toptancı hallerinde işyeri bulunmayanlara öncelik verilmek suretiyle yapılır.
(5) Toptancı hallerinde bulunan toplam işyeri sayısının en az yüzde yirmisi üretici
örgütlerine kiralanmak üzere üretici örgütü yeri olarak ayrılır. Üretici örgütü yerlerinin
kiralanmasında toptancı hali ile ilgilendirilen üretici örgütlerine öncelik veril ir. Ayrılan
işyerlerine yeteri kadar talep bulunmaması veya boşalan işyerlerinin doldurulamaması hâlinde
diğer talep sahiplerine kiralama yapılabilir. Ancak, diğer talep sahiplerine yapılacak
kiralamanın süresi beş yılı geçemez.
(6) Belediye toptancı halin deki işyerlerinin kiralanması veya satılması, 8/9/1983 tarihli
ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır. Kira süresi sona erenler, açılacak
kiralama ihalelerine tekrar katılabilir.
(7) Faaliyet gösterdiği belediye toptancı halindeki işye rinin kira süresi sona erenlerle,
ihaleye çıkılmaksızın yeniden kira sözleşmesi yapılabilir. Bu şekilde kiralama yapılabilmesi
için, bu kişiler hakkında 36 ncı maddenin dokuzuncu veya on birinci fıkralarındaki ya da 37 nci
maddenin birinci fıkrasının (g) bendindeki veya 42 nci maddenin altıncı fıkrasındaki hükümlere
aykırı hareket etmeleri nedeniyle herhangi bir cezai işlem uygulanmamış olması ve yazılı
talepte bulunulması gerekir.
(8) Belediye toptancı halindeki işyerlerinin kira süresi en fazla on yıldır. Bir yıldan uzun
süreli kira sözleşmelerinde ikinci ve izleyen yıllar kira bedelleri, Üretici Fiyatları Endeksi
oranında arttırılır.
(9) Bu maddeye göre satılan belediye toptancı halindeki işyerlerinin tapu kütüklerine;
Kanunun 11 inci maddesinin altıncı f ıkrasındaki eylemlere aykırı hareket edildiğinin tespit
edilmesi halinde satış işlemlerinin iptal edilip işyerlerinin geri alınacağına ilişkin olarak şerh
konulur ve bu şartların gerçekleşmesi durumunda ilgili taşınmazlar belediye tarafından genel
hükümlere göre geri alınır.
(10) Özel toptancı halindeki işyerlerinin kiralanması veya satılması, özel hukuk
hükümlerine göre yapılır.
(11) Toptancı hallerinde kiralama veya satış işlemi, taraflar arasında akdedilen ve Kanun
ve Kanuna istinaden çıkarılan ikincil d üzenlemelere aykırı hüküm içermeyecek şekilde
hazırlanan sözleşmelerle yapılır. Sözleşmelerde, özellikle Kanunun 11 inci maddesinin ilgili
hükümlerine yer verilir. Sözleşmeler, yetkili temsilciler tarafından imzalanır.
(12) İhaleye çıkılmaksızın yeniden ki ralama yapılabilmesi için ilgililerin haklarında
uygulanmamış olması gereken yedinci fıkradaki cezai işlemler, Kanunun 11 inci maddesinde
belirtilen diğer cezaları da kapsayacak şekilde Bakanlıkça yeniden belirlenebilir.
(13) Bu maddede belediye toptancı h ali için öngörülen hükümler, işletim yetkisi
devredilmiş toptancı hali hakkında da uygulanır.
MADDE 29 – (1) Toptancı halinde işyeri kiralanacak veya satılacak üreticilerde aşağıda
belirtilen şartlar aranır:
a) Sebze veya meyve üreticisi olması,
b) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kayıtlı
olması,
c) Belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatı vermesi,
ç) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin
feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmemiş olması,
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen
süreler geçmiş olsa bile; (Mülga ibare:RG -31/12/2012-28514 4.mükerrer) (1) (…) devletin
güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp,
rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat
karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, s uçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmaması,
e) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(2) Toptancı halinde işyeri kiralanacak veya satılacak üretici örgütlerinde aşağıda
belirtilen şartlar aranır:
a) Vergi mükellefi olması,
b) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin
feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmemiş olması,
c) Yönetim kurulu üyelerinin birinci fıkranın (d) bendinde aranılan şartlara sahip olması,
ç) Belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatı vermesi,
d) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(3) Toptancı halinde işyeri kiralanacak veya satılacak komisyoncu ve tüccarlarda aşağıda
belirtilen şartlar aranır:
a) Sebze veya meyve toptan ticareti ile iştigal etmesi,
b) İlgili meslek odasına kayıtlı olması,
c) Vergi mükellefi olması,
ç) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin
feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmemiş olması,
d) Komisyoncu ve tüccarların gerçek kişi olması halinde bu kişilerin, tüzel kişi olması
halinde ise y önetim kurulu üyelerinin birinci fıkranın (d) bendinde aranılan şartlara sahip
olması,
e) Belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatı vermesi,
f) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(4) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) İşyeri kiralama veya satın alma talebinde bulunanlar,
Ek-3’te yer alan dilekçe, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili
sistemlere kayıtlı olduğunu gösterir belge/üretici örgütü belgesi/ilgili meslek odasına kayıtlı
olduğunu gösterir belge ve 31 inci maddeye göre belediye adına ve lehine düzenlenmiş
teminatlar ile gayri kabili rücu yetki belgesi ile birlikte ilgili toptancı haline başvurur.
(5) (Mülga:RG-1/7/2013-28694)
(6) Dördüncü (Değişik ibare:RG -1/7/2013-28694) fıkrada belirtilen teminat ve gayri
kabili rücu yetki belgesi, kiralama veya satışa ilişkin sözleşmenin akdine kadar verilebilir.
MADDE 30 – (1) Toptancı halinin başka bir alana taşınması durumunda, yeni toptancı
halindeki işyerlerinin kiralanmasında veya satılmasında, mevcut hak sahiplerine önceki
işyerlerine ilişkin özellik ve hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle öncelik verilir.
(2) Birinci fıkraya göre yapılan işlem sonucunda boş kalan işyerlerine ilişkin yapılac ak
kiralama veya satış işleminde, 28 inci madde hükümleri uygulanır.
MADDE 31 – (1) Belediye, özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde
faaliyet gösterenler, ticarî güvenin sağlanması ve tarafların haklarının korunması amacıyla bu
maddeye göre teminat verir.
(2) Birinci fıkrada öngörülen teminat, nakit olarak verilebileceği gibi bu tutara eşit olarak
banka teminat mektubu, Hazine bonosu, Devlet tahvili, hisse senedi, mali sorumluluk sigortası
ve gayrimenkul rehni olarak da verilebilir. Teminatlarla birlikte, onuncu ve on üçüncü
fıkralarda belirtilen hususlara yönelik olarak ilgili belediyeye bu tür teminatı alış ve satış,
düzenleme ve transfer konusunda yetki veren bir gayri kabili rücu yetki belgesi de verilir.
(3) Halde faaliyet gösterenlerden alınacak teminat tutarı, kiracılar için haldeki işyerinin,
malikler için ise bulunduğu toptancı halinde kiralama yoluyla işletilen emsal işyerinin bir yıllık
kira bedelinden az olmamak üzere her yılın (Değişik ibare:RG -31/12/2012-28514
4.mükerrer)(1) Ocak ayında belediye meclisince belirlenir.
(4) Üretici ve üretici örgütleri, toplam teminatının yüzde yetmiş beşine kadar gayrimenkul
rehni ile teminat yükümlülüğünü yerine getirebilir. Diğer satıcılar için ise bu oran azami yüzde
elli olarak uygulanır.
(5) Teminatlar, ilgili belediye adına ve lehine düzenlenir. Gayrimenkul teminatlarında,
ilgili belediye adına ve lehine birinci dereceden ipotek kurulur. Teminatların doğruluğu ve
geçerliliği ilgili belediye tarafından kontrol edilir.
(6) Teminat olara k gösterilen gayrimenkullerin değeri, ilgili belediye tarafından tespit
edilir veya ettirilir. Değer tespitine ve ipotek kurulmasına ilişkin tüm masraflar teminat veren
tarafından karşılanır.
(7) Banka teminat mektubunun, ülkede faaliyet gösteren bir banka dan alınması,
vazgeçilmesi olanaksız ve kesin olması gerekir. Ayrıca, banka teminat mektubu ile diğer
teminatlarda asgari bir yıllık geçerlilik süresi aranır.
(8) Teminatlar, ilgili belediye ve teminatı veren tarafından bir tutanağa bağlanır. Teminat
tutanağı, iki nüsha olarak düzenlenir ve yetkili temsilciler tarafından imzalanır. Tutanağın bir
nüshası ilgiliye verilir, bir nüshası dosyasında muhafaza edilir. İade edilen teminatlarda da aynı
usul uygulanır. Teminat tutanağı mahiyetindeki diğer resmi belgel er de bu kapsamda
kullanılabilir.
(9) Teminatlar, ilgili belediye bünyesinde ya da bankalarda muhafaza edilir.
(10) Teslim alınan malların cinslerine, doğal özelliklerine, standartlarına ve hijyenik
şartlara göre özenle korunmaması veya toptancı halinden satın alınan malların bozuk olması ya
da sıhhî olmaması nedeniyle meydana gelen zararlar ile süresi içinde üreticiye ödenmeyen mal
bedelleri, ilgililerin talebi üzerine hal hakem heyeti veya mahkeme kararıyla, verilen teminattan
kesilerek ödenir. Teminattan karşılanamayan kısım genel hükümlere göre tahsil olunur.
(11) Teminatların muhafazası, nakde çevrilmesi veya zarar görene ödenmesi aşamasında
ortaya çıkan tüm masraflar, teminat veren tarafından karşılanır.
(12) Teminat tutarındaki artıştan veya onuncu fıkrada belirtilen nedenlerden dolayı eksik
kalan teminat tutarı, en geç bir ay içinde tamamlattırılır.
(13) Herhangi bir nedenle işyerindeki kiracılık veya mülkiyet hakkı sona erenlere, yerine
getirmeleri gereken bir yükümlülüklerinin bulunmadığı tespit edildikten sonra teminatları iade
edilir. Teminatlar, her halükarda hakkın sona ermesinden itibaren altı ay geçmedikçe iade
edilmez.
(14) Teminatlar amacı dışında kullanılamaz, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve
haczedilemez.
MADDE 32 – (1) Kiralanan işyerleri, vefat etme veya iş göremeyecek derecede kaza
geçirme, hastalık ya da yaşlılık gibi zaruri hallerde kanuni mirasçılara devredilebilir.
(2) Kiracının vefatı halinde devir, vefat tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte
bulunulması ve kanuni mirasçıların anlaşmasına bağlıdır. Mirasçıların anlaştığını gösterir noter
onaylı belge ile veraset ilamı talep dilekçesine eklenir.
(3) Vefat dışında birinci fıkrada belirtilen diğer durumlarda devir, yazılı talepte (Değişik
ibare:RG-1/7/2013-28694) bulunulmasına bağlıdır.
(4) Birinci fıkrada belirtilen nedenlerden dolayı yapılan devir işlemlerinden herhangi bir
ücret tahsil edilmez.
(5) 36 ncı maddenin dokuzuncu veya on birinci fıkralarındaki ya da 37 nci maddenin
birinci fıkrasının (g) bendindeki veya 42 nci maddenin altıncı fıkrasındaki hükümlere aykırı
hareket etmeleri nedeniyle herhangi bir cezai işlem uygulanmamış olan kiracılar, birinci fıkra
hükmü dışında işyerlerini başkalarına devredebilir.
(6) Beşinci fıkraya göre işyerlerini devredecekler, devir taleplerini toptancı hal yönetim
birimine yazılı olarak bildirir. Devir talebinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu, (Mülga
ibare:RG-1/7/2013-28694) (…) hal yönetim birimince kontrol edilir. Talebin, belediye ve
işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde belediye encümenince, özel toptancı hallerinde
ise hal yöneticisince uygun görülmesi halinde, mevcut kira sözleşmesi aynı şartlar dâhilinde
kiracılık hakkını devralacak olanlarla yapılır. Bu şekilde kiracılık hakkını devralanlar, kiracılık
hakkını devredenlerle yapılmış olan kira sözleşmesinde belirtilen süreyi tamamlar.
(7) Kiracılık hakkını devralacaklarda, 29 uncu maddedeki şartlar aranır.
(8) İşyeri malikleri, işyerlerini 29 uncu maddede belirtilen şartları haiz olan gerçek veya
tüzel kişilere satış yoluyla devredebilir. Devir talebi, toptancı hal yönetim birimine yazılı olarak
bildirilir. Devir talebinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu, (Mülga ibare:RG-1/7/2013-
28694) (…) hal yönetim birimince kontrol ed ilir. Talebin, belediye ve işletim yetkisi
devredilmiş toptancı hallerinde belediye encümenince, özel toptancı hallerinde ise hal
yöneticisince uygun görülmesi halinde, devir işlemi bu Yönetmelik ve diğer ilgili mevzuat
hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir.
(9) İşyerlerinin başkalarına devri için ilgililerin haklarında uygulanmamış olması gereken
beşinci fıkradaki cezai işlemler, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen diğer cezaları da
kapsayacak şekilde Bakanlıkça yeniden belirlenebilir.
(10) (Ek:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) (Mülga:RG-1/7/2013-28694)
ALTINCI BÖLÜM
Satış İşlemleri
MADDE 33 – (1) İşyerleri, kiracı veya malikleri tarafından kullanılır. İşyerleri
kullanılırken aşağıdaki hususlara uyulur:
a) Hal yönetim birimince özellikleri ve standartları belirlenen işyeri tabelası, işyerinin
girişinde herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yere yerleştirilir.
b) İşyerinde, hal yönetim biriminden izin alınmaksızın değişiklikler veya bu yere ilaveler
yapılmaz.
c) Atık mal zemeler hal yönetim birimince belirlenen şekilde ve alanlarda toplanır ve
işyeri temiz tutulur.
ç) İşyeri dışında ya da buralardaki geçiş yollarında mal teşhiri ve satımı yapılmaz,
buralarda mal veya boş kap bulundurulmaz.
d) Hal yönetim birimince belirlenen saatler dışında; mal getirilmez, yükleme ve boşaltma
yapılmaz, araç bulundurulmaz.
e) İşyerleri, herhangi bir şekilde başkalarına kullandırılmaz.
MADDE 34 – (1) Malların toptan satışı; hal içi ve dışında faaliyet gösteren üretici, üretici
örgütü, komisyoncu ve tüccarlar tarafından yapılır.
(2) Hiçbir ayrım yapılmaksızın bütün gerçek veya tüzel kişiler, 37 nci maddenin birinci
fıkrasının (e) bendinde belirtilen toptan satış miktarından az olmamak kaydıyla toptancı
hallerinden mal satın alabilir.
(3) Üreticiler, toptancı halinde yalnızca kendi ürettikleri sebze ve meyvelerin satışını
yapabilir. Beşinci fıkra hükmü saklıdır. Üreticilerin, pazar yerlerinde yapacakları satışlar
hakkında ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
(4) Üretici örgü tleri, toptancı halinde ortak veya üyelerine ait mallar ile faaliyet
merkezinin bulunduğu yerdeki diğer üreticiler ile üretici örgütlerine ait malların alım ve
satımını yapabilir. Beşinci fıkra hükmü saklıdır. Üretici örgütlerinin, toptancı hali dışında
yapacakları satışlar hakkında ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
(5) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Aynı toptancı halinde faaliyet gösterenler, mal
fiyatlarının yükselmesine sebebiyet vermemek veya düşmesine engel olmamak kaydıyla, kendi
aralarında mal alab ilir, satabilir veya devredebilir. Ancak, bu alım, satım ve devirler, piyasa
şartlarına göre malların bir kısmı veya tamamı için toptancı hali bazında ya da genel olarak
Bakanlıkça sınırlandırılabilir.
(6) Komisyoncular, alıcı ve satıcı arasında aracılık e tmek, onların haklarını gözetmek,
meslekî bilgi ve deneyimlerine dayanarak piyasanın durumu hakkında en doğru bilgileri
aktarmak ve piyasanın oluşumuna katkı sağlamakla görevlidir.
(7) Komisyoncular aracılık faaliyetleri sırasında kendi kusurlarından kaynaklanan veya
kötü niyete dayanan her türlü eylemlerinden sorumludur. Komisyoncuların sorumluluklarını
düzenleyen diğer mevzuat hükümleri saklıdır.
(8) Komisyoncular teslim aldıkları malları cinslerine, doğal özelliklerine, standartlarına,
gıda güvenilirliğine ve kalitesine ilişkin şartlara göre özenle korumak ve gerekli bilgileri
vermek, kanunî kesintileri satış bedelinden düştükten sonra mal bedelini satış tarihinden
itibaren on beş iş günü içinde üreticiye veya üretici örgütüne ödemek zorundadır. (Ek
cümle:RG-1/7/2013-28694) Vadeli satışlarda bu süre otuz iş günü olarak uygulanır.
(9) Komisyoncularca, teslim alınan malların satış bedelinden kanuni kesintiler dışında
başka bir kesinti yapılamaz.
(10) Komisyoncularca, malın miktarı, satış değeri, komisyon oranı veya ücreti ya da
kanunî kesintiler, alıcı ve satıcıya gerçeğe aykırı olarak intikal ettirilemez.
(11) Toptan veya perakende satmak üzere üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya
tüccardan mal satın alanlar, satın alınan malların alış bedelinden kanuni kesintiler dışında
reklâm, stant, zayi ve diğer gerekçelerle herhangi bir kesinti yapamaz.
(12) Toptan veya perakende satmak üzere mal satın alanlar, satın aldığı malların bedelini
ilgili mevzuatla öngörülen süre içinde ilgililere ödemek zorundadır.
(13) Mal bedelinin tam ve zamanında üreticiye ve üretici örgütüne ödenmesine ilişkin
ispat yükümlülüğü komisyoncu, tüccar, perakendeci ve diğer meslek mensuplarına aittir.
(14) Komisyoncular, kendi adına ve hesabına, üretici, üretici örgütü ve tüccarlar ise kendi
adına ve başkası hesabına toptan mal alım ve satımı yapamaz. Aracılık faaliyetine ilişkin beşinci
fıkra hükmü saklıdır.
MADDE 35 – (1) Komisyoncuların satış bedeli üzerinden alacakları komisyon oranı,
yüzde sekizi aşmamak üzere taraflarca serbestçe tespit edilir. Bakanlık bu oranı yarıya kadar
indirmeye yetkilidir.
(2) Fiilen aracılık hizmeti verilmedikçe komisyon ücreti alınamaz.
MADDE 36 – (1) Malların toptan alım ve satımı, toptancı hallerinde yapılır. İkinci ve
üçüncü fıkra hükümleri saklıdır.
(2) Toptancı haline bildirimde bulunmak kaydıyla;
a) Sınaî üretimde kullanılmak üzere sanayicilerce satın alınan mallar,
b) İhraç edilmek üzere ihracatçılarca satın alınan mallar,
c) İlgili mevzuatı çerçevesinde ithalatçılarca ithal edilen mallar,
ç) Toptancı hali dışında üretici örgütlerince satılan mallar,
d) 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu kapsamında organik tarım
faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilen ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı
ürünler,
e) İyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalandırılan ürünler
toptancı hali dışında toptan alınıp satılabilir.
(3) Perakende olarak ya da toptancı halinde toptan olarak satmak veya münhasıran kendi
tüketiminde kullanmak üzere fatura veya müstahsil makbuzuyla doğrudan üreticilerden yapılan
toptan alımlar, toptancı haline bildirimde bulunmak kaydıyla toptancı hali dışında yapılabilir.
(4) Elektronik ticaret yoluyla yapılan satışlar da birinci fıkra kapsamındadır.
(5) Malların toptan veya perakende satışını yapanlar ile malları taşıyanlar ve
depolayanlar, bunların toptancı halinden satın alındığını veya toptancı haline bildirildiğini
belgelemek zorundadır.
(6) Toptancı halinden satın alındığı veya toptancı haline bildirildiği belgelenen malların
satışı engellenemez ve bunlar toptancı haline girmeye zorlanamaz.
(7) Bu maddeye göre toptancı haline yapılacak bildirim, bu Yönetmelik hükümlerine göre
sistem üzerinden yapılır.
(8) Fiya tların, malların arz ve talebine bağlı olarak serbest rekabet şartlarına göre
oluşması esastır.
(9) Meslek mensupları, serbest rekabeti engellemek amacıyla kendi aralarında veya
üreticilerle ticarî anlaşmalar yapamaz, uyumlu eylemde bulunamaz ve hâkim duru mlarını
kötüye kullanamaz.
(10) Belediyeler, serbest rekabetin ortadan kaldırılmasına, engellenmesine ve
bozulmasına yönelik eylemleri önlemek ve malların toptan ve perakende alım satımına ilişkin
Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını sağlamak için gereken tedbirleri almakla
görevli ve yetkilidir.
(11) Malların toptan veya perakende ticaretinde; piyasada darlık oluşturmak, fiyatların
yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların düşmesine engel olmak için mallar belirli
ellerde toplanamaz, satışından kaçınılamaz, stoklanamaz, yok edilemez, bu amaçla propaganda
yapılamaz veya benzeri davranışlarda bulunulamaz.
MADDE 37 – (1) Malların toptancı hallerinde satışında aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Mallar, gıda güvenilirliğine, kalite ve standa rdına, teknik ve hijyenik şartlara uygun
olarak satışa sunulur.
b) Hileli olarak karışık veya standartlara aykırı mal satılmaz.
c) Aynı kap veya ambalaj içine değişik kalitede ve/veya üzerinde yazılı olan miktardan
az mal konulmaz.
ç) Çevreyi rahatsız edec ek şekilde satış yapılmaz, alıcıya karşı sözlü veya fiilî kötü
muamelede bulunulmaz.
d) İşyerleri veya hal yönetim birimince belirlenen müzayede alanları dışında kalan diğer
yerlerde malların satışı yapılmaz.
e) Mallar, satışa arz şekli bölünmeden bulunduğu kasa, çuval, sandık ve benzeri kaplarda
satılır.
f) Mal atıkları ayıklanarak satılmaz.
g) Mallara ilişkin gerçeğe aykırı analiz raporu düzenlenemez veya bu raporun
düzenlenmesi sağlanamaz.
(2) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen esaslar, toptancı hal dışında
yapılan mal satışlarında da uygulanır.
MADDE 38 – (1) Bakanlık, gerekli görülmesi hâlinde, tarafların haklarının korunması
ve yükümlülüklerinin tespit edilmesi, sözleşmelerin tarafların aleyhine dengesizliğe yol
açmayacak ve iyi niyet kurallarına uygun düşecek biçimde düzenlenmesinin sağlanması
amacıyla, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında
yaptığı alım satım işlemlerini düzenleye n sözleşmelerde bulunması gerekli asgarî şartları ve
bilgileri belirlemeye yetkilidir.
(2) Alım satım işlemlerini düzenleyen sözleşmelerde, Bakanlıkça belirlenen asgarî
şartlara ve bilgilere yer verilir.
MADDE 39 – (1) Toptancı halinde faaliyet gösterenlerce, 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı
Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümlerine göre gerekli muayeneleri yapılmış olan elektronik tartılar
kullanılır.
(2) Damgalanmamış, damgası kopmuş, bozulmuş, periyodik muayene zamanında
müracaat edilmemiş v eya damga süresi geçirilmiş ya da damgaları iptal edilmiş ölçü ve tartı
aletleri kullanılamaz.
(3) Tartılar, alıcının satın aldığı malın ağırlığını görmesini sağlayacak şekilde, işyerinin
uygun bir yerine konulur.
(4) Ölçü ve tartı aletleri hileli bir şekilde kullanılamaz.
YEDİNCİ BÖLÜM
Sisteme Kayıt, Bildirim ve Hal Rüsumu
MADDE 40 – (1) Bildirimciler, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen
sertifikalı ürünler dâhil bildirim miktarı veya üzerindeki sebze ve meyvelerin her ne şekilde
olursa olsun alımı, satımı ve devrini yapan gerçek veya tüzel kişilerdir. Bu kişiler şunlardır:
a) Sınaî üretimde kullanmak üzere mal satın alan sanayiciler,
b) İhraç etmek üzere mal satın alan ihracatçılar,
c) İlgili mevzuatı çerçevesinde mal ithal eden ithalatçılar,
ç) Üretici örgütleri,
d) Komisyoncular,
e) Tüccarlar,
f) Üreticiden temin ettiği malları, tüketiciye satan market, manav, pazarcı ve diğer
perakendeciler,
g) Üreticiden temin ettiği malları münhasıran kendi tüketiminde kullanan lokanta, otel,
yemekhane, hastane ve yurt gibi kuruluşlar.
(2) Bildirimciler, sist eme kaydolmak zorundadır. Birinci fıkrada belirtilen sıfatlardan
birden fazlasına sahip olanların kaydında, her bir sıfata ilişkin bilgiler sisteme işlenir. 34 üncü
maddenin on dördüncü fıkrası hükmü saklıdır.
(3) Malların depolandığı, işlendiği veya sevk edildiği depo, şube, tesis veya dağıtım
merkezleri de sisteme kaydolur.
(4) Kendilerince üretilen henüz satışa konu olmamış malları depolama amacıyla sevk
eden ya da toptancı halinde işyeri bulunan üreticiler de sisteme kaydolur. Bildirim miktarının
altındaki malları sevk eden üreticiler hakkında bu hüküm uygulanmaz.
(5) Kayıt işlemi, toptancı hallerinde faaliyet gösterenler için toptancı hallerince, toptancı
hali dışında faaliyet gösterenler için ise il müdürlüklerince yapılır. Sisteme kaydolmayanlar,
bildirimde bulunamaz.
(6) Bildirimciler ile diğer kişilerin kaydı sırasında, EK -4’te yer alan bilgi ve belgeler
istenir.
(7) Toptancı hallerinde faaliyet gösterenler dışında, birinci fıkranın; (a), (b), (c), (d), (e)
ve (f) bentlerinde belirtilenler kayıtlı ol duğu ticaret sicil memurluğu ya da esnaf sicil
müdürlüğünün bulunduğu, (ç) bendinde belirtilenler kuruluş merkezinin bulunduğu, (g) bendi
ile üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilenler ise kayıtlı olduğu ticaret sicil memurluğu veya
esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu ya da faaliyet gösterdiği yerdeki il müdürlüğüne istenilen
bilgi ve belgelerle birlikte başvurur. Birden fazla sıfata sahip olanlar, her bir sıfatının kaydı için
bu fıkra uyarınca başvuracağı il müdürlüklerinden herhangi birine başvurabilir.
(8) Kayıt başvuruları, gerçek kişilerde kendisi veya vekâlet verdiği kişi tarafından, tüzel
kişilerde ise yetkili temsilcisi tarafından yapılır.
(9) Sisteme kaydolanlara, kullanıcı adı ve şifresi verilir.
(10) Sisteme kaydedilen gerçek ve tüzel kişilerin he r biri için dosya açılır ve ilgili evrak
bu dosyada muhafaza edilir.
(11) Bildirimcilerce güncellenecekler hariç bu kişilere ilişkin sistemde kayıtlı bilgiler,
ilgili toptancı hali veya il müdürlüğünce güncellenir.
MADDE 41 – (1) Bildirim; bildiri m miktarı veya üzerindeki malların üretildiği yerden
veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce
bildirimciler tarafından sisteme yapılan beyan işlemidir.
(2) Bildirim, ithal edilen mallar için malın girdiği gü mrük kapısının bulunduğu yerdeki,
diğer mallar için ise malın üretildiği yerdeki toptancı haline doğrudan başvurularak yapılır.
Bildirim, sistem internet sayfası üzerinden çevrimiçi veya çağrı merkezi üzerinden telefonla da
yapılabilir.
(3) Çevrimiçi veya çağrı merkezi yoluyla yapılan bildirimler, malın üretildiği yerdeki
veya malın girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerdeki toptancı haline yapılmış sayılır.
(4) Malların üretildiği veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerde toptancı hali
bulunmaması halinde, bildirim işlemi karayolu mesafesi esas alınmak üzere o yere en yakın il,
ilçe veya belde merkezindeki belediye toptancı haline yapılır. Denizyoluyla ulaşımın mümkün
olduğu yerlerde bildirim yapılacak toptancı halinin belirlenmesinde denizyolu mesafesi de
dikkate alınır.
(5) Bildirim işlemi;
a) Toptancı haline doğrudan başvurularak yapılacak bildirimlerde, bildirimcinin veya
yetkilendirdiği kişinin beyanına göre toptancı halinde görevli personelce,
b) Sistem internet sayfası üzerinden çevrimiçi yapılaca k bildirimlerde, doğrudan
bildirimcilerce,
c) Çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılacak bildirimlerde ise, bildirimcinin beyanına
göre çağrı merkezinde görevli personelce,
sistem üzerinden yapılır.
(6) Bildirim işlemi sırasında, sistem tarafından istenilen bilgiler doldurulur. Bu bilgiler,
Bakanlıkça belirlenir.
(7) Bildirim işlemi, sistem tarafından istenilen bilgilerin tamamının doldurulmasıyla
tamamlanır. Alıcı ve fiyat gibi hususların belli olmam ası nedeniyle tamamlanamayan bildirim
işlemi, eksik bu bilgilerin daha sonradan beyan edilmesi ile tekemmül eder. Bildirimi
tamamlanmadığı halde satışa sunulan mallar hakkında 47 nci maddeye göre işlem yapılır.
(8) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere bildirimde bulunulan ancak, bu
amaçla kullanılmayıp iç piyasada satışa sunulacak olan mallar için, önceki bildirime bağlı
olarak satışa sunulmadan önce yeni bir bildirimde bulunulması zorunludur.
(9) Bildirim miktarı veya üzerindeki mallar, üret ildiği yerden veya girdiği gümrük
kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce sisteme bildirilmek
zorundadır.
(10) Kendilerince üretilen henüz satışa konu olmamış malları, üretim yaptığı yerdeki
toptancı haline veya sınai işletmeye ya da tasnifleme ve ambalajlama tesisine götüren üreticiler
hakkında dokuzuncu fıkra hükmü uygulanmaz. Bu mallara ilişkin bildirim, malı teslim veya
satın alan kişilerce yapılır.
(11) Üreticiler, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilenler d âhil sebze ve
meyvelerin üretimine ilişkin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca tutulan ilgili sistemlere
kaydolmak zorundadır. Söz konusu sistemlere kayıtlı olmayan üreticiler tarafından üretilen
mallara ilişkin bildirimde bulunulamaz.
(12) Malların, depolarda muhafaza edilebilmesi ya da şube, tesis veya dağıtım merkezi
aracılığıyla sevk edilebilmesi, bunların önceden sisteme kaydedilmesi ile mümkündür. Sisteme
kaydedilmeyen depo, şube, tesis veya dağıtım merkezine yönelik herhangi bir bildirimde
bulunulamaz.
(13) Toptancı hal dışında faaliyet gösteren tüccarlar, toptancı halinde toptan olarak mal
satmak üzere bildirimde bulunabilir. Bunlar, Kanunun 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre
toptancı hali dışında mal satmak üzere bildirimde bulunamaz.
(14) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunun beş iş günü içinde ödenmemesi
halinde, ödeme yapılana kadar yeni bir bildirimde bulunulmaz.
(15) Çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılacak bildirimlerde çağrı merkezi
personelince, toptancı haline doğrudan ba şvurularak yapılacak bildirimlerde ise toptancı
halinde görevli personelce bildirim işleminden önce bildirimcilerin kimlik bilgilerine ilişkin
gerekli sorgulamalar yapılır.
(16) Bildirim yapıldıktan sonra bu işleme ilişkin oluşan künye numarası ve diğer bilgiler;
çevrimiçi yapılan bildirimlerde sistem tarafından, telefonla yapılan bildirimlerde çağrı merkezi
personeli tarafından, toptancı haline doğrudan başvurularak yapılan bildirimlerde ise görevli
personel tarafından bildirimcilere verilir.
(17) Sistemde n kaynaklanan sorunlar nedeniyle bildirim işleminin sistem üzerinden
yapılamadığı durumlarda, bildirim işlemi bildirimci veya yetkilendirdiği kişi tarafından EK -
5’te yer alan belgenin doldurulması ve ilgili toptancı haline onaylatılması suretiyle gerçekleşir.
Onay işleminden önce bildirimcinin veya yetkilendirdiği kişinin kimlik bilgilerine ilişkin
gerekli sorgulamalar yapılır. Onaylanan belgenin bir nüshası bildirimciye verilir ve diğer
nüshası sisteme işlenmek üzere ilgili toptancı halince muhafaza edilir. Bu belge, malın künyesi
olarak kullanılabilir.
(18) Bildirim işlemi, lüzumu halinde, bu maddeye göre il müdürlüğünce de yapılabilir.
(19) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Üreticilerin, ürettikleri malları perakende olarak
doğrudan tüketicilere satması durumunda, satılan bu mallar hakkında bildirimde bulunulmaz.
(20) (Ek:RG-29/4/2023-32175)(3) Malların, tasnifleme, ambalajlama, ayıklama,
depolama ve nakliye aşamalarında meydana gelen miktar kayıpları için; birinci, ikinci ve
üçüncü bildirimlerdeki mal miktarlar ından, EK -8’deki tabloda belirtilen oranları aşmayacak
şekilde Sistem üzerinden fire beyanı yapılabilir. Aynı mala ilişkin fire beyanı bir bildirimci
tarafından yalnızca bir defa yapılabilir. Fire beyanı, hal rüsumu başta olmak üzere, Kanun ve
ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan yükümlülükler ile sözleşmeden doğan yükümlülükleri
ortadan kaldırmaz.
MADDE 42 – (1) Bildirim yapıldıktan sonra, sistem tarafından bu işleme ilişkin bir
künye oluşturulur. Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici/işletmeye ait
olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlıkça uygun görülen diğer hususları içerir.
(2) Her bir künye için sistem tarafından özgün bir künye numarası üretilir. Bu numara ve
Bakanlıkça belirlenecek diğer bilgiler, bildirimde bulu nulan mal miktarına göre ilgililer
tarafından sistem üzerinden belge veya barkodlu etiket olarak basılır. Bakanlık, barkodlu etiket
kullanımını zorunlu kılabilir ve sistem üzerinden basılacak etiket adedini uygulama veya
standartları dikkate alarak sınırlandırabilir.
(3) Toptan veya perakende mal satışında, malların üzerinde veya kap ya da ambalajlarının
herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yerinde bu maddede belirtilen künyenin
bulundurulması zorunludur. Bildirim miktarının altındaki mallara iliş kin satışlar ile 41 inci
maddenin on dokuzuncu fıkrasına göre üreticiler tarafından yapılan satışlar bu fıkra kapsamı
dışındadır.
(4) Künyenin malların üzerinde veya kap ya da ambalajlarının herkes tarafından
kolaylıkla görülebilecek bir yerinde bulundurulma zorunluluğu, malların üretildiği yerden veya
girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden satışa sunulacağı yere sevki aşamasında aranmaz.
(5) Kap veya ambalajlarından çıkarılarak satışa sunulan mallara ilişkin künyeler, herkes
tarafından kolaylıkla görülebilecek bir şekilde satış alanının uygun bir yerinde bulundurulur.
(6) Künyeler, tahrif veya taklit edilemez, bunlar üzerinde bilerek değişiklik yapılamaz
veya üçüncü şahısları yanıltıcı ifadelere yer verilemez.
MADDE 43 – (1) Bildirimcilerin yükümlükleri şunlardır:
a) Sisteme kaydolmak,
b) Bildirim miktarı veya üzerinde alım, satım ve devri yapılan mallara ilişkin bildirimde
bulunmak,
c) Bildirime bağlı olarak sistem tarafından gönderilen bilginin doğruluğunu kontrol
etmek, eksiklik veya yanlışlıkların derhal düzeltilmesini sağlamak,
ç) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunu beş iş günü içinde ödemek veya
ödenmesini sağlamak,
d) Sisteme giriş için kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve şifresini mevzuata ve usulüne
uygun kullanmak ve muhafaza etmek,
e) Sistemde kayıtlı iletişim bilgilerindeki değişiklikleri derhal, diğer değişiklikleri ise en
geç bir ay içinde sisteme işlemek veya toptancı hali ya da il müdürlüğü kanalıyla işlenmesini
sağlamak,
f) Mevzuat ve Bakanlıkça belirlenen diğer işlemleri yapmak.
(2) Sisteme kayıtlı diğer kişiler, birinci fıkranın (a), (d), (e) ve (f) bentlerindeki
hükümlerden sorumludur.
MADDE 44 – (1) İlgili mevzuatı çerçevesinde ithal edilen mallar ile fatura veya
müstahsil makbuzu ile üreticilerden satın alınan mallardan; toptancı halinde satılanlardan yüzde
bir, toptancı hali dışında satılanlardan yüzde iki oranında hal rüsumu alınır.
(2) Bildirimde bulunmak kaydıyla;
a) Sınaî üretimde kullanılmak üzere satın alınan mallardan,
b) İhraç edilmek üzere satın alınan mallardan,
c) 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu kapsamında organik tarım
faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilen ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı
ürünlerden,
ç) İyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalandırılan ürünlerden,
d) Üreticilerce perakende olarak doğrudan tüketicilere satılan mallardan,
e) Üretici örgütlerince toptancı hali içinde ve dışında satılan mallardan,
hal rüsumu alınmaz.
(3) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere bildirimde bulunulan ancak sınaî
üretimde kullanılmayan ya da ihraç edilmeyen malların iç piyasada satışa sunulan kısmından
birinci fıkraya göre hal rüsumu alınır.
(4) Gıda güvenilirliği ve kalitesi analizleri, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca
yetkilendirilmiş kamu laboratuvarlarında veya özel laboratuvarlarda yapıldığı belgelenen
mallar üzerinden alınacak hal rüsumu, yarısı oranında alınır.
(5) Mallar üzerinden mükerreren hal rüsumu alınamaz.
(6) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) İkinci fıkrada belirtilen mallardan hal rüsumu
alınması ve birinci fıkrada belirtilen hal rüsum oranları, (Değişik ibare:RG -9/10/2020-
31269) Cumhurbaşkanınca kararlaştırıldığı takdirde değiştirilebilir.
(7) Hal rüsumu, bildirim işleminin tamamlanmasıyla tahakkuk eder. Rüsumun
hesaplanmasında, toptan satış bedeli esas alınır.
(8) Malların gıda güvenilirliği ve kalitesi analizini yaptıracak olan bildirimcilerin, bu
durumu bildirim işlemi esnasında beyan etmesi zorunludur. Beyanda bulunulmayan, beyanda
bulunulup da ilgili toptancı haline beş iş günü içinde analiz sonucu iletilmeyen ya da analiz
sonucunda künye numarası yer almayan mallar hakkında dördüncü fıkrada belirtilen indiri m
uygulanmaz.
(9) Hal rüsumu, malları satın alanlarca beş iş günü içinde ödenir. Tüccarlar tarafından
yapılan satın alımlarda, hal rüsumu tüccar tarafından ödenir. Komisyoncular, aracılık ettiği
satışlardan dolayı tahakkuk eden hal rüsumunun beş iş günü iç inde ödenmesinden malı satın
alanlarla birlikte müteselsilen sorumludur.
(10) Hal rüsumuna ilişkin ödemeler, 45 inci maddeye göre Bakanlıkça belirlenen banka
nezdinde (Mülga ibare:RG -1/7/2013-28694) (…) açılan hesaba yatırılmak suretiyle yapılır.
Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması veya birden fazla toptancı halinin bulunması
durumunda 45 inci maddeye göre işlem yapılır.
(11) Hal rüsumuna ilişkin ödemeler, malı satın alanlardan tahsil edilmek suretiyle
komisyoncularca ya da malı satın alanlarca künye numarası veya bildirimciye ait T.C. Kimlik
ya da MERSİS numarası beyan edilerek yapılır.
(12) Birinci fıkrada belirtilen yüzde birlik hal rüsumu oranı ile ilgili mevzuatta toptancı
halindeki satışlara ilişkin öngörülen diğer indirim oranlarının uygulanabilmesi için, bildirimde
bulunulan malların ilgili toptancı haline fiilen girmesi zorunludur. Bu fıkra hükmünün
uygulanmasında sorumluluk bildirimcilere aittir.
MADDE 45 – (1) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Hal rüsumu, bu maddeye g öre
Bakanlıkça belirlenen banka nezdinde açılan hesaba yatırılır. Malın üretildiği ve tüketildiği
yerde toptancı hali bulunması durumunda, hal rüsumunun yüzde ellisi, malın üretildiği yerdeki
toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi tarafınd an bildirilen banka hesabına,
kalan yüzde ellisi ise malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye
veya işletmecisi tarafından bildirilen banka hesabına aylık olarak izleyen ayın beşinci iş günü
sonuna kadar ilgili banka tarafından aktarılır.
(2) (Değişik:RG-9/10/2020-31269) Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması
durumunda hal rüsumunun yüzde ellisi, malın üretildiği il belediyesi tarafından bildirilen banka
hesabına aylık olarak izleyen ayın beşinci iş günü sonuna kadar ilgili banka tarafından aktarılır.
(3) (Değişik:RG-9/10/2020-31269) Malın tüketime sunulduğu yerde toptancı hali
bulunmaması durumunda hal rüsumunun yüzde ellisi, malın tüketime sunulduğu il belediyesi
tarafından bildirilen banka hesabına aylık olarak izleyen ayın beşinci iş günü sonuna kadar ilgili
banka tarafından aktarılır.
(4) (Değişik:RG-9/10/2020-31269) Bu maddeye göre malların üretildiği/tüketime
sunulduğu yerdeki toptancı hallerinin belirlenmesinde hallerin faaliyet alanı esas alınır.
(5) (Değişik:RG-29/4/2023-32175)(5) Bildirim tarihinden itibaren bir yıl içinde malın
tüketime sunulduğu yerin belli olmaması veya diğer nedenlerle bu maddeye göre dağıtılamayan
hal rüsumları, malın sisteme son olarak bildirilen yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye
veya işletmecisi tarafından bildirilen banka hesabına, bu yerde toptancı hali bulunmaması
durumunda il belediyesi tarafından bildirilen banka hesabına izleyen takvim yılının ilk ayı
içerisinde ilgili banka tarafından aktarılır.
(6) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Bu maddeye göre hal rüsumunun özel toptancı
halinin işletmecisi hesabına aktarılması, bildirime konu malların özel toptancı halinin faaliyet
alanında üretilmesi veya tüketime sunulmasına bağlıdır.
(7) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Bu mad deye göre özel toptancı halinin işletmecisi
hesabına aktarılan tutarların yarısı aylık olarak izleyen ayın beşinci iş günü sonuna kadar ilgili
belediyeye ödenir.
(8) Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile işletmelere dağılımını yapacak banka,
Türkiye Bankalar Birliğinin verilerine göre ülke genelinde şube sayısı 600 ve üzerinde olan ve
bu şubelerin en az % 60’ı toptancı hallerinin bulunduğu il, ilçe ve belde merkezlerinde faaliyet
gösteren bankalar arasından Bakanlıkça belirlenir. Bu belirlemede, (Mülga ibare:RG -
9/10/2020-31269) (…) belediye veya işletmecisine ödenmek üzere, bunlar (Değişik ibare:RG-
1/7/2013-28694) tarafından bildirilen banka hesaplarına aktarılacak meblağlar için en yüksek
getiriyi sağlayan teklif ile Bakanlıkça öngörülen diğer şartlar dikkate alınır.
(9) (Değişik:RG-9/10/2020-31269) Belediye veya toptancı hal işletmecisi, sekizinci
fıkraya göre elde edilen geliri; toptancı hallerinin alt yapısının geliştirilmesi, şehir içinde, giriş
ve çıkışlarında kontrol noktalarının kurulması, ko ntrol ve denetimlerin yapılması ve sistemin
sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla kullanır.
(10) Banka tarafından, (Mülga ibare:RG-1/7/2013-28694) (…) hal rüsumunun tahsili ile
ilgili belediye ve işletmelere dağılımını yapmak üzere gerekli alt yapı oluşturulur.
(11) Hal rüsumlarına ilişkin hesapların tutulmasına, bu rüsumların tahsiline ve dağılımına
ilişkin her ne sebeple olursa olsun banka tarafından hiçbir ücret talep edilemez ve kesinti
yapılamaz.
(12) Banka nezdindeki söz konusu hesaplar, amacı dışında kullanılamaz, üzerine ihtiyati
tedbir konulamaz ve haczedilemez.
(13) (Değişik ibare:RG -9/10/2020-31269) Belediye ve işletmeler, bu maddeye göre
banka tarafından hal rüsumlarının aktarılacağı bir hesap açar ve açılan bu hesaba ilişkin bilgileri
bankaya bildirir.
(14) (Ek:RG-31/12/2012-28514 4. Mükerrer) (1) Bakanlık akdedilecek protokoller
çerçevesinde, teknik bilgi ve uzmanlık isteyen konularda Bankadan her türlü desteği alabilir ve
işbirliğinde bulunabilir.
(15) (Ek:RG-9/10/2020-31269) Süresi içinde öd enmeyen hal rüsumlarının alacaklısı
olan belediye ve işletmeler birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralara göre belirlenir ve
ödenmeyen hal rüsumlarına ilişkin bilgiler, Bakanlıkça alacaklı belediyelere bildirilir. Bu
rüsumlar alacaklı belediye tarafında n 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
(16) (Ek:RG-9/10/2020-31269) Özel toptancı hallerinin alacaklısı olduğu, süresi içinde
ödenmeyen hal rüsumları ilgili belediye tarafından 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil
edilir ve tahsil edilen tutarların yarısı belediye tarafından özel toptancı haline aktarılır.
MADDE 46 – (1) Yetkilendirme, sistemi kullanacak personele sistem üzerinden özgün
kullanıcı adı ve şifresi tahsis edilme işlemidir. Yetkili personeli belirleme işlemi, bu maddede
öngörülen usullere göre yapılır.
(2) Bakanlığın ilgili birim amirinin görevlendirdiği personel, sistemin uygulama
yöneticisidir. Uygulama yöneticisi; sistem üzerinden Bakanlık il müdürlerini, çağrı merkezi ve
ilgili birim personelini yetkilendirir.
(3) İl müdürü, il nezdinde sistemin il uygulama yöneticisidir. İl uygulama yöneticisi;
sistem üzerinden, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek
üzere, hal yöneticisini, belediye başkanlığınca görevlendirilecek personeli, hal hakem heyeti
başkanı ve raportörü ile görevlendirdiği diğer il müdürlüğü personelini yetkilendirir.
(4) Üçüncü fıkraya göre il müdürlüğünce yetkilendirilen belediye personeli, b elediye
nezdinde sistemin belediye uygulama yöneticisidir. Belediye uygulama yöneticisi; sistem
üzerinden, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere,
ilgili belediye personelini ve belediye zabıtasını yetkilendirir.
(5) Hal yöneticisi, toptancı hali nezdinde sistemin hal uygulama yöneticisidir. Hal
uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta belirtilen iş ve
işlemleri yerine getirmek üzere, ilgili hal personelini ve hal zabıtasını yetkilendirir.
(6) Bakanlık uygulama yöneticisi, gerek duyulması halinde, üçüncü, dördüncü ve beşinci
fıkralarda öngörülen yetkilendirme işlemleri ile ihtiyaç duyulan diğer yetkilendirme işlemlerini
yapmaya yetkilidir.
(7) Bu maddeye göre yapılacak yetkilendirmelerde yedek personel de belirlenir.
(8) Yetkilendirilen personel, sisteme giriş için kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve
şifresini mevzuata ve usulüne uygun kullanmaktan ve muhafaza etmekten sorumludur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Cezalar
MADDE 47 – (1) Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak;
a) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Sisteme bildirilmeden toptan alınıp satılan ya da
toptancı halinde satılmak üzere bildirimde bulunup toptancı hali dışında toptan satılan,
b) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere satın alınıp 41 inci maddenin
sekizinci fıkrasına aykırı olarak bildirimde bulunulmadan iç piyasada satışa sunulan,
c) Sisteme bildirilmeden perakende satılan,
ç) Miktarına, değerine, üretim şekline veya kü nyesinde belirtilen diğer hususlara ilişkin
gerçeğe aykırı beyanda bulunulan,
mallar için hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde o mallar için oluşan bir
önceki gün birim fiyatlarının en yükseği, bir önceki gün fiyat oluşmamışsa o mallar için oluşan
en son birim fiyatlarının en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi
beşi oranında cezalı olarak alınır.
(2) Tespitin yapıldığı yerde toptancı hali bulunmaması durumunda cezalı hal rüsumu, 41
inci maddenin dördüncü fıkrasına göre o yere en yakın il, ilçe veya belde merkezindeki belediye
toptancı halinde oluşan fiyatlar esas alınarak hesaplanır.
(3) Cezalı hal rüsumunun hesaplanmasında o malın türü ve cinsi de dikkate alınır.
(4) Cezalı hal rüsumu tahsil edilen mallar i çin önceden ödenen hal rüsumu varsa cezalı
tahsil edilecek hal rüsumundan mahsup edilir.
(5) Hal rüsumunun cezalı olarak alınmasına yetkili personelce düzenlenen ceza
tutanağına istinaden ilgili belediye encümenince karar verilir. Belediye encümenince veri len
karar ile tahakkuk işlemi gerçekleşir.
(6) Cezalı hal rüsumu tutanakları, tutanağın düzenlendiği günü takip eden ilk belediye
encümen toplantısında gündeme alınarak görüşülür ve karara bağlanır. Ceza kesilmemesine
ilişkin belediye encümeni kararı gerekçeli olarak alınır.
(7) Cezalı hal rüsumundan, malları taşıyan nakliyeciler ya da depolayanlar, mal sahibi ile
birlikte müteselsilen sorumludur. Bildirimde bulunulmayan malları taşıyanlara veya bunları
depolayanlara ayrıca bu Yönetmeliğin 48 inci (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514
4.mükerrer)(1) maddesine göre cezai işlem uygulanır.
(8) Cezalı hal rüsumuna ilişkin ödemeler, ilgili belediyece bu amaçla açılan banka
hesabına yatırılmak suretiyle yapılır. Bu hesapta toplanan tutarın yarısı her ayın sonunda tespit
ve/veya yakalama eylemine bizzat ve fiilen katılan kamu görevlilerine ikramiye olarak ödenir.
Ancak, kamu görevlisine ödenen ikramiyenin tutarı olay başına (2.000) ve yılda (90.000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunac ak tutarı geçemez.
Hesapta kalan kısım ise belediyeye gelir olarak kaydedilir.
MADDE 48 – (1) Toptancı halleri ve diğer yerlerde, başka kanunlara göre daha ağır bir
ceza gerektirmediği takdirde, Kanunun 14 üncü maddesinde öngörülen idar i para cezaları
uygulanır.
(2) Birinci fıkrada öngörülen idarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin bir
takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, idarî para cezaları her tekrar için iki katı olarak uygulanır.
(3) Birinci fıkrada öngörülen idarî para cezalarını, doğrudan veya Bakanlığın talebi
üzerine belediyeler uygulamaya yetkilidir.
(4) İdari para cezası uygulanmasına bu Yönetmeliğin 27 nci maddesinde belirtilen ceza
tutanağına istinaden ilgili belediye encümenince karar verilir. Kanunun 14 üncü ma ddesinin
üçüncü fıkrası hükmü saklıdır. Belediye encümenince verilen karar ile tahakkuk işlemi
gerçekleşir.
(5) İdari para cezası tutanakları, tutanağın düzenlendiği günü takip eden ilk belediye
encümeni toplantısında gündeme alınarak görüşülür ve karara b ağlanır. Ceza kesilmemesine
ilişkin belediye encümeni kararı gerekçeli olarak alınır.
(6) Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden veya Kanun ve bu
Yönetmelikte belirtilen görevlerini Bakanlığın yazılı uyarısına rağmen yerine getirmeyen
toptancı hallerine, Bakanlık tarafından elli bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(7) Bu maddede öngörülen idarî para cezalarının uygulanması, Kanun ve bu Yönetmelikte
öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(8) İdari para cezaları her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere o yıl için
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri
uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır.
(9) İdari para cezası uygulanması na ve ilgilisine tebliğ edilmesine ilişkin olarak bu
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu
hükümleri uygulanır.
MADDE 49 – (1) Toptancı halinde, aşağıdaki eylemleri bir takvim yılı içinde iki kez
gerçekleştirenler, belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men edilir:
a) İşyeri dışında ya da buralardaki geçiş yollarında mal teşhir edilmesi, satılması, mal
veya boş kap bulundurulması,
b) Çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapı lması, alıcıya karşı sözlü veya fiilî kötü
muamelede bulunulması,
c) Atık malzemelerin belirlenen şekilde veya alanlarda toplanmaması ya da işyerinin
temiz tutulmaması.
MADDE 50 – (1) Belediye ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerindeki
işyerlerinde faaliyet gösterenlerden;
a) Kira bedelini belediyenin yazılı uyarısına rağmen ödemeyenler ile teminatını süresinde
vermeyenler veya eksilen teminatını süresinde tamamlamayanların,
b) Hukuken geçerli bir mazereti bulunmaksızın toptancı halindeki işyerini aralıksız on
beş gün veya bir takvim yılında altmış gün kapatanların,
c) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) 34 üncü maddenin beşinci fıkrasına aykırı olarak aynı
toptancı halinde kendi aralarında mal alan, satan veya devredenlerin,
ç) Serbest rekabeti engellemek amacıyla kendi aralarında veya üreticilerle ticarî
anlaşmalar yapanlar, uyumlu eylemde bulunanlar veya hâkim durumlarını kötüye kullananların,
d) Piyasada darlık oluşturmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların
düşmesine engel olmak için malları belirli ellerde toplayanlar, satışından kaçınanlar,
stoklayanlar, yok edenler, bu amaçla propaganda yapanlar veya benzeri davranışlarda
bulunanların,
e) Malların, gıda güvenilirliğine, kalite ve standardına, teknik ve hijyenik şartlara aykırı
olarak satışa sunulması, aynı kap veya ambalaj içine değişik kalitede ve/veya üzerinde yazılı
olan miktardan az mal konulması, ölçü ve tartı aletlerinin hileli bir şekilde kullanıl ması ya da
hileli olarak karışık veya standartlara aykırı mal satılması eylemlerini bir takvim yılında üç kez
gerçekleştirenlerin,
f) Bir takvim yılı içinde üretici alacağını süresi içinde üç kez ödemeyenlerin,
g) Halde yaptıkları satışlarda, bir takvim yı lında iki kez fatura düzenlemeyenler veya
noksan fatura düzenleyenlerin,
ğ) Kiraladıkları işyerlerini 32 nci madde hükümlerine aykırı olarak başkasına devredenler
ya da kiraladıkları veya satın aldıkları işyerlerini herhangi bir şekilde kullandıranların,
h) Doğrudan veya dolaylı olarak aynı toptancı halinde birden fazla işyeri kiraladığı veya
satın aldığı anlaşılanların,
ı) Belediyenin yazılı uyarısına rağmen, kira sözleşmesine aykırılığı yirmi gün içinde
gidermeyenlerin,
i) 29 uncu maddede öngörülen şartla rı taşımadıkları veya sonradan kaybettikleri
anlaşılanların,
kira sözleşmesinin feshine ya da satış işleminin iptaline belediye encümenince karar
verilir.
(2) Kira sözleşmesinin feshine ya da satış işleminin iptaline karar verilenler, bu kararın
kendilerine tebliğinden itibaren işyerlerini otuz gün içinde tahliye etmeye mecburdur. Bu süre
sonunda tahliye edilmeyen yerler, belediye zabıtası tarafından tahliye ettirilir.
(3) Kira sözleşmesi feshedilenler ile satış işlemi iptal edilenler ve bunların imzaya yetkili
ortak veya üyesi oldukları tüzel kişiliklere, fesih veya iptale ilişkin belediye encümeni kararını
takip eden bir yıl içinde doğrudan veya dolaylı olarak yeniden kiralama veya satış yapılamaz.
(4) Bulunduğu yerin mevsimsel şartları ve üretim sezonu di kkate alınarak yılın belli bir
döneminde faaliyet göstermeyeceği toptancı hal yönetim birimince belirlenen toptancı
hallerindeki işyerleri için bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki hüküm uygulanmaz.
(5) Özel toptancı halinde faaliyet gösterenlerin kira sözleşmeleri veya satış işlemleri
birinci fıkrada belirtilen hallerde fesih veya iptal edilir. Kira sözleşmesi feshedilenler ile satış
işlemi iptal edilenler ve bunların imzaya yetkili ortak veya üyesi oldukları tüzel kişiliklere fesih
ya da iptale ilişkin yetkili kişi veya organlarca verilen kararı takip eden bir yıl içinde doğrudan
ya da dolaylı olarak yeniden kiralama veya satış yapılamaz.
MADDE 51 – (1) Kanun ve bu Yönetmeliğin uygulanmasında özel ve işletim yetkisi
devredilmiş toptancı hallerin işletmecileri ile bunlarca istihdam olunan personel, kendi
kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludur. Bunlar, suç teşkil eden fiil ve hareketlerinden
ve toptancı haline ait para ve mallar ile her türlü evrak, tutanak, rapor, defter ve diğer belgeler
üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
(Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 52 – (1) Toptancı halinin açılış ve kapanış saatleri, mevsim şartları ve yöresel
ihtiyaçlara göre toptancı hal yönetim birimince belirlenir. Bu belirleme yapılırken, halin yirmi
dört saatin kesintisiz en az altı saatinde kapalı olması sağlanır.
(2) Toptancı halinin açılış ve kapanış saatleri ile çalışma dönemi veya günlerinin
belirlenmesinde, ilgili meslek örgütünün görüşü alınır.
MADDE 53 – (1) Toptancı hal yönetim biriminden önceden izin alınması ve kimlik i le
ikamet bilgilerini gösterir belgelerin ibraz edilmesi kaydıyla işyerlerinde eleman çalıştırılabilir.
(2) İşyerlerinde çalıştırılacak kişilerin, Kanun ve bu Yönetmeliğe aykırı iş ve
işlemlerinden işyeri kiracıları ve malikleri sorumludur.
MADDE 54 – (1) Toptancı hal yönetim birimince, işyeri kiracıları ve malikleri ile
bunların çalıştırdıkları kişilere, EK -6’da belirtilen şekle uygun kimlik kartı verilir. İlgililer,
verilen kimlik kartlarını toptancı halinde bulunulduğu sürece üzerinde bulund urmakla
yükümlüdür.
(2) Toptancı hal yönetim birimince öngörülmesi halinde, toptancı hali içinde tahmil,
tahliye, hamaliye, nakliye ve diğer hizmetleri yürütenlere birinci fıkraya göre kimlik kartı
verilir.
(3) Kimlik kartlarını, toptancı hal yönetiminin i zni ve gözetiminde olmak kaydıyla ilgili
meslek örgütü de dağıtmaya yetkilidir.
(4) İşyerindeki kiracılık veya mülkiyet hakkı sona erenler ile çalıştığı işyerinden herhangi
bir nedenle ayrılan kişilere ait kimlik kartları imha edilmek üzere toptancı hal yönetim birimine
teslim edilir.
MADDE 55 – (1) Toptancı hal yönetim birimince zorunlu kılınması halinde, işyerlerinde
çalışanlar ile 54 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kişilerce, mevsim şartlarına uygun
olarak özellikleri ilgili meslek örgütünün görüşü alınarak belirlenen kıyafetler giyilir.
MADDE 56 – (1) Toptancı halindeki işyerlerinde faaliyet gösterenlerin, mesleki bilgi ve
deneyimlerini artırmak ve ilgili mevzuatta yer alan hak ve yükümlülükleri hakkında bilgi sahibi
olmalarını sağlamak amacıyla eğitime tabi tutulmaları konusunda Bakanlık yetkilidir.
(2) Bu eğitimler, toptancı hal yönetim birimince veya ilgili meslek örgütü ya da bunların
üst kuruluşlarınca düzenlenir. Eğitim programına katılanlara bir sertifika verilir. Bakanlık , bu
eğitimin içeriği ve süresi ile eğitimle ilgili diğer hususları belirlemeye yetkilidir.
(3) Bakanlık gerekli görmesi halinde, işyerlerinde faaliyet gösterenler ile bunların
çalıştırdıkları kişilerde, bu maddede belirtilen eğitimi alma ve belgelendirme şartını arar.
MADDE 57 – (1) Belediyeye gelir olarak kaydedilen hal rüsumu tutarlarının en az yüzde
onu belediye toptancı halinin temizlik, güvenlik, aydınlatma, bakım ve onarım ihtiyaçlarının
karşılanması ve kapasitesinin arttırılması, ihtiyaç duyulan bilgi işlem sisteminin kurulması ve
lüzumlu diğer teknik donanımın sağlanması, soğuk hava deposu, laboratuvar, tasnif ve
ambalajlama ile diğer tesislerin kurulması ve işletilmesi için harcanmak üzere, izleyen yıl
belediye bütçesine ödenek olarak konulur.
(2) Birinci fıkraya göre ayrılan ödenekler amacı dışında kullanılamaz.
MADDE 58 – (1) Toptancı halinde veya hale bildirilerek işlem görecek mallar, Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
MADDE 59 – (1) Kontrol ve denetim noktaları, toptancı hali bulunan il merkezlerinin
giriş ve çıkışlarında, trafik düzeni ve güvenliği dikkate alınarak, ilgili belediyenin talebi üzerine
o ilin mülki idare amirinin onayı ile kurulur. Bakanlıkça belirlenen yerlerde kontrol ve denetim
noktası kurulması zorunludur.
(2) Kontrol ve denetim noktalarında denetimler, (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514
4.mükerrer)(1) hal yöneticisi ya da hal zabıtası ve/veya hal yöneticisince görevlendirilen diğer
personelce yerine getirilir. İhtiyaç halinde bu noktalarda, birinci fıkradaki usule uygun olarak
kolluk kuvvetlerinden de yeterli sayıda personel görevlendirilir.
(3) Kontrol ve denetim noktalarının kurulması ve işletilmesi için gerekli her türlü teknik
donanım, araç, gereç ve demirbaşlar ilgili belediye tarafından karşılanır.
(4) Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak, il ve ilçe merkezlerinin giriş ve çıkışları ile
şehirlerarası yollarda kontrol ve denetim noktaları kurulamaz.
MADDE 60 – (1) İlgililerin, idari para cezaları dışındaki tüm uyuşmazlıklarda, hal hakem
heyetlerine başvurma hakkı vardır.
MADDE 61 – (1) Bu Yönetmelik ile;
a) 3/10/1996 tarihli ve 22776 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toptancı Hallerinin
Kuruluş Esasları Hakkında Yönetmelik,
b) 28/12/1997 tarihli ve 23214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toptancı Hallerin
Yönetim ve İşleyişi Hakkında Yönetmelik,
c) 11/9/1998 tarihli ve 23460 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hal Zabıtası Teşkilatı
Personelinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik,
ç) 2/9/1985 tarihli ve 18856 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nüfusu 250.000 den Az
Olan Belediye Hudutları İçinde Gerç ek ve Tüzel Kişilerce Açılacak Yaş Meyve ve Sebze
Toptancı Halleri Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı halleri, 1/1/2013
tarihine kadar 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen bilgi işlem sistemini
kurar ve lüzumlu teknik donanımı sağlar. Bu sistemi kurmayan ve lüzumlu teknik donanımı
sağlamayanlara mahallin mülkî idare amiri tarafından yüz bin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
(2) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı halleri, 1/1/2015 tarihine kadar 9 uncu
maddede belirtilen zorunlu hizmet tesislerini oluşturur. Birinci fıkra hük mü saklıdır. Soğuk
hava deposu ile tasnifleme ve ambalajlama tesislerinin 1/1/2015 tarihine kadar orta ve büyük
toptancı hallerinde oluşturulması, bu hallerdeki işyerlerinde faaliyet gösterenlerin üçte birinin
altı ay içinde yazılı talepte bulunmasına bağlıdır. Bu tesisleri oluşturmayanlara mahallin mülkî
idare amiri tarafından yüz bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkralara göre idarî para cezası verilen toptancı hallerinden, idarî para
cezası verilmesine ilişkin kararı takip eden bir yıl içinde birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen
hükümlerin gereğini yerine getirmeyenlerin faaliyetleri, aykırılık giderilene kadar mahallin
mülkî idare amiri tarafından durdurulur. Bu şekilde faaliyeti durdurulan toptancı halleri
hakkında 16 ncı maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır.
(4) İşyerlerinin tavan yüksekliği ve metre karesine ilişkin 9 uncu maddenin üçüncü
fıkrasında belirtilen hükümler, 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerindeki
işyerleri için uygulanmaz.
(5) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş özel toptancı halleri, durumlarını 1/1/2015 tarihine
kadar 12 nci maddenin birinci fıkrası hükmüne uygun hale getirir. 12 nci maddede öngörülen
ödenmiş sermaye ile teminat miktarı, bu haller için yarısı oranında uygulanır.
(6) Bele diye toptancı halinin işletim yetkisinin devrine ilişkin yapılmış olan ve bu
Yönetmeliğe aykırı hükümler içeren sözleşmeler, 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmeliğe
uygun hale getirilir.
(7) Belediye, özel veya işletim yetkisi devredilmiş toptancı hali olup olmadığı konusunda
ihtilaf bulunan 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş hallere ilişkin uyuşmazlıklar, (Değişik
ibare:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) 1/7/2013 tarihine kadar ilgili belediyece giderilir.
(8) 1/1/2012 tarihinden önce hal yöneticisi ve yardımcısı olarak atanmış olanlarda 20 nci
maddede belirtilen şartlar aranmaz.
(9) 20 nci maddenin beşinci fıkrası, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte görevde
bulunan toptancı hal yöneticileri ve yardımcıları hakkında uygulanmaz.
(10) Toptancı halinde fa aliyet gösterenler, sattıkları mallara ilişkin bilgilerin yer aldığı
satış bordrolarını 1/1/2014 tarihine kadar kullanmaya devam eder.
(11) Haldeki işyerleri ve diğer yerler, kullandırılma amaçlarına göre bu Yönetmelik
hükümleri çerçevesinde ilgili meslek örgütünün de görüşü alınarak toptancı hal yönetim
birimince üç ay içinde yeniden sınıflandırılır ve bu sınıflandırma sonucunda işyeri niteliği
kazandığı veya kaybettiği belirlenenlerin bilgileri sisteme işlenir.
(12) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş topta ncı hallerindeki tahsisli işyerleri, mevcut
tahsis sahiplerine Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2012 tarihinden itibaren hiçbir işleme gerek
kalmaksızın (Değişik ibare:RG-29/4/2023-32175)(3) on sekiz yıl süreyle kiralanmış sayılır. Bu
şekilde kiralanmış sayıl an işyerleri için sözleşmeler, bu Yönetmelik hükümleri ile son tahsis
ücretleri esas alınarak (Mülga ibare:RG -1/7/2013-28694) (…) yapılır. (Ek cümle:RG -
1/7/2013-28694) Bu sözleşmelerde, noter onayı aranmaz.
(13) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten i tibaren toptancı halinde yapılacak
kiralama, satış ve devir işlemlerinde, satılan işyeri sayısının toplam işyeri sayısının yüzde
ellisini geçemeyeceğine ve toplam işyeri sayısının en az yüzde yirmisinin üretici örgütlerine
ayrılacağına ilişkin 28 inci maddenin birinci ve beşinci fıkrası hükümleri dikkate alınır.
(14) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerinde satış yoluyla işletilen
işyerlerinin tapu kütüklerine; Kanunun 11 inci maddesinin altıncı fıkrasındaki eylemlere aykırı
hareket edildiğinin tespit edilmesi halinde satış işlemlerinin iptal edilip işyerlerinin geri
alınacağına ilişkin şerh konulması toptancı hal yönetim birimince 1/1/2013 tarihine kadar
sağlanır.
(15) Aynı toptancı halinde/şubesinde birden fazla işyeri bulunanlar ile bir işyer ini
kullanan adi şirketler/ortaklıklar ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiler,
durumlarını (Değişik ibare:RG-30/12/2014-29221) 1/7/2015 tarihine kadar 28 inci maddenin
üçüncü fıkrasına uygun hale getirir.
(16) İşyerlerinin tamamı satılmış toptancı ha llerinde faaliyet gösterenlerden alınacak
teminat tutarının belirlenmesinde, aynı sınıftaki en yakın toptancı halinde kiralanan emsal
işyerleri esas alınır.
(17) Halde faaliyet gösterenlerden, bu Yönetmelik hükümlerine göre belediye meclisince
belirlenen tutardaki teminatlar (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) 1/7/2013
tarihine kadar alınır.
(18) 39 uncu maddenin birinci fıkrasında öngörülen elektronik tartı kullanma zorunluluğu
1/1/2015 tarihine kadar aranmaz.
(19) 1/1/2014 tarihine kadar, sı nırları ve mücavir alanları içinde birden fazla belediye
toptancı hali bulunan belediyeler, bu toptancı hallerinin statüsünü 5 inci maddenin dördüncü
fıkrasına uygun hale getirir ve sisteme kaydettirir.
(20) Sistemde hem komisyoncu hem de tüccar olarak kay ıtlı olanlar, 34 üncü maddenin
on dördüncü fıkrası hükmüne binaen komisyonculuk veya tüccarlık sıfatlarından hangisiyle
faaliyette bulunacağını (Değişik ibare:RG -30/12/2014-29221) 1/7/2015 tarihine kadar ilgili
toptancı hal yönetimine veya il müdürlüğüne y azılı olarak bildirir. Bu süre içinde bildirimde
bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin kaydı, ilgili toptancı hal yönetimince veya il
müdürlüğünce sistemden silinir.
(21) 42 nci maddeye göre malların üzerinde veya kap ya da ambalajlarının herkes
tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yerinde bulundurulması zorunlu olan künye yerine,
malın adı, cinsi, miktarı, üretim yeri ve ait olduğu üretici/işletmecisine ilişkin bilgileri içeren
ilgili mevzuata göre düzenlenmiş fiyat etiketi, fatura ve benzeri belgeler de 1/1/2014 tarihine
kadar kullanılabilir.
(22) 41 inci maddenin on birinci fıkrası uyarınca, bildirimde bulunabilmek için
üreticilerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca tutulan ilgili sistemlere kayıtlı olma
zorunluluğu 1/1/2014 tarihine kadar aranmaz.
(23) 58 inci maddeye göre belirleme yap ılıncaya kadar, teamülen toptancı hallerinde
alınıp satılan mallar işlem görmeye devam eder.
(24) Tüzel kişilere ilişkin MERSİS numarası kullanılmaya başlanana kadar, hal rüsumuna
ilişkin ödemeler bildirimcilere ait vergi numarası beyan edilerek yapılabilir.
(25) Toptancı halinde faaliyet gösterenler dışındaki bildirimciler, sisteme
kaydolmaksızın (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) 1/7/2013 tarihine kadar
toptancı haline doğrudan başvurarak bildirimde bulunabilir. Bu bildirim işlemi, bildirimci veya
yetkilendirdiği kişi tarafından EK -7’de yer alan belgedeki bilgilerin doldurulması ve toptancı
halinde görevli personelce sisteme aktarılması suretiyle gerçekleşir. Bildirim işleminden önce
bildirimci veya yetkilendirdiği kişinin kimlik bilgilerine ilişkin gerekli sorgulamalar yapılır.
(26) 41 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre malın sevkinden önce yapılması gereken
bildirim, (Değişik ibare:RG -1/7/2013-28694) 31/12/2013 tarihine kadar malın üretildiği
yerden veya girdiği gümrük kapısının bulundu ğu yerden gideceği yere kadarki aşamada
yapılabilir. Ancak sistem üzerinden bildirim işleminin yapılabildiği kontrol ve denetim
noktalarında, mala ilişkin bildirim, denetim yapmakla görevli yetkili personelin tespitleri
doğrultusunda bu aşamada yapılır.
(27) (Değişik ibare:RG -1/7/2013-28694) 31/12/2013 tarihine kadar, yapılan
bildirimlere bağlı olarak tahakkuk edecek hal rüsumları aşağıdaki şekilde yatırılır ve aktarılır:
a) Hal rüsumunun yüzde yirmi beşi malın üretildiği yerdeki, yüzde yetmiş beşi ise malın
tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına 45
inci maddenin onuncu fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü
içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar, aylık olarak izleyen ay ın beşinci gününde 45 inci
maddenin on üçüncü fıkrasına göre belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka
hesaplarına banka tarafından aktarılır.
b) Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması durumunda hal rüsumunun tamamı,
malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına
45 inci maddenin onuncu fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü
içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar, aylık olarak izleyen ayın beşinci günün de 45 inci
maddenin on üçüncü fıkrasına göre belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka
hesaplarına banka tarafından aktarılır.
c) Malın tüketime sunulduğu yerde toptancı hali bulunmaması durumunda hal rüsumunun
tamamı, malın üretildiği yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına
45 inci maddenin onuncu fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü
içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar, aylık olarak izleyen ayın beşinci gününde 45 inci
maddenin on üçüncü fıkrasına göre belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka
hesaplarına banka tarafından aktarılır.
ç) Malın hem üretildiği hem de tüketime sunulduğu yerde toptancı halinin bulunmaması
durumunda hal rüsumunun tamamı, 45 inci maddenin dö rdüncü fıkrasına göre açılan banka
hesabına ilgililer tarafından beş iş günü içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, aylık olarak
izleyen ayın beşinci gününde, toptancı hallerinin bağlı olduğu belediyelerin ülke geneli o ayki
toplam rüsum gelirindeki payı dikkate alınarak bu belediyelerin hesaplarına banka tarafından
aktarılır.
d) Bu fıkraya göre yapılacak hal rüsumuna ilişkin ödemelerde, bildirimciye ait T.C.
Kimlik ya da vergi numarası ile varsa malın üretildiği/tüketime sunulduğu yerdeki toptancı
halinin isminin belirtilmesi zorunludur.
e) Toptancı hal yönetim birimleri, bu fıkraya göre hal rüsumlarının tahakkukuna ve
yatırılmasına ilişkin gerekli tedbirleri almaya ve 23 üncü madde kapsamında inceleme ve
denetim yapmaya yetkilidir.
(28) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce;
a) Yapılan bildirimlere bağlı olarak tahakkuk edip yatırılan hal rüsumları, belediye veya
işletmeciler tarafından açılan banka hesaplarına banka tarafından aktarılır. (Ek cümle:RG -
1/7/2013-28694) Aktarımı yapılamayan hal rüsumları ise, aktarımı yapılamayanlar hariç ülke
genelinde bu bende göre tahsil edilen toplam rüsum gelirindeki toptancı hallerinin bağlı olduğu
belediyelerin payları dikkate alınarak ilgili hesaplara aktarılır.
b) Yapılan bildirimlere bağlı olarak tahak kuk edip yatırılamayan hal rüsumlarının ilgili
banka hesaplarına yatırılması ve aktarılmasında, yirmi yedinci fıkra hükmü uygulanır.
c) Düzenlenen Hal Kayıt Sistemi Bildirim Formu ile Hal Kayıt Sistemi Geçici Bildirim
Formunda yer alan bilgiler sisteme işl enmez. Bu Formlar uyarınca tahakkuk eden hal
rüsumlarının ilgili banka hesaplarına yatırılması ve aktarılmasında, yirmi yedinci fıkra hükmü
uygulanır.
ç) Yapılan toptan alım ve satım işlemleri, ilgililerin satış bordroları ve diğer belgeleri 23
üncü madde kapsamında incelenmek suretiyle toptancı hal yönetim birimlerince kontrol edilir
ve bildirimde bulunulamayan mallara ilişkin hal rüsumlarının ilgili banka hesaplarına yirmi
yedinci fıkra hükmüne uygun olarak yatırılması ve aktarılması sağlanır.
(29) 54 ünc ü maddenin birinci fıkrasında öngörülen kimlik kartını bulundurma
zorunluluğu (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer) (1) 31/12/2013 tarihine kadar
aranmaz.
(30) Bakanlığın il müdürlüklerinin teşkilatlanması tamamlanıncaya kadar, bu
Yönetmeliğe göre Bakanlık il müdürlüklerince yapılması gereken iş ve işlemler, 3/6/2011
tarihli ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 4 üncü maddesine istinaden Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığının il müdürlükleri tarafından yerine getirilir.
(31) (Ek:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer) (1) (Değişik:RG-1/7/2013-
28694) 1/1/2012 tarihinden önce büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanları içinde
kurulmuş olup da, toptancı hali statüsü bulunup bulunmad ığı hususunda ihtilaf bulunan
yerlerden, toptan sebze ve meyve satışı yapılan yer sayısı otuz veya üzeri olanlar, başkaca bir
işleme gerek kalmaksızın sisteme kaydedilir.
(32) (Ek:RG-29/4/2023-32175)(3) 1/1/2022 tarihinden önce yapılan bildirimler, yeni
yapılacak bildirimlerde referans olarak kullanılamaz. Bakanlık bu bildirimlerin tekrar
kullanılmamasına yönelik Sistem üzerinden gerekli tedbirleri alır.
MADDE 62 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 63 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.
_________
(1) Bu değişiklik 31/12/2012 tarihinde yürürlüğe girer.
(2) Bu Yönetmeliğin EK -1, EK -2 ve EK -3’ü 1/7/2013 tarihli ve 28694 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 11 inci maddesi ile değiştirilmiştir.
(3) Bu değişiklik 1/7/2023 tarihinde yürürlüğe girer.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
7/7/2012 28346
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi Sayısı
1. 31/12/2012 28514 (4.mükerrer)
2. 30/12/2014 29221
3. 9/10/2020 31269
4. 10/4/2021 31450
5. 29/4/2023 32175