Kurum Yönetmelikleri · Resmî Gazete: 2016-08-06
Resmî kaynak: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/75370
PERAKENDE TİCARETTE UYGULANACAK İLKE VE
KURALLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, perakende ticarette uyulacak ilke ve kurallar ile (Ek
ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin denetimine ve denetim
sonucunda uygulanacak yaptırımlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, perakende (Değişik ibare:RG -14/12/2023-32399)(2) ticarette
uyulması gereken ilke ve kurallar ile Bakanlık, yetkili idare, diğer kamu kurum ve kuruluşları ve
meslek kuruluşlarının bu Yönetmeliğin uygulanmasındaki görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar.
(3) Hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerden açılış ve/veya faaliyete geçiş süreci ile
faaliyetleri özel kanunlarla düzenlenenler bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 14/1/2015 tarihli ve 6585 sayılı Perakende Ticaretin
Düzenlenmesi Hakkında Kanunun (Ek ibare:RG-21/12/2024-32759) 6 ncı, 8 inci, 9 uncu, 10 uncu,
12 nci, 16 ncı ve 17 nci maddelerine (Ek ibare:RG -15/8/2018-30510)(1) ve 10/07/2018 tarihli ve
30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 446 ncı
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Alışveriş merkezi: 26/2/2016 tarihli ve 29636 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Alışveriş
Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
perakende işletmeyi,
b) Bakanlık: (Mülga ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) Ticaret Bakanlığını,
c) Bayi işletme: Sözleşmeye dayalı olarak bir işletmenin mal ve hizmetlerinin satışına aracılık
eden ve kendi adına bağımsız çalışan işletmeyi,
ç) Büyük mağaza: Hangi ad altında olursa olsun, tüketim mallarının kısmen veya tamamen
perakende satışının yapıldığı, en az dört yüz metrekare satış alanına sahip işletmeyi,
d) (Değişik:RG-14/12/2023-32399)(2) Büyük ölçekli işletme: 25/5/2023 tarihli ve 32201 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği nin 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen orta ölçekli işletme sınırını aşan perakende
işletmeyi,
e) Coğrafi işaret: 24/6/1995 tarihli ve 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinde tanımlanan işareti,
f) Esnaf ve sanatkâr işletmesi: 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek
Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanan esnaf ve
sanatkârlarca işletilen işletmeyi,
g) Faaliyet kolu : NACE Rev.2 Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında belirtilen perakende
ticaret faaliyet sınıfını ve/veya alt sınıfını,
ğ) Genel müdürlük: İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,
h) Hızlı tüketim malı: Gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım ürünlerini,
ı) İl müdürlüğü: Ticaret il müdürlüğünü,
i) Kanun: Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,
j) (Mülga:RG-14/12/2023-32399)(2)
k) Mal grubu: Renk, biçim, büyüklük, içerik, kullanım amacı, fiyat ve benzeri özellikler
bakımından birbiriyle yakın ilişki içinde olan malları,
l) (Ek:RG-15/8/2018-30510)(1) Mal ve hizmet: Perakende ticarete konu olan ve perakende
işletmelerce tüketicilere satışı yapılan her türlü mal ve hizmeti,
m) Meslek kuruluşu: Esnaf ve sanatkârlar odaları birliği ile ticaret ve sanayi odasını, ticaret ve
sanayi odalarının ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odasını,
n) Özel yetkili işletme: Sözleşmeye dayalı olarak bir işletmenin, yönetim ve organizasyon
ile dağıtım veya pazarlama teknolojileri gibi konularda bilgi ve desteğini almak suretiyle bu
işletmenin mal veya hizmetinin satışı üzerindeki imtiyaz hakkını bedel, bölge ve süre gibi belirli
şartlar ve sınırlamalar dâhilinde kullanan bağımsız ticari işletmeyi,
o) Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel
yetkili işletme, perakende ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr işletmelerini,
ö) Perakende ticaret: Mal ve hizmetlerin perakende işletmelerce satışı ve pazarlanmasıyla
ilgili faaliyetler bütününü,
p) Satış alanı: Münhasıra n büro amaçlı kullanılan işyerleri ile konaklama, depolama, üretim
tesis ve alanları ile ortak kullanım alanları hariç olmak üzere; alışveriş merkezlerinde işyerlerinin
toplam alanlarını, büyük mağaza ve zincir mağazalarda ise doğrudan satış yapılan ve aracı satıcılara
kiralanan alanları,
r) Tedarikçi: Satışa sunulması amacıyla perakende işletmelere mal ve hizmet sağlayan üretici
dışındaki gerçek veya tüzel kişiyi,
s) Tüketici örgütü: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek ve vakıfları,
ş) Üretici: Perakende işletmelerde satışa sunulan malları üreten gerçek veya tüzel kişiyi,
t) Üst meslek kuruluşu: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkârları
Konfederasyonunu,
u) Yetkili idare: İşyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili belediye veya il özel idareleri
ile diğer idareleri,
ü) Zincir mağaza: Benzer çeşitlilikteki tüketim mallarının hangi ad altında olursa olsun kısmen
veya tamamen perakende satışının yapıldığı, aynı gerçek veya tüzel kişi sahipliğinde bir merkeze
bağlı olarak faaliyet gösteren; içlerinden en az biri büyük mağaza niteliğini taşıyan en az beş şubeye
sahip işletmeyi veya her biri dört yüz metrekarenin altında satış alanına sahip en az on şubesi
bulunan işletmeyi,
v) (Ek:RG-14/12/2023-32399)(2) Otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünü: İşlenmemiş
sebze ve meyveler ile uygun saklama koşullarına rağmen üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde
bozulabilen işlenmemiş kırmızı etler, işlenmemiş kanatlı etleri, işlenmemiş su ürünleri, sakatat,
mantar, yumurta , süt ve süt ürünleri, unlu mamuller, tüketime hazır gıda maddeleri ve kısmen
pişmiş ürünler ile 5 inci maddenin yedinci fıkrasına göre Bakanlık tarafından karar verilen diğer
ürünleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İlke ve Kurallar
MADDE 4- (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-14/12/2023-32399)(2)
(1) Haksız ticari uygulamalarda bulunulamaz. Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler
arasındaki ticari ilişkilerde taraflardan birinin diğer tarafın ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan,
makul karar verme yeteneğini azaltan veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı
olmasına sebep olan faaliyetleri haksız ticari uygulamadır.
(2) Aşağıda belirtilen faaliyetler her durumda haksız ticari uygulama kabul edilir:
a) Kalite standartlarının sağlanması amacıyla sözleşmede yer verilen ürün içeriği, kullanılacak
teknoloji gibi koşullar hariç olmak üzere, herhangi bir gerçek veya tüzel kişiden mal veya hizmet
teminine zorlamak.
b) Kampanya maliyetini, kampanyalı satış yapmak istemeyen tarafa yansıtmak.
c) Tarım ve gıda ürünlerinin tedarikinde ticari ilişkinin koşullarını yazılı sözleşmeyle veya
taraflar arasındaki mutabakatı gösterebilecek e -posta, faks veya elektronik ortamdaki diğe r yazılı
araçlarla belirlememek.
ç) Karşı tarafın aleyhine tek taraflı değişiklik yapma yetkisi veren veya vade, iade ve kampanya
koşulları gibi esaslı hususlarda açık ve anlaşılır olmayan hükümlere sözleşmede yer vermek.
d) Aktivite, reklam, dergi, anons ve benzeri şekillerde tanıtım hizmeti veya teşhir ünitelerinde
özel konumlandırma hizmeti gibi ürün talebini doğrudan etkileyen herhangi bir hizmet vermediği
ve verdiği hizmetin türü, süresi ve/veya sayısını ve hizmet bedelinin tutar ya da oranını sözleşmede
belirtmediği halde prim ve bedel almak veyahut mağaza açılışı ve tadilatı, ciro açığı, banka ve kredi
kartı katılım bedeli ve başka adlar altında prim ve bedel almak.
e) Karşı tarafın kusurundan kaynaklanan durumlar hariç olmak üzere, üretim tarihinden
itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine yönelik siparişleri, ürünün teslim
tarihinden önceki otuz gün içinde iptal etmek.
f) Karşı tarafın kusurundan kaynaklanan durumlar hariç olmak üzere, üretim tarihinden
itibaren otuz gün içinde b ozulabilen tarım ve gıda ürünlerinin tesliminden veya mülkiyetinin
devrinden sonra bozulma ya da zayi olma gibi maliyetleri yansıtmak.
(3) Birinci fıkra kapsamında aşağıda belirtilen faaliyetler haksız ticari uygulama kabul edilir:
a) Karşı tarafın kusurun dan kaynaklanan durumlar hariç olmak üzere idari ve cezai
yaptırımlara veya müşteri şikayetlerine ilişkin maliyetleri yansıtmak.
b) Kararlaştırılan teslim tarihine uyulmaması, ürün niteliğinin ve saklama koşullarının
sağlanmaması gibi nesnel ölçütlere dayanan aykırılık hallerinde uygulanacak hükümlere sözleşmede
yer verilmediği hâlde ya da kamu kurumlarına veya adli mercilere başvur uda bulunulduğu
gerekçesiyle, ürünlerin listeden çıkarılması, sipariş edilen ürün miktarının azaltılması, bu ürünlere
ilişkin pazarlama ya da kampanya benzeri hizmetlerin durdurulması veya mali yükümlülük
getirilmesi gibi ticari misillemelerde bulunmak.
c) İşletme ölçeği ile ürün ve faaliyetlerine ilişkin esaslı hususlarda gerçek dışı veya yanıltıcı
açıklama veya bildirimde bulunarak karşı tarafın zararına sebep olmak.
ç) 12/C maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hızlı tüketim malları hariç olmak üzere üretim
tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerini tesliminden veya
mülkiyetinin devrinden sonra satılamadığı gerekçesiyle iade etmek.
MADDE 5 – (Değişik:RG-14/12/2023-32399)(2)
(1) Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkilerden kaynaklanan
ödemelerin, sözleşmede öngörülen süre içinde yapılması esastır.
(2) Üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine ilişkin
ödemelerin süresi; alacaklının mikro veya küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının
orta, borçlunun büyük ölçekli olması durumunda otuz, diğer durumlarda kırk beş günü geçemez.
(3) İkinci fıkrada belirtilen ürünlerin dışında kalan tarım ve gıda ürünlerine ilişkin ödemelerin
süresi, al acaklının mikro veya küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının orta,
borçlunun büyük ölçekli olması durumunda altmış günü geçemez.
(4) Ödemenin çekle yapılması durumunda, geçerli ibrazın başladığı tarih; vadeli araçlarla
yapılması durumunda ise vade tarihi bu maddede belirtilen süreler içinde olmalıdır.
(5) Bu maddede belirtilen süreler, teslim veya mülkiyetin devri tarihlerinden hangisi önce ise
o tarih esas alınarak hesaplanır. Kısmi teslim veya devirlerde ödeme süresinin hesaplanmasında her
bir teslimat veya devir ayrı ayrı dikkate alınır. Ödemenin süresi içinde yapıldığına ilişkin ispat yükü
borçluya aittir.
(6) Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler, Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği
uyarınca sınıflandırılır. İkinci ve üçüncü fıkralar kapsamında ölçek tespiti yapılabilmesi için borçlu, e-
Devlet kapısı üzerinden verilen ve işletme ölçeğini gösteren İşletme Sınıfı ve KOBİ Vasfı Belgesini
alacaklıdan talep etmek ve bu belgeyi kendi işletmesi için alacaklıya vermekle yükümlüdür.
(7) Otuz gün içinde bozulup bozulmadığı hususunda tereddüde düşülen tarım ve gıda
ürünlerinde Bakanlık, Tarım ve Orman Bakanlığının görüşünü al arak karar verir. Verilen karar,
Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir ve üst meslek kuruluşlarına gönderilir.
MADDE 6 – (1) Büyük mağaza veya zincir mağazaların başkalarına ürettirerek işletmesinin
adıyla veya markasıyla işy erinde satışa sunduğu ve fiyat, ambalaj veya tanıtımı üzerinde kontrole
sahip olduğu ürünler, mağaza markalı ürün olarak kabul edilir.
(2) Yurt içinde üretilen ve hızlı tüketim malı niteliği taşıyan mağaza markalı ürünlerin üzerinde
ve/veya ambalajlarında, perakende işletmenin ad, unvan veya markasının yanı sıra üreticinin
tercihine göre üreticinin ad, unvan ya da markasına da yer verilir. Ürünün üzerinde ve/veya
ambalajında, ayrıca ürünün hangi büyük mağaza veya zincir mağaza adına üretildiği belirtilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen mağaza markalı ürünlerin üzerinde ve/veya ambalajında üreticinin
ad, unvan veya markasına, mağaza markasıyla aynı yazı karakterinde, bu yazının en az yüzde yirmi
beşi punto büyüklüğünde ve parantez içinde, uygun ve kolay okunab ilir bir şekilde yer verilir.
Üreticinin ad, unvan ya da markasına ilişkin rakam, harf, kelime, işaret ve semboller eksiksiz,
okunabilir, gerçeğe uygun ve karışıklığa sebebiyet vermeyecek şekilde kullanılır.
MADDE 7 – (1) Perakende işletmeler, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen usul ve esaslara uymak kaydıyla indirimli veya
promosyonlu satış kampanyaları düzenleyebilir.
(2) İndirimli veya promosyonlu satış kampanyaları ; ürün, marka ya da işletmeyi tanıtmak,
ürün alımını özendirmek ve satışını artırmak veya işletmenin ya da markanın imajını güçlendirmek
gibi amaçlarla ve belirli sürelerle, perakende işletmelerce satışa sunulan daha düşük fiyata aynı mal
veya hizmet, aynı fiyata daha fazla mal veya hizmet, bedelsiz ya da indirimli fiyattan ilave mal veya
hizmet gibi uygulamaları kapsar.
(3) İndirimli veya promosyonlu satış kampanyalarının süresi; işyeri açılışı, devri, kapanışı,
adres veya faaliyet konusu değişikliğinde üç ayı, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine göre tasfiye durumunda ise altı ayı geçemez.
(4) İşyerinin devri ve kapanışı ile adres ve faaliyet konusu değişikliği durumlarında,
kampanyanın başlangıç tarihi il müdürlüğüne bildirilir.
(5) Üçüncü fıkradaki sürelerin hesaplanmasında; işyeri açılışı için işyeri açma ve çalışma
ruhsatı tarihi, tasfiye durumunda tasfiyeye giriş tarihi, işyerinin devri ve kapanışı ile adres ve
faaliyet konusu değişiklerinde ise kampanyanın başlangıç tarihi dikkate alınır.
(6) Perakende işletmeler başlangıç ve bitiş tarihi belli olmayan indirimler yapamaz. İndirimli
veya promosyonlu satış kampanyasının fiyat etiketi gibi araçlar dışında, afiş, pankart ve benzeri
araçlarla ilan edilmesi halinde bu araçlarda , kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihine kolaylıkla
görülebilir ve okunabilir şekilde yer verilir. İnternet sitesinde yapılan ilanlarda da kampanyanın
başlangıç ve bitiş tarihi belirtilir.
MADDE 8 – (1) Mahallî idareler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile bunların
ortağı olduğu şirketler ve diğer tüzel kişiler birlikte veya bağımsız olarak, perakende işletmelerin
katılımıyla, yılın belli dönemlerinde, ilçe, il, bölge veya ülke düzeyinde alışveriş festivali
düzenleyebilir.
(2) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bu festivaller için ayıracakları ödenek
miktarı bütçelerinin yüzde beşini geçemez.
(3) Alışveriş festivalinin başlangıç ve bitiş tarihleri ile festival programı, festivalin ilçe veya il
düzeyinde düzenl enmesi durumunda il müdürlüğüne; bölge veya ülke düzeyinde düzenlenmesi
durumunda ise Bakanlığa en az bir ay önceden yazılı olarak bildirilir. Alışveriş festivalinin süresi bir
yıl içinde altmış günü geçemez.
(4) Festival programında; festivalin etkinlik t akvimi, ilçe, il, bölge ve/veya ülke düzeyindeki
uygulama alanı, bütçesi, katılımcıların işletme adı ve/veya ticaret unvanı, adresi, telefonu gibi
iletişim bilgileri, varsa tanıtıma ilişkin internet sitesi adresi ve festivali düzenleyen tüzel kişilere ait
iletişim bilgileri yer alır.
MADDE 9 – (1) Sürekli indirimli satış, 10 uncu maddede belirtilen niteliklere sahip malların
perakende işletmelerce indirimli fiyattan veya malların fabrika çıkış fiyatı üzerinden yıl boyunca
satılmasıdır.
(2) Satışa sunduğu her bir mal grubunun en az yüzde yetmişi 10 uncu maddede belirtilen
nitelikleri taşıyan perakende işletmelerce, indirimin sürekli olduğunu gösteren ya da çağrıştıran
ibareler kullanılır. Bu ibarelere, perakende işletmelerin ön ceph esinde ve mağaza içinde sürekli
indirimli satışa ayrılan kat veya reyon gibi bölümlerin giriş veya ön kısmında kolaylıkla görülebilir ve
okunabilir bir şekilde yer verilir.
(3) Yıl içinde dönemsel olarak faaliyet gösteren ve bu dönem boyunca satışa sunduğu malların
en az yüzde yetmişi 10 uncu maddede belirtilen niteliklere sahip olan perakende işletmelerin yıl
boyunca satış yaptığı kabul edilir.
(4) Satışa sunulan her bir mal grubunun en az yüzde yetmişinin 10 uncu maddede belirtilen
nitelikleri taşıdığına ve sürekli indirimli satışa konu malların indirimli fiyattan veya malların fabrika
çıkış fiyatı üzerinden satışa sunulduğuna ilişkin ispat yükümlülüğü sürekli indirimli satış yapan
perakende işletmeye aittir.
MADDE 10 – (1) Bir malın sürekli indirimli satışa konu olabilmesi için;
a) Üretiminin sonlanması ve sınırlı sayıda üretim gibi nedenlerle serideki stok adedinin az
olması,
b) Belli bir mevsimde veya dönemde satılmak üzere üretilmekle birlikte, mevsim ya da dönem
sonuna yakın yahut mevsim veya dönemin bitiminden sonra satışa konu olması,
c) İhraç edilmek amacıyla üretilmekle birlikte çeşitli nedenlerle ihraç edilememiş olması,
ç) Biçim, renk, büyüklük ve benzeri nitelikler bakımından maddi, ekonomik veya hukuki
eksiklikler içermesi,
d) Teşhirde kullanılmış olması,
e) İade edilmiş olması,
f) Fabrika çıkış fiyatı üzerinden satışa sunulması
ve benzeri nitelikleri taşıması gerekir.
MADDE 11 – (1) Esas işletme konusu hızlı tüketim mallarının satışı olan büyük mağaza ve
zincir mağazalar ile bayi işletme ve özel yetkili işletmeler, satış alanlarının en az yüzde biri oranındaki
raf alanını 12 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yöresel ürünlerin satışı amacıyla ayırır.
(2) Perakende işletmenin esas işletme konusu çerçevesinde satışa sunabileceği ürün
çeşitliliğine uygun olmayan yöresel ürünler için raf tahsisi zorunluluğu aranmaz.
(3) Yöresel ürünlerin, satış alanındaki stant ve benzeri ünitelerde konumlandırılması halinde
rafta satışa sunma zorunluluğunun karşılandığı kabul edilir.
(4) Raf tahsisi, yöresel ürün üretici ve tedarikçilerinin perakende işletmeye yaptığı yazılı
başvurusu üzerine yapılır. Üretici ve tedari kçilerin başvurusunun makul sebeplerle uygun
bulunmaması veya yöresel ürün olmaması nedeniyle doldurulamayan raf alanları, diğer ürünlerin
satışı amacıyla kullanılabilir. Başvuruya ilişkin ispat yükümlülüğü üretici ve tedarikçiye aittir.
(5) Bayi işletme v e özel yetkili işletmelerin satış alanı, büyük mağaza ve zincir mağazaların
satış alanı gibi hesaplanır.
(6) (Ek:RG-14/12/2023-32399)(2) Bakanlık, birinci fıkrada belirtilen ve şube sayısı iki yüzden
fazla olan zincir mağazalara, iki yüz elli metrekareden fazla satış alanına sahip şubelerinde
uygulanmak üzere, tıbbi beslenme tedavisi gerektiren hastalıklara yönelik gıda ürünü satış
yükümlülüğü getirmeye yetkilidir.
MADDE 12 – (1) Yöresel ürünler, 11 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen perakende
işletmelerin bulunduğu ilde üretilmesi kaydıyla, coğrafi işaretli olarak tescil edilen veya coğrafi
işaretli olarak tescil edilmemiş olsa bile o yerin il müdürlüğünce belirlenen hızlı tüketim malı
niteliğindeki ürünlerdir.
(2) İl müdürlüğü, yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçilerini o ildeki ticaret ve sanayi odaları
veya ticaret odaları, esnaf ve sanatkârlar odaları birliği, ziraat odaları ve varsa ilin en fazla üyeye
sahip tüketici örgütünün önerilerini alarak il düzeyinde belirler.
(3) İkinci fıkrada belirtilen kuruluşlar, yöresel ürünler ile bu ürünlerin üretici ve tedarikçilerine
ilişkin önerilerini, talep yazısının kendilerine ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde yazılı olarak
il müdürlüğüne gönderir.
(4) İl müdürlüğü, önerilerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on gün içinde yöresel ürünler
ile bu ürünlerin üretici ve tedarikçilerini liste halinde tespit ve internet sitesinde ilan eder. Bu listeye
yedi gün içinde il müdürlüğü nezdinde itiraz edilebilir.
(5) İtiraz başvurusunda il müdürlüğüne, listede yer alan yöresel ürünlerin üreticisi veya
tedarikçisi olduğunu gösterir belge ibraz edilir. İtirazlar, itiraz süresinin bitiminden itibaren beş gün
içinde karara bağlanır. Kesinleşen liste, il müdürl üğünce internet sitesinde ilan edilerek Bakanlığa
ve ikinci fıkrada belirtilen kuruluşlara gönderilir.
(6) Yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçileri listesi, iki yılda bir aralık ayında güncellenir.
Güncellemeler bu maddede belirtilen usulle yapılır.
MADDE 12/A – (Ek:RG-22/5/2018-30428)
(1) İşverenlerce, personeline işyeri dışında yemek hizmeti temin etmek suretiyle sağlanan
menfaatin, yemek kartı hizmeti veren kuruluşlarca çıkartılan ve nakit olarak kullanılamayan yemek
kartı ve benzeri s istemler üzerinden ve bu kuruluşların anlaşmalı olduğu perakende işletmelerde
karşılanması halinde;
a) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşlar, sözleşme yaptıkları özel ve kamu sektöründeki
işverenlere, kendileri veya başka bir teşekkül üzerinden, doğrudan ya da dolaylı olarak herhangi bir
iskonto uygulayamaz ve farklı adlar altında menfaat sağlayamaz. İşverenler de bu kuruluşlardan
iskonto ya da başka bir menfaat talep edemez.
b) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşların anlaşmalı olduğu perakende işletmelere
uygulayacağı komisyon oranı yüzde altıyı geçemez. Bu kuruluşlar, perakende işletmelerden;
sözleşmeyle belirlenen komisyon dışında, uygulama barındırma, kira, sarf malzemesi, işletim, teknik
destek, bakım bedeli ve depozito gibi adlar altında herhangi bir bedel talep edemez.
c) İşverenlerce yemek kartı hizmeti veren kuruluşlara ve bu kuruluşlarca anlaşmalı perakende
işletmelere yapılan ödemelerin (Değişik ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) süresi otuz günü aşamaz.
Bu süre, ilgililerce düzenlenen fatura tarihinden itibaren başlar.
ç) Ay sonu veya yıl sonu itibarıyla yemek kartında kalan bakiye, herhangi bir şart aranmaksızın
bir sonraki aya veya yıla devredilir.
(2) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşların, akaryakıt, hediye, ödül, teşvik, yardım,
konaklama, temsil ve ağırlama gibi hizmetler için çıkarttığı kartlar hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaz. Ancak, 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat
Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun hükümleri saklı olmak
üzere, işlem ve ödemelerin her bir hizmete özgü olması ve buna ilişkin teknik altyapının
oluşturulması kaydıyla birden fazla hizmet için tek bir kart kullanılabilir.
(3) Yemek kartı hizmeti sunmak isteyen kuruluşlar, faaliyete başlamadan önce Bakanlığa
bildirimde bulunur.
(4) Yemek kartlarıyla aynı amaçla kullanılan yemek çekleri, çevrimiçi sistemler ve benzeri
uygulamalar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır.
MADDE 12/B – (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-2/7/2021-31529)
(1) Mal veya hizmet satışı sonrası belli bir ücret karşılığı borcun taksitlendirilmesi veya
ödemenin ertelendiği döne mler dahil olmak üzere, kıymetli evrak düzenlenerek veya
düzenlenmeksizin gerçekleştirilen konut satışı haricindeki taksitli mal ve hizmet satışlarında
taksitlendirme süresi on iki ayı geçemez.
(2) Birinci fıkradaki süre;
a) (Değişik:RG-21/12/2024-32759) 22/8/2020 tarihli ve 31221 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik uyarınca yenileme merkezleri veya
yetkili satıcılarca gerçekleştirilen yenilenmiş ürün niteliğinde olup fiyatı yirmi beş bin Türk Lirasının
üzerinde olan cep telefonu satışlarında ve bu nitelikte olmayıp fiyatı yirmi bin Türk Lirasının üzerinde
olan cep telefonu satışlarında üç ay,
b) Video, kamera ve ses sistemi gibi elektronik eşya satışlarında dört ay,
c) Tablet bilgisayar satışlarında altı ay,
ç) Fiyatı beş bin Türk Lirasının altında olan televizyon satışlarında dokuz ay, beş bin Türk Lirası
ve bu tutarın üzerinde olan televizyon satışlarında dört ay,
d) Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve elektrikli küçük ev aletleri gibi elektrikli
eşya satışlarında dokuz ay,
e) Mobilya satışlarında dokuz ay,
f) Hava yolları, seyahat acenteleri ve konaklama ile ilgili yurt içine ilişkin harcamalarda on
sekiz ay,
olarak uygulanır.
(3) (Değişik:RG-21/12/2024-32759) Taksitlendirme süresi; nihai fatura değeri dört yüz bin
Türk Lirası ve bu tutarın altında olan taşıt satışlarında kırk sekiz ayı, dört yüz bin Türk Lirasının
üzerinde olup sekiz yüz bin Türk Lirasının üzerinde olmayan taşıt satışlarında otuz altı ayı, sekiz yüz
bin Türk Lirasının üzerinde ol up bir milyon iki yüz bin Türk Lirasının üzerinde olmayan taşıt
satışlarında yirmi dört ayı ve bir milyon iki yüz bin Türk Lirasının üzerinde olup iki milyon Türk
Lirasının üzerinde olmayan taşıt satışlarında on iki ayı geçemez. Nihai fatura değeri iki milyon Türk
Lirasının üzerinde olan taşıt satışlarında taksitlendirme yapılamaz.
(4) Basılı ve külçe halinde olmayan kuyum satışlarında taksitlendirme süresi üç ayı geçemez.
Diğer kuyum satışlarında taksitlendirme yapılamaz.
(5) (Ek:RG-23/2/2023-32113) Bakanlık, bu maddede yer alan sınırlamaları afet dönemleri ile
diğer olağanüstü durumlarda ilçe, il, bölge veya ülke düzeyinde geçici süre ile değiştirmeye veya bu
konuda ilave sınırlamalar getirmeye yetkilidir.
MADDE 12/C – (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-7/11/2018-30588)
(1) 5362 sayılı Kanunun 62 nci maddesi ile 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 12 nci maddes i çerçevesinde azami fiyatları
tarifeyle belirlenen hızlı tüketim mallarının temini karşılığında (Ek ibare:RG -14/12/2023-
32399)(2) her bir fatura veya fatura yerine geçen belge için üreticiye birim miktar başına yapılacak
ödeme; tedarikçiler ile büyük mağa za, zincir mağaza, bayi işletme ve özel yetkili işletmeler için
tarifedeki azami fiyatın yüzde (Mülga ibare:RG -18/8/2022-31927) sekseninden az olamaz. (Ek
cümle:RG-18/8/2022-31927) Büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme ve özel yetkili işletmeler
tarafından ödemenin tedarikçiye yapılması halinde, üreticiye yapılacak ödeme tutarına ilave
olarak, tarife fiyatı ile üreticiye yapılacak ödeme tutarı arasındaki farkın en az yarısı, (Ek ibare:RG-
14/12/2023-32399)(2) her bir fatura veya fatura yerine geçen belge için bu perakende işletmeler
tarafından tedarikçiye ödenir.
(2) Büyük mağaza, zincir mağaza ve tedarikçilerce bir gün içinde (Mülga ibare:RG -
18/8/2022-31927) teslim alınan birinci fıkra kapsamındaki malların en fazla yüzde beşi
satılamadığı gerekçesiyle iade edilebilir.
MADDE 12/Ç- (Ek:RG-7/12/2022-32036)
(1) Perakende ticaretin etkin ve sürdürülebilir rekabet şartlarına göre yapılmasına yönelik
politikaların geliştirilmesi, kamuoyunun aydınlatılması ve tüketicinin fiyat karşılaştırması
yapabilmesine imkân sağlanması amacıyla, gıda perakende sektöründe hızl ı tüketim mallarının
satışıyla iştigal eden ve şube sayısı iki yüzden fazla olan zincir mağazalar, satışa sundukları ürünler
ile şubelerine ilişkin verileri Bakanlıkça belirlenen sisteme aktarmakla yükümlüdür. Bu veriler ilgili
kurum, kuruluş ve kamuoyuyla paylaşılabilir. Veri aktarımının usul ve esasları Bakanlıkça
belirlenerek ilgili zincir mağazalara bildirilir.
MADDE 13 – (1) 10/8/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve
Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yöne tmeliğin 33 üncü maddesi uyarınca çalışma saatleri tespit edilen
umuma açık istirahat ve eğlence yerleri hariç olmak üzere perakende işletmelerin bir kısmının veya
tamamının çalışma gün ve saatleri ilçe, il, bölge veya ülke düzeyinde belirlenebilir.
(2) Çalışma gün ve saatlerinin ilçe veya il düzeyinde belirlenmesine, meslek kuruluşlarının
müşterek teklifi üzerine yetkili idarenin görüşü alınmak suretiyle vali; bölge veya ülke düzeyinde
belirlenmesine üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine Bakanlık yetkilidir.
(3) Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde mesleğe, mevsime ve turizme özgü şartlar ile
yöresel şartlar, özel gün ve haftalar, milli ve dini bayramlar gibi hususlar gözetilir.
(4) Alışveriş merkezi içindeki umuma açık istirahat ve eğlen ce yerlerinin çalışma gün ve
saatleri ikinci ve üçüncü fıkra çerçevesinde belirlenir.
MADDE 14 – (1) Çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif yazısı meslek kuruluşlarınca
imzalanarak valiliğe gönderilir. Bu yazıda teklife konu perakende işletme faaliyet kolu veya kolları
ile teklifin gerekçesi belirtilir.
(2) Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ile birlikte
teklif vermeye; ilçe düzeyinde, görev alanı o ilçe yi kapsayan ticaret ve sanayi odası veya ticaret
odası, il düzeyinde ise il ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası yetkilidir. İl düzeyinde belirleme
yapılırken oda tarafından ilçe ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odalarının görüşü alınır.
(3) Esnaf ve sanatkâr işletmelerinin çalışma gün ve saatleri belirlenirken Esnaf ve Sanatkârlar
Odaları Birliğince ilgili esnaf ve sanatkârlar odasının da görüşü alınır.
(4) Valilik, teklif yazısının kendisine ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde yetkili idarenin
görüşünü talep eder. Yetkili idare konuya ilişkin görüşünü, talep yazısının kendisine ulaştığı tarihten
itibaren on beş gün içinde valiliğe gönderir. Vali, çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesine ilişkin
kararını yetkili idarenin görüşünün valiliğe ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde verir. Çalışma
gün ve saatlerinin belirlenmesi halinde karar valilikçe uygun araçlarla ilan edilir ve meslek kuruluşları
ile Bakanlığa gönderilir; çalışma gün ve saatlerine ilişkin herhangi bir değişiklik yapılmaması halinde
karar meslek kuruluşlarına yazılı olarak bildirilir.
MADDE 15 – (1) Çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif yazısı üst meslek
kuruluşlarınca imzalanarak Bakanlığa gönderilir. Bu yazıda teklife konu perakende işletme faaliyet
kolu veya kolları ile bölge veya ülke düzeyi olmak üzere kararın uygulanacağı alan ve teklifin
gerekçesi belirtilir. Bu fıkranın uygulanmasında, 13 üncü maddenin üçüncü fıkrasındaki hususlar
bakımından aynı veya benzer özelliklere sahip birden fazla il ve/veya farklı illere bağlı ilçeler bölge
olarak kabul edilir.
(2) Bakanlık gerektiğinde , üst meslek kuruluşlarından tekliflerine ilişkin gerekçelerin ve
verilerin yer aldığı bir rapor talep edebilir. Bu halde rapor, Bakanlıkça belirlenen süre içinde üst
meslek kuruluşlarınca müştereken hazırlanır ve Bakanlığa yazılı olarak gönderilir. Bakanlık, raporun
kendisine ulaştığı tarihten itibaren otuz gün içinde perakende işletmelerin çalışma gün ve saatlerini,
bölge veya ülke düzeyinde belirleyerek internet sitesinde ilan eder. Ayrıca Bakanlık bu kararı
valilikler, üst meslek kuruluşları ve ilgili diğer kurum ve kuruluşlara gönderir.
(3) Alışveriş merkezi ve zincir mağazaların çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif,
bu maddede belirtilen usul çerçevesinde üç yılda bir oluşturulur ve üçüncü yılın kasım ayının on
beşine kadar Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, alışveriş merkezi ve zincir mağazaların çalışma gün ve
saatlerini üçüncü yılın aralık ayı sonuna kadar belirler ve üst meslek kuruluşlarına gönderir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 16 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması, uygulamada çıkan sorunlar ve
şikâyetlerle ilgili olarak perakende işletmeler nezdinde denetim yapmaya yetkilidir. Bakanlık bu
yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla da kullanabilir.
(2) Yetkili idareler, doğrudan veya Bakanlığ ın talebi üzerine perakende işletmeler nezdinde
ön inceleme mahiyetinde denetim yapmakla görevlidir.
(3) Yetkili idareler tarafından yapılan denetimin sonuçları, denetimin sonuçlandığı tarihten
itibaren on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir.
(4) (Değişik:RG-21/12/2024-32759) Bu Yönetmeliğe aykırı hareket edenler hakkında
Kanunun 18 inci maddesinde öngörülen idari para cezalarını uygulama yetkisi Bakanlığa aittir.
Bakanlık idari para cezası uygulama yetkisini taşrada il müdürlüğüne devredebilir.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Büyük mağaza veya zincir mağazalar satışa sundukları mağaza markalı
ürünleri, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (Değişik ibare:RG -30/5/2017-
30081) iki yıl içinde 6 ncı maddeye uygun hale getirir.
(2) Sürekli indirimli satış yapan perakende işletmeler, 29/1/2017 tarihine kadar durumlarını
9 uncu maddeye uygun hale getirir.
(3) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde yöresel ürünler için öngörülen raf tahsisi, bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır.
(4) Bu Yönetmelik hükümleri, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan
ve hüküm ve sonuçları devam eden sözleşmelere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl
sonra uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek:RG-22/5/2018-30428)
(1) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşlar ile işverenler veya perakende işletmeler arasında
düzenlenen sözleşmelerde, bu Yönetmeliğin 12/A maddesine aykırı hükümlerin bulunması halinde
söz konusu hükümler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde anılan maddeye
uygun hale getirilir. Belirtilen süre için gerekli değişikliklerin yapılmaması halinde ise
sözleşmelerdeki hükümler yerine bu Yönetmeliğin 12/A maddesi hükümleri uygulanır.
(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği t arih itibarıyla yemek kartı hizmeti sunmakta olan
kuruluşlar tarafından bu Yönetmeliğin 12/A maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen bildirim, bu
maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde Bakanlığa yapılır.
GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek:RG-28/11/2018-30609)
(1) 12/B maddesinin ikinci fıkrasında fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasının üzerinde olan cep
telefonu satışlarında altı ay olan taksitlendirme süresi 31/1/2019 tarihine kadar on iki ay olarak
uygulanır.
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Mülga ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) Ticaret
Bakanı yürütür.
__________
(1) Bu değişiklik 1/9/2018 tarihinde yürürlüğe girer.
(2) Bu değişiklik 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girer.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
6/8/2016 29793
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi Sayısı
1. 30/5/2017 30081
2. 22/5/2018 30428
3. 15/8/2018 30510
4. 28/9/2018 30549
5. 7/11/2018 30588
6. 28/11/2018 30609
7. 18/1/2019 30659
8. 22/6/2019 30809
9. 15/11/2019 30949
10. 21/1/2020 31015
11. 18/6/2020 31159
12. 26/12/2020 31346
13. 16/3/2021 31425
14. 2/7/2021 31529
15. 30/12/2021 31705
16. 18/8/2022 31927
17. 7/12/2022 32036
18. 11/1/2023 32070
19. 23/2/2023 32113
20. 14/12/2023 32399
21. 21/12/2024 32759